Art. 90. k.c. Brak mocy wstecznej czynności cywilnoprawnych pod warunkiem

Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.

Komentarz do Art. 90. kc

Art. 90 Kodeksu cywilnego stanowi, że ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono. Przepis ten odnosi się do instytucji warunku, która jest jednym z elementów czynności prawnych. Warunek to zdarzenie przyszłe i niepewne, od którego uzależnia się powstanie lub ustanie skutków prawnych danej czynności prawnej.

Komentarz do tego przepisu można podzielić na kilka kluczowych aspektów:

Brak mocy wstecznej:
- Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 90, ziszczenie się warunku nie wywołuje skutków prawnych z mocą wsteczną (ex tunc). Oznacza to, że skutki prawne czynności prawnej uzależnionej od warunku powstają dopiero z chwilą ziszczenia się tego warunku (ex nunc). Przykładowo, jeśli umowa sprzedaży zawiera warunek, że przeniesienie własności nastąpi po uzyskaniu pozwolenia na budowę, to własność przechodzi na kupującego dopiero w momencie uzyskania tego pozwolenia, a nie z datą zawarcia umowy.
Wyjątek - zastrzeżenie mocy wstecznej:
- Przepis przewiduje możliwość zastrzeżenia mocy wstecznej warunku. Strony mogą w umowie postanowić, że skutki prawne czynności prawnej będą miały moc wsteczną od momentu zawarcia umowy lub innego określonego momentu. Takie zastrzeżenie musi być wyraźnie określone w treści umowy. Przykładowo, strony mogą zastrzec, że przeniesienie własności nieruchomości nastąpi z datą zawarcia umowy, jeśli warunek (np. uzyskanie pozwolenia na budowę) zostanie spełniony.
Znaczenie praktyczne:
- Zasada braku mocy wstecznej warunku ma istotne znaczenie praktyczne, ponieważ zapewnia pewność obrotu prawnego. Strony czynności prawnej oraz osoby trzecie mogą polegać na tym, że skutki prawne czynności warunkowej powstaną dopiero z chwilą ziszczenia się warunku, chyba że umowa stanowi inaczej. Dzięki temu można uniknąć niepewności co do stanu prawnego przedmiotów czynności prawnych.
Zastosowanie w różnych rodzajach umów:
- Przepis ten ma zastosowanie do różnych rodzajów umów i czynności prawnych, w których strony mogą wprowadzać warunki. Może to dotyczyć umów sprzedaży, darowizny, najmu, dzierżawy, a także innych czynności prawnych, w których strony uzależniają skutki prawne od spełnienia określonego warunku.

Podsumowując, art. 90 Kodeksu cywilnego wprowadza zasadę, że ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że strony umowy postanowią inaczej. Jest to istotne dla zapewnienia pewności obrotu prawnego i jasności co do momentu powstania skutków prawnych czynności warunkowych. Strony mają jednak możliwość zastrzeżenia mocy wstecznej warunku, co pozwala na elastyczne dostosowanie skutków prawnych do ich potrzeb i oczekiwań.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

warunek ziszczenia

moc wsteczna

zastrzeżenie

Art. 89. kc Art. 91. kc