Przejdź do treści

Rozporządzenie

w sprawie wymagań zdrowotnych, badań lekarskich i psychologicznych oraz oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób ubiegających się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności

Akt obowiązującyDz.U.2015.522Uchwalono: Tekst ogłoszony

Tekst aktu: wydany przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, Dziennik Ustaw z 2015 r. poz. 522.Opracowanie: indeksy rzeczowe, interpretacje przepisów i powiązania z orzecznictwem - Kancelarium.

Spis treści (11)

w sprawie wymagań zdrowotnych, badań lekarskich i psychologicznych oraz oceny zdolności fizycznej i psychicznej Na podstawie art. 22b ust. 22 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594,

§ 1. Zakres regulacji dotyczącej zdolności maszynistów

Rozporządzenie określa:

1) wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności;
2) zakres badań lekarskich i psychologicznych oraz sposób oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób ubiegających się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności oraz tryb orzekania o tej zdolności;
3) wzory dokumentów potwierdzających zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności.

§ 2. Definicje pojęć używanych w rozporządzeniu

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1) ustawa – ustawę z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym;
2) podmiot uprawniony – podmiot uprawniony do przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych oraz orzekania w celu sprawdzenia spełnienia wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty, a także zachowania ich ważności, o którym mowa w art. 22a ust. 1 pkt 3 ustawy;
3) lekarz uprawniony – lekarz, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332, z późn. zm.).

§ 3. Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne

Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie powinny spełniać osoby ubiegające się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. 

§ 4. Zakres badań oraz ważność wyników badań diagnostycznych

1. Zakres badań obejmuje:
1) w przypadku badań, o których mowa w art. 22b ust. 1a pkt 4 oraz art. 22b ust. 7 ustawy:
a) ogólne badanie lekarskie ze szczególnym uwzględnieniem oceny: stanu układu krążenia i układu oddechowego, stanu psychicznego i sprawności narządu ruchu,
b) badanie narządu wzroku wykonywane przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki,
c) badanie narządu słuchu i równowagi oraz aparatu głosowego, z uwzględnieniem audiogramu wykonywane przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii,
d) badanie układu nerwowego wykonywane przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie neurologii,
e) badanie krwi obwodowej, w tym: morfologia z rozmazem krwinek białych, poziom glikemii na czczo, aktywność aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginowej, gamma-glutamylotranspeptydazy, oraz badanie ogólne moczu,
f) badanie elektrokardiograficzne w spoczynku,
g) badanie radiologiczne klatki piersiowej,
h) badanie w kierunku objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie,
i) badanie w kierunku objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie,
j) inne badania diagnostyczne i specjalistyczne, jeżeli są potrzebne do oceny zdolności fizycznej i psychicznej badanego,
k) badanie psychologicznej przydatności zawodowej, uwzględniające czynniki ryzyka zawodowego i szczególne wymogi sprawności psychicznych w transporcie kolejowym oraz metodykę badań psychologicznych, wykonywane przez psychologa;
2) w przypadkach, o których mowa w art. 22b ust. 7b ustawy:
a) badanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a,
b) inne badania diagnostyczne i specjalistyczne, jeżeli są potrzebne do oceny spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, ze szczególnym uwzględnieniem tych narządów i układów, których funkcjonowanie było zaburzone lub stało się powodem skierowania na badania.
2. Wyniki badań laboratoryjnych, z wyjątkiem badania poziomu glikemii na czczo, uznaje się za miarodajne, jeżeli od dnia ich wykonania minęło nie więcej niż 6 miesięcy, a w przypadku badania radiologicznego klatki piersiowej – nie więcej niż 48 miesięcy, jeżeli nie zachodzą okoliczności uzasadniające ponowne ich wykonanie.
3. Badania, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. h oraz lit. i, przeprowadza się u osób, które ubiegają się o świadectwo maszynisty. W przypadku osób, które ubiegają się o zachowanie ważności świadectwa maszynisty, badanie to przeprowadza się, o ile istnieją wskazania.

§ 5. Zasady wykonywania badań i orzekania o zdolności

1. Lekarz uprawniony wykonuje badanie lekarskie osoby ubiegającej się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności w celu sprawdzenia spełniania przez nią wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych oraz orzeka o zdolności fizycznej i psychicznej do uzyskania albo zachowania ważności świadectwa maszynisty.
2. Lekarz uprawniony przeprowadza badanie samodzielnie, uwzględniając wyniki badań specjalistycznych i pomocniczych oraz ocenę psychologicznej przydatności zawodowej dokonaną przez psychologa.
3. Przed rozpoczęciem badania lekarz uprawniony sprawdza tożsamość osoby ubiegającej się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności.
4. Lekarz uprawniony odmawia wykonania badania i uzgadnia z osobą ubiegającą się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności nowy termin badania, w przypadku gdy osoba ta zgłosiła się na badanie bezpośrednio po ukończeniu pracy lub jej stan nie pozwala na prawidłową ocenę spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych.
5. Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio przy przeprowadzaniu badań psychologicznych. 

§ 6. Orzeczenia lekarskie i terminy badań okresowych

1. Lekarz uprawniony na podstawie przeprowadzonego ogólnego badania lekarskiego, a także wyników badań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. b–j, oraz wyniku badania, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1 lit. k, wydaje orzeczenie lekarskie, w którym określa termin badania okresowego.
2. Lekarz uprawniony może określić krótszy termin przeprowadzenia badania okresowego niż określony w art. 22b ust. 7a ustawy, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności. Uzasadnienie określenia krótszego terminu lekarz uprawniony wpisuje do dokumentacji medycznej.
3. Orzeczenie lekarskie sporządza się w trzech egzemplarzach, z których pierwszy otrzymuje osoba ubiegająca się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności, drugi – przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej, który wydał skierowanie na badanie, a trzeci – Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.
4. Przepisy ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do orzeczeń lekarskich wydawanych po przeprowadzeniu badań w przypadkach, o których mowa w art. 22b ust. 7b ustawy.

§ 7. Tryb ponownego badania i ostateczność orzeczenia

1. Osoba ubiegająca się o świadectwo maszynisty albo o zachowanie jego ważności lub przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej, który wydał skierowanie na badania w podmiocie uprawnionym, niezgadzający się z treścią wydanego orzeczenia lekarskiego, może wystąpić, w ciągu 7 dni od dnia wydania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza uprawnionego, który je wydał, z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania w tym podmiocie uprawnionym.
2. Ponowne badanie powinno być przeprowadzone nie później niż po upływie 21 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.
3. Do orzeczenia lekarskiego wydanego po przeprowadzeniu ponownego badania przepisy § 6 ust. 1–3 stosuje się odpowiednio. Orzeczenie lekarskie wydane w tym trybie jest ostateczne.

§ 8. Wzory orzeczeń potwierdzających zdolność maszynisty

1. Wzór orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o świadectwo maszynisty określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
2. Wzór orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o zachowanie ważności świadectwa maszynisty określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

§ 9. Przepisy przejściowe dotyczące orzeczeń, badań i wniosków

1. Orzeczenia lekarskie stwierdzające spełnianie wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania świadectwa maszynisty albo zachowania jego ważności, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane.
2. Badania rozpoczęte przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia przeprowadza się zgodnie z dotychczasowymi przepisami.
3. Wnioski o przeprowadzenie ponownego badania są rozpatrywane zgodnie z dotychczasowymi przepisami, jeżeli pierwsze badanie zostało przeprowadzone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Załącznik

 WYMAGANIA ZDROWOTNE, FIZYCZNE I PSYCHICZNE, JAKIE POWINNY SPEŁNIAĆ OSOBY UBIEGAJĄCE SIĘ O ŚWIADECTWO MASZYNISTY ALBO O ZACHOWANIE JEGO WAŻNOŚCI 1. Wymagania dotyczące ogólnego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego Maszyniści powinni mieć dobry stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w szczególności: 1) nie powinny u nich występować choroby lub niesprawności lub 2) nie powinni przyjmować leków lub innych substancji – które mogą powodować: nagłą utratę świadomości, osłabienie uwagi lub zmniejszenie zdolności koncentracji, nagłą utratę sprawności, utratę równowagi lub koordynacji, istotne ograniczenie czynności ruchowych, zacho- wania patologiczne. 2. Wymagania dotyczące narządu wzroku 2.1 Konieczne jest spełnienie następujących wymagań dotyczących narządu wzroku: 1) ostrość wzroku: a) bez korekcji 0,8/0,8 w przypadku osób, które ubiegają się o świadectwo maszynisty, a dotychczas nie były uprawnione do wykonywania czynności maszynisty, b) bez korekcji 0,5/0,5 lub 0,7/0,3 oraz z korekcją 1,0/0,5 lub 0,8/0,8 (korekcja ±3,0 Dsph; ±2,0 Dcyl) – w przy- padku osób uprawnionych do prowadzenia pojazdów kolejowych, które ubiegają się o świadectwo maszynisty albo zachowanie jego ważności; 2) widzenie pośrednie i do bliży dobre bez lub z korekcją; 3) prawidłowe rozpoznawanie barw za pomocą tablic pseudoizochromatycznych Ishihary; 4) rozpoznawanie sygnałów barwnych – test opiera się na rozpoznawaniu pojedynczych barw, a nie na różnicach względnych; 5) pole widzenia – prawidłowe; 6) widzenie obuoczne – zachowane; 7) czucie kontrastu – dobre; 8) odporność na olśnienie – prawidłowa; 9) brak upośledzenia widzenia mimo stwierdzenia choroby narządu wzroku. 2.2. W przypadkach astygmatyzmu wymagana jest opinia lekarza okulisty. Osoby stosujące okulary lub soczewki kontak- towe są okresowo badane przez lekarza okulistę w ustalonych przez niego terminach. 2.3. Wszczepy soczewek oraz stan po zabiegach keratotomii i keratektomii są dozwolone pod warunkiem kontroli przez lekarza okulistę w ustalonych przez niego terminach. 2.4. Barwione soczewki kontaktowe i soczewki fotochromatyczne nie są dozwolone. Soczewki z filtrem UV są dozwolone. 3. Wymagania dotyczące słuchu, mowy i układu przedsionkowego Konieczne jest spełnienie następujących wymagań: 1) słuch wystarczający do prowadzenia rozmowy telefonicznej i do usłyszenia sygnałów ostrzegawczych i komuni- katów radiowych; 2) osoba badana powinna słyszeć szept każdym uchem oddzielnie: a) z odległości 5 m w przypadku osób, które ubiegają się o świadectwo maszynisty, a dotychczas nie były upraw- nione do wykonywania czynności maszynisty, b) z odległości 2 m w przypadku osób uprawnionych do prowadzenia pojazdów kolejowych, które ubiegają się o świadectwo maszynisty albo zachowanie jego ważności;  3) niedosłuch dla ucha gorzej słyszącego na poziomie: nie wyższym niż 40 dB przy częstotliwościach 500 i 1000 Hz, nie wyższym niż 45 dB przy częstotliwości 2000 Hz i nie wyższym niż 60 dB przy częstotliwości 3000 Hz; 4) brak zaburzeń równowagi; 5) brak przewlekłych zaburzeń mowy przy uwzględnieniu konieczności przekazywania wiadomości w sposób głośny i wyraźny. 4. Wymagania dotyczące narządu ruchu Wystarczająca sprawność narządu ruchu w zakresie kończyn górnych, kończyn dolnych i kręgosłupa. 5. U kobiet w ciąży zła tolerancja lub występowanie stanów patologicznych w ciąży należy uznać za powód tymczasowego odsunięcia maszynisty przez lekarza od obowiązków służbowych. 6. Wymagania dotyczące psychologicznej przydatności zawodowej Zdolności poznawcze (pamięć, uwaga i koncentracja, percepcja, rozumowanie), sprawność psychomotoryczna (czas reakcji i koordynacja rąk), komunikowanie się i osobowość, umożliwiające bezpieczne wykonywanie obowiązków maszynisty.  WZÓR orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o świadectwo maszynisty Pieczęć podmiotu uprawnionego ORZECZENIE LEKARSKIE NR .... (wydane po badaniu ponownym*) Na podstawie art. 22b ust. 1a pkt 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594, z późn. zm.) po wykonaniu badań przeprowadzonych w celu oceny spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania świadectwa maszynisty, oraz w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty orzeka się, że: Pan(-ni) ............................................................................................................................................................. urodzony(-na) w ......................................... dnia ........................................................................................ (dzień, miesiąc, rok) numer PESEL/nazwa i numer dokumentu tożsamości oraz nazwa państwa, które wydało ten dokument* ......................................................................................................................................................... zamieszkały(-ła) .................................................................................................................................................. (adres zamieszkania) zatrudniony(-na) / przyjmowany(-na) do pracy* w ........................................................................................................................................................................ (nazwa pracodawcy) ubiegający(-ca) się o świadectwo maszynisty: 1. spełnia wymagania niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolny(-na) do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty* Data badania okresowego..................................................................................................................... (dzień, miesiąc, rok) 2. nie spełnia wymagań niezbędnych do uzyskania świadectwa maszynisty oraz wobec przeciwwskazań zdrowotnych jest niezdolny(-na) do podjęcia pracy na stanowisku maszynisty* Ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia: – obowiązkowe korzystanie z okularów lub soczewek kontaktowych* ...................................................... (pieczęć i podpis lekarza uprawnionego) ......................... dnia ..................... Pouczenie Osoba badana lub przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej, który wydał skierowanie na badania, niezgadzający się z treścią wydanego orzeczenia, może wystąpić w ciągu 7 dni od dnia wydania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania i wydanie ostatecznego orzeczenia. Niniejsze pouczenie nie ma zastosowania w przypadku badań ponownych. * niepotrzebne skreślić  WZÓR orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność fizyczną i psychiczną osób ubiegających się o zachowanie ważności świadectwa maszynisty Pieczęć podmiotu uprawnionego ORZECZENIE LEKARSKIE NR .... (wydane po badaniu ponownym*) Na podstawie art. 22b ust. 7 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1594, z późn. zm.) po wykonaniu badań przeprowadzonych w celu oceny spełniania wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do zachowania ważności świadectwa maszynisty, oraz w celu stwierdzenia braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty orzeka się, że: Pan(-ni) .................................................................................................................................................... urodzony(-na) w ....................................... dnia ....................................................................................... (dzień, miesiąc, rok) numer PESEL/nazwa i numer dokumentu tożsamości oraz nazwa państwa, które wydało ten dokument*............................................................................................................................................... zamieszkały(-ła)........................................................................................................................................ (adres zamieszkania) zatrudniony(-na) w ............................................................................................................................................................................ (nazwa pracodawcy) ubiegający(-ca) się o zachowanie ważności świadectwa maszynisty: 1. spełnia wymagania niezbędne do zachowania ważności świadectwa maszynisty oraz wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolny(-na) do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty* Data badania okresowego..................................................................................................................... (dzień, miesiąc, rok) 2. nie spełnia wymagań niezbędnych do zachowania ważności świadectwa maszynisty oraz wobec przeciwwskazań zdrowotnych jest niezdolny(-na) do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty* 3. nie spełnia wymagań niezbędnych do zachowania ważności świadectwa maszynisty oraz wobec przeciwwskazań zdrowotnych utracił(-ła) zdolność do wykonywania pracy na stanowisku maszynisty z dniem*............................................................................................................................ Ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia: – obowiązkowe korzystanie z okularów lub soczewek kontaktowych* ...................................................... (pieczęć i podpis lekarza uprawnionego) ..........................dnia ..................... Pouczenie Osoba badana lub przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej, który wydał skierowanie na badania, niezgadzający się z treścią wydanego orzeczenia, może wystąpić w ciągu 7 dni od dnia wydania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania i wydanie ostatecznego orzeczenia. Niniejsze pouczenie nie ma zastosowania w przypadku badań ponownych. *niepotrzebne skreślić