Rozdział 3. Rozruch obiektu jądrowego -…

Rozdział 3

Rozruch obiektu jądrowego

§ 22. Zakres programu rozruchu obiektu jądrowego

W programie rozruchu obiektu jądrowego, o którym mowa w art. 37a ust. 2 ustawy, określa się:

1) organizację prac rozruchowych z podziałem na etapy rozruchu;

2) programy poszczególnych etapów rozruchu obiektu jądrowego.

§ 23. Procedury rozruchowe i ich zmiany ze względów bezpieczeństwa

1. Prace rozruchowe w obiekcie jądrowym prowadzi się zgodnie z procedurami rozruchowymi opracowanymi, weryfikowanymi, zatwierdzanymi, modyfikowanymi i uchylanymi zgodnie z zasadami określonymi w zintegrowanym systemie zarządzania. W trakcie rozruchu – w praktycznie możliwym zakresie – podlegają sprawdzeniu także procedury eksploatacyjne obiektu jądrowego, w szczególności dotyczące prowadzenia ruchu obiektu jądrowego.

2. Prezes Agencji może nakazać wprowadzenie zmian w procedurach rozruchowych, jeżeli względy bezpieczeństwa jądrowego lub ochrony radiologicznej za tym przemawiają.

§ 24. Punkty zatrzymania i zawartość programów etapów rozruchu

1. W procedurach rozruchowych obiektu jądrowego przewiduje się sytuacje, w których prace rozruchowe są wstrzymywane w celu uzyskania zgody Prezesa Agencji na ich kontynuację (punkty zatrzymania). W szczególności jeden z punktów zatrzymania poprzedza rozpoczęcie etapu rozruchu fizycznego reaktora, o którym mowa w § 29.

2. Program każdego etapu rozruchu obiektu jądrowego zawiera:

1) określenie celu oraz opis metodologii prowadzenia czynności na danym etapie rozruchu obiektu jądrowego;

2) harmonogram czynności przedstawiający związki czasowe i logiczne pomiędzy poszczególnymi czynnościami danego etapu rozruchu obiektu jądrowego;

3) wymagania dotyczące przygotowań technologicznych oraz zasilania w energię;

4) kryteria akceptacji wyników oraz opis metodologii oceny ich spełnienia;

5) opis stanu początkowego i stanu końcowego obiektu jądrowego dla danego etapu rozruchu;

6) opis organizacji etapu rozruchu, w szczególności: określenie wymagań dotyczących pracowników niezbędnych do wykonania czynności na danym etapie rozruchu, wskazanie pracowników odpowiedzialnych za wykonywanie czynności, kierowanie czynnościami i ich ocenę, uprawnienia i zakresy odpowiedzialności tych osób;

7) określenie sposobu przejścia do następnego etapu rozruchu;

8) programy wykonywania czynności na danym etapie rozruchu, zawierające w szczególności:

a) określenie celu oraz opis metodologii wykonania czynności,

b) wymagania dotyczące przygotowań technologicznych oraz zasilania w energię,

c) kryteria akceptacji wyników oraz opis metodologii oceny ich spełnienia,

d) opis stanu początkowego i stanu końcowego obiektu jądrowego dla danej czynności.

§ 25. Weryfikacja przygotowania do kolejnego etapu rozruchu

Przed rozpoczęciem kolejnego etapu rozruchu obiektu jądrowego przeprowadza się weryfikację przygotowania obiektu jądrowego do danego etapu rozruchu, sprawdzając w szczególności:

1) zakończenie testów wymaganych na poprzednim etapie rozruchu;

2) wypełnienie kryteriów odbioru testów wymaganych na poprzednim etapie rozruchu;

3) przygotowanie pracowników, posiadanie przez nich odpowiedniego wyposażenia oraz przygotowanie odpowiednich systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego do rozpoczęcia danego etapu rozruchu – zgodnie z wymaganiami określonymi w programie rozruchu obiektu jądrowego;

4) kompletność i poprawność dokumentacji systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego poddawanych rozruchowi na danym etapie rozruchu;

5) spełnienie wymagań programu zapewnienia jakości dla danego etapu rozruchu;

6) udokumentowanie spełniania wymagań i warunków uprzednio określonych przez Prezesa Agencji lub Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego.

§ 26. Wstrzymanie i wznowienie testów rozruchowych

1. W razie wystąpienia w trakcie prowadzenia testów rozruchowych stanu obiektu jądrowego, w którym istnieje możliwość powstania zagrożenia bezpieczeństwa jądrowego, niezwłocznie wstrzymuje się prowadzone testy i doprowadza obiekt do stanu bezpiecznego oraz niezwłocznie powiadamia Prezesa Agencji o zaistniałej sytuacji.

2. Wznowienie wstrzymanych testów jest dopuszczalne po zbadaniu i wyjaśnieniu przyczyn zdarzenia i po uzyskaniu zgody Prezesa Agencji.

§ 27. Zakres testów rozruchowych obiektu jądrowego

Testy rozruchowe obiektu jądrowego, wymagane na poszczególnych etapach rozruchu, obejmują:

1) testy przedeksploatacyjne systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego, w szczególności:

a) sprawdzenia i próby funkcjonalne poszczególnych urządzeń, konstrukcji i podsystemów, zwłaszcza armatury, silników, generatorów, pomp, wentylatorów, dmuchaw, rurociągów, zbiorników ciśnieniowych, aparatury kontrolno-pomiarowej i sterowania, w tym napięcia, prądu, częstotliwości, działania wyłączników, szynoprzewodów, nastaw systemów bezpieczeństwa, funkcjonowania blokad, kalibracji przyrządów,

b) obiegu chłodzenia reaktora i jego urządzeń,

c) systemu moderatora i jego urządzeń (w przypadku reaktorów kanałowych),

d) systemu sterowania reaktywnością,

e) systemu zabezpieczeń reaktora,

f) systemu konwersji energii (obiegu czynnika roboczego),

g) systemów pomocniczych obiektu jądrowego, w tym systemów wody chłodzącej,

h) systemów elektrycznych,

i) systemu obudowy bezpieczeństwa reaktora, w tym zwłaszcza: − testy szczelności (cząstkowe i integralne) oraz wytrzymałości konstrukcyjnej na nadciśnienie lub podciśnienie wewnętrzne, − testy funkcjonalne armatury odcinającej i systemu logicznego inicjującego odcięcie obudowy, − testy systemów pomocniczych obudowy bezpieczeństwa reaktora,

j) systemów gospodarki odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, z włączeniem systemów automatycznego odcinania i zabezpieczających, oraz aparatury kontrolno-pomiarowej i sygnalizacyjnej,

k) systemów pomiarów i sterowania, w tym zwłaszcza: − testy obejmujące funkcje sterowania podczas normalnej eksploatacji oraz aparaturę sygnalizacji odchyleń od normalnej eksploatacji, przeprowadzane dla pełnego projektowego zakresu warunków eksploatacyjnych, − symulację granicznych niesprawności i uszkodzeń systemów pomiarów i sterowania, − testy obejmujące środki ochronne dla zapewnienia integralności systemu pomiarów i sterowania,

l) systemów przeciwpożarowych,

m) systemów bezpieczeństwa, w tym zwłaszcza: − systemów awaryjnego chłodzenia rdzenia reaktora wraz z systemami pomocniczymi zapewniającymi ich funkcjonowanie, w szczególności takimi jak: chłodzenie, zasilanie elektryczne, smarowanie, − systemu automatycznej redukcji ciśnienia w obiegu chłodzenia reaktora, − systemów poawaryjnego chłodzenia obudowy bezpieczeństwa reaktora, zraszania i wentylacji recyrkulacyjnej, redukcji i kontroli stężenia gazów palnych w obudowie bezpieczeństwa reaktora, − innych systemów, w zależności od rozwiązań projektowych obiektu, w szczególności awaryjnego systemu wody zasilającej,

n) wstępne uruchomienie systemów zawierających płyny i systemów pomocniczych, a zwłaszcza wykonanie prób ciśnieniowych obiegu chłodzenia reaktora i obiegu czynnika roboczego, wraz z ich systemami pomocniczymi (próby funkcjonalne na zimno),

o) symulację warunków eksploatacyjnych obiektu jądrowego w praktycznie możliwym zakresie, łącznie z przewidywanymi zdarzeniami eksploatacyjnymi, przy typowych temperaturach, ciśnieniach i natężeniach przepływu (próby funkcjonalne na gorąco);

2) testy na etapie rozruchu fizycznego reaktora, obejmujące:

a) testy załadunku paliwa i podkrytyczności,

b) początkowe testy krytyczności i pracy na niskiej mocy;

3) testy mocy na etapie rozruchu energetycznego reaktora, podczas których stopniowo podwyższa się moc reaktora do 10, 25, 50, 75, 90 i 100% mocy nominalnej, aż po ruch próbny obiektu jądrowego przy mocy nominalnej.

§ 28. Sprawdzenia w testach przedeksploatacyjnych i próbach na gorąco

1. Podczas testów przedeksploatacyjnych systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego w szczególności sprawdza się:

1) efektywność izolacji cieplnej oraz funkcjonowania systemów odprowadzających ciepło;

2) wielkości natężenia przepływu, drgania, luzy oraz inne środki kompensacji rozszerzalności cieplnej, a także działanie aparatury pomiarowej i innego wyposażenia w wysokich temperaturach;

3) poprawność instrukcji i procedur ruchowych.

2. Próby funkcjonalne na gorąco prowadzi się tak długo, aż zostanie osiągnięty stan ustalony, w którym jest możliwe sprawdzenie, czy systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego działają zgodnie ze specyfikacjami technicznymi (warunkami projektowymi).

§ 29. Załadunek paliwa i testy rozruchu fizycznego reaktora

1. Początkiem etapu rozruchu fizycznego reaktora jest rozpoczęcie załadunku paliwa jądrowego do rdzenia reaktora.

2. Testy prowadzone na etapie rozruchu fizycznego reaktora mają wykazać prawidłowość załadunku paliwa jądrowego i charakterystyk neutronowo-fizycznych rdzenia reaktora oraz realizację określonych funkcji bezpieczeństwa zależnych od charakterystyk neutronowo-fizycznych.

3. Po zakończeniu załadunku paliwa jądrowego do rdzenia reaktora i w stanie podkrytycznym reaktora, dla upewnienia się, że paliwo jądrowe zostało załadowane zgodnie z zaprojektowanym układem rdzenia reaktora, dla którego wykonano odpowiednie analizy bezpieczeństwa, dla potwierdzenia, że reaktor jest w stanie odpowiednim do uruchomienia oraz że zostały spełnione warunki pozwalające na wprowadzenie reaktora w stan krytyczny, prowadzi się testy i pomiary obejmujące w szczególności sprawdzenie:

1) przepływów chłodziwa,

2) aparatury pomiarowej;

3) napędów prętów regulacyjnych i prętów bezpieczeństwa;

4) automatycznego wprowadzania i wyprowadzania prętów regulacyjnych i prętów bezpieczeństwa do i z rdzenia reaktora;

5) systemu zabezpieczeń reaktora;

6) systemu pomiarów wewnątrzreaktorowych.

4. Początkowe testy krytyczności i pracy na niskiej mocy wykonuje się dla potwierdzenia, że funkcjonowanie rdzenia reaktora jest zgodne z projektem, rdzeń reaktora jest w stanie odpowiednim do pracy na wyższych poziomach mocy, charakterystyki obiegu chłodzenia reaktora, systemów sterowania reaktywnością oraz skuteczność osłon są właściwe z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego, a charakterystyki neutronowo-fizyczne rdzenia reaktora są zgodne z przewidzianymi w projekcie. Testy te obejmują w szczególności:

1) zachowanie się i charakterystyki rdzenia reaktora;

2) parametry fizyczne reaktora – w tym współczynniki reaktywności;

3) funkcjonowanie obiegu chłodzenia reaktora, systemu sterowania reaktywnością oraz skuteczność osłon.

5. Podczas prowadzenia testów, o których mowa w ust. 4, nastawy zadziałania systemu zabezpieczeń reaktora przed niepożądanymi zmianami strumienia neutronów ustawia się na poziomie zachowawczym.

§ 30. Testy i ocena wyników rozruchu energetycznego

1. Na etapie rozruchu energetycznego na każdym poziomie mocy, o którym mowa w § 27 pkt 3, i podczas ruchu próbnego jądrowego bloku energetycznego lub reaktora badawczego wykonuje się testy i pomiary mające wykazać, że jądrowy blok energetyczny lub reaktor badawczy może być bezpiecznie eksploatowany i będzie pracował zgodnie z projektem zarówno w warunkach normalnej eksploatacji, jak też podczas przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych i po przewidywanych zdarzeniach eksploatacyjnych, w tym w szczególności przeprowadza się automatyczne wyłączenia reaktora przez system zabezpieczeń i zrzuty obciążenia przy różnych poziomach mocy.

2. Pod koniec rozruchu energetycznego jądrowego bloku energetycznego lub reaktora badawczego przeprowadza się ocenę uzyskanych wyników dla potwierdzenia, czy limity i warunki eksploatacyjne są właściwe i możliwe do stosowania w praktyce, oraz dla określenia ewentualnych ograniczeń dla eksploatacji, których konieczność wprowadzenia wykazały testy i pomiary rozruchowe.

§ 31. Dokumentacja rozruchowa obiektu jądrowego

1. Dokumentacja rozruchowa obiektu jądrowego zawiera w szczególności:

1) program rozruchu obiektu jądrowego;

2) protokoły testów przeprowadzonych na poszczególnych etapach rozruchu obiektu jądrowego – potwierdzające ich wykonanie zgodnie z procedurami rozruchowymi albo określające ewentualne odstępstwa lub ograniczenia w odniesieniu do tych procedur, uwagi lub zastrzeżenia;

3) protokoły zakończenia poszczególnych etapów rozruchu obiektu jądrowego – zawierające wyniki testów i pomiarów, ze wskazaniem ewentualnych niezgodności, uwag lub zastrzeżeń, a także zawierające wykaz przeprowadzonych testów i pomiarów;

4) protokoły zatwierdzenia poszczególnych etapów rozruchu obiektu jądrowego sporządzone przez kierownika jednostki organizacyjnej;

5) raporty z poszczególnych etapów rozruchu obiektu jądrowego oraz z poszczególnych czynności i prac rozruchowych, w szczególności testów i pomiarów, sporządzone przez pracowników odpowiedzialnych za poszczególne czynności prowadzone na etapie rozruchu obiektu jądrowego i zatwierdzane przez osobę kierującą rozruchem obiektu jądrowego.

2. Do protokołów, o których mowa w ust. 1 pkt 2–4, dołącza się robocze sprawozdania z wykonanych prac, zawierające uzyskane wyniki testów i pomiarów, oraz oceny tych wyników.

3. Raporty, o których mowa w ust. 1 pkt 5, zawierają co najmniej:

1) określenie celu testu lub pomiaru; wskazanie procedur prowadzenia testów lub pomiarów;

3) opis wykonania testu lub pomiaru, w szczególności: stanu początkowego i końcowego obiektu jądrowego, rzeczywistych zaistniałych ograniczeń oraz napotkanych trudności i działań podjętych w celu ich przezwyciężenia, łącznie z wszelkimi modyfikacjami wprowadzonymi w obiekcie jądrowym lub procedurach rozruchowych;

4) opis i specyfikację sprzętu zastosowanego przy wykonywaniu testu lub pomiaru;

5) podsumowanie uzyskanych danych i ich analizę;

6) ocenę wyników testu lub pomiaru, łącznie ze stwierdzeniami o spełnieniu kryteriów akceptacji (odbioru);

7) wnioski;

8) oznaczenie identyfikacyjne raportu;

9) podpis osoby, która sporządziła raport.

§ 32. Raport z rozruchu obiektu jądrowego

1. Po zakończeniu ostatniego etapu rozruchu obiektu jądrowego na podstawie dokumentacji rozruchowej, o której mowa w § 31, sporządza się raport z rozruchu obiektu jądrowego, który zawiera:

1) zbiorczy opis etapów rozruchu obiektu jądrowego z wyspecyfikowaniem rodzajów wykonanych testów i pomiarów;

2) oświadczenie o zakończeniu rozruchu i wykonaniu wszystkich czynności i prac przewidzianych w programie rozruchu, w tym testów i pomiarów;

3) zestawienie wyników testów i pomiarów mających istotne znaczenie dla oceny prawidłowości przeprowadzenia rozruchu obiektu jądrowego, wraz z ich ocenami i wnioskami, obejmujące, jeżeli jest to właściwe, w szczególności:

a) charakterystyki neutronowo-fizyczne i cieplno-przepływowe rdzenia reaktora oraz systemów sterowania reaktywnością,

b) charakterystyki obiegu chłodzenia reaktora,

c) charakterystyki systemów bezpieczeństwa: systemu awaryjnego chłodzenia reaktora, systemu obudowy bezpieczeństwa reaktora oraz innych systemów i urządzeń (zależnie od rozwiązań projektowych);

4) wskazanie limitów i warunków eksploatacyjnych obiektu jądrowego, zweryfikowanych na podstawie wyników testów rozruchowych, wraz z ich opisem;

5) podsumowanie i wnioski końcowe.

2. Do raportu z rozruchu mogą być załączone raporty, o których mowa w § 31 ust. 1 pkt 5.

Pełna treść aktu: w sprawie wymagań dotyczących rozruchu i eksploatacji obiektów jądrowych.