Dział III. Ogólne wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej dotyczące projektowania systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
DZIAŁ III
Ogólne wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej dotyczące projektowania systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
Rozdział 1 Zasady ogólne
1. Przy projektowaniu systemów obiektu jądrowego odpowiedzialnych za wypełnienie fundamentalnych funkcji bezpieczeństwa stosuje się rozwiązania zapewniające wykonywanie przez te systemy funkcji bezpieczeństwa, nawet w ra zie uszkodzenia lub nieprawidłowego działania, takie jak: zwielokrotnienie, separacja fizyczna, niezależność funkcjonalna oraz różnorodność.
2. System bezpieczeństwa konieczny do doprowadzenia obiektu jądrowego do stanu bezpiecznego wyłączenia i utrzy mania go w tym stanie projektuje się tak, żeby był on zdolny do wypełnienia swoich funkcji przy spełnieniu kryterium po jedynczego uszkodzenia i nawet wówczas, gdy jakikolwiek inny element tego systemu lub systemu pomocniczego koniecz nego do jego pracy jest wyłączony z eksploatacji.
3. Dla zapewnienia wypełniania funkcji bezpieczeństwa w rozwiązaniach projektowych obiektu jądrowego wykorzy stuje się, tam gdzie to możliwe, wbudowane cechy bezpieczeństwa systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. Tam, gdzie zapewnienie wypełniania funkcji bezpieczeństwa nie jest możliwe przez wykorzystanie wbudowanych cech bezpie czeństwa, w pierwszej kolejności stosuje się systemy i elementy wyposażenia obiektu jądrowego niewymagające zasilania elektrycznego ze źródeł zewnętrznych spoza obiektu jądrowego lub takie, które w razie utraty zasilania będą przyjmować stan preferowany z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego.
4. Obiekt jądrowy wyposaża się w systemy zasilania elektrycznego ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych spoza obiektu jądrowego, przy czym wypełnienie funkcji bezpieczeństwa powinno być możliwe przy wykorzystaniu któregokol wiek z tych dwóch źródeł zasilania elektrycznego.
Rozdział 2 Uszkodzenia ze wspólnej przyczyny, kryterium pojedynczego uszkodzenia, stan bezpieczny po uszkodzeniu
§ 35. Różnorodność i niezależność funkcjonalna systemów
W projekcie obiektu jądrowego należy zastosować różnorodność i niezależność funkcjonalną systemów oraz ele mentów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądro wego i ochrony radiologicznej dla uzyskania wymaganego poziomu ich niezawodności, tam gdzie na konieczność zastoso wania różnorodności i niezależności funkcjonalnej wskazały analizy niezawodnościowe przeprowadzone w oparciu o kry terium możliwości wystąpienia uszkodzeń ze wspólnej przyczyny.
§ 36. Samoczynne przejście systemów i wyposażenia w stan bezpieczny
Systemy oraz elementy wyposażenia obiektu jądrowego mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej projektuje się tak, żeby w razie uszkodzenia przechodziły one samoczynnie w stan bez pieczny po uszkodzeniu.
1. Do każdej grupy bezpieczeństwa włączonej do projektu obiektu jądrowego stosuje się kryterium pojedynczego uszkodzenia.
2. Wymaganą niezawodność określonej grupy bezpieczeństwa dla każdego postulowanego zdarzenia inicjującego, przy założeniu, że wystąpi pojedyncze uszkodzenie, zapewnia się przez odpowiedni dobór rozwiązań technicznych obejmują cych stosowanie elementów sprawdzonych, zwielokrotnienie (redundancję), różnorodność, rozdzielenie fizyczne i funkcjo nalne oraz odizolowanie elementów.
Rozdział 3 Pomocnicze wyposażenie i systemy istotne dla bezpieczeństwa, czynności utrzymania, kontrole, próby i kalibracje
1. Systemy pomocnicze wspomagające systemy lub wyposażenie istotne dla zapewnienia bezpieczeństwa jądro wego i ochrony radiologicznej traktuje się jak część tych systemów lub wyposażenia i klasyfikuje się je zgodnie z zasadami określonymi w § 11.
2. Niezawodność, zwielokrotnienie (redundancja), różnorodność i niezależność funkcjonalna systemów pomocniczych, o których mowa w ust. 1, a także rozwiązania techniczne zastosowane w celu odcięcia tych systemów i prowadzenia ich prób funkcjonalnych, są współmierne do niezawodności wspomaganego przez nie systemu lub wyposażenia.
3. Systemy pomocnicze, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności zasilanie w energię elektryczną, dostarcza nie wody chłodzącej i sprężonego powietrza lub innych gazów oraz środków smarnych.
4. Systemy pomocnicze, o których mowa w ust. 1, projektuje się w taki sposób, żeby uszkodzenie jakiegokolwiek z nich nie powodowało jednoczesnej niesprawności zwielokrotnionych systemów bezpieczeństwa.
§ 39. Utrzymanie i próby systemów bez wyłączenia obiektu
Projekt obiektu jądrowego zapewnia, dzięki zastosowaniu rozwiązań takich jak zwiększony stopień zwielokrotnie nia (redundancji), możliwość prowadzenia w rozsądnym zakresie czynności utrzymania i prób systemów istotnych dla bez pieczeństwa, bez konieczności wyłączania obiektu jądrowego z ruchu. Uwzględnia się przy tym wyłączenia z ruchu, włącz nie z niedyspozycyjnością systemów lub wyposażenia obiektu jądrowego na skutek uszkodzenia, a także wpływ przewidy wanych czynności utrzymania w zakresie eksploatacji, w tym napraw i modernizacji, oraz prób na niezawodność poszcze gólnych systemów bezpieczeństwa w celu zapewnienia, że funkcja bezpieczeństwa nadal może być wypełniana z konieczną niezawodnością.
1. Rozwiązania projektowe obiektu jądrowego, z zastrzeżeniem ust. 2, zapewniają możliwość bezpiecznego wykonywania:
1) podczas pracy obiektu jądrowego na mocy – kalibracji i prób lub czynności utrzymania w zakresie eksploatacji,
2) w warunkach wyłączenia obiektu – także czynności utrzymania w zakresie napraw, modernizacji i kontroli
na systemach oraz elementach konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, bez istotnego zmniejszenia możliwości wypełniania funkcji bezpie czeństwa, a w sytuacji, o której mowa w pkt 1, także bez konieczności wyłączania obiektu jądrowego.
2. Jeżeli obiektu jądrowego nie można zaprojektować w sposób wymagany w ust. 1, to w projekcie obiektu jądrowego stosuje się inne rozwiązania zapewniające możliwość uzyskania informacji o stanie i funkcjonowaniu systemów oraz ele mentów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądro wego i ochrony radiologicznej, polegające na zastosowaniu zwiększonych zapasów bezpieczeństwa lub innych środków zapobiegawczych służących zrównoważeniu skutków potencjalnych uszkodzeń.
Rozdział 4 Badania kwalifikacyjne, starzenie systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego, czynnik ludzki
§ 41. Badania kwalifikacyjne systemów i elementów obiektu
W projekcie obiektu jądrowego wskazuje się systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, co do których inwestor ma obowiązek wykazać, iż zostały poddane badaniom kwalifikacyjnym przeprowadzanym w celu potwierdzenia, że przez cały przewidziany w projekcie obiektu jądrowego okres ich użytkowania będą one zdolne do wykonywania swoich funkcji, pod legając starzeniu w szczególności na skutek działania warunków środowiskowych, w szczególności takich jak: drgania, temperatura, ciśnienie, uderzenie strumienia płynu lub odłamków, zakłócenia elektromagnetyczne, napromienienie, zalanie, wilgotność oraz wszelkich możliwych kombinacji tych czynników, występujących w czasie, gdy działanie tych systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia będzie niezbędne.
§ 42. Zapasy bezpieczeństwa i uwzględnianie starzenia systemów
Przy projektowaniu systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej:
1) przewiduje się odpowiednie zapasy bezpieczeństwa uwzględniające mechanizmy zużycia tych systemów i elementów oraz ich potencjalną degradację techniczną związaną ze starzeniem, tak żeby zapewnić zdolność systemów i elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego do wykonywania funkcji bezpieczeństwa przez cały przewidziany w pro jekcie obiektu okres ich użytkowania;
2) uwzględnia się efekty ich starzenia i zużycia w warunkach normalnej eksploatacji, przy wykonywaniu prób oraz czyn ności utrzymania w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji, a także w stanach obiektu podczas i po wystąpieniu postulowanych zdarzeń inicjujących.
1. Obiekt jądrowy projektuje się w taki sposób, żeby zminimalizować możliwość zaistnienia oraz ograniczyć skut ki ewentualnych błędów człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów właściwego układu przestrzennego obiektu jądrowego i ergonomii.
2. Rozwiązania projektowe obiektu jądrowego zapewniają warunki dla prawidłowych działań operatora obiektu jądro wego, uwzględniając przy tym dostępny czas na te działania, przewidywane środowisko pracy oraz obciążenie psycholo giczne operatora obiektu jądrowego.
3. Rozwiązania projektowe obiektu jądrowego minimalizują prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji wymagających interwencji operatora obiektu jądrowego w krótkim czasie, a jeżeli podejmowanie przez niego takich interwencji jest ko nieczne, zapewniają, że:
1) dysponuje on czasem wystarczającym na podjęcie prawidłowej decyzji i prawidłowych działań;
2) informacja niezbędna dla podjęcia przez operatora prawidłowej decyzji jest przedstawiona w prosty i jednoznaczny sposób;
3) po zaistnieniu awarii w sterowni głównej lub w sterowni rezerwowej oraz na trasie dojścia do sterowni rezerwowej jest środowisko pracy akceptowalne ze względu na wymagania ochrony radiologicznej oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 44. Wymagania dla sterowni i informacji dla operatorów
Projektując sterownię główną i sterownię rezerwową obiektu jądrowego:
1) analizuje się i odpowiednio uwzględnia czynniki ludzkie, zwłaszcza aspekty współdziałania człowieka z maszyną, żeby zapewnić właściwe i przejrzyste rozdzielenie realizowanych funkcji kontroli i sterowania pomiędzy operatorami obiek tu jądrowego a zastosowanymi w obiekcie jądrowym systemami automatycznymi; ponadto w projekcie obiektu jądro wego określa się minimalną liczbę personelu ruchowego wymaganą do jednoczesnego wykonywania czynności ko niecznych do doprowadzenia obiektu jądrowego do stanu bezpiecznego wyłączenia;
2) stosuje się rozwiązania zapewniające dostarczanie operatorom obiektu jądrowego informacji kompleksowych, lecz ła twych do zrozumienia, oraz właściwych ze względu na czas podejmowania koniecznych decyzji i wykonania czynno ści, w szczególności informacji:
a) umożliwiających niezwłoczną ocenę stanu obiektu jądrowego we wszelkich jego stanach eksploatacyjnych oraz pod czas i po awariach, a także potwierdzenie, że są realizowane funkcje automatycznie wykonywane przez systemy bezpieczeństwa,
b) umożliwiających określenie prawidłowych inicjowanych przez operatora obiektu jądrowego działań, które należy podjąć dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
c) o parametrach poszczególnych systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowego, w celu po twierdzenia, że czynności konieczne dla zapewnienia bezpieczeństwa mogą zostać bezpiecznie wykonane.
Rozdział 5 Pozostałe ogólne wymagania projektowe
§ 45. Niezależność systemów poszczególnych reaktorów
W wieloblokowych elektrowniach jądrowych systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej nie mogą być wspólne dla dwóch lub więcej reaktorów, chyba że zostanie wykazane, że dla wszystkich reaktorów w stanach eksploatacyjnych, włączając czynności utrzymania w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji, oraz podczas rozpatrywanych awarii będą spełnione wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, a w razie wystąpienia ciężkiej awarii jednego z reaktorów dla pozosta łych reaktorów będzie zapewniona możliwość ich uporządkowanego wyłączenia, wychłodzenia i odprowadzania ciepła powyłączeniowego.
§ 46. Ochrona sieci i instalacji przed substancjami promieniotwórczymi
Elektrownie jądrowe połączone z sieciami ciepłowniczymi lub instalacjami przemysłowymi wykorzystującymi ciepło wytwarzane w reaktorze w procesach fizykochemicznych projektuje się w sposób zapobiegający przenoszeniu substancji promieniotwórczych z obiektu jądrowego do tych sieci ciepłowniczych lub instalacji przemysłowych w stanach eksploatacyjnych i podczas rozpatrywanych awarii.
1. Projekt obiektu jądrowego przewiduje wyposażenie obiektu jądrowego w:
1) drogi ewakuacyjne oznakowane w sposób wyraźny i trwały, z oświetleniem, wentylacją i innymi udogodnieniami istot nymi dla bezpiecznego korzystania z tych dróg;
2) systemy alarmowe i środki komunikacji umożliwiające, także w warunkach awaryjnych, przekazywanie ostrzeżeń i in strukcji osobom obecnym na terenie obiektu jądrowego oraz informowanie osób i podmiotów spoza obiektu jądrowego zgodnie z zakładowym planem postępowania awaryjnego.
2. Układ przestrzenny obiektu jądrowego i rozwiązania projektowe budynków obiektu jądrowego umożliwiają skutecz ną kontrolę dostępu i ruchu osób oraz wyposażenia i materiałów na teren obiektu jądrowego, włączając pracowników i po jazdy służb awaryjnych, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony przed nieuprawnionym wstępem osób i nieuprawnionym wprowadzaniem przedmiotów.
1. W przypadku gdy istnieje znaczne prawdopodobieństwo, że konieczne będzie jednoczesne działanie w obiekcie jądrowym dwóch lub więcej systemów mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, projektując te systemy, należy uwzględnić ocenę ich możliwych oddziaływań obejmującą nie tylko wzajem ne połączenia fizyczne, ale także możliwe skutki działania i wpływ nieprawidłowego działania lub uszkodzenia jednego systemu na fizyczne środowisko pracy pozostałych systemów obiektu jądrowego mających istotne znaczenie dla zapewnie nia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
2. W przypadku gdy dwa systemy płynów pracujące przy różnych ciśnieniach są ze sobą połączone, projektuje się je tak, żeby wytrzymywały ciśnienie wymagane dla systemu pracującego przy wyższym ciśnieniu, albo wprowadza się roz wiązania uniemożliwiające przekroczenie ciśnienia projektowego w systemie pracującym przy niższym ciśnieniu, przy za łożeniu wystąpienia pojedynczego uszkodzenia.
§ 49. Współdziałanie elektrowni z siecią elektroenergetyczną
Projekt elektrowni jądrowej uwzględnia jej wzajemne oddziaływanie z siecią elektroenergetyczną, włączając nie zależność i liczbę linii zasilających doprowadzonych do elektrowni jądrowej, możliwe wahania i przewidywane zakłócenia napięć i częstotliwości sieci zasilającej oraz awarie systemowe, z punktu widzenia zapewnienia niezbędnej niezawodności zasilania elektrycznego systemów elektrowni jądrowej istotnych dla bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
§ 50. Rozwiązania ułatwiające likwidację obiektu jądrowego
Projekt obiektu jądrowego uwzględnia rozwiązania ułatwiające likwidację obiektu jądrowego, w szczególności:
1) taki dobór materiałów, żeby możliwie zminimalizować ilości odpadów promieniotwórczych i ułatwić dezaktywację zdemontowanych elementów;
2) możliwości dostępu do miejsc, do których dostęp jest konieczny;
3) konieczność minimalizacji narażenia pracowników na promieniowanie jonizujące oraz zapobieżenia skażeniom środo wiska substancjami promieniotwórczymi przy demontażu obiektu jądrowego;
4) obiekty konieczne do przechowywania odpadów promieniotwórczych powstałych zarówno podczas eksploatacji, jak i likwidacji obiektu jądrowego.
Pełna treść aktu: w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, jakie ma uwzględniać projekt obiektu jądrowego.