Rozdział 2. Ogólne warunki techniczne dla przejazdów kolejowo-drogowych i przejść oraz warunki techniczne ich użytkowania
Rozdział 2
Ogólne warunki techniczne dla przejazdów kolejowo-drogowych i przejść oraz warunki techniczne ich użytkowania
§ 5. Ograniczenie prędkości na przejazdach i przejściach
Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia są stosowane na liniach kolejowych i bocznicach kolejowych, na których ruch kolejowy jest prowadzony z prędkością nie większą niż 160 km/h.
1. Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia dzielą się na następujące kategorie:
1) kategoria A – przejazdy kolejowo-drogowe, na których ruch drogowy jest kierowany:
a) przez uprawnionych pracowników zarządcy kolei lub przewoźnika kolejowego posiadających wymagane kwalifikacje,
b) za pomocą sygnałów ręcznych albo systemów lub urządzeń przejazdowych wyposażonych w rogatki zamykające całą szerokość drogi oraz sygnalizatory drogowe;
2) kategoria B – przejazdy kolejowo-drogowe, na których ruch drogowy jest kierowany za pomocą samoczynnych systemów przejazdowych wyposażonych w sygnalizatory drogowe i rogatki zamykające ruch drogowy w kierunku:
a) wjazdu na przejazd albo
b) wjazdu na przejazd i zjazdu z przejazdu;
3) kategoria C – przejazdy kolejowo-drogowe, na których ruch drogowy jest kierowany za pomocą samoczynnych systemów przejazdowych wyposażonych tylko w sygnalizatory drogowe;
4) kategoria D – przejazdy kolejowo-drogowe, które nie są wyposażone w systemy przejazdowe i urządzenia zabezpieczenia ruchu, na których ruch jest kierowany za pomocą znaków drogowych;
5) kategoria E – przejścia wyposażone w:
a) półsamoczynne systemy przejazdowe lub samoczynne systemy przejazdowe lub
b) barierki lub labirynty;
6) kategoria F – przejazdy kolejowo-drogowe lub przejścia zlokalizowane na drogach wewnętrznych, z zastrzeżeniem § 12 ust. 2.
2. W przypadku przejazdów kolejowo-drogowych kategorii C dopuszcza się stosowanie niesamoczynnych systemów przejazdowych uruchamianych przez uprawnionych pracowników zarządcy kolei lub przewoźnika kolejowego, a na liniach kolejowych kolei wąskotorowych dopuszcza się stosowanie takich systemów również w przypadku przejazdów kolejowo- -drogowych kategorii B.
1. Do kategorii A zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe, na których:
1) droga przecina tory kolejowe, po których zgodnie z regulaminem technicznym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, dotyczących ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji, lub z regulaminem pracy bocznicy kolejowej przejeżdżają staczane lub odrzucane podczas rozrządu wagony, lub
2) nie są spełnione warunki techniczne określone dla przejazdów kolejowo-drogowych kategorii B, C lub D.
2. Na przejeździe kolejowo-drogowym kategorii A można stosować półsamoczynny system przejazdowy z możliwością obsługi na miejscu albo z odległości.
3. Dla zwiększenia poziomu bezpieczeństwa na przejeździe kolejowo-drogowym obsługiwanym na miejscu albo na przejeździe kolejowo-drogowym obsługiwanym z odległości przejazd kolejowo-drogowy może być doposażony w:
1) tarcze ostrzegawcze przejazdowe;
2) urządzenia łączności systemu „Radio-STOP”.
4. W przypadku uzasadnionym warunkami miejscowymi, uwzględniając zachowanie bezpieczeństwa na przejeździe kolejowo-drogowym, dopuszcza się, aby:
1) rogatki na przejeździe kolejowo-drogowym kategorii A były czasowo lub stale opuszczone i podnoszone na żądanie użytkownika drogi;
2) przejazd kolejowo-drogowy nie był obsługiwany, a rogatki pozostawały w stanie otwartym podczas ograniczeń w użytkowaniu linii kolejowej lub bocznicy kolejowej trwających powyżej 4 godzin.
1. Do kategorii B zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe obejmujące skrzyżowania linii kolejowych lub bocznic kolejowych z drogami, na których iloczyn ruchu jest równy liczbie 150 000 lub większy od tej liczby.
2. Przejazdy kolejowo-drogowe kategorii niższej niż B, niespełniające wymagania, o którym mowa w ust. 1, mogą zostać zaliczone do kategorii B, jeżeli jest to uzasadnione warunkami miejscowymi lub koniecznością poprawy bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub ruchu drogowego.
§ 9. Kryteria zaliczenia przejazdów do kategorii C
Do kategorii C zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe obejmujące skrzyżowania linii kolejowych lub bocznic kolejowych z drogami, na których ruch kolejowy na danym odcinku linii kolejowej lub bocznicy kolejowej jest prowadzony z maksymalną prędkością nie większą niż 140 km/h, oraz iloczyn ruchu jest:
1) równy liczbie 60 000 lub większy od tej liczby i mniejszy od liczby 150 000 lub
2) mniejszy od liczby 60 000, a widoczność pojazdów kolejowych z drogi przed przejazdem kolejowo-drogowym nie odpowiada warunkom technicznym określonym dla przejazdu kolejowo-drogowego kategorii D.
§ 10. Kryteria zaliczenia przejazdów do kategorii D
Do kategorii D zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe obejmujące skrzyżowania linii kolejowych lub bocznic kolejowych z drogami, na których droga na jednym przejeździe kolejowo-drogowym przecina nie więcej niż dwa tory kolejowe, a w przypadku bocznic kolejowych i linii kolejowych kolei wąskotorowych – nie więcej niż trzy tory kolejowe, oraz:
1) iloczyn ruchu jest mniejszy od liczby 60 000, a ruch kolejowy na danym odcinku linii kolejowej lub bocznicy kolejowej jest prowadzony z prędkością maksymalną nie większą niż 120 km/h oraz są spełnione warunki widoczności wskazane w części B załącznika nr 3 do rozporządzenia albo
2) bez względu na warunki widoczności dopuszczalna prędkość pojazdu kolejowego na przejeździe kolejowo-drogowym nie przekracza 20 km/h.
1. Do kategorii E zalicza się przejścia przez tory kolejowe.
2. Jeżeli przejście przecina więcej niż trzy tory kolejowe lub gdy przejście nie spełnia warunków widoczności określonych w części C załącznika nr 3 do rozporządzenia, przejście wyposaża się w półsamoczynne systemy przejazdowe lub samoczynne systemy przejazdowe.
3. Dopuszcza się zabezpieczenie przejścia labiryntami lub barierkami w przypadku przejścia przez tory kolejowe, po których wagony podczas rozrządu nie są staczane lub odrzucane, jeżeli:
1) przejście odpowiada warunkom widoczności określonym w części C załącznika nr 3 do rozporządzenia albo
2) prędkość pojazdu kolejowego na przejściu nie przekracza 20 km/h – bez względu na warunki widoczności.
4. Labirynt zabezpieczający przejście przez tory kolejowe ustawia się w taki sposób, aby pieszy przed przejściem przez tor kolejowy zmienił kierunek ruchu.
5. Barierki zabezpieczające przejście przez tory kolejowe ustawia się w miejscach, które nie pozwalają na zabudowę labiryntu, w taki sposób, aby pieszy przed przejściem przez tor kolejowy zmienił kierunek ruchu.
6. Na liniach wielotorowych barierki, w tym barierki labiryntu, przed wejściem na tor kolejowy wymuszają poruszanie się pieszego w kierunku przeciwnym do zasadniczego kierunku ruchu pojazdu kolejowego po najbliższym torze kolejowym.
7. Na przejściu zapewnia się warunki dla ruchu osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się, stosując w szczególności oznaczenia wizualne i dotykowe, zgodne z technicznymi specyfikacjami interoperacyjności w rozumieniu art. 4 pkt 33 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym odnoszącymi się do dostępności systemu kolei Unii dla osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej możliwości poruszania się.
1. Do kategorii F zalicza się przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia zlokalizowane na drogach wewnętrznych.
2. Do kategorii F nie zalicza się przejazdów kolejowo-drogowych i przejść obejmujących skrzyżowania:
1) linii kolejowej kolei wąskotorowej z drogą wewnętrzną lub drogą leśną;
2) bocznicy kolejowej z drogą wewnętrzną lub drogą leśną.
3. Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia kategorii F wyposaża się w:
1) rogatki stale zamknięte, podnoszone w razie potrzeby przez użytkowników, lub
2) systemy lub urządzenia przejazdowe, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 lit. b albo pkt 2.
4. Przejazdy kolejowo-drogowe i przejścia kategorii F są użytkowane na podstawie umowy zawartej między zarządcą kolei a użytkownikiem przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia, która określa w szczególności sposoby ich zabezpieczenia i użytkowania.
§ 13. Ustalanie wyższej kategorii przejazdu kolejowo-drogowego
Jeżeli przejazd kolejowo-drogowy spełnia warunki, o których mowa w § 7 ust. 1, § 8, § 9 lub § 10 pkt 1, w zakresie więcej niż jednej kategorii, ustala się dla niego kategorię wyższą.
1. Iloczyn ruchu na przejeździe kolejowo-drogowym oblicza się na podstawie pomiarów natężenia ruchu kolejowego i ruchu drogowego.
2. Pomiary natężenia ruchu kolejowego i ruchu drogowego wykonuje się na przejazdach kolejowo-drogowych kategorii A, B, C i D.
3. Pomiary natężenia ruchu drogowego i ruchu kolejowego są wykonywane na żądanie właściwych organów, Państwo-wej Komisji Badania Wypadków Kolejowych lub komisji kolejowej, o której mowa w art. 28m ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zarządcy drogi lub zarządcy kolei.
4. W celu weryfikacji i zmian kategorii przejazdów kolejowo-drogowych oraz sposobów ich zabezpieczenia zarządcy kolei i zarządcy dróg przekazują sobie wzajemnie aktualne wyniki pomiarów natężenia ruchu – odpowiednio kolejowego albo drogowego.
5. Warunki i sposób prowadzenia pomiarów natężenia ruchu kolejowego i ruchu drogowego oraz obliczania iloczynu ruchu są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
1. Dla przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia zarządca kolei sporządza i aktualizuje metrykę.
2. W przypadku przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia, przez które przebiegają tory kolejowe dwóch lub więcej zarządców kolei, metrykę sporządza i aktualizuje zarządca, który identyfikuje największe natężenie ruchu kolejowego.
3. Metrykę przechowuje się przez okres użytkowania przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia.
4. Wzór i zakres metryki są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§ 16. Przekazywanie danych do sporządzenia metryki
Zarządcy kolei, których tory kolejowe przebiegają przez przejazd kolejowo-drogowy lub przejście, przekazują zarządcy, o którym mowa w § 15 ust. 2, zgodnie ze swoją właściwością, dane niezbędne do sporządzenia i aktualizacji metryki.
1. Na przejazdach kolejowo-drogowych i przejściach zabezpieczonych zgodnie z warunkami technicznymi określonymi dla kategorii D zapewnia się warunki widoczności mające wpływ na bezpieczne użytkowanie przejazdów kolejowo- -drogowych i przejść.
2. Zarządca kolei i zarządca drogi sprawdzają warunki widoczności, o których mowa w ust. 1:
1) raz w roku, między czerwcem a wrześniem;
2) po każdym wypadku lub poważnym wypadku w rozumieniu odpowiednio art. 4 pkt 45 lub 46 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym na danym przejeździe kolejowo-drogowym lub przejściu.
3. Warunki i sposób sprawdzania widoczności przejazdów kolejowo-drogowych i przejść są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 18. Zakaz stosowania złączy szyn i złączy odbojnic
Na przejeździe kolejowo-drogowym nie stosuje się złączy szyn lub złączy odbojnic.
1. Jeżeli długość odcinka drogi między torami kolejowymi, mierzona między wewnętrznymi szynami torów kolejowych po osi drogi, wynosi 32 m lub więcej, skrzyżowanie każdego toru kolejowego lub każdej grupy torów kolejowych z drogą traktuje się jako odrębny przejazd kolejowo-drogowy.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do dróg usytuowanych na stacji kolejowej umożliwiających dojazd służbom ratowniczym.
§ 20. Zabezpieczenie przejazdu przy kilku drogach dojazdowych
Jeżeli dojazd do przejazdu kolejowo-drogowego obejmuje kilka dróg, przy ustalaniu sposobu jego zabezpieczenia uwzględnia się wszystkie kierunki jazdy. W takim przypadku warunki widoczności na przejeździe kolejowo-drogowym określa się z miejsc rzeczywistego przebiegu drogi w ustalonych odległościach od toru kolejowego.
1. Odcinki między torem kolejowym a rogatkami odgradza się poręczami utrudniającymi dostęp do toru kolejowego z ominięciem rogatek, jeżeli usytuowanie rogatek na to pozwala.
2. Końce ogrodzenia znajdującego się najbliżej toru kolejowego umieszcza się w odległości 3 m od skrajnej szyny.
3. Ogrodzenie utrudniające dostęp do toru kolejowego z ominięciem rogatek może być umieszczone równolegle do toru kolejowego w odległości nie mniejszej niż 3 m od skrajnej szyny.
1. Rozwiązania projektowe stosowane na przejeździe kolejowo-drogowym zapewniają sprawny wyjazd pojazdów drogowych z przejazdu kolejowo-drogowego i włączenie się ich do ruchu w ciąg komunikacyjny znajdujący się w sąsiedztwie przejazdu kolejowo-drogowego, w szczególności przez uzależnienie (powiązanie) działania systemów przejazdowych z systemami kierowania ruchem drogowym.
2. W przypadku uzasadnionym warunkami miejscowymi zabezpiecza się dojazdy do przejazdu kolejowo-drogowego kategorii B przed możliwością wjazdu pojazdu drogowego pasem umożliwiającym objazd opuszczonej rogatki, w szczególności przez zastosowanie wysp kanalizujących ruch lub separatorów, których konstrukcja umożliwia przejechanie przez nie przez pojazd drogowy w sytuacji awaryjnej.
§ 23. Kontrola stanu przejazdu po zdarzeniach
W ramach kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, stan techniczny przejazdów kolejowo-drogowych i przejść sprawdza się niezwłocznie po każdym:
1) wypadku lub poważnym wypadku na danym przejeździe kolejowo-drogowym lub przejściu;
2) incydencie w rozumieniu art. 4 pkt 47 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym związanym z nieprawidłowym działaniem urządzeń sterowania ruchem kolejowym, w wyniku którego użytkownik drogi nie został ostrzeżony i zabezpieczony przed pojazdem kolejowym zbliżającym się do przejazdu kolejowo-drogowego lub przejścia wyposażonego w system przejazdowy.
1. Przejazd kolejowo-drogowy i przejście użytkuje się w sposób zapewniający bezpieczeństwo ruchu kolejowego i drogowego.
2. Na przejeździe kolejowo-drogowym, na którym stwierdzono przekroczony iloczyn ruchu, na szerokości przejazdu kolejowo-drogowego wprowadza się ograniczenie prędkości czoła pojazdu kolejowego do 50 km/h do czasu zmiany sposobu zabezpieczenia przejazdu kolejowo-drogowego.
3. Szczegółowe warunki użytkowania przejazdu kolejowo-drogowego i przejścia w przypadku niedziałania urządzeń zabezpieczenia ruchu lub braku pracownika obsługującego przejazd kolejowo-drogowy lub przejście są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.