Rozdział 3. Przepuszczanie wód przez budowle…

Rozdział 3

Przepuszczanie wód przez budowle hydrotechniczne

§ 62. Przepuszczanie wód podczas budowy lub przebudowy budowli

1. Podczas budowy lub przebudowy budowli hydrotechnicznej zapewnia się przepuszczanie wód.

2. Jeżeli do przepuszczania wód nie wykorzystuje się naturalnego koryta cieku lub jego części, to budowlę hydrotechniczną będącą w trakcie budowy lub przebudowy wyposaża się co najmniej w jedno z urządzeń do przepuszczania wód, takich jak: kanał obiegowy, spust lub sztolnię. Przy braku takich urządzeń zapewnia się możliwość przepompowywania dopływającej wody.

3. Jeżeli podczas przepuszczania maksymalnego przepływu budowlanego może być zniszczona stała budowla hydrotechniczna będąca w trakcie budowy lub przebudowy, urządzenia do przepuszczania wód zapewniają bezpieczne:

1) przepuszczenie przepływu, o którym mowa w § 47 ust. 1,

2) zachowanie bezpiecznego wzniesienia korony tej budowli ustalone zgodnie z § 53

uwzględniając transformację fali wezbraniowej przez istniejący zbiornik.

4. Jeżeli podczas przepuszczania wezbrania może być zniszczona tymczasowa budowla hydrotechniczna to urządzenia do przepuszczania wód zapewniają bezpieczne:

1) przepuszczanie maksymalnego przepływu budowlanego określonego zgodnie z § 47–49,

2) zachowanie bezpiecznego wzniesienia korony tej budowli ustalone zgodnie z § 58

uwzględniając transformację fali wezbraniowej przez istniejący zbiornik.

§ 63. Progi wlotów i kraty urządzeń do przepuszczania wody budowlanej

1. Progi wlotów urządzeń do przepuszczania wody budowlanej umieszcza się co najmniej 0,5 m ponad dnem koryta lub osadnika rumowiska specjalnie wykonanego przed wlotem do tych urządzeń.

2. Wloty do urządzeń, o których mowa w ust. 1, wyposaża się w kraty chroniące przed przedostaniem się ciał pływających i wleczonych po dnie. Konstrukcja krat umożliwia ich okresowe oczyszczanie.

§ 64. Regulacja przepływu oraz przepuszczanie wezbrań i lodu

Budowle hydrotechniczne projektuje się w taki sposób, aby zapewniały:

1) regulowanie przepływu wody zgodnie z wymaganiami ustalonymi w instrukcji gospodarowania wodą oraz w instrukcji eksploatacji i użytkowania budowli;

2) bezpieczne przepuszczanie przepływów wezbraniowych z zachowaniem bezpiecznego wzniesienia korony tej budowli ponad poziomy wód występujące przy tych przepływach;

3) bezpieczne przepuszczanie lodu.

§ 65. Zasady przepuszczania przepływów przez budowle piętrzące

1. Przepływy wód przez budowle piętrzące przepuszcza się przez przelewy i spusty, w tym działające ciśnieniowo, oraz przez inne budowle hydrotechniczne przystosowane do tego celu.

2. Zdolność przepustowa przelewów w normalnych warunkach eksploatacji powinna wynosić co najmniej 80 % przepływu miarodajnego. Pozostała część przepływu może być przeprowadzona przez inne urządzenia upustowe do przepuszczania wód, z uwzględnieniem § 67.

3. Przy ustalaniu warunków przepuszczania przepływu miarodajnego dla normalnych warunków pracy budowli hydrotechnicznej nie uwzględnia się określonej liczby spustów, sztolni, lewarów i turbin.

4. Liczbę spustów, sztolni, lewarów i turbin, których nie uwzględnia się przy ustalaniu warunków przepuszczania przepływu miarodajnego, określa załącznik nr 7 do rozporządzenia.

5. Przy ustalaniu warunków przepuszczania przepływu kontrolnego przyjmuje się, że czynne są wszystkie urządzenia przystosowane do przeprowadzenia wód wezbraniowych.

§ 66. Przepuszczanie przepływów wezbraniowych przez urządzenia upustowe

1. Przepływy wezbraniowe miarodajny i kontrolny wprowadza się bezpiecznie przez urządzenia upustowe budowli hydrotechnicznej do koryta rzeki lub kanału poniżej tej budowli.

2. Dopuszcza się przepuszczanie części przepływu wezbraniowego poza korytem rzeki i urządzeniami upustowymi budowli hydrotechnicznej dla zbiorników wodnych:

1) nizinnych o pojemności całkowitej do 10 mln moraz dla stopni wodnych utrzymujących poziom wody górnej w korycie rzeki, przez obszar zalewowy, pod warunkiem zabezpieczenia go przed powstaniem nowego koryta rzeki;

2) górskich, jeżeli część przepływu wezbraniowego, która jest przeprowadzana przez przelewy stokowe lub siodła terenowe na nieumocnione skaliste zbocza bez koryta odpływowego do rzeki, nie przekracza przepływu wezbraniowego o prawdopodobieństwie pojawienia się p = 5 %.

§ 67. Awaryjne urządzenia przy ciśnieniowych spustach i sztolniach

Stosowanie działających ciśnieniowo spustów i sztolni, jako jedynych urządzeń do przepuszczenia wód wezbraniowych, jest możliwe tylko pod warunkiem, że przepływy te mogą być w całości przeprowadzone również awaryjnymi urządzeniami do przepuszczania wód, takimi jak kanały ulgi lub przelewy awaryjne.

§ 68. Samoczynne przelewy do przeprowadzania przepływu wezbraniowego

W przypadku braku możliwości uzyskania ostrzeżenia o zbliżającym się wezbraniu wód, dającego czas na przygotowanie rezerwy powodziowej w zbiorniku lub otwarcie na czas budowli upustowej, w szczególności na rzekach o gwałtownych wezbraniach, zapewnia się możliwość przeprowadzenia całego przepływu wezbraniowego przez przelewy działające samoczynnie.

§ 69. Przepuszczanie przepływu miarodajnego przy awarii zamknięcia przelewu

W przypadku awarii jednego z zamknięć przelewów konstrukcja budowli hydrotechnicznej zapewnia możliwość przeprowadzenia przepływu miarodajnego przez pozostałe przęsła przelewu, a także przez spusty, sztolnie, lewary i turbiny, których liczba jest pomniejszona o liczbę określoną w załączniku nr 7 do rozporządzenia, oraz przez śluzę, jeżeli przysto-sowano ją do przepuszczenia wezbrań, przy zachowaniu bezpiecznego wzniesienia korony budowli hydrotechnicznej niemniejszego niż wymagane w wyjątkowych warunkach pracy tej budowli.

§ 70. Liczba przęseł jazów i przelewów z zamknięciami

1. Jazy lub przelewy z zamknięciami mają co najmniej trzy przęsła.

2. Jeżeli łączne światło przęseł jazów lub przelewów nie przekracza 6 m, to liczba przęseł może być zmniejszona do dwóch.

3. Przy świetle jazu nieprzekraczającym 3 m dopuszcza się zastosowanie jednego przęsła.

§ 71. Odpływ wód z przelewów wieżowych i szczelność przewodów

1. Rurociągi i sztolnie odprowadzające wody z przelewów wieżowych zapewniają bezciśnieniowy odpływ wody występujący przy maksymalnym poziomie piętrzenia, jednak nieprzekraczający 1,5-krotnej wielkości przepływu kontrolnego.

2. Dopuszcza się stosowanie przewodów ciśnieniowych pod warunkiem zapewnienia wysokiej niezawodności ich szczelności.

§ 72. Ochrona dna koryta i ograniczenie przepływu jednostkowego

Przęsła jazów i przelewów konstruuje się tak, aby przy przejściu przepływu miarodajnego przez wszystkie czynne przęsła budowli hydrotechnicznej nie wystąpiła nadmierna erozja dna koryta odpływowego i aby na progach przęseł jazów i przelewów nie został przekroczony przepływ jednostkowy w wysokości 30 m/(sm).

§ 73. Zdolność przepustowa jazów i przelewów w okresie zimowym

1. Jazy i przelewy konstruuje się tak, aby zapewniały pełną zdolność przepustową w okresie zimowym.

2. Konstrukcja zamknięć oraz światło przęseł jazów i przelewów umożliwia przepuszczanie lodu bez konieczności całkowitego otwierania ich przęseł.

§ 74. Spusty zbiornika wodnego i bezpieczeństwo opróżniania

1. Zbiornik wodny wyposaża się w spusty umożliwiające całkowite jego opróżnienie. Spusty można wykorzystywać do przeprowadzania wód wezbraniowych oraz wód budowlanych.

2. Przy ustalaniu czasu opróżniania zbiornika i natężenia przepływu wód do dolnego stanowiska budowli piętrzącej uwzględnia się warunki bezpieczeństwa górnego i dolnego stanowiska.

§ 75. Konstrukcja i zabezpieczenie przewodów spustowych

1. Przewody spustowe w ziemnej budowli piętrzącej są monolityczne – żelbetowe lub z betonu słabo zbrojonego. W projektowaniu przewodów spustowych uwzględnia się wpływ przemieszczeń i deformacji zapory wraz z podłożem.

2. Dopuszcza się stosowanie przewodów spustowych wykonanych jako rurociągi ułożone w przełazowych galeriach żelbetowych lub z betonu słabo zbrojonego.

3. Dopuszcza się stosowanie przewodów spustowych wykonanych jako nieobetonowane i nieprefabrykowane rurociągi stalowe lub z tworzyw sztucznych bezpośrednio w gruncie przy wysokości piętrzenia wody nieprzekraczającej 2 m.

4. Dopuszcza się stosowanie przewodów spustowych wykonanych jako rurociągi prefabrykowane w przepustach wałowych pod warunkiem posadowienia ich na monolitycznym fundamencie i zapewnienia szczelności połączeń.

5. Przewody spustowe oraz przepusty wałowe zabezpiecza się przed szkodliwą filtracją wzdłuż ich ścian.

§ 76. Zabezpieczenie wlotów do spustów kratami

Wloty do spustów zabezpiecza się kratami o odpowiednio dobranych prześwitach, z możliwością podnoszenia i oczyszczania krat.

§ 77. Liczba przewodów spustowych i możliwość ich wyłączenia

1. Spusty są co najmniej dwuprzewodowe, z możliwością wyłączenia z pracy jednego przewodu w celu przeprowadzenia remontu i przeglądu, przy zachowaniu sprawności pozostałych spustów.

2. Dopuszcza się stosowanie spustów jednoprzewodowych, w przypadku gdy całkowita pojemność zbiornika obsługiwanego przez ten spust nie przekracza 0,2 mln moraz wysokość piętrzenia jest niższa niż 2 m lub gdy istnieją inne urządzenia mogące przejąć funkcję spustu.

§ 78. Przepuszczanie części przepływu po terenie zalewowym

Dopuszcza się przepuszczanie części przepływu po terenie zalewowym obok jazu lub przelewu, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia życia ludzi, mienia, środowiska lub infrastruktury.

§ 79. Projektowanie wlotów urządzeń upustowych i badania modelowe

1. Usytuowanie, kształty i wymiary wlotów do urządzeń upustowych budowli hydrotechnicznej projektuje się w taki sposób, aby zapewnić:

1) łagodne wprowadzenie do nich wody i ograniczenie zaburzeń przepływu wody;

2) uniknięcie:

a) zagrożenia podmyciem tych budowli, budowli sąsiednich i brzegów,

b) utrudnień w ruchu statków,

c) utrudnień w doprowadzaniu wody do miejsc położonych w pobliżu ujęć.

2. Dla budowli hydrotechnicznej klasy I i II zdolność przepustową i kształt budowli hydrotechnicznej upustowej oraz urządzeń do rozpraszania energii strumienia wody sprawdza się doświadczalnie na modelach fizycznych wykonanych w skali zapewniającej prawidłowe odwzorowanie badanych zjawisk fizycznych, z tym że nie dotyczy to przepustów wałowych.

§ 80. Ochrona wlotów budowli upustowych przed lodem i przedmiotami

Wloty budowli hydrotechnicznej upustowej, w których mogą się zatrzymywać przedmioty pływające lub lód, chroni się kratami lub fartuchami lodowymi i izbicami.

§ 81. Urządzenia rozpraszające energię i umocnienie koryta

Budowlę hydrotechniczną upustową zaopatruje się w urządzenia do rozpraszania energii strumienia wody oraz umacnia się skarpy i dno koryta cieku w celu ochrony budowli i brzegów przed podmyciem zagrażającym ich stateczności i trwałości. Urządzenia te dostosowuje się do przepływów odpowiadających wielkości przepływu kontrolnego.

§ 82. Kształtowanie przelewów i zabezpieczenie przed kawitacją

Kształt powierzchni przelewów dobiera się tak, aby nie powstawały na nich podciśnienia mogące spowodować kawitację, lub wykonuje się je w taki sposób, aby kawitacja nie powodowała ich niszczenia. W spustach stosuje się napowietrzanie lub dodatkowo opancerzenie zmniejszające skutki kawitacji.

Pełna treść aktu: w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.