Rozdział 5
Eksploatacja
1. W celu uzyskania decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia eksploatujący przedkłada WDT dokumentację odbiorczą w postaci elektronicznej lub w dwóch egzemplarzach w postaci papierowej.
2. Dokumentacja odbiorcza, z zastrzeżeniem ust. 3, zawiera:
1) dokumenty, o których mowa w § 17;
2) dokumentację uzupełniającą, sporządzaną po montażu urządzenia w miejscu eksploatacji.
3. W przypadku gdy do urządzenia zastosowanie mają przepisy szczególne, o których mowa w art. 8 ust. 1, lub przepisy art. 20a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, dokumentacja odbiorcza zawiera:
1) dokumenty poświadczające wykonanie urządzenia zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami i specyfikacjami technicznymi – jeżeli występują;
2) instrukcję eksploatacji urządzenia;
3) dokumentację uzupełniającą, sporządzaną po montażu urządzenia w miejscu eksploatacji.
4. Dokumentacja uzupełniająca, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3, w zależności od konstrukcji urządzenia zawiera:
1) szkic sytuacyjny urządzenia, uwzględniający w szczególności nieujęte na rysunku zestawieniowym rzeczywiste odległości od otoczenia, przejścia, dojścia i ewentualne elementy osłonowe;
2) schematy zasilania urządzenia, ze wskazaniem w szczególności osprzętu, wielkości, rodzaju zabezpieczeń oraz rodzaju i typu przewodów zasilających;
3) poświadczenie prawidłowości montażu i przeprowadzonych prób pomontażowych;
4) protokoły pomiarów rezystancji izolacji obwodów elektrycznych, ochrony przeciwporażeniowej oraz uziemień roboczych i odgromowych, zatwierdzone przez osobę spełniającą wymagania kwalifikacyjne dla stanowiska dozoru, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 54 ust. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, 834, 859, 1847 i 1881);
5) poświadczenie prawidłowości wykonania części konstrukcyjnej lub konstrukcyjno-budowlanej obiektu związanego z urządzeniem.
1. Na podstawie kompletnej dokumentacji odbiorczej WDT przeprowadza badania odbiorcze.
2. Jeżeli dokumentacja odbiorcza została złożona w postaci papierowej, to jeden egzemplarz dokumentacji odbiorczej po zakończeniu badania odbiorczego WDT zwraca eksploatującemu, a drugi egzemplarz dokumentacji jest przechowywany w archiwum WDT.
1. Urządzenie eksploatuje się zgodnie z warunkami określonymi w dokumentacji odbiorczej, o której mowa w § 18 ust. 2 i 3.
2. W przypadku warunków eksploatacji urządzenia, takich jak:
1) podnoszenie i przenoszenie osób przez urządzenie, które nie zostało do tego celu zaprojektowane i wytworzone,
2) podnoszenie i przenoszenie ładunków przez dwa lub więcej urządzeń,
3) eksploatacja urządzenia w warunkach kolizyjnych,
4) brak możliwości obserwacji przez osobę obsługującą całej drogi, jaką pokonuje ładunek,
5) eksploatacja urządzenia w pobliżu napowietrznych linii elektroenergetycznych
eksploatujący opracowuje szczegółowe warunki eksploatacji, opisujące czynności organizacyjno-techniczne podejmo-wane w celu zminimalizowania ryzyka związanego z eksploatacją urządzenia.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, eksploatujący uzgadnia z WDT szczegółowe warunki eksploatacji.
1. Eksploatujący, aby eksploatacja urządzenia była bezpieczna:
1) zapewnia właściwą obsługę i konserwację urządzenia;
2) utrzymuje urządzenie w prawidłowym stanie technicznym;
3) przechowuje księgę rewizyjną i dziennik konserwacji urządzenia.
2. Dziennik konserwacji może być prowadzony w postaci elektronicznej.
1. W przypadku urządzenia wyposażonego w aparaty elektryczne eksploatujący zapewnia wykonanie i udokumentowanie przez osobę, która posiada kwalifikacje wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne:
1) pomiarów rezystancji izolacji:
a) nie rzadziej niż raz w roku – w przypadku urządzenia eksploatowanego w pomieszczeniach lub strefach zagrożonych wybuchem, z wyziewami żrącymi, w przypadku urządzenia eksploatowanego na otwartym powietrzu oraz urządzenia służącego do przemieszczania osób,
b) nie rzadziej niż raz na dwa lata – w przypadku urządzenia eksploatowanego w warunkach innych niż wymienione w lit. a;
2) pomiarów rezystancji uziemień roboczych i odgromowych, o ile są stosowane, oraz ochrony przeciwporażeniowej:
a) nie rzadziej niż raz w roku – w przypadku urządzenia eksploatowanego na otwartym powietrzu lub w pomieszczeniach bardzo wilgotnych, gorących lub zagrożonych wyziewami żrącymi,
b) nie rzadziej niż raz na dwa lata – w przypadku urządzenia eksploatowanego w warunkach innych niż wymienione w lit. a.
2. Niezależnie od pomiarów, o których mowa w ust. 1, eksploatujący zapewnia wykonanie pomiarów po:
1) wprowadzeniu zmian lub wykonaniu prac w instalacji elektrycznej urządzenia;
2) montażu urządzenia na nowym miejscu pracy;
3) pogorszeniu stanu izolacji lub ochrony przeciwporażeniowej urządzenia lub ich uszkodzeniu.
3. Wykonanie pomiarów odnotowuje się w dzienniku konserwacji urządzenia.
§ 23.
Do osoby obsługującej urządzenie należy przestrzeganie instrukcji eksploatacji tego urządzenia, w tym dobór osprzętu do podnoszenia z uwzględnieniem rodzaju i wartości przewidywanych obciążeń, miejsc uchwytu, sposobu podwieszania ładunku oraz warunków środowiskowych.
1. Do osoby konserwującej urządzenie należy:
1) przestrzeganie instrukcji eksploatacji urządzenia;
2) wykonywanie przeglądów konserwacyjnych urządzenia w terminach i zakresach określonych w instrukcji eksploatacji, w tym sprawdzenie:
a) stanu technicznego mechanizmów napędowych, układów hamulcowych oraz cięgien nośnych i ich zamocowań,
b) działania elementów bezpieczeństwa i urządzeń ochronnych,
c) działania urządzeń sterujących, sygnalizacyjnych i oświetleniowych,
d) prawidłowości obsługi urządzenia;
3) przeprowadzanie, nie rzadziej niż co 12 miesięcy, jeżeli w instrukcji eksploatacji nie ustalono innych terminów, przeglądów:
a) konstrukcji nośnej, w szczególności połączeń rozłącznych i nierozłącznych,
b) toru jezdnego,
c) instalacji ochrony przeciwporażeniowej oraz uziemień roboczych i odgromowych, o ile ma to zastosowanie;
4) usuwanie usterek oraz innych nieprawidłowości w działaniu urządzenia;
5) odnotowanie wykonanych czynności, o których mowa w pkt 2–4, oraz ich wyniku w dzienniku konserwacji z podaniem:
a) imienia i nazwiska,
b) numeru zaświadczenia kwalifikacyjnego,
c) daty przeglądu,
d) stanu licznika roboczogodzin lub cykli pracy urządzenia, o ile ma to zastosowanie
co potwierdza swoim podpisem;
6) bezzwłoczne powiadamianie eksploatującego urządzenie o nieprawidłowościach, które spowodowały konieczność wyłączenia urządzenia z eksploatacji, i dokonanie w dzienniku konserwacji odpowiednich wpisów z tym związanych.
2. Terminy przeglądów konserwacyjnych są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
1. Przeglądy, o których mowa w § 24 ust. 1 pkt 2 i 3, urządzeń będących w użytku bieżącym przeprowadza się nie rzadziej niż w terminach określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, chyba że wytwarzający wyznaczył w instrukcji eksploatacji urządzenia inne terminy.
2. Przeglądy urządzeń będących w przechowywaniu długookresowym przeprowadza się zgodnie z trybem określonym w instrukcjach, które dotyczą przechowywania sprzętu wojskowego wyłączonego z użytkowania.
§ 26.
Osoba konserwująca urządzenie może bez uzgodnienia z WDT dokonać wymiany elementów urządzenia na elementy o parametrach technicznych i charakterystykach co najmniej takich jak elementy wymieniane.
§ 27.
W przypadku zmian lokalizacji urządzeń, które są związane z demontażem i ponownym montażem tych urządzeń, przed ich uruchomieniem osoba konserwująca dokonuje sprawdzeń zgodnie z instrukcją eksploatacji, w szczególności:
1) sprawdza stan techniczny mechanizmów napędowych cięgien i ich zamocowań;
2) sprawdza zgodność montażu urządzenia z dokumentacją;
3) sprawdza poprawność działania elementów bezpieczeństwa i urządzeń ochronnych;
4) przeprowadza próby funkcjonowania urządzenia bez obciążenia i z obciążeniem nominalnym;
5) odnotowuje w dzienniku konserwacji zakres i wynik przeprowadzonych czynności.
1. W toku eksploatacji urządzeń WDT przeprowadza badania:
1) odbiorcze;
2) okresowe;
3) doraźne:
a) eksploatacyjne,
b) kontrolne,
c) powypadkowe lub poawaryjne.
2. Formy dozoru technicznego oraz maksymalne terminy badań okresowych i doraźnych kontrolnych są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
1. W przypadkach uzasadnionych stanem technicznym, intensywnością eksploatacji oraz warunkami eksploatacji urządzeń mającymi wpływ na bezpieczeństwo tej eksploatacji terminy badań określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia mogą być przez WDT skrócone.
2. Terminy badań okresowych oraz badań doraźnych kontrolnych wyznacza się przez podanie miesiąca i roku przeprowadzenia badania, przy czym termin pierwszego badania wyznacza się, przyjmując za punkt odniesienia datę wydania pierwszej decyzji zezwalającej na eksploatację tego urządzenia.
1. Eksploatujący w uzgodnieniu z WDT, w określonym terminie, przygotowuje urządzenie do badań w zakresie niezbędnym do ich przeprowadzenia.
2. Badania przeprowadza się z udziałem osoby obsługującej i osoby konserwującej urządzenie oraz eksploatującego lub jego upoważnionego przedstawiciela.
3. Dopuszcza się wykonanie badania urządzenia pod nieobecność osoby konserwującej lub osoby obsługującej, pod warunkiem że:
1) zostało to uzgodnione z Szefem WDT nie później niż na dzień przed terminem badania;
2) wykonanie badania nie wymaga przeprowadzania czynności, w których udział osoby konserwującej lub osoby obsługującej jest niezbędny;
3) czynności konserwacyjne były wykonywane zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 24 ust. 1, i zostały odnotowane w dzienniku konserwacji przez osobę konserwującą.
4. Urządzenie przedstawia się do badań sprawne technicznie, w stanie gotowym do eksploatacji, zgodnym z warunkami technicznymi dla tego urządzenia.
5. Eksploatujący, przygotowując urządzenie do badań, zapewnia:
1) dokumentację w zakresie niezbędnym do wykonania tych badań;
2) dostęp do urządzenia;
3) bezpieczne warunki pracy;
4) obciążenie do wykonania badań oraz osprzęt do podnoszenia obciążenia;
5) obsługę techniczną niezbędną do przeprowadzenia badań.
1. Badanie odbiorcze ma na celu sprawdzenie, czy:
1) urządzenie jest zgodne z dokumentacją;
2) montaż i przeznaczenie urządzenia są zgodne z instrukcją eksploatacji;
3) umieszczone na urządzeniu napisy ostrzegawcze, informacje i instrukcje są czytelne;
4) urządzenie może być przekazane do bezpiecznej eksploatacji.
2. Zakres badania odbiorczego obejmuje:
1) identyfikację urządzenia i sprawdzenie jego oznakowania;
2) sprawdzenie:
a) zaświadczeń kwalifikacyjnych osoby konserwującej oraz osoby obsługującej urządzenie, jeżeli uczestniczą w badaniu,
b) stanu technicznego oraz zgodności wyposażenia urządzenia z przedłożoną dokumentacją,
c) sposobu zainstalowania i przeznaczenia urządzenia – zgodnie z instrukcją eksploatacji oraz dokumentacją uzupełniającą, jeżeli ma zastosowanie;
3) przeprowadzenie prób funkcjonowania urządzenia z obciążeniem wystarczającym do stwierdzenia, że sterowanie i ruchy robocze są prawidłowe oraz że mechanizmy i urządzenia zabezpieczające i ochronne działają prawidłowo;
4) nadanie numeru ewidencyjnego WDT, którym eksploatujący bezpośrednio po badaniu oznakowuje urządzenie w widocznym miejscu.
3. W przypadku urządzeń, które nie wymagają montażu w miejscu eksploatacji oraz zostały wprowadzone do obrotu i nieoddane do użytku, dopuszcza się przeprowadzenie prób, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez obciążenia.
1. Badanie okresowe przeprowadzane w toku eksploatacji urządzeń technicznych objętych dozorem technicznym pełnym ma na celu sprawdzenie, czy:
1) zrealizowano zalecenia zamieszczone w protokole z poprzedniego badania;
2) nie powstały uszkodzenia lub nie nastąpiły zmiany stanu technicznego urządzenia mające wpływ na bezpieczeństwo jego eksploatacji;
3) elementy bezpieczeństwa i urządzenia ochronne są zainstalowane i pracują prawidłowo;
4) napisy ostrzegawcze, instrukcje i informacje są umieszczone na urządzeniu oraz są czytelne i zrozumiałe;
5) urządzenie wymaga naprawy;
6) zostały przeprowadzone pomiary, o których mowa w § 22 ust. 1.
2. Zakres badania okresowego obejmuje:
1) identyfikację urządzenia i sprawdzenie jego oznakowania;
2) sprawdzenie:
a) księgi rewizyjnej i dziennika konserwacji urządzenia,
b) protokołów pomiarów, o których mowa w § 22 ust. 1, w zakresie terminów ich ważności,
c) zaświadczeń kwalifikacyjnych osoby konserwującej oraz osoby obsługującej urządzenie, jeżeli uczestniczą w badaniu;
3) oględziny urządzenia w miejscach dostępnych;
4) przeprowadzenie prób funkcjonowania urządzenia z obciążeniem wystarczającym do stwierdzenia, że sterowanie i ruchy robocze są prawidłowe oraz że mechanizmy i urządzenia zabezpieczające i ochronne działają prawidłowo.
3. W przypadku dźwigów – próby, o których mowa w ust. 2 pkt 4, przeprowadza się bez obciążenia.
1. Badanie doraźne eksploatacyjne, przeprowadzane na pisemny wniosek eksploatującego, ma na celu sprawdzenie, czy:
1) dokonana naprawa lub wymiana elementu urządzenia, modernizacja, demontaż i ponowny montaż urządzenia w nowym miejscu pracy albo warunki przechowywania nie stanowią zagrożenia dla bezpiecznej eksploatacji urządzenia;
2) sposób zainstalowania i przeznaczenia urządzenia są zgodne z instrukcją eksploatacji oraz dokumentacją uzupełniającą, jeżeli ma zastosowanie;
3) elementy bezpieczeństwa i urządzenia ochronne są zainstalowane i pracują prawidłowo;
4) napisy ostrzegawcze, instrukcje i informacje są umieszczone na urządzeniu oraz są czytelne i zrozumiałe.
2. Eksploatujący zgłasza urządzenie do badania doraźnego eksploatacyjnego w następujących przypadkach:
1) po wymianie:
a) cięgien nośnych,
b) urządzeń chwytających,
c) zespołu napędowego, działającego na zasadzie sprzężenia ciernego, lub jego elementów,
d) mechanizmu podnoszenia lub mechanizmu zmiany wysięgu,
e) elementów bezpieczeństwa i urządzeń ochronnych, w szczególności ogranicznika prędkości, urządzeń chwytnych, ogranicznika obciążenia lub systemu ryglowania;
2) po uzgodnionej naprawie lub modernizacji urządzenia;
3) po zmianie miejsca pracy urządzenia, wymagającej jego demontażu i ponownego montażu;
4) po zmianie eksploatującego, z zastrzeżeniem art. 15a ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym;
5) negatywnego wyniku poprzedniego badania okresowego lub doraźnego – w celu dopuszczenia urządzenia do eksploatacji;
6) przed postawieniem urządzenia na przechowywanie długookresowe;
7) po zdjęciu urządzenia z przechowywania długookresowego.
3. Badanie doraźne eksploatacyjne może być przeprowadzone na uzasadniony wniosek eksploatującego także w innych przypadkach niż określone w ust. 2, po uzgodnieniu z WDT.
4. Po zmianie miejsca pracy urządzenia związanej z jego demontażem i ponownym montażem nie wymagają badania doraźnego eksploatacyjnego:
1) wciągniki i wciągarki z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów;
2) dźwigniki przenośne;
3) żurawie przewoźne szybkomontujące;
4) żurawie samojezdne;
5) urządzenia z zasilaniem jednofazowym;
6) urządzenia z napędem spalinowym, o ile nie są mocowane do obiektu.
5. Badanie doraźne eksploatacyjne, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, przeprowadza się bezpośrednio przed rozpoczęciem oraz po zakończeniu każdego okresu długookresowego przechowywania urządzenia, po wykonaniu czynności określonych w § 24 ust. 1.
6. W ramach badania doraźnego eksploatacyjnego przeprowadza się czynności, o których mowa w § 32 ust. 2, oraz, jeżeli ma zastosowanie, sprawdzenie:
1) dokumentacji uzupełniającej;
2) wyciągu z rozkazu dowódcy jednostki wojskowej, w którym określono planowany czas długookresowego przechowywania urządzenia.
1. Badania doraźne kontrolne przeprowadza się w ramach nadzoru nad bezpieczeństwem eksploatacji urządzeń technicznych, w szczególności objętych dozorem technicznym ograniczonym.
2. Do badań doraźnych kontrolnych stosuje się odpowiednio § 32 ust. 1.
3. W ramach badania doraźnego kontrolnego przeprowadza się czynności, o których mowa w § 32 ust. 2, przy czym próby funkcjonowania urządzenia w zainstalowanej wersji montażowej przeprowadza się bez obciążenia.
4. W przypadkach uzasadnionych względami bezpieczeństwa zakres badania doraźnego kontrolnego może być rozszerzony przez WDT o próby funkcjonowania urządzenia z obciążeniem.
1. Badania doraźne powypadkowe lub doraźne poawaryjne przeprowadza się po otrzymaniu zawiadomienia o niebezpiecznym uszkodzeniu urządzenia lub nieszczęśliwym wypadku związanym z jego eksploatacją.
2. Zakres badań doraźnych powypadkowych lub doraźnych poawaryjnych oraz dokumentację wymaganą do ich przeprowadzenia ustala WDT w taki sposób, aby możliwe było określenie stanu technicznego urządzenia oraz przyczyn jego niebezpiecznego uszkodzenia lub nieszczęśliwego wypadku związanego z jego eksploatacją.