Rozdział 4
Wytwarzanie
1. Urządzenia techniczne wytwarza się zgodnie z uzgodnioną dokumentacją techniczną, o której mowa w § 5 ust. 1.
2. Procesy spawania, zgrzewania, lutowania, przeróbki plastycznej i obróbki cieplnej stosowane przy wytwarzaniu wykonuje się zgodnie z instrukcjami technologicznymi sporządzonymi na podstawie technologii kwalifikowanych zgodnie co najmniej z Polskimi Normami lub specyfikacjami technicznymi określonymi w uzgodnionej dokumentacji technicznej.
3. Zakres badań nieniszczących i niszczących oraz kryteria ich akceptacji są zgodne co najmniej z Polskimi Normami lub specyfikacjami technicznymi określonymi w uzgodnionej dokumentacji technicznej.
1. Wytwarzający w procesie wytwarzania urządzenia, z wyjątkiem butli, mocuje na nim w miejscu dostępnym trwałą i czytelną tabliczkę znamionową, odporną na działanie czynników atmosferycznych i roboczych, która zawiera co najmniej:
1) nazwę wytwórcy;
2) numer fabryczny;
3) rok produkcji;
4) parametry pracy urządzenia;
5) nazwę czynnika roboczego.
2. Wytwórca w procesie wytwarzania butli nanosi na nią w sposób podany w dokumentacji technicznej oznaczenia, w szczególności:
1) nazwę lub znak wytwórcy;
2) numer fabryczny;
3) pojemność butli;
4) ciśnienie napełnienia butli w temperaturze 15 °C;
5) ciśnienie próbne;
6) masę próżnego zbiornika;
7) nazwę czynnika roboczego lub jego wzór chemiczny;
8) znak kontroli jakości.
3. Na butle napełniane wagowo wytwórca w procesie wytwarzania nanosi dodatkowo oznaczenie masy netto czynnika roboczego oraz masy brutto butli.
§ 14. Badania urządzeń w toku ich wytwarzania
WDT przeprowadza w toku wytwarzania urządzeń:
1) badania typu urządzeń produkowanych seryjnie;
2) badania techniczne sprawdzające, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy.
1. Wytwarzający urządzenie uzgadnia z WDT program badania typu, uwzględniając konstrukcję urządzenia, jego przeznaczenie i sposób eksploatacji.
2. Wytwarzający przygotowuje urządzenie do badania typu i zgłasza je do WDT.
3. WDT, przeprowadzając badanie typu, może uznać wyniki badań i opinie przedłożone przez projektanta, wytwarzającego lub jednostki badawcze i laboratoria uznane przez organ dozoru technicznego.
4. Badaniem typu może być objęty typoszereg urządzeń. W takim przypadku badaniom poddaje się wybrane przez WDT egzemplarze z tego typoszeregu.
5. Urządzenie lub osprzęt mogą być zakwalifikowane do tego samego typoszeregu, jeżeli:
1) spełniają te same wymagania;
2) są wytwarzane według tej samej technologii;
3) posiadają te same kształty geometryczne;
4) są zbudowane z tych samych materiałów;
5) różnią się tylko wymiarami oraz liczbą i rozmieszczeniem otworów inspekcyjnych;
6) posiadają podpory o tej samej konstrukcji, w ramach której w obliczeniach wytrzymałościowych przyjmuje się najbardziej niekorzystny wariant obciążenia.
6. Badania typu przeprowadza się u wytwarzającego na stanowisku uzgodnionym z WDT lub w miejscu ustawienia urządzenia – w zależności od rodzaju urządzenia i zakresu badań.
7. Wprowadzenie zmian w urządzeniu lub osprzęcie poddanym badaniu typu może wymagać przeprowadzenia ponownego badania typu.
1. Wytwarzający przygotowuje urządzenie lub jego element do badań technicznych sprawdzających, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, i zgłasza to urządzenie lub jego element do WDT.
2. Urządzenia wytwarzane seryjnie, które były poddane badaniu typu, mogą być zgłaszane przez wytwarzającego do badań technicznych sprawdzających partiami.
3. Badania techniczne sprawdzające partii urządzeń obejmują 10 % zgłoszonych w partii urządzeń, jednak nie mniej niż dwa urządzenia. Urządzenia do badań technicznych sprawdzających wybiera się z partii urządzeń losowo.
4. Wynik badań technicznych sprawdzających partii urządzeń uznaje się za pozytywny, jeżeli wyniki badań wszystkich zbadanych urządzeń są pozytywne.
5. Urządzenia z partii, w przypadku której badania techniczne sprawdzające dały wynik negatywny, mogą być ponownie zgłoszone do tych badań po usunięciu usterek i dokonaniu kontroli wszystkich urządzeń zgłoszonych w danej partii. Decyzję o ponownym zgłoszeniu partii urządzeń do badania technicznego sprawdzającego podejmuje wytwórca. Powtórne badania techniczne sprawdzające są przeprowadzane jako badania jednostkowe.
§ 17. Rodzaje badań technicznych sprawdzających
Badania techniczne sprawdzające, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, w zależności od konstrukcji urządzenia przeprowadza się jako:
1) badanie budowy;
2) próbę ciśnieniową;
3) próbę szczelności;
4) próbę gazową;
5) rewizję zewnętrzną;
6) próbę niszczącą;
7) badania specjalne, określone w uzgodnionej przez WDT dokumentacji technicznej wytwarzania urządzenia.
1. W ramach badania budowy, o którym mowa w § 17 pkt 1, sprawdza się:
1) zgodność wykonania urządzenia z wymaganiami określonymi dla tego urządzenia;
2) stan ścianek urządzenia;
3) jakość złączy;
4) oznaczenia urządzenia, nanoszone na nim w procesie wytwarzania;
5) kompletność i stan wyposażenia urządzenia i jego osprzętu;
6) pojemność i masę próżnej butli oraz prawidłowość ustalenia masy netto czynnika roboczego i masy brutto całej butli z dokładnością do trzech cyfr znaczących.
2. Urządzenie poddane badaniu budowy bez kompletnego osprzętu poddaje się badaniu uzupełniającemu u eksploatującego po zainstalowaniu kompletnego osprzętu.
1. Próbę ciśnieniową, o której mowa w § 17 pkt 2, przeprowadza się jako próbę hydrauliczną.
2. Podczas przeprowadzania próby ciśnieniowej wartość ciśnienia próbnego przyjmuje się zgodnie z instrukcją eksploatacji lub opisem technicznym urządzenia.
3. Jeżeli wartość ciśnienia próbnego nie jest określona, przyjmuje się jego wartość równą 1,25 × PD.
4. WDT może ustalić wartość ciśnienia próbnego inną niż określona w ust. 2 – w zależności od wartości ciśnienia dopuszczalnego lub temperatury dopuszczalnej dla danego urządzenia.
5. Temperatura płynu stosowanego podczas próby nie może być niższa niż +10 °C i wyższa niż +50 °C, chyba że w dokumentacji technicznej urządzenia została ustalona inna temperatura przeprowadzania próby ciśnieniowej.
6. W ramach próby ciśnieniowej:
1) równomiernie podnosi się ciśnienie aż do osiągnięcia wartości ciśnienia próbnego, przy czym szybkość wzrostu ciśnienia od wartości ciśnienia dopuszczalnego do wartości ciśnienia próbnego nie może przekraczać 1 bara/minutę, z wyłączeniem butli, chyba że w dokumentacji technicznej urządzenia została ustalona inna wartość;
2) ciśnienie próbne utrzymuje się co najmniej przez 30 minut, a w przypadku butli – przez 30 sekund;
3) ciśnienie obniża się do wartości ciśnienia dopuszczalnego;
4) dokonuje się oględzin urządzenia i osprzętu.
7. Do przeprowadzania prób ciśnieniowych wykorzystuje się wyłącznie szczelne instalacje zasilania urządzenia płynem.
8. Próbę ciśnieniową przeprowadza się w warunkach umożliwiających oględziny ścianek urządzenia, w szczególności złączy spawanych i połączeń rozłącznych.
9. Próbę ciśnieniową przeprowadza się oddzielnie dla każdej przestrzeni urządzenia.
10. Wynik próby ciśnieniowej uznaje się za pozytywny, jeżeli nie stwierdzono odkształceń trwałych, uszkodzeń lub nieszczelności ścianek i połączeń urządzenia.
1. Próbie szczelności, o której mowa w § 17 pkt 3, poddaje się urządzenie z osprzętem i przeprowadza się ją jako próbę hydrauliczną, za pomocą wody lub czynnika roboczego.
2. Podczas przeprowadzania próby szczelności wartość ciśnienia przyjmuje się zgodnie z instrukcją eksploatacji lub opisem technicznym urządzenia.
3. Jeżeli wartość ciśnienia nie jest określona, przyjmuje się jego wartość równą ciśnieniu dopuszczalnemu.
4. Temperatura płynu stosowanego podczas próby szczelności nie może być niższa niż +10 °C i wyższa niż +50 °C, chyba że w dokumentacji technicznej urządzenia została ustalona inna temperatura przeprowadzania tej próby.
5. W ramach próby szczelności:
1) równomiernie podnosi się ciśnienie aż do osiągnięcia najwyższej wartości ciśnienia dopuszczalnego, przy czym szybkość wzrostu ciśnienia nie może przekraczać 1 bara/minutę, chyba że w dokumentacji technicznej urządzenia została ustalona inna wartość;
2) ciśnienie utrzymuje się co najmniej przez czas niezbędny do dokonania oględzin urządzenia, nie mniej niż przez pięć minut;
3) dokonuje się oględzin urządzenia, w tym osprzętu.
6. Podczas przeprowadzania próby szczelności instalacja zasilania urządzenia płynem stosowanym podczas próby musi być szczelna.
7. Próbę szczelności przeprowadza się w warunkach umożliwiających oględziny osprzętu urządzenia oraz jego ścianek, w szczególności złączy spawanych i połączeń rozłącznych.
8. Wynik próby szczelności uznaje się za pozytywny, jeżeli nie stwierdzono odkształceń trwałych, uszkodzeń lub nieszczelności ścianek, połączeń rozłącznych oraz osprzętu urządzenia.
§ 21. Zastąpienie próby hydraulicznej inną próbą lub badaniem
Za zgodą WDT dopuszcza się zastąpienie próby hydraulicznej przeprowadzanej w ramach badań technicznych sprawdzających, o których mowa w § 17 pkt 2 lub 3, inną próbą lub innym badaniem umożliwiającymi równoważną ocenę stanu technicznego urządzenia.
1. Próbie gazowej, o której mowa w § 17 pkt 4, poddaje się butle spawane oraz bezszwowe, przeznaczone do gazów palnych, trujących lub chemicznie nietrwałych.
2. Próbę gazową przeprowadza się pod powierzchnią wody, przy użyciu sprężonego powietrza lub azotu, przyjmując wartość ciśnienia równą najwyższej wartości ciśnienia dopuszczalnego.
3. Wynik próby gazowej uznaje się za pozytywny, jeżeli nie stwierdzono nieszczelności ścianek i połączeń rozłącznych butli.
§ 23. Zakres zewnętrznej rewizji urządzenia ciśnieniowego
W ramach rewizji zewnętrznej, o której mowa w § 17 pkt 5, dokonuje się zewnętrznej oceny wizualnej stanu ścianek urządzenia ciśnieniowego oraz jego osprzętu zabezpieczającego i ciśnieniowego w miejscach dostępnych, a w miarę możliwości także sprawdzenia działania tego osprzętu oraz przeprowadzenia sprawdzenia funkcji bezpieczeństwa automatyki zabezpieczającej.
1. Próbie niszczącej, o której mowa w § 17 pkt 6, poddaje się przynajmniej jedną losowo wybraną butlę na sto wyprodukowanych lub jedną butlę z partii mniejszej niż sto sztuk.
2. W ramach próby niszczącej butlę poddaje się próbie hydraulicznej na ciśnienie niszczące.
3. Wynik próby uznaje się za negatywny, jeżeli podczas pęknięcia nastąpiła fragmentacja lub jeżeli wartość ciśnienia niszczącego jest mniejsza niż:
1) 2 × PT – w przypadku butli wykonanych ze stali o wytrzymałości na rozciąganie Rm ≤ 440 MPa;
2) 1,8 × PT – w przypadku butli wykonanych ze stali o wytrzymałości na rozciąganie zawartej w przedziale 440 MPa < Rm ≤ 800 MPa;
3) 1,6 × PT – w przypadku butli wykonanych ze stali stopowej, ulepszonej cieplnie, o wytrzymałości na rozciąganie Rm > 800 MPa;
4) ustalona przez projektanta w dokumentacji technicznej – w przypadku butli wykonanych z innego materiału.
4. W przypadku negatywnego wyniku próby niszczącej należy poddać tej próbie dwie inne losowo wybrane butle.
5. W przypadku negatywnego wyniku przynajmniej jednej z powtórnych prób należy wstrzymać przeprowadzanie badań technicznych sprawdzających.
1. Po przeprowadzeniu badania technicznego sprawdzającego z wynikiem pozytywnym inspektor nanosi na butlę oznaczenia określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
2. Dokumentację badań technicznych sprawdzających dotyczących butli przechowuje wytwarzający.
1. Wytwarzający urządzenie wystawia dokument, w którym poświadcza:
1) wykonanie urządzenia zgodnie z dokumentacją techniczną i warunkami określonymi w dokumencie uprawniającym do jego wytworzenia oraz
2) zbadanie urządzenia pod względem zgodności z dokumentami i warunkami określonymi w pkt 1.
2. Wytwarzający przekazuje eksploatującemu urządzenie i dwa sporządzone w języku polskim komplety dokumentacji odbiorczej, która zawiera w zależności od konstrukcji urządzenia:
1) dokument, o którym mowa w ust. 1;
2) rysunek, o którym mowa w § 5 ust. 3 pkt 3;
3) wykaz zastosowanych dokumentów określających wymagania dla tego urządzenia;
4) obliczenia wytrzymałościowe;
5) dane o osprzęcie, schemat instalacji i opis doboru osprzętu zabezpieczającego;
6) kopie świadectw badania typu lub deklaracje zgodności dla urządzeń zabezpieczających;
7) dokumentację techniczną automatyki zabezpieczającej;
8) instrukcję eksploatacji urządzenia.