Rozdział 4
Projektowanie
1. Urządzenia EJ przyporządkowane do odpowiednich klas bezpieczeństwa projektuje się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu projektowym oraz dokumentach odniesienia dotyczących projektowania i wytwarzania urządzeń EJ, wskazanych przez projektanta w dokumentacji projektowej.
2. Projekt urządzeń EJ przyporządkowanych do klas bezpieczeństwa określa lub zawiera w szczególności:
1) warunki eksploatacji oraz obciążenia projektowe;
2) kształt i wymiary, w tym grubości ścianek, urządzeń lub konstrukcji, z uwzględnieniem aspektów technologiczności oraz naddatków na erozję i korozję;
3) obliczenia wytrzymałościowe urządzeń i konstrukcji uwzględniające analizy stanów naprężeń i odkształceń, z podaniem specyfikacji technicznych, danych wejściowych, formuł i wyników;
4) konstrukcje:
a) specyficznych elementów zbiorników ciśnieniowych, takich jak króćce, wzmocnienia otworów i złącza spawane,
b) korpusów pomp i armatury,
c) zaworów bezpieczeństwa i zaworów zrzutu ciśnienia,
d) rurociągów, w szczególności ich układ przestrzenny oraz elementy takie, jak wzmocnienia otworów, rozgałęzienia, kolana, redukcje i złącza spawane,
e) wsporcze rdzenia reaktora,
f) przepustów przez obudowę bezpieczeństwa reaktora,
g) zbiorników bezciśnieniowych i niskociśnieniowych,
h) wsporcze urządzeń i rurociągów;
5) konstrukcję pierwotnej obudowy bezpieczeństwa reaktora oraz jej elementy, w szczególności zbrojenia, wykładzinę stalową, system sprężający, kotwy, marki, wsporniki, przepusty i przejścia.
§ 24.
Urządzenia zasilania i napędy elektryczne, aparaturę kontrolno-pomiarową oraz układy sterowania stosowane w urządzeniach EJ przyporządkowane do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa projektuje się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu projektowym oraz z wymaganiami określonymi w dokumentach odniesienia wskazanych w dokumentacji projektowej.
1. Stosowanie rozwiązań projektowych urządzeń EJ przyporządkowanych do odpowiednich klas bezpieczeństwa lub urządzeń zasilania i napędów elektrycznych, aparatury kontrolno-pomiarowej oraz układów sterowania stosowanych w urządzeniach EJ przyporządkowanych do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa, odmiennych od rozwiązań opartych na szczegółowych wymaganiach określonych w dokumentach odniesienia, innych niż obowiązujące akty prawne, jest dopuszczalne pod warunkiem wykazania w dokumentacji projektowej, że zostanie zapewniony poziom bezpiecznego funkcjonowania urządzeń EJ nie niższy niż poziom zapewniany przy zastosowaniu rozwiązań projektowych zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach odniesienia wskazanych w dokumentacji projektowej.
2. Wyniki prób, badań oraz analiz stanowią integralną część dokumentacji projektowej.
1. Przy określaniu projektowych wartości obciążeń wewnętrznych i zewnętrznych działających na urządzenia EJ przyporządkowane do odpowiednich klas bezpieczeństwa uwzględnia się:
1) odpowiednie obciążenia statyczne i dynamiczne związane ze stanami eksploatacyjnymi i z rozpatrywanymi awariami;
2) masę własną konstrukcji i urządzeń oraz masę płynów znajdujących się wewnątrz tych konstrukcji i urządzeń, w szczególności podczas prób ciśnieniowych;
3) obciążenia od wiatru, śniegu lub gruntu, naporu hydrostatycznego i hydrodynamicznego, zmian temperatury, osiadania, obciążenia sejsmiczne oraz obciążenia związane z innymi zdarzeniami zewnętrznymi, a także kombinacje tych obciążeń zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach odniesienia.
2. Przez stany eksploatacyjne, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rozumie się stany eksploatacyjne, o których mowa w § 1 pkt 28 rozporządzenia projektowego.
3. Przez rozpatrywane awarie, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rozumie się rozpatrywane awarie, o których mowa w § 1 pkt 20 rozporządzenia projektowego.
1. Obliczenia wytrzymałościowe urządzeń EJ przyporządkowanych do odpowiednich klas bezpieczeństwa wykonuje się na podstawie:
1) wzorów obliczeniowych;
2) analizy stanu naprężeń i odkształceń;
3) analizy mechaniki pękania.
2. Obliczenia, o których mowa w ust. 1, w przypadkach określonych przez Prezesa UDT uzupełnia się o metodę doświadczalną.
1. Urządzenia EJ przyporządkowane do odpowiednich klas bezpieczeństwa dobiera się spośród rozwiązań projektowych, rodzajów i typów sprawdzonych w praktyce w elektrowniach jądrowych takiego samego lub podobnego typu lub za pomocą prób, badań oraz analiz.
2. W dokumentacji projektowej wykazuje się zasadność zastosowania urządzenia EJ, o którym mowa w ust. 1, w określonym systemie oraz jego zdolność do realizowania wymaganych funkcji w warunkach projektowych.
3. Przy doborze urządzenia EJ, o którym mowa w ust. 1, zapewnia się zamienność urządzenia produkowanego seryjnie lub jego części z odpowiednim urządzeniem produkowanym seryjnie lub jego częścią, tego samego typu, bez wprowadzania modyfikacji w innych urządzeniach lub instalacjach.
4. Urządzenia EJ, o których mowa w ust. 1, będące urządzeniami nowego typu lub niesprawdzone dotychczas poprzez eksploatację w elektrowni jądrowej, mogą być zastosowane, jeżeli zostały zaprojektowane stosownie do limitów i warunków eksploatacyjnych, środowiska pracy oraz założonego projektowego czasu ich użytkowania, a ich zastosowanie jest korzystniejsze niż urządzeń dotychczas eksploatowanych w elektrowniach jądrowych przy założeniu osiągnięcia co najmniej tego samego poziomu bezpieczeństwa, a zastosowanie to jest zgodne z art. 36b ustawy – Prawo atomowe.
5. Zastosowanie urządzeń, o których mowa w ust. 4, wymaga uzgodnienia z Prezesem UDT.
1. Zapewnia się konstrukcję urządzeń EJ oraz ich układ przestrzenny umożliwiający dostęp w celu przeprowadzenia kontroli stanu technicznego, konserwacji, naprawy, wymiany części zamiennych lub demontażu przy ograniczonym narażeniu pracowników na promieniowanie jonizujące.
2. Wewnętrzne powierzchnie urządzeń EJ w systemach przenoszących płyny wykonuje się w sposób minimalizujący odkładanie się osadów i ułatwiający ich dekontaminację, w szczególności przez gładkie wykończenie oraz unikanie ostrych krawędzi i stref bez przepływu.
3. Urządzenia EJ podlegają badaniom kwalifikacyjnym pod względem warunków stosowania w określonym systemie lub w miejscu przewidzianym w projekcie.
4. Badania kwalifikacyjne urządzeń EJ przeprowadza się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu projektowym oraz w innych dokumentach odniesienia.
5. Urządzenia EJ projektuje się w sposób zapewniający ich prawidłowe funkcjonowanie w pełnym zakresie warunków projektowych, w szczególności w zakresie realizowanych przez nie funkcji bezpieczeństwa.
1. Urządzenia EJ składające się na obieg chłodzenia reaktora projektuje się z uwzględnieniem zapasów bezpieczeństwa, w taki sposób, żeby wytrzymywały one założone obciążenia i kombinacje obciążeń, o których mowa w § 26, obejmujące w szczególności:
1) ciśnienia wewnętrzne i zewnętrze, w tym ciśnienie próbne;
2) masę urządzenia wraz ze znajdującym się wewnątrz niego czynnikiem roboczym oraz obciążenia statyczne i dynamiczne wywoływane przez płyny w analizowanych warunkach jego funkcjonowania;
3) obciążenia zewnętrzne działające na urządzenie pochodzące od masy, rozszerzalności cieplnej, ciśnienia i oddziaływań dynamicznych innych urządzeń lub konstrukcji elektrowni jądrowej;
4) obciążenia od wstrząsów sejsmicznych lub drgań zewnętrznych innego pochodzenia – w przypadku możliwości ich wystąpienia;
5) reakcje konstrukcji wsporczych i przyłączonych rurociągów;
6) obciążenia związane z rozszerzalnością cieplną;
7) obciążenia związane z lokalnymi warunkami cieplno-przepływowymi płynu wewnątrz urządzenia.
2. Przy projektowaniu urządzeń ciśnieniowych składających się na obieg chłodzenia reaktora uwzględnia się:
1) procesy degradacji materiałów, mogące zagrozić ich integralności konstrukcyjnej, takie jak korozja, erozja, napromieniowanie oraz termiczne starzenie materiału;
2) możliwość przeprowadzenia badań i kontroli stanu technicznego, w szczególności:
a) dostęp do urządzenia,
b) aspekty ochrony radiologicznej,
c) geometrię urządzenia,
d) kształt, wymiary i umiejscowienie włazów,
e) dobór materiałów,
f) konstrukcję i umiejscowienie złączy spawanych,
g) chropowatość powierzchni;
3) rozwiązania umożliwiające i ułatwiające naprawę, modernizację lub wymianę urządzenia.
3. Przy projektowaniu urządzeń ciśnieniowych składających się na obieg chłodzenia reaktora zapewnia się przestrzeń wokół urządzeń wymagających kontrolowania stanu technicznego lub napraw wynoszącą nie mniej niż 600 mm.
1. Wytwornice pary projektuje się w sposób zapewniający:
1) utrzymanie ich wysokiej integralności konstrukcyjnej;
2) odprowadzanie ciepła z reaktora podczas normalnej eksploatacji, a także przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych i warunków awaryjnych – jeżeli istnieje naturalna cyrkulacja chłodziwa w obiegu chłodzenia reaktora oraz jest dostępny awaryjny system wody zasilającej.
2. Pęczek grzejny wytwornicy pary projektuje się zgodnie z następującymi wymogami:
1) rurki spawa się po pierwotnej stronie ściany sitowej, a po stronie wtórnej roztłacza się do zlikwidowania szczeliny między rurką a otworem w ścianie sitowej, stosując metodę roztłaczania zmniejszającą naprężenia;
2) elementy wsporcze dystansujące i podtrzymujące rurki w pęczku grzejnym oraz elementy antywibracyjne projektuje się w sposób zapobiegający degradacji pęczka grzejnego wskutek drgań oraz minimalizujący ścieranie się rurek i gromadzenie się produktów korozji;
3) rurki pęczka grzejnego wytwarza się z materiałów odpornych na ścieranie w kontakcie z elementami wsporczymi i antywibracyjnymi;
4) wielkość powierzchni wymiany ciepła przyjmuje się z odpowiednim zapasem, uwzględniając zanieczyszczenia i zaślepienia rurek w trakcie eksploatacji;
5) pęczek grzejny zabezpiecza się przed dostaniem się luźnych przedmiotów z obiegu wtórnego.
3. Do rozwiązań konstrukcyjnych innych elementów wewnętrznych wytwornicy pary stosuje się następujące wymagania:
1) układ przestrzenny konstrukcji wewnętrznych minimalizuje powierzchnię osadzania się szlamu i wymusza przemieszczanie się szlamu do miejsca, z którego może być on łatwo usunięty;
2) zapewnia się odpowiednią efektywność separatorów wilgoci i osuszaczy pary w celu uzyskania wymaganego stopnia suchości pary.
4. W celu ułatwienia prowadzenia rewizji, konserwacji, naprawy i modernizacji wewnętrzne elementy wytwornic pary konstruuje się w sposób zapewniający:
1) po stronie pierwotnej:
a) zlokalizowanie włazów w łatwo dostępnych miejscach,
b) dostęp do złączy spawanych poddawanych rewizji,
c) wyposażenie każdej zaślepki króćca w uchwyt do mocowania;
2) po stronie wtórnej:
a) łatwy dostęp z zewnątrz w celu rewizji ściany sitowej i jej czyszczenia,
b) dostęp do złączy spawanych poddawanych rewizji,
c) odpowiednie przestrzenie między sekcjami rurek wytwornicy pary, uwzględniające zaprojektowaną metodę usuwania osadów.
§ 32.
Stabilizator ciśnienia projektuje się w sposób zapewniający:
1) utrzymywanie przebiegów zmian ciśnienia określonych w dokumentach odniesienia;
2) łatwy dostęp do dysz wtryskowych stabilizatora ciśnienia, umożliwiający przeprowadzenie ich kontroli i wymianę;
3) łatwy dostęp do grzałki stabilizatora ciśnienia, umożliwiający przeprowadzenie jej kontroli i wymianę;
4) optymalizację układu przestrzennego rurociągu kompensacyjnego i położenia króćca do tego rurociągu uwzględniającą aspekty funkcjonalne, możliwość wystąpienia stratyfikacji temperatury, umożliwienie i ułatwienie prowadzenia rewizji w strefie króćca i przepustów grzałek oraz wymianę grzałek.
1. Projektując osprzęt ciśnieniowy i zabezpieczający oraz układy zabezpieczające odpowiednio wraz z napędami, stosowane w elektrowni jądrowej:
1) uwzględnia się projektowe parametry i warunki eksploatacji przewidywane w miejscu jego zastosowania, w szczególności wielkości ciśnienia i różnice ciśnień, zakresy temperatur płynu oraz warunki środowiska pracy;
2) zapewnia się osiągnięcie przez napęd osprzętu wymaganej wielkości momentu obrotowego oraz czasu otwarcia i zamknięcia zaworu lub zasuwy;
3) zapewnia się, że konstrukcja elementów osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego będzie umożliwiała przeniesienie maksymalnych obciążeń ściskających, rozciągających i ścinających, powstających podczas działania jego napędu w połączeniu z innymi obciążeniami projektowymi, w szczególności sejsmicznymi.
2. Dokumentacja techniczna osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego oraz wyposażenia układów zabezpieczających stosowanych w elektrowni jądrowej zawiera w szczególności:
1) rysunki konstrukcyjne z wykazem zastosowanych materiałów;
2) wykresy pracy;
3) instrukcje eksploatacji i konserwacji;
4) charakterystyki umożliwiające dokonanie prawidłowego doboru warunków eksploatacyjnych przy przyszłych modyfikacjach, w szczególności:
a) charakterystyki strat hydraulicznych w funkcji położenia elementu zamykającego, szczególnie w przypadku osprzętu mogącego pracować w położeniu pośrednim,
b) charakterystyki kawitacyjne i przepływów dwufazowych, gdy ma to zastosowanie,
c) charakterystyki obciążenia napędu w funkcji natężenia przepływu i różnicy ciśnień,
d) projektowe wartości współczynnika tarcia,
e) charakterystyki skoku elementu zamykającego w funkcji czasu – w przypadku osprzętu z napędami silnikowymi elektrycznymi lub napędzanymi przez czynnik roboczy, w tym zawory zwrotne i zawory bezpieczeństwa.
1. W rozwiązaniach projektowych osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego oraz wyposażenia układów zabezpieczających stosowanych w elektrowni jądrowej:
1) na rurociągach bezpośrednio połączonych z obiegiem chłodzenia reaktora stosuje się osprzęt z korpusami kutymi;
2) w połączeniach kołnierzowo-śrubowych osprzętu montowanego w rurociągach stosuje się rozwiązania ze szpilkami lub śrubami przelotowymi;
3) zewnętrzne elementy osprzętu, które w wyniku przecieków mogą mieć kontakt z wodą zawierającą kwas borowy, wykonuje się ze stali nierdzewnej lub z innego materiału odpornego na działanie kwasu borowego;
4) jest niedopuszczalne stosowanie materiałów na bazie kobaltu do napawania utwardzającego gniazd osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego stykających się z chłodziwem reaktora, tj. obiegu chłodzenia reaktora i systemów do niego przyłączonych;
5) jest niedopuszczalne stosowanie osprzętu, w którym element zamykający nie jest połączony mechanicznie z wrzecionem;
6) stosuje się rozwiązania zapobiegające powstaniu wewnętrznego ciśnienia wyższego od ciśnień panujących w rurociągu po obu stronach zaworu, przy czym rozwiązania konstrukcyjne pokrywy i grzybka zaworu powinny zapobiegać wzrostowi ciśnienia płynu uwięzionego w przestrzeni pod pokrywą w wyniku jego podgrzania;
7) osprzęt ciśnieniowy z napędem ręcznym lub silnikowym elektrycznym wyposaża się w mechaniczne bezpośrednie wskaźniki położenia elementu zamykającego oraz mechaniczne ograniczniki położenia krańcowego;
8) konstrukcja osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego oraz wyposażenia układów zabezpieczających stosowanych w systemach zawierających promieniotwórcze lub inne niebezpieczne płyny wyklucza przecieki tych mediów do otoczenia.
2. Przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się do zaworów elektromagnetycznych.
1. Ze względu na rodzaj osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego oraz wyposażenie układów zabezpieczających stosowanych w elektrowni jądrowej, do rozwiązań projektowych, oprócz wymogów określonych w § 33 i § 34, stosuje się następujące wymagania:
1) w przypadku zaworów odcinających:
a) projektuje się je w sposób umożliwiający ich otwarcie lub zamknięcie przy maksymalnym ciśnieniu eksploatacyjnym i maksymalnej różnicy ciśnień bez przekraczania ustalonej wartości maksymalnej siły napędu lub napędu awaryjnego,
b) jest niedopuszczalne stosowanie zaworów odcinających typu membranowego przy zbiornikach,
c) po stronie ssawnej pomp i na wlotach do sprężarek stosuje się zawory odcinające o najniższych technicznie osiągalnych oporach przepływu,
d) przy projektowaniu rozmieszczenia zaworów odcinających uwzględnia się efekty dynamiczne i stosowane rozwiązania odciążające;
2) w przypadku zasuw – jest niedopuszczalne:
a) ich stosowanie do regulacji lub dławienia przepływu czynnika roboczego,
b) stosowanie stałych zawieradeł klinowych;
3) w przypadku zaworów regulacyjnych:
a) jest niedopuszczalne ich stosowanie do zamykania przepływu,
b) projektuje się je tak, aby uzyskać wymaganą dokładność regulacji przepływu, maksymalny przepływ przy określonej średnicy, szeroki zakres regulacji przepływu oraz niski poziom hałasu,
c) projektuje się je, wytwarza i dobiera się z uwzględnieniem zakresu ich pracy regulacyjnej, w sposób zapewniający wysoką odporność na kawitację, drgania i erozję, we wszystkich położeniach elementu regulującego przepływ,
d) lokalizuje się je na prostoliniowych odcinkach rurociągu w sposób zapewniający ich prawidłowe działanie,
e) odcinki rurociągów za zaworami regulacyjnymi w kierunku przepływu wytwarza się ze stali o wysokiej odporności na erozję, a wewnętrzne powierzchnie złączy spawanych za zaworem, łączących zawór z rurociągiem, wyrównuje się z powierzchnią ścianki rurociągu;
4) w przypadku zaworów zwrotnych:
a) określa się warunki techniczne ich pracy zawierające natężenie przepływu, spadek ciśnienia na zaworze, charakterystykę czasu zamykania i wielkość przecieków, wielkości wewnętrznych prześwitów oraz stabilność i zużycie elementu zamykającego w zależności od warunków przepływu,
b) lokalizuje się je na prostoliniowych odcinkach rurociągu w sposób zapewniający ich prawidłowe działanie,
c) w systemach pracujących przy ciśnieniu roboczym mniejszym niż 3,6 bara stosuje się specjalne zawory zwrotne o małym spadku ciśnienia,
d) jest niedopuszczalne stosowanie zaworów zwrotnych typu tłokowego:
w systemach z czynnikiem gazowym, pracujących przy niskim ciśnieniu,
w systemach z czynnikiem innym niż gazowy pracujących przy ciśnieniu roboczym mniejszym niż 3,6 bara;
5) w przypadku zaworów bezpieczeństwa:
a) konstruuje się je:
w sposób zapewniający ich prawidłową pracę w zakresie projektowych przepływów, bez zjawisk trzepotania i dudnienia, które mogłyby spowodować uszkodzenie elementów zaworu lub wytworzyć niedopuszczalne skoki ciśnienia w systemie,
uwzględniając obciążenia związane z efektem odrzutu powstającym przy ich otwarciu,
b) stosuje się:
sprężynowe zawory bezpieczeństwa,
piloty sprężynowe – w przypadku zaworów bezpieczeństwa z pilotem;
6) w przypadku zaworów zrzutu ciśnienia projektuje się je:
a) w sposób:
zapewniający ich prawidłową pracę w zakresie projektowych przepływów, bez zjawisk trzepotania i dudnienia, które mogłyby spowodować uszkodzenie elementów zaworu lub wytworzyć niedopuszczalne fale ciśnieniowe w systemie,
uwzględniający obciążenia związane z efektem odrzutu powstającym przy ich otwarciu,
b) wraz z zamkniętymi instalacjami zrzutowymi wykluczającymi przecieki substancji na zewnątrz, zaprojektowanymi tak, żeby zapewnić niezawodne otwarcie zaworu, biorąc pod uwagę wytwarzające się w tej instalacji przeciwciśnienie – w przypadku systemów zawierających płyny promieniotwórcze.
2. Przepisu ust. 1 pkt 3 lit. a nie stosuje się w przypadku istnienia pozytywnego doświadczenia eksploatacyjnego z wykorzystania zaworów regulacyjnych tego samego typu jak zawory odcinające w podobnych warunkach i środowisku pracy, a dopuszczalność ich stosowania w tym celu zostanie wykazana w dokumentacji projektowej.
1. Zapewnia się możliwość prowadzenia prób funkcjonalnych osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego oraz wyposażenia układów zabezpieczających przyporządkowanego do odpowiednich klas bezpieczeństwa, w warunkach możliwie jak najbliższych ich projektowym warunkom pracy, zgodnie z wymaganiami dokumentów odniesienia.
2. Stosuje się rozwiązania projektowe systemów zapewniające możliwość prowadzenia w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej prób funkcjonalnych osprzętu ciśnieniowego, zabezpieczającego oraz wyposażenia układów zabezpieczających istotnego dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego, w szczególności prób:
1) zaworów zwrotnych przy pełnym przepływie;
2) zamykania przepływu wstecznego przez zawory zwrotne;
3) działania osprzętu z napędami silnikowymi elektrycznymi przy istnieniu różnicy ciśnień;
4) szczelności zaworów odcinających obudowę bezpieczeństwa reaktora;
5) działania zaworów regulacyjnych.
3. Dla osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego, w okresie eksploatacji, zapewnia się możliwości techniczne prowadzenia:
1) czynności ustawiania ciśnienia otwarcia zaworów bezpieczeństwa;
2) nieinwazyjnej diagnostyki zaworów zwrotnych celem określenia zmian ich zasadniczych parametrów przez porównanie z danymi referencyjnymi;
3) miejscowych prób zaworów bezpieczeństwa z pilotem.
1. Napędy osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego stosowanego w elektrowni jądrowej projektuje się lub dobiera w sposób zapewniający ich niezawodne działanie w pełnym zakresie warunków projektowych, uwzględniając także potencjalnie możliwe stany związane z nieprawidłowym położeniem elementu zamykającego.
2. Przy projektowaniu napędów osprzętu ciśnieniowego oraz zabezpieczającego uwzględnia się skrajne i najbardziej niekorzystne warunki eksploatacyjne, w szczególności maksymalne obciążenie, minimalne napięcie, maksymalną i minimalną temperaturę otoczenia, odpowiednio do klasy bezpieczeństwa i zgodnie z wymaganiami dokumentów odniesienia.
3. Silniki napędów elektrycznych odpowiadają wymaganiom dokumentów odniesienia, zapewniając wypełnienie wymaganej w projekcie funkcji przy maksymalnych przewidywanych zmianach napięcia i częstotliwości oraz przy maksymalnym przewidywanym napięciu.
4. Silniki elektryczne napędów osprzętu przyporządkowanego do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa projektuje się lub dobiera w sposób umożliwiający ich działanie również przy spadkach napięcia, jakie mogą wystąpić w warunkach projektowych.
5. Zapewnia się możliwość przeprowadzenia prób elementów napędów i osprzętu, o którym mowa w ust. 4, w warunkach zbliżonych do projektowych warunków ich pracy, zgodnie z wymaganiami dokumentów odniesienia.
6. Napędy pneumatyczne projektuje się w sposób zapewniający wykonanie przez takie napędy wymaganych w projekcie funkcji w pełnym zakresie zmian ciśnienia sprężonego powietrza, uwzględniając także rzeczywiste ciśnienie zewnętrzne. Materiały membran i uszczelnień napędów pneumatycznych podlegają badaniom kwalifikacyjnym.
7. Napędy bezpośredniego działania projektuje się w sposób zapewniający wykonanie wymaganych funkcji w pełnym zakresie zmian parametrów czynnika roboczego określonych w dokumentacji projektowej.
8. Osprzęt ciśnieniowy i zabezpieczający z napędami silnikowymi elektrycznymi wyposaża się w lokalny napęd ręczny oraz w elementy umożliwiające jego blokowanie.
1. Napęd osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego projektuje się lub dobiera, uwzględniając miejsce i warunki pracy w elektrowni jądrowej, zgodnie z następującymi zasadami:
1) do osprzętu zamontowanego wewnątrz pierwotnej obudowy bezpieczeństwa reaktora, w szczególności zaworów regulacyjnych, stosuje się napędy silnikowe elektryczne;
2) do osprzętu zamontowanego poza pierwotną obudową bezpieczeństwa reaktora stosuje się napędy silnikowe elektryczne, napędy pneumatyczne lub napędy bezpośredniego działania;
3) do osprzętu przeznaczonego do wykorzystania w sytuacjach wymagających rozwinięcia przez napęd odpowiedniej siły, w szczególności do napędu zasuw, stosuje się napędy silnikowe elektryczne;
4) do osprzętu, którego funkcja bezpieczeństwa polega na odcięciu przepływu czynnika roboczego i od którego wymaga się krótkiego czasu zadziałania lub samoczynnego przejścia w położenie bezpieczne w przypadku uszkodzenia, stosuje się napędy dostosowane do wielkości osprzętu i siły lub momenty siły na wrzecionie potrzebne do ich niezawodnego działania;
5) dopuszcza się stosowanie napędów pirotechnicznych w celu szybkiego obniżenia ciśnienia w obiegu chłodzenia reaktora dla zwiększenia efektywności chłodzenia reaktora w stanach awaryjnych.
2. Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, gdy napędy silnikowe elektryczne nie mogą sprostać wymaganiom związanym z procesem technologicznym lub bezpieczeństwem; w takich przypadkach dopuszcza się stosowanie napędów bezpośredniego działania lub napędów pneumatycznych.
1. Osprzęt ciśnieniowy i zabezpieczający z napędami silnikowymi elektrycznymi wyposaża się w zabezpieczenia przeciwprzeciążeniowe.
2. Zabezpieczenia, o których mowa w ust. 1, utrzymuje się stale aktywne podczas eksploatacji osprzętu, który nie realizuje funkcji istotnych dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego.
3. W przypadku osprzętu z napędami silnikowymi elektrycznymi zaliczonymi do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa zadziałanie zabezpieczeń, o których mowa w ust. 1, nie może blokować działania napędu, lecz generuje odpowiedni sygnał ostrzegawczy przekazywany do głównej i rezerwowej sterowni jądrowego bloku energetycznego, o którym mowa w § 80 i § 84 rozporządzenia projektowego.
1. W elektrowni jądrowej stosuje się pompy:
1) zaprojektowane w sposób zapewniający ich prawidłową eksploatację w pełnym zakresie ich parametrów projektowych, z uwzględnieniem normalnego zużycia w okresie użytkowania;
2) których kształt charakterystyki przepływu zapewnia stabilną pracę pojedynczej pompy oraz umożliwia równoległą pracę kilku pomp w pełnym projektowym zakresie przepływów;
3) których maksymalna nominalna prędkość obrotowa wynosi nie więcej niż 6000 obr./min;
4) skonstruowane w sposób zapewniający dostęp do ich elementów wewnętrznych w celu przeprowadzenia rewizji, konserwacji lub naprawy; w szczególności zapewnia się rozwiązania konstrukcyjne pompy i ich elementów połączeń elektrycznych ułatwiające ich wymianę;
5) w których zakładana żywotność wirników, króćców, korpusów i wałów pomp, z wyjątkiem specyficznych zastosowań, wynosi nie mniej niż projektowy okres eksploatacji elektrowni jądrowej;
6) wyposażone w króćce do odwodnienia i płukania w celu dekontaminacji – w przypadku pomp przeznaczonych do stosowania w systemach zawierających substancje promieniotwórcze.
2. Jest niedopuszczalne stosowanie:
1) pomp wirowych o korpusie dzielonym osiowo:
a) przy temperaturach płynu większych niż 150oC,
b) w miejscach, w których jest możliwe wystąpienie wstrząsów cieplnych, przy których zmiana temperatury płynu jest większa niż 60oC w czasie krótszym niż 30 s,
c) w systemach zawierających płyny promieniotwórcze pod ciśnieniem większym niż 70 barów;
2) pomp wirowych o korpusie dzielonym osiowo do wypełniania funkcji bezpieczeństwa;
3) wielostopniowych pomp wirowych o korpusach pierścieniowych łączonych w systemach zawierających płyny promieniotwórcze w miejscach, w których jest możliwe poddanie pompy wstrząsom cieplnym.
3. Stosowanie wielostopniowych pomp wirowych z wystającym wirnikiem wymaga uzasadnienia w dokumentacji projektowej.
4. W przypadku uszczelnień i łożysk pomp:
1) zespoły pompa-silnik konstruuje się w sposób zapewniający możliwość wymiany uszczelnień i łożysk pompy i silnika w jak najkrótszym okresie i przy jak najmniejszym narażeniu pracowników na promieniowanie jonizujące;
2) uszczelnienia konstruuje się w sposób zapewniający:
a) ograniczenie wpływu zmian ciśnienia i temperatury na ich funkcjonowanie,
b) pracę pompy przy braku nadciśnienia na tłoczeniu;
3) materiał uszczelnień dobiera się odpowiednio do składu chemicznego czynnika roboczego;
4) pompy przeznaczone do pracy w strefach, w których występuje promieniowanie jonizujące, wyposaża się w miejscach, w których jest to możliwe, w łożyska o maksymalnej dostępnej trwałości, ze stałym smarowaniem;
5) jest niedopuszczalne stosowanie łożysk samosmarnych w pompach:
a) przepompowujących ciecze zawierające zawiesiny – w przypadku braku odpowiednio efektywnego układu filtrowania, gwarantującego poprawną pracę pompy i trwałość łożysk w takich warunkach pracy,
b) w których jest prawdopodobne wystąpienie silnej kawitacji lub mogących ulec odwodnieniu.
§ 41.
W celu zapewnienia właściwych warunków eksploatacji pomp w elektrowni jądrowej stosuje się rozwiązania projektowe systemów zapewniające:
1) w warunkach projektowych:
a) pracę pomp z przepływem nie mniejszym niż przepływ minimalny wymagany dla zabezpieczenia ich przed uszkodzeniem,
b) wykluczenie wystąpienia zjawisk rezonansowych, które mogłyby:
skutkować uszkodzeniem pompy wskutek nadmiernych drgań, pulsacji ciśnienia, nadmiernych obciążeń mocowań lub drgań skrętnych,
zakłócać sygnały wykorzystywane do monitorowania stanu technicznego urządzeń;
2) w przypadku konieczności zastosowania linii minimalnego przepływu recyrkulacyjnego:
a) zwymiarowanie tych linii w sposób zapobiegający uszkodzeniu pompy na skutek ciągłej pracy bocznikowej,
b) możliwość prowadzenia ich okresowych prób celem sprawdzenia zgodności przepływu z wielkością założoną w projekcie;
3) stosowanie zaworów regulacyjnych do regulacji przepływu w rurociągach, z wyłączeniem zastosowań polegających na hydraulicznym równoważeniu obiegów celem usunięcia asymetrycznych warunków eksploatacji, gdzie dopuszcza się stosowanie kryz;
4) w zakresie dotyczącym kawitacji w pompach:
a) wykluczenie wystąpienia w trakcie pracy pompy w warunkach projektowych kawitacji, która mogłaby pogorszyć charakterystykę pompy,
b) wykluczenie wystąpienia erozji kawitacyjnej, która mogłaby zagrozić poprawnej eksploatacji pompy lub doprowadzić do konieczności wymiany jej części,
c) odpowiednią konstrukcję lub dobór pomp zapewniający przepływ i wysokość podnoszenia wymagane dla zapobieżenia wystąpieniu kawitacji w określonym systemie technologicznym, w szczególności w stanach przejściowych podczas uruchamiania i wyłączania – w przypadku stosowania pomp wspomagających lub szeregowych układów pomp.
§ 42.
W elektrowni jądrowej stosuje się rozwiązania projektowe systemów zapewniające możliwość przeprowadzenia okresowych prób pomp w okresie eksploatacji elektrowni jądrowej, przy czym:
1) natężenie przepływu w trakcie prób pompy wynosi nie mniej niż 80% i nie więcej niż 100% projektowego natężenia przepływu;
2) zapewnia się możliwość przeprowadzenia prób pomp w trakcie ich normalnej eksploatacji;
3) jest niedopuszczalne przeprowadzanie prób pomp mogących powodować ich uszkodzenie.
§ 43.
Do pomp chłodziwa reaktora, oprócz wymogów określonych w § 40 i § 41, mają zastosowanie następujące wymagania:
1) główne pompy cyrkulacyjne mają charakterystyki wybiegowe zapewniające odpowiedni przepływ chłodziwa reaktora po przerwaniu zasilania elektrycznego ich silnika dzięki odpowiednio dużej wielkości momentu bezwładności;
2) w dokumentacji projektowej określa się możliwości i dopuszczalne parametry pracy głównych pomp cyrkulacyjnych w warunkach przepływu dwufazowego;
3) w stanie wyłączenia głównej pompy cyrkulacyjnej wielkość przecieków przez uszczelnienia jej wału powinna pozostawać na jak najniższym poziomie, nawet w przypadku niesprawności systemów pomocniczych pompy przez okres nie dłuższy niż 10 godzin, w szczególności w przypadku całkowitego zaniku zasilania elektrowni jądrowej ze źródeł prądu przemiennego;
4) w elektrowniach jądrowych z reaktorami wrzącymi z wewnętrznymi pompami recyrkulacyjnymi stosuje się rozwiązania eliminujące ryzyko wystąpienia wycieków chłodziwa reaktora w trakcie konserwacji lub naprawy tych pomp.
§ 44.
Do pomp stosowanych w systemach odprowadzania ciepła powyłączeniowego, oprócz wymagań określonych w § 40 i § 41, mają zastosowanie następujące wymagania:
1) w systemach odprowadzania ciepła powyłączeniowego stosuje się:
a) pompy odśrodkowe z uszczelnieniem wału albo zespoły typu hermetycznego z pompą i silnikiem zamkniętymi we wspólnej obudowie,
b) rozwiązania konstrukcyjne pomp umożliwiające ich pracę w warunkach przepływu dwufazowego;
2) w przypadku pomp z mechanicznym uszczelnieniem wału – stosuje się rozwiązania konstrukcyjne uszczelnienia zapewniające utrzymanie ciśnienia chłodziwa reaktora bez przecieków przekraczających wydatek normalnego uzupełniania chłodziwa.
§ 45.
Do pomp stosowanych w systemach awaryjnego chłodzenia rdzenia reaktora (wtrysku bezpieczeństwa), oprócz wymagań określonych w § 40 i § 41, mają zastosowanie następujące wymagania:
1) w podsystemach wysoko- i średniociśnieniowego wtrysku bezpieczeństwa – stosuje się pompy odśrodkowe bezpośrednio połączone z silnikiem na wspólnym wale albo pompy tłokowe;
2) w podsystemach niskociśnieniowego wtrysku bezpieczeństwa reaktorów wodno-ciśnieniowych oraz niskociśnieniowego wtrysku chłodziwa i zraszania rdzenia reaktorów wrzących – stosuje się pompy odśrodkowe o jak najmniejszej liczbie stopni albo, w zależności od możliwości, pompy jednostopniowe.
§ 46.
Do pomp stosowanych w awaryjnych systemach wody zasilającej, oprócz wymagań określonych w § 40 i § 41, mają zastosowanie następujące wymagania:
1) stosuje się wielostopniowe pompy odśrodkowe;
2) zapewnia się chłodzenie pomp, w szczególności bezpośrednie chłodzenie łożysk agregatu pompowego, niezależne od systemów pomocniczych elektrowni jądrowej.
1. W elektrowniach jądrowych stosuje się wymienniki ciepła:
1) zaprojektowane w sposób:
a) zapewniający ich prawidłową eksploatację w pełnym zakresie ich projektowych parametrów pracy oraz wytrzymałość na maksymalne ciśnienie, jakie może wystąpić w określonym systemie,
b) uniemożliwiający powstawanie lokalnie wysokich prędkości strumienia płynu lub niewłaściwego rozkładu temperatury, powodowanych przez przepływ czynnika roboczego na wlocie do wymiennika ciepła;
2) zaprojektowane i umiejscowione w sposób zapewniający ograniczenie zakłócenia przepływu płynu na wlocie do wymiennika ciepła, w szczególności przez lokalizowanie wymienników w odległości nie mniejszej niż 10-krotność średnicy rurociągu za elementami zakłócającymi przepływ, takimi jak armatura, kolana i łuki rurociągu;
3) mogące pozostawać w stałej gotowości do pracy bez potrzeby jakichkolwiek specjalnych przygotowań;
4) skonstruowane z uwzględnieniem:
a) zachowawczych założeń dotyczących powstawania osadów, parametrów eksploatacyjnych systemu oraz częstotliwości ich konserwacji lub naprawy,
b) zapasu wydajności wymiennika wystarczającej do zapewnienia jego poprawnej pracy w zakresie projektowych parametrów eksploatacyjnych przez okres jego projektowej eksploatacji,
c) wystarczających naddatków na korozję, zależnych od rzeczywistego ryzyka korozji
przy czym jest niedopuszczalne stosowanie nadmiernych zapasów projektowych prowadzące do przewymiarowania wymiennika, które mogłoby mieć negatywny wpływ na eksploatację i bezpieczeństwo jego funkcjonowania;
5) w przypadku wymienników ciepła typu rurowego – wymienniki, których rozwiązania projektowe:
a) ograniczają drgania rurek wywołane przepływem czynnika roboczego, w szczególności przy niekorzystnych warunkach cieplno-przepływowych,
b) uniemożliwiają wystąpienie na powierzchni ściany sitowej wrzenia cieczy,
c) zapewniają, by bardziej skażone promieniotwórczo medium przepływało wewnątrz rurek, a ciśnienie tego medium było niższe niż ciśnienie w przestrzeni międzyrurowej.
2. Jest niedopuszczalne stosowanie wymienników ciepła typu płytowego:
1) w miejscach, w których płyn jest silnie zanieczyszczony i jest prawdopodobne intensywne powstawanie osadów;
2) przy temperaturach eksploatacji większych niż 100oC lub ciśnieniu eksploatacji większym niż 16 barów.
3. W przypadku zastosowania wymienników ciepła typu płytowego zapewnia się:
1) prędkości przepływu płynów i różnicę ciśnień określone w dokumentacji projektowej wymiennika;
2) filtr przed wymiennikiem;
3) oprzyrządowanie kontrolno-pomiarowe wskazane w dokumentacji projektowej wymiennika.
§ 48.
Stosowane w elektrowni jądrowej rurociągi wraz z ich elementami mocującymi i konstrukcjami wsporczymi projektuje się z uwzględnieniem następujących wymagań:
1) liczba złącz spawanych na rurociągach przenoszących wodę lub parę o wysokich parametrach roboczych, w których ciśnienie robocze wynosi nie mniej niż 20 barów lub temperatura robocza wynosi nie mniej niż 100°C, jest najmniejszą możliwą do zastosowania w wykorzystanym typie rurociągów i ich elementów;
2) jeżeli jest to możliwe technicznie, zamiast odcinków prostych rurociągów zespawanych z kolanami stosuje się elementy rurociągów z odcinkami giętymi w celu zminimalizowania ilości spoin;
3) jest niedopuszczalne stosowanie złączy spawanych przenoszących ciśnienie na odcinkach rurociągów przechodzących przez rury ochronne w przepustach obudowy bezpieczeństwa reaktora;
4) w przepustach obudowy bezpieczeństwa reaktora elementy łączące rurociągi technologiczne z rurami ochronnymi łączy się złączami spawanymi z rurociągami technologicznymi bez przecinania ich ścianek;
5) stosowanie połączeń kołnierzowo-śrubowych ogranicza się do łączenia rurociągów z urządzeniami wymagającymi konserwacji i napraw, w szczególności z pompami; unika się lokalizowania tych połączeń nad przejściami lub urządzeniami;
6) w przypadku stosowania połączeń kołnierzowo-śrubowych – określa się kolejność oraz moment dokręcania śrub;
7) jeżeli jest to możliwe technicznie, ogranicza się liczbę górnych i dolnych punktów na rurociągach; punkt górny wyposaża się w zawór odpowietrzający, a punkt dolny w odwadniacz.
§ 49.
Rozwiązania projektowe rurociągów przenoszących płyny promieniotwórcze, oprócz wymogów określonych w § 48, spełniają następujące wymagania:
1) układ przestrzenny rurociągów projektuje się w sposób zapewniający zminimalizowanie ich długości, separację od rurociągów przenoszących czynniki niepromieniotwórcze oraz prowadzenie w specjalnych kanałach, jeżeli jest to możliwe, jedynie przez strefy kontrolowane;
2) stosuje się rozwiązania ograniczające gromadzenie się wysoce promieniotwórczych zanieczyszczeń w urządzeniach lub rurociągach, w szczególności rurociągi przenoszące zużyte jonity i szlamy promieniotwórcze projektuje się tak, aby zapewnić ich ciągły spadek w kierunku zbiorników;
3) nie stosuje się miejscowych punktów poboru próbek z systemów zawierających lub potencjalnie mogących zawierać substancje promieniotwórcze;
4) elementy izolacji cieplnej rurociągów przenoszących płyny promieniotwórcze projektuje się jako łatwo demontowalne oraz o rozmiarach i ciężarze na tyle małym, aby mogła nimi manipulować jedna osoba;
5) rurociągi wykonuje się w całości jako spawane doczołowo; połączenia kołnierzowe dopuszcza się jedynie tam, gdzie jest konieczne częste rozłączanie połączenia w celach dokonania konserwacji lub napraw.
1. Elementy ograniczające przepływ czynnika roboczego w rurociągach:
1) projektuje się w sposób zapewniający:
a) zapobieżenie kawitacji w stanach normalnej eksploatacji i przewidywanych zdarzeń eksploatacyjnych,
b) oznakowanie elementów ograniczających przepływ umożliwiające stwierdzenie ich obecności przez zewnętrzne oględziny rurociągu oraz zawierające informację o wymiarach elementu ograniczającego przepływ i kierunku przepływu czynnika roboczego, widoczną bez konieczności otwierania rurociągu, ewentualnie po miejscowym zdemontowaniu izolacji cieplnej;
2) lokalizuje się w odległości wynoszącej nie mniej niż pięciokrotność średnicy rurociągu:
a) za elementami zaburzającymi przepływ,
b) od urządzeń, osprzętu ciśnieniowego i zabezpieczającego.
2. W celu spełnienia wymogu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, stosuje się dwa lub większą ilość elementów ograniczających przepływ ustawionych szeregowo.
3. W przypadku ustawienia szeregowo dwóch lub więcej elementów ograniczających przepływ odległość między nimi wynosi nie mniej niż pięciokrotność średnicy rurociągu.
4. Przepisu ust. 1 pkt 1 lit. a nie stosuje się do urządzeń zaprojektowanych specjalnie do ograniczenia przepływu przez kawitację, w szczególności kawitacyjnej zwężki Venturiego; w przypadku zastosowania takich urządzeń w dokumentacji projektowej wskazuje się miejsca ich użycia oraz wykazuje się brak możliwości spowodowania uszkodzeń rurociągu.
§ 51.
W celu ułatwienia przeprowadzania badań rurociągów stosuje się następujące rozwiązania projektowe:
1) izolację cieplną, elementy mocujące i konstrukcje wsporcze projektuje się w sposób zapewniający:
a) prowadzenie rewizji,
b) demontaż;
2) złącza spawane rurociągów projektuje się w sposób umożliwiający ich wykonanie oraz dokonywanie oględzin i przeprowadzanie badań tych złączy;
3) nie łączy się bezpośrednio ze sobą trójników, osprzętu ciśnieniowego, kolan i pomp; te elementy oddziela się od siebie odcinkami rurociągu o minimalnej długości określonej w dokumentach odniesienia;
4) złącza spawane w rurociągach:
a) przechodzących przez ściany projektuje się w odległości od ściany, określonej w dokumentach odniesienia,
b) odgałęźnych oraz elementy mocujące i konstrukcje wsporcze projektuje się w odległości od siebie określonej w dokumentach odniesienia.
1. Urządzenia składające się na systemy wentylacji i klimatyzacji projektuje się zgodnie z ogólnymi wymaganiami określonymi w § 117 rozporządzenia projektowego, odpowiednimi dokumentami odniesienia oraz następującymi wymaganiami funkcjonalnymi:
1) systemy wentylacyjne projektuje się w sposób zapewniający przepływ powietrza w kierunku od stref o niskim prawdopodobieństwie wystąpienia skażeń promieniotwórczych do stref o wyższym prawdopodobieństwie skażenia – przez ciągłe utrzymywanie w strefach o wyższym prawdopodobieństwie skażenia ciśnienia powietrza niższego o około 20 Pa w stosunku do ciśnienia powietrza w strefach przyległych;
2) systemy wentylacji i klimatyzacji projektuje się w sposób:
a) eliminujący konieczność ciągłego stosowania indywidualnych środków ochrony dróg oddechowych,
b) zapewniający wymianę nie mniej niż 0,5 objętości powietrza na godzinę w pomieszczeniach, w których nie występują skażenia promieniotwórcze,
c) zapobiegający rozprzestrzenianiu się substancji promieniotwórczych w pomieszczeniach elektrowni jądrowej i ich uwolnieniom do otoczenia, w szczególności zgodnie z następującymi wymaganiami:
w pomieszczeniach, w których ryzyko narażenia wewnętrznego osób jest wysokie, oraz w pomieszczeniach, w których występuje jod w postaci gazowej lub ciekłej, wydajność wymiany powietrza wynosi nie mniej niż pięć objętości pomieszczenia na godzinę,
w pomieszczeniach, w których ryzyko narażenia wewnętrznego osób jest znikome, wydajność wymiany powietrza wynosi nie mniej niż jedna objętość pomieszczenia na godzinę,
w pozostałych pomieszczeniach, w których występuje ryzyko narażenia wewnętrznego osób, wydajność wymiany powietrza wynosi nie mniej niż dwie objętości pomieszczenia na godzinę.
2. Systemy wentylacji i klimatyzacji projektuje się, uwzględniając ryzyko skażeń i wymagania ochrony przeciwpożarowej z podsystemami w układzie równoległym albo szeregowym, z przepływem powietrza między poszczególnymi pomieszczeniami, przy czym:
1) podsystemy równoległe projektuje się w sposób umożliwiający uniknięcie skażenia stref nieskażonych ze strony stref skażonych lub potencjalnie skażonych substancjami promieniotwórczymi; w szczególności zapewnia się brak połączeń między różnymi wentylowanymi pomieszczeniami oraz utrzymywanie w nich stałego ciśnienia powietrza;
2) w przypadku podsystemów szeregowych zapewnia się przepływ powietrza od stref potencjalnie mniej skażonych do stref potencjalnie bardziej skażonych; w szczególności dopływy powietrza lokalizuje się w korytarzach lub w innych pomieszczeniach potencjalnie nieskażonych, a odpływ powietrza kieruje się do stref potencjalnie bardziej skażonych;
3) możliwe uwolnienia substancji promieniotwórczych kieruje się do wspólnego komina wentylacyjnego.
3. W rozwiązaniach projektowych nawiewno-wywiewnych systemów wentylacyjnych obudowy bezpieczeństwa reaktora zapewnia się jej niezawodne odcięcie w przypadku awarii.
4. W rozwiązaniach projektowych systemów wentylacji i klimatyzacji uwzględnia się wymogi zapewnienia bezpieczeństwa w przypadku wystąpienia zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych, w szczególności:
1) w przypadku wewnętrznych zagrożeń pożarowych – umożliwia się działanie systemu wentylacji i klimatyzacji, zapewnia się ochronę przed pożarem filtrów jodowych oraz ogranicza się ryzyko rozprzestrzeniania się pożaru;
2) w przypadku zagrożeń zewnętrznych, takich jak zewnętrzny wybuch, skażenie chemiczne, pożar oraz skrajne warunki lub zjawiska atmosferyczne – zapewnia się realizację odpowiednich funkcji bezpieczeństwa przez systemy wentylacji i klimatyzacji.
5. Aparaturę kontrolno-pomiarową i sterowanie systemami wentylacji projektuje się w sposób zapewniający w przypadku przekroczenia określonego progu mocy dawki, mierzonego przez stałe detektory promieniowania zainstalowane w pomieszczeniach, w których istnieje możliwość wystąpienia promieniowania, lub w kanałach zrzutowych powietrza, automatyczne lub ręczne zdalne uruchomienie systemów wentylacji wyposażonych w filtry jodowe i wyłączenie systemów wentylacji niewyposażonych w filtry jodowe.
§ 53.
Do rozwiązań projektowych aparatury kontrolno-pomiarowej oraz systemów sterowania i układów zabezpieczających przyporządkowanych do klas bezpieczeństwa stosuje się wymagania zawarte w rozporządzeniu projektowym oraz w odpowiednich dokumentach odniesienia.
1. Dla układu zabezpieczającego opracowuje się plan testów okresowych. Plan testów okresowych zawiera w szczególności informacje dotyczące okresu wykonania testów, czynności niezbędnych do wykonania w trakcie testów, kryteriów akceptacji wyników testów oraz przewidywanych działań korygujących w przypadku negatywnych wyników testów.
2. Testy okresowe obejmują pętlę z uwzględnieniem elementów pomiarowych, logicznych oraz wykonawczych. W celu wykonania testów okresowych zabezpieczany podsystem sprowadza się do stanu bezpiecznego pod względem bezpieczeństwa całej instalacji. Możliwość wykonania testów okresowych układu zabezpieczającego przewiduje się w projekcie zabezpieczanego podsystemu.
3. Układ zabezpieczający projektuje się w sposób zapewniający monitorowanie zakresu i wiarygodności sygnałów wejściowych, wyjściowych oraz operacji wewnętrznych realizowanych przez ten układ. W przypadku wykrycia nieprawidłowego działania lub nieprawidłowych zakresów danych zapewnia się wygenerowanie sygnału alarmowego. Zapewnia się możliwość testowania funkcji diagnostyki wewnętrznej układu zabezpieczającego.
4. Podukłady wchodzące w skład układu zabezpieczającego, które realizują tę samą funkcję zabezpieczającą, odseparowuje się fizycznie oraz funkcjonalnie.
5. Działania operatora związane z ręcznym zainicjowaniem funkcji zabezpieczającej poddaje się analizom określonym w procedurach eksploatacyjnych.
6. W przypadku podsystemów, w których funkcja zabezpieczająca jest uruchamiana ręcznie, zapewnia się ich:
1) fizyczną niezależność od wyposażenia wchodzącego w skład automatycznych systemów realizujących funkcje zabezpieczające;
2) funkcjonalną niezależność od innych systemów w sterowni.
1. Systemy sterowania, które realizują funkcje nadzoru oraz regulacji, projektuje się w sposób uniemożliwiający zadziałanie systemu sterowania realizującego funkcje zabezpieczające w:
1) warunkach normalnej pracy;
2) przypadku wystąpienia pojedynczego uszkodzenia systemu sterowania realizującego funkcje nadzoru i regulacji.
2. W przypadku przekroczenia przez parametry procesu założonych granicznych wartości zapewnia się dostarczanie przez system, o którym mowa w ust. 1, sygnałów alarmowych w celu podjęcia automatycznej lub ręcznej akcji korygującej.
3. Wartości progów alarmowych ustawia się w sposób zapewniający operatorowi czas na podjęcie działań korygujących, zanim zostaną przekroczone założone parametry dopuszczalne przewidziane dla danej funkcji regulacji lub nadzoru.
4. Systemy i układy pomiarowe projektuje się i dobiera do przewidywanych mierzonych parametrów.
5. Dla elementów pomiarowych wchodzących w skład systemów sterowania przewiduje się margines bezpieczeństwa zapewniający ich poprawne działanie również w przypadku wystąpienia warunków awaryjnych.
6. Systemy pomiarowe projektuje się i rozmieszcza w sposób umożliwiający operatorowi stwierdzenie uszkodzenia przyrządów pomiarowych lub przekroczenia zakresów pomiarowych.
7. Systemy sterowania realizujące funkcje regulacji oraz nadzoru wyposaża się w system rejestracji danych zapewniający możliwość przeprowadzenia późniejszej analizy pracy urządzenia EJ oraz systemów bezpieczeństwa.
1. System monitorowania oraz informowania o uszkodzeniach urządzeń EJ oraz warunkach awaryjnych wyposaża się w system rejestracji oraz zapisu danych zapewniający możliwość przeprowadzenia późniejszej analizy zdarzeń i przebiegu warunków awaryjnych.
2. W ramach systemu, o którym mowa w ust. 1, wyróżnia się system monitorowania oraz informowania o ciężkich awariach, w którym zapewnia się:
1) metody pomiaru odpowiednie do monitorowania warunków ciężkich awarii;
2) niezależność jego aparatury od pozostałej aparatury kontrolno-pomiarowej;
3) niezależność jego zasilania od innych systemów zasilania.
1. Specjalistyczne wyposażenie transportowo-technologiczne do przemieszczania i przechowywania paliwa jądrowego projektuje się zgodnie z wymaganiami określonymi w rozporządzeniu projektowym oraz z wymaganiami funkcjonalnymi określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
2. W przypadku rozwiązań projektowych wyposażenia transportowo-technologicznego zapewnia się:
1) przemieszczanie i przechowywanie paliwa jądrowego, z uwzględnieniem właściwości paliwa typu MOX – o ile jego stosowanie jest przewidziane w elektrowni jądrowej,
2) pojemność magazynową
określone zgodnie z dokumentami odniesienia.
3. W dokumentacji projektowej określa się obiekty i wyposażenie transportowo-technologiczne przeznaczone do:
1) przyjmowania i przechowywania paliwa jądrowego przeznaczonego do załadowania do reaktora;
2) przechowywania napromieniowanego paliwa jądrowego i przygotowania do wywozu paliwa wypalonego;
3) częściowego demontażu i montażu reaktora i jego wyposażenia oraz przemieszczania jego elementów;
4) załadunku oraz wyładunku paliwa jądrowego odpowiednio do i z reaktora oraz przeładunku paliwa, w tym urządzenia do kontroli szczelności koszulek elementów paliwowych;
5) przechowywania innych napromieniowanych elementów reaktora do momentu ich wywozu z terenu elektrowni.
4. UTB, włączając specjalne urządzenia przenoszące zestawy paliwowe, w tym zawiesia i uchwyty, projektuje się w sposób zapobiegający upuszczeniu lub uderzeniu paliwa jądrowego, w szczególności w przypadku utraty zasilania elektrycznego lub wystąpienia wstrząsów sejsmicznych.
1. UTB przyporządkowane do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa projektuje się i wytwarza zgodnie ze szczegółowymi wymaganiami zawartymi w dokumentach odniesienia, z uwzględnieniem wymagań, o których mowa w § 26–29.
2. UTB w elektrowni jądrowej nieprzyporządkowane do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa projektuje się zgodnie z wymaganiami określonymi w odrębnych przepisach.
§ 59.
Napędy i sterowanie UTB stosowanych w elektrowni jądrowej przyporządkowanych do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa projektuje się lub dobiera w sposób zapewniający ich niezawodne działanie w zakresie warunków projektowych, uwzględniając potencjalnie możliwe stany związane z nieprawidłowym działaniem poszczególnych podzespołów.
§ 60.
Rozwiązania projektowe UTB przyporządkowanych do odpowiednich klas bezpieczeństwa oraz zasady ich działania opracowuje się z wykorzystaniem odpowiednich analiz bezpieczeństwa opartych na metodzie deterministycznej i probabilistycznej, zapewniając zapobieżenie przypadkowemu powstaniu stanu krytycznego, odpowiednie chłodzenie paliwa jądrowego i ochronę przed promieniowaniem oraz jak najniższe praktycznie możliwe prawdopodobieństwo uszkodzenia paliwa jądrowego.
1. UTB przyporządkowane do odpowiedniej klasy bezpieczeństwa poddaje się analizie ryzyka związanej z możliwością upadku ciężkiego ładunku, której wyniki uwzględnia się w projekcie układu przestrzennego budynków elektrowni jądrowej oraz w konstrukcji i systemie funkcjonowania UTB.
2. Przy projektowaniu UTB przyporządkowanych do odpowiednich klas bezpieczeństwa:
1) nie dopuszcza się do przemieszczania ładunków nad:
a) paliwem jądrowym,
b) urządzeniami istotnymi dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego;
2) zapewnia się rozwiązania służące zachowaniu czystości basenów magazynowych paliwa jądrowego.
§ 62.
W przypadku UTB do przemieszczania paliwa jądrowego probabilistyczna analiza bezpieczeństwa dla elektrowni jądrowej zawiera ocenę ogólną ryzyka zdarzeń prowadzących do uszkodzenia paliwa jądrowego, uwzględniającą fazy obsługi paliwa i ryzyko związane z jego ewentualnym upadkiem.
§ 63.
W elektrowni jądrowej stosuje się UTB przyporządkowane do klas bezpieczeństwa:
1) spełniające stawiane im wymagania funkcjonalne;
2) których integralność podzespołów pozostaje niezmienna w okresie eksploatacji zgodnie z warunkami projektowymi; wykazuje się to doświadczalnie oraz za pomocą obliczeń i prób.
1. W elektrowni jądrowej stosuje się UTB przyporządkowane do klas bezpieczeństwa wytworzone wyłącznie z dostosowanych do tego materiałów, których właściwości spełniają wymagania warunków projektowych i związanych z nimi zjawisk.
2. Materiały, o których mowa w ust. 1, są zatwierdzane przez Prezesa UDT, a ich właściwości są zweryfikowane.
§ 65.
W projekcie UTB zapewnia się możliwość przeprowadzenia prób funkcjonalnych z obciążeniem i bez oraz badań UTB w okresie planowanej eksploatacji.
§ 66.
UTB, których usterka może spowodować zdarzenie radiacyjne na terenie elektrowni jądrowej lub poza jej terenem, wyposaża się i zabezpiecza w sposób uniemożliwiający doprowadzenie przez pojedynczą usterkę do stanu niebezpiecznego.
1. W przypadku UTB stosowanych do przemieszczania paliwa jądrowego zapobiega się utracie przez nie zdolności do bezpiecznego przenoszenia ładunków w wyniku pojedynczej usterki lub uszkodzenia.
2. UTB, o których mowa w ust. 1, oraz ich podzespoły wyposaża się w:
1) urządzenia bezpieczeństwa, które zatrzymują ruch:
a) w przypadku, gdy obciążenie jest znacznie mniejsze od zakładanego,
b) podnoszenia i przenoszenia – w przypadku:
awarii zasilania, spadku napięcia, które zagraża operacji,
przeciążenia i przekroczenia prędkości ruchów roboczych,
c) w przypadku poluzowania cięgna nośnego;
2) urządzenia bezpieczeństwa, które ograniczają ruchy robocze do dopuszczalnych obszarów;
3) mechaniczne odboje służące do zatrzymania ruchów podnoszenia, opuszczania i przemieszczania;
4) ograniczniki prędkości w zakresie zmniejszonej prędkości podnoszenia, opuszczania i przemieszczania;
5) rozwiązania techniczne zapobiegające jednoczesnym, nagłym ruchom pionowym i poziomym;
6) wyłączniki krańcowe zapobiegające ruchom poza określone granice;
7) sygnalizację właściwego zamocowania i odpięcia ładunku;
8) sygnalizację ostrzegawczą składającą się z sygnalizacji akustycznej i optycznej, informującą o przemieszczaniu urządzenia;
9) rozwiązania techniczne uniemożliwiające sterowanie urządzeniem bez zachowania z nim kontaktu wzrokowego w przypadku stosowania sterowania bezprzewodowego;
10) rozwiązania techniczne przedstawiające informację o masie ładunku;
11) wyłączniki zatrzymania awaryjnego wszystkich ruchów roboczych, w miejscach koniecznych dla zapewnienia bezpieczeństwa pracy urządzenia;
12) wyposażenie do określenia dokładnego położenia paliwa jądrowego;
13) oświetlenie i monitoring.
§ 68.
Chwytaki UTB, które biorą udział w przemieszczaniu paliwa jądrowego, projektuje się w sposób zapewniający zabezpieczenie przed poluzowaniem uchwytu przez zastosowanie dwóch niezależnych od siebie elementów oraz pozostawanie uchwytu w bezpiecznym położeniu w przypadku awarii zasilania.
§ 69.
UTB i ich wyposażenie, które mają kontakt z wodą z basenów magazynowych paliwa jądrowego, projektuje się w sposób uniemożliwiający skażenie promieniotwórcze tych UTB i ich wyposażenia oraz ułatwiający ich dekontaminację.
1. Zapewnia się stały pomiar temperatury, ciśnienia i poziomu promieniowania pojemnika do transportu paliwa jądrowego lub wykazuje w dokumentacji projektowej brak konieczności stałego pomiaru.
2. W celu zabezpieczenia pojemnika do transportu paliwa jądrowego i kontenera transportowego przed uszkodzeniem w razie ich upadku projektuje się odpowiednie elementy amortyzujące.
Pełna treść aktu: w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego dla urządzeń technicznych lub urządzeń podlegających dozorowi technicznemu w elektrowni jądrowej.