Załącznik

 PLAN OCHRONY DLA BIAŁOWIESKIEGO PARKU NARODOWEGO ORAZ CZĘŚCI OBSZARU SPECJALNEJ OCHRONY PTAKÓW PUSZCZA BIAŁOWIESKA (KOD OBSZARU PLC 200004) POKRYWAJĄCEJ SIĘ Z GRANICAMI PARKU Rozdział 1 CELE OCHRONY PRZYRODY NA OBSZARZE PARKU ORAZ WSKAZANIE PRZYRODNICZYCH I SPOŁECZNYCH UWARUNKOWAŃ ICH REALIZACJI 1. Celem ochrony przyrody jest: 1) zachowanie unikatowego w skali światowej ekosystemu leśnego wraz z różnorodnością biologiczną kształtowaną w wyniku procesów naturalnych oraz zachodzących procesów biologicznych, ekologicznych i ewolucyjnych oraz procesów i struktur geologicznych, geomorfologicznych, hydrologicznych i glebowych (nadrzędny cel ochrony przyrody Parku); 2) zapewnienie niezakłóconego przebiegu procesów ekologicznych i ewolucyjnych charakterystycznych dla niżowych lasów naturalnych strefy boreonemoralnej, w szczególności procesów o charakterze wielkoobszarowym i długoterminowym; 3) ochrona różnorodności biologicznej na poziomie gatunkowym (zróżnicowanie genetyczne gatunku), międzygatunkowym i ekosystemowym; 4) ochrona żubra (Bison bonasus) na całym obszarze występowania białowieskiej populacji tego gatunku oraz korytarzy ekologicznych, zapewniających możliwość jego rozprzestrzeniania się. 1.1. Celem ochrony przyrody nieożywionej jest: 1) zachowanie warunków do niezakłóconego przebiegu naturalnych procesów przyrodniczych; 2) zachowanie naturalnych procesów i struktur geologicznych, geomorfologicznych, hydrologicznych oraz glebowych i glebotwórczych; 3) ochrona zasobów wodnych i zwiększenie retencyjnych zdolności siedlisk; 4) zachowanie gleb organicznych; 5) ochrona gleb, wód i powietrza przed zanieczyszczeniem. 1.2. Celem ochrony ekosystemów jest: 1) zachowanie naturalnej różnorodności siedlisk; 2) zachowanie różnorodności gatunkowej zbiorowisk roślin, grzybów i zwierząt; 3) ograniczanie antropopresji; 4) przeciwdziałanie inwazjom gatunków obcych. 1.2.1 Celem ochrony ekosystemów leśnych jest: 1) ochrona trwałości, ciągłości i stabilności procesów ekologicznych; 2) zachowanie różnorodności siedlisk i mikrosiedlisk będących środowiskiem życia organizmów leśnych; 3) utrzymanie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych Natura 2000: 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum) w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum), 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo-jesionowe (Fraxino-Alnetum), 91D0– bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne  lasy borealne),w tym podtypy występujące na obszarze Parku: borealna świerczyna bagienna (Sphagno girgensohnii-Piceetum), subborealna brzezina bagienna (Betula pubescens-Thelypteris palustris) i bór sosnowy bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum). 1.2.2. Celem ochrony w lądowych ekosystemach nieleśnych jest: 1) ochrona trwałości, w tym półnaturalnych łąk; 2) zachowanie gatunków i siedlisk przyrodniczych będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty; 3) zahamowanie procesu murszenia i dalszej kompresji torfu; 4) zachowanie zespołów roślinnych wymagających ochrony czynnej, z uwzględnieniem potrzeb ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków; 5) odtworzenie właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych: 6230 – bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia i 6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris). 1.2.3. Celem ochrony ekosystemów wodnych jest: 1) uzyskanie dobrego stanu ekologicznego i potencjału ekologicznego wód; 2) zapewnienie warunków niezbędnych dla uzyskania właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków będących przedmiotem ochrony Natura 2000; 3) utrzymanie nienaruszalnego przepływu w ciekach wodnych. 1.3. Celem ochrony gatunków roślin, zwierząt i grzybów oraz ich siedlisk jest: 1) utrzymanie różnorodności gatunkowej; 2) utrzymanie różnorodności mikrosiedlisk i miejsc rozwoju; 3) zapewnienie ciągłości istnienia i przywracanie siedlisk; 4) stwarzanie warunków środowiskowych sprzyjających utrzymaniu właściwego stanu ochrony rzadkich lub zagrożonych gatunków dziko występujących roślin, grzybów i zwierząt, w szczególności: a) grzybów: – podgrzybek tęgoskórowy (Xerocomus parasiticus), czarka szkarłatna (Sarcoscypha coccinea), żagwica listkowata (Grifola frondosa), wachlarzowiec olbrzymi (Meripilus giganteus), gwiazdosz brodawkowy (Geastrum corollinum), gwiazdosz czteropromienny (Geastrum quadrifidum), gwiazdosz frędzelkowany (Geastrum fimbriatum), gwiazdosz potrójny (Geastrum triplex), kolczakówka pomarańczowa (Hydnellum aurantiacum), kolczakówka strefowana (Hydnellum concrescens), sarniak dachówkowaty (Sarcodon imbricatus), lakownica żółtawa (Ganoderma lucidum), ozorek dębowy (Fistulina hepatica), jamkówka białobrązowa (Antrodia albobrunnea), pniarek różowy (Fomitopsis rosea), późnoporka czerwieniejąca (Amylocystis lapponica), purchawica olbrzymia (Langermannia gigantea), buławka obcięta (Clavariadelphus truncatus), buławka pałeczkowata (Clavariadelphus pistilaris), buławka spłaszczona (Clavariadelphus ligula), soplówka bukowa (Hericium coralloides), smardzówka czeska (Ptychoverpa bohemica), naparstniczka stożkowata (Verpa conica), smardz jadalny (Morchella esculenta), smardz stożkowaty (Morchella conica), mądziak psi (Mutinus caninus), siedzuń sosnowy (Sparassis crispa), żagiew wielogłowa (Polyporus umbellatus), miękusz szafranowy (Hapalopilus croceus), pomarańczowiec bladożółty (Pycnoporellus alboluteus), błyskoporek podkorowy (Inonotus obliquus), b) porostów: – włostka cieniutka (Bryoria capillaris), włostka brązowa (Bryoria fuscescens), włostka spleciona (Bryoria implexa), włostka ciemniejsza (Bryoria subcana), płucnica kędzierzawa (Cetraria ericetorum), płucnica płotowa (Cetraria sepincola), nibypłucnik wątpliwy (Cetrelia olivetorum), złociszek jaskrawy (Chrysothrix candelaris), chrobotek leśny (Cladonia arbuscula), chrobotek smukły (Cladonia ciliata), chrobotek reniferowy (Cladonia rangiferina), mąkla rozłożysta (Evernia divaricata), mąkla tarniowa (Evernia prunastri), pustułka rurkowata (Hypogymnia tubulosa), przystrumycznik pustułkowy (Hypotrachyna revoluta), popielak pylasty (Imshaugia aleurites), granicznik płucnik (Lobaria pulmonaria), tarczyna przygraniczna (Lobaria scrobiculata), płaszczynka okopcona (Melanelixia fuliginosa), płaszczynka brodawkowata (Melanelixia subargentifera), płaszczynka złotawa (Melanelixia subaurifera), przylepka sorediowa (Melanelia sorediata), płaskunka wytworna (Melanohalea elegantula), płaskunka szorstka (Melanohalea exasperata), płaskunka oliwkowa (Melanohalea olivacea), tarczynka dziurkowana (Menegazzia terebrata), płaskotka rozlana (Parmeliopsis ambigua),  pawężnica psia (Peltigera canina), pawężnica drobna (Peltigera didactyla), pawężnica Neckera (Peltigera neckeri), pawężnica węgierska (Peltigera ponojensis), pawężnica łuseczkowata (Peltigera praetextata), pawężnica rudawa (Peltigera rufescens), płucnik modry (Platismatia glauca), wabnica kielichowata (Pleurosticta acetabulum), mąklik otrębiasty (Pseudevernia furfuracea), odnożyca mączysta (Ramalina farinacea), odnożyca kępkowa (Ramalina fastigiata), odnożyca jesionowa (Ramalina fraxinea), odnożyca opylona (Ramalina pollinaria), puchlinka ząbkowata (Thelotrema lepadinum), brodaczka właściwa (Usnea barbata), brodaczka rogowata (Usnea ceratina), brodaczka zwyczajna (Usnea dasypoga), brodaczka nadobna (Usnea florida), brodaczka rozpierzchła (Usnea fulvoreagens), brodaczka szczelinowata (Usnea glabrescens), brodaczka kępkowa (Usnea hirta), brodaczka sorediowa (Usnea lapponica), granicznik tarczowy (Lobaria amplissima), Calicium abietinum, Cetrelia cetrarioides, Cetrelia chicitae, Cetrelia monachorum, Cladonia parasitica, Gyalecta ulmi, Ramalina thrausta, c) zwierząt: – bezkręgowców: rak rzeczny (Astacus astacus), pijawka lekarska (Hirudo medicinalis), żagnica zielona (Aeschna viridis), iglica mała (Nehalennia speciosa), trzepla zielona (Ophiogomphus cecilia), zalotka białoczelna (Leucorrhinia albifrons), zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis), bogatek wspaniały (Buprestis splendens), pysznik jodłowy (Eurythyrea austriaca), pysznik dębowy (Eurythyrea quercus), borodziej próchnik (Ergates faber), zmorsznik olbrzymi (Leptura thoracica), zmorsznik białowieski (Stictoleptura variicornis), gracz borowy (Tragosoma depsarium), pogrzybnica Mannerheima (Oxyporus mannerheimii), pływak szerokobrzegi (Dytiscus latissimus), kreślinek nizinny (Graphoderus bilineatus), wynurt (Ceruchus chrysomelinus), ciołek matowy (Dorcus parallelopipedus), kałużnica czarna (Hydrophilus aterrimus), kałużnica czarnozielona (Hydrophilus piceus), ponurek Schneidera (Boros schneideri), pachnica dębowa (Osmoderma bamabita), kwietnica okazała (Protaetia aeruginosa), rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis), sprężyk rdzawy (Elater ferrugineus), konarek tajgowy (Phryganophilus ruficollis), zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus), zgniotek cynobrowy (Cucujus cinnaberinnus), zgniotek szkarłatny (Cucujus haematodes), czerwończyk nieparek (Lycaena dispar), czerwończyk fioletek (Lycaena helle), modraszek arion (Maculinea arion), modraszek eroides (Polyommatus eroides), wstęgówka bagienka (Catocala pacta), dostojka akwilonaris (Boloria aquilonaris), dostojka eunomia (Boloria eunomia), przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia), przeplatka maturna (Euphydryas maturna), niepylak mnemozyna (Parnassius mnemosyne), szlaczkoń szafraniec (Colias myrmidone), szlaczkoń torfowiec (Colias palaeno), strzępotek hero (Coenonympha hero), strzępotek edypus (Coenonympha oedippus), osadnik wielkooki (Lopinga achine), postojak wiesiołkowiec (Proserpinus proserpina), mrówka pniakowa (Formica truncorum), mrówka rudnica (Formica rufa), mrówka ćmawa (Formica polyctena), trzmiel wielkooki (Bombus confusus), trzmiel wąskopaskowy (Bombus cryptarum), trzmiel ozdobny (Bombus distinguendus), trzmiel ogrodowy (Bombus hortorum), trzmiel zmienny (Bombus humilis), trzmiel drzewny (Bombus hypnorum), trzmiel wrzosowiskowy (Bombus jonellus), trzmiel gajowy (Bombus lucorum), trzmiel kołnierzykowy (Bombus magnus), trzmiel żółty (Bombus muscorum), trzmiel rudy (Bombus pascuorum), trzmiel rdzawoodwłokowy (Bombus pomorum), trzmiel łąkowy (Bombus pratorum), trzmiel rudonogi (Bombus ruderarius), trzmiel ciemnopasy (Bombus rudeatus), trzmiel czarnopaskowy (Bombus schrencki), trzmiel żółtopasy (Bombus sicheli), trzmiel różnobarwny (Bombus soroeensis), trzmiel paskowany (Bombus subterraneus), trzmiel rudoszary (Bombus sylvarum), trzmiel kamiennik (Bombus lapidarius), trzmiel ziemny (Bombus terrestris), błotniarka otułka (Myxas glutinosa), poczwarówka zwężona (Vertigo angustior), poczwarówka zmienna (Vertigo genesi), poczwarówka jajowata (Vertigo moulinsiana), szczeżuja spłaszczona (Pseudanodonta complanata), szczeżuja wielka (Anodonta cygnea), ślimak winniczek (Helix pomatia), – kręgowców: minóg ukraiński (Eudontomyzon mariae), minóg rzeczny (Eudontomyzon fluviatilis), różanka (Rhodeus sericeus), koza (Cobitis taenia), piskorz (Misgurnus fossilis), głowacz pręgopłetwy (Cottus poecilopus), traszka zwyczajna (Triturus vulgaris), traszka grzebieniasta (Triturus cristatus), grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus), ropucha szara (Bufo bufo), ropucha paskówka (Bufo calamita), ropucha zielona (Bufo viridis), rzekotka drzewna (Hyla arborea), żaba moczarowa (Rana arvalis), żaba trawna (Rana temporaria), żaba jeziorkowa (Rana lessonae), żaba wodna (Rana esculenta), żółw błotny (Emys orbicularis), jaszczurka zwinka (Lacerta agilis), jaszczurka żyworodna (Lacerta vivipara), padalec (Anguis fragilis), zaskroniec (Natrix natrix), gniewosz plamisty (Coronella austriaca), żmija zygzakowata (Vipera berus), bocian biały (Ciconia ciconia), bocian czarny (Ciconia nigra), trzmielojad (Pernis apivorus), bielik (Haliaeetus albicilla), gadożer (Circaetus gallicus), błotniak stawowy (Circus  aeruginosus), błotniak zbożowy (Circus cyaneus), błotniak łąkowy (Circus pygarus), jastrząb (Accipiter gentilis), krogulec (Accipiter nisus), myszołów zwyczajny (Buteo buteo), myszołów włochaty (Buteo lagopus), orlik krzykliwy (Aquila pomarina), orlik grubodzioby (Aquila clanga), orzeł przedni (Aquila chrysaetos), orzełek włochaty (Hieraaetus pennatus), kobuz (Falco subbuteo), cietrzew (Tetrao tetrix), głuszec (Tetrao urogallus), przepiórka (Coturnix coturnix), wodnik (Rallus aquaticus), kropiatka (Porzana porzana), zielonka (Porzana parva), derkacz (Crex crex), żuraw (Grus grus), czajka (Vanellus vanellus), kszyk (Gallinago gallinago), rycyk (Limosa limosa), samotnik (Tringa ochropus), siniak (Columba oenas), sierpówka (Streptopelia decaocto), turkawka (Streptopelia turtur), kukułka (Cuculus canorus), sóweczka (Glaucidium passerinum), puszczyk (Strix aluco), uszatka (Asio otus), lelek (Caprimulgus europaeus), jerzyk (Apus apus), zimorodek (Alcedo atthis), dudek (Upupa epops), krętogłów (Jynx torquilla), dzięcioł zielonosiwy (Picus canus), dzięcioł zielony (Picus viridis), dzięcioł czarny (Dryocopus martius), dzięcioł duży (Dendrocopos major), dzięcioł średni (Dendrocopos medius), dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos), dzięciołek (Denrocopos minor), dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus), lerka (Lullula arborea), skowronek (Alauda arvensis), dymówka (Hirundo rustica), świergotek polny (Anthus campestris), świergotek drzewny (Anthus trivialis), świergotek łąkowy (Anthus pratensis), pliszka żółta (Motacilla flava), pliszka siwa (Motacilla alba), jemiołuszka (Bombycilla garrulus), strzyżyk (Troglodytes troglodytes), pokrzywnica (Prunella modularis), rudzik (Erithacus rubecula), słowik szary (Luscinia luscinia), podróżniczek (Luscinia svecica), pleszka (Phoenicurus phoenicurus), pokląskwa (Saxicola rubetra), kląskawka (Saxicola torquata syn. Saxicola rubicola), kos (Turdus merula), kwiczoł (Turdus pilaris), śpiewak (Turdus philomelos), droździk (Turdus iliacus), paszkot (Turdus viscivorus), świerszczak (Locustella naevia), strumieniówka (Locustella fluviatilis), brzęczka (Locustella luscinioides), rokitniczka (Acrocephalus schoenobaenus), łozówka (Acrocephalus palustris), trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus), trzciniak (Acrocephalus arundinaceus), zaganiacz (Hippolais icterina), zaganiacz szczebiotliwy (Hippolais polyglotta), jarzębatka (Sylvia nisoria), piegża (Sylvia curruca), cierniówka (Sylvia communis), gajówka (Sylvia borin), kapturka (Sylvia atricapilla), wójcik (Phylloscopus trochiloides), świstunka brunatna (Phylloscopus fuscatus), świstunka leśna (Phylloscopus sibilatrix), pierwiosnek (Phylloscopus collybita), piecuszek (Phylloscopus trochillus), mysikrólik (Regulus regulus), zniczek (Regulus ignicapilus), muchołówka szara (Muscicapa striata), muchołówka żałobna (Ficedula hypoleuca), muchołówka białoszyja (Ficedula albicolis), muchołówka mała (Ficedula parva), raniuszek (Aegithalos caudatus), szarytka (Parus palustris), czarnogłówka (Parus montanus), czubatka (Parus cristatus), sosnówka (Parus ater), modraszka (Parus caeruleus), bogatka (Parus major), kowalik (Sitta europaea), pełzacz leśny (Certhia familiaris), pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla), remiz (Remiz pendulinus), wilga (Oriolus oriolus), gąsiorek (Lanius collurio), srokosz (Lanius excubitor), sójka (Garrulus glandarius), orzechówka (Nucifraga caryocatactes), wróbel (Passer domesticus), mazurek (Passer montanus), zięba (Fringilla coelebs), jer (Fringilla montifringilla), dzwoniec (Carduelis chloris), szczygieł (Carduelis carduelis), czyż (Carduelis spinus), czeczotka (Carduelis flammea), krzyżodziób świerkowy (Loxia curvirostra), dziwonia (Carpodactus erythrinus), gil (Pyrrhula pyrrhula), grubodziób (Coccothraustes coccothraustes), trznadel (Emberiza citrinella), potrzos (Emberiza schoeniclus), jeż wschodni (Erinaceus roumanicus), mopek zachodni (Barbastella barbastellus), mroczek pozłocisty (Eptesicus nilssoni), nocek Brandta (Myotis brandtii), nocek rudy (Myotis daubentonii), nocek Natterera (Myotis natterei), borowiec wielki (Nyctalus noctula), borowiaczek (Nyctalus leiseri), karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus), karlik większy (Pipistrellus nathusii), gacek brunatny (Plecotus auritus), mroczek posrebrzany (Vespertilio murinus), ryjówka średnia (białowieska) (Sorex caecutiens), ryjówka aksamitna (Sorex araneus), ryjówka malutka (Sorex minutus), rzęsorek rzeczek (Neomys fodiens), rzęsorek mniejszy (Neomys anomalus), zając bielak (Lepus timidus), wiewiórka pospolita (Sciurus vulgaris), smużka (Sicista betulina), koszatka (Dryomys nitedula), popielica (Glis glis), orzesznica (Muscardinus avellanarius), wilk (Canis lupus), ryś (Lynx lynx), gronostaj (Mustela erminea), łasica (Mustela nivalis), żubr (Bison bonasus), czapla siwa (Ardea cinerea), kruk (Corvus corax), wrona siwa (Corvus corone), sroka (Pica pica), kret (Talpa europaea), badylarka (Micromys minutus), karczownik (Arvicola terrestris), mysz zaroślowa (Apodemus sylvaticus), bóbr europejski (Castor fiber), wydra europejska (Lutra lutra), d) roślin: – głowiak łańcuszkowaty (Cephalozia catenulata), natorfek nagi (Odontoschisma denudatum), nowellia krzywolistna (Nowellia curvifolia), jeżolist zwyczajny (Antitrichia curtipendula), błotniszek wełnisty (Helodium blandowii), błyszcze włoskowate (Tomentypnum nitens), gładysz paprociowaty (Homalia  trichomanoides), miechera spłaszczona (Neckera complanata), miechera kędzierzawa (Neckera crispa), miechera pierzasta (Neckera pennata), nibyprątnik torfowy (Pseudobryum cinclidioides), nastroszek kędzierzawy (Ulota crispa), szurpek porosły (Orthotrichum lyellii), zrostniczek zielony (Zygodon viridissimus), torfowiec wąskolistny (Sphagnum angustifolium), torfowiec zanurzony (Sphagnum auriculatum var. inundatum), torfowiec ostrolistny (Sphagnum capillifolium syn. S. nemoreum), torfowiec środkowy (Sphagnum centrale), torfowiec spiczastolistny (Sphagnum cuspidatum), torfowiec frędzlowaty (Sphagnum fimbriatum), torfowiec pogięty (Sphagnum flexuosum), torfowiec Girgensohna (Sphagnum girgensohni), torfowiec magellański (Sphagnum magellanicum), torfowiec tępolistny (Sphagnum obtusum), torfowiec błotny (Sphagnum palustre), torfowiec okazały (Sphagnum riparium), torfowiec Russowa (Sphagnum russowii), torfowiec pierzasty (Sphagnum subnitens), torfowiec Warnstorfa (Sphagnum warnstorfii), torfowiec Wulfa (Sphagnum wulfianum), torfowiec obły (Sphagnum teres), widłoząb Bergera (Dicranum bergeri), widłoząb błotny (Dicranum bonjeanii), zwiślik maczugowaty (Anomodon attenuatus), zwiślik długolistny (Anomodon longifolius), zwiślik wiciowy (Anomodon viticulosus), podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria), podejźrzon marunowy (Botrychium matricariifolium), podejźrzon rutolistny (Botrychium multifidum), nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum), paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare), widłak wroniec (Huperzia selago), widłak jałowcowaty (Lycopodium annotinum), widłak goździsty (Lycopodium clavatum), widłak spłaszczony (Diphasiastrum complanatum), widłak cyprysowy (Diphasiastrum tristachyum), widłak Zeillera (Diphasiastrum zeilleri), brzoza niska (Betula humilis), dzwonek boloński (Campanula bononiensis), fiołek torfowy (Viola epipsila), niebielistka trwała (Swertia perennis), goździk pyszny (Dianthus superbus), pomocnik baldaszkowy (Chimaphila umbellata), orlik pospolity (Aquilegia vulgaris), pełnik europejski (Trollius europaeus), przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis), sasanka otwarta (Pulsatilla patens), włosienicznik (jaskier) wodny (Batrachium aquatile), groszek wschodniokarpacki (Lathyrus laevigatus), pływacz zwyczajny (Utricularia vulgaris), rosiczka okrągłolistna (Drosera rotundifolia), parzydło leśne (Aruncus sylvestris), rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa), leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum), skalnica torfowiskowa (Saxifraga hirculus), czarcikęsik Kluka (Succisella inflexa), gnidosz błotny (Pedicularis palustris), naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora), wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum), miodownik melisowaty (Melittis melissophyllum), pszczelnik wąskolistny (Dracocephalum ruyschiana), wielosił błękitny (Polemonium coeruleum), wierzba borówkolistna (Salix myrtilloides), bagno zwyczajne (Ledum palustre), mącznica lekarska (Arctostaphylos uva-ursi), arnika górska (Arnica montana), kosaciec syberyjski (Iris sibirica), mieczyk dachówkowaty (Gladiolus imbricatus), lilia złotogłów (Lilium martagon), buławnik czerwony (Cephalanthera rubra), gnieźnik leśny (Neottia nidus-avis), kruszczyk szerokolistny (Epipactis helleborine), kruszczyk rdzawoczerwony (Epipactis atrorubens), kruszczyk błotny (Epipactis palustris), kukułka krwisty (Dactylorhiza incarnata), kukułka szerokolistny (Dactylorhiza majalis), kukułka plamisty (Dactylorhiza maculata), kukułka Fuchsa (Dactylorhiza fuchsii), listera jajowata (Listera ovata), listera sercowata (Listera cordata), podkolan biały (Platanthera bifolia), podkolan zielonawy (Platanthera chlorantha), tajęża jednostronna (Goodyera repens), turzyca strunowa (Carex chordorrhiza), turzyca życicowa (Carex loliacea), biczyca trójwrębna (Bazzania trilobata), piórkowiec kutnerowaty (Trichocolea tomentella), bielistka siwa (Leucobryum glaucum), drabik drzewkowaty (Climacium dendroides), fałdownik szeleszczący (Rhytidiadelphus triquetrus), gajnik lśniący (Hylocomium splendens), rokietnik pospolity (Pleurozium schreberi), brodawkowiec czysty (Pseudoscleropodium purum), dzióbkowiec bruzdowany (Eurhynchium striatum), dzióbkowiec Zetterstedta (Eurhynchium angustirete), płonnik cienki (Polytrichum strictum), płonnik pospolity (Polytrichum commune), próchniczek błotny (Aulacomnium palustre), mokradłoszka zaostrzona (Calliergonella cuspidata), piórosz pierzasty (Ptilium crista-castrensis), torfowiec kończysty (Sphagnum fallax), torfowiec nastroszony (Sphagnum squarrosum), tujowiec delikatny (Thuidium delicatulum), tujowiec tamaryszkowy (Thuidium tamariscinum), widłoząb kędzierzawy (Dicranum polysetum), widłoząb miotłowy (Dicranum scoparium), bluszcz pospolity (Hedera helix), bobrek trójlistkowy (Menyanthes trifoliata), grążel żółty (Nuphar lutea), grzybienie białe (Nymphaea alba), kopytnik pospolity (Asarum europaeum), przytulia wonna (Galium odoratum), wilżyna bezbronna (Ononis arvensis), pierwiosnek lekarski (Primula veris), kalina koralowa (Viburnum opulus), porzeczka czarna (Ribes nigrum), kruszyna pospolita (Frangula alnus), kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium), czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum), konwalia majowa (Convallaria majalis), turówka leśna (Hierochloë australis); 5) reintrodukcja gatunków na ich siedliska zachwane we właściwym stanie;  6) zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób zagrażających populacjom; 7) przeciwdziałanie ekspansji gatunków obcych inwazyjnych; 8) utrzymanie właściwego stanu zdrowotnego i właściwej liczebności populacji żubra (Bison bonasus) – 2647; 9) utrzymanie właściwego stanu ochrony: A072 – trzmielojada (Pernis apivorus), A104 – jarząbka (Bonasa bonasia), A217 – sóweczki (Glaucidium passerinum), A223 – włochatki (Aegolius funereus), A224 – lelka (Caprimulgus europaeus), A234 – dzięcioła zielonosiwego (Picus canus), A239 – dzięcioła białogrzbietego (Dendrocopos leucotos), A236 – dzięcioła czarnego (Dryocopus martius), A238 – dzięcioła średniego (Dendrocopos medius), A241 – dzięcioła trójpalczastego (Picoides tridactylus), A207 – siniaka (Columba oenas), A307 – jarzębatki (Sylvia nisoria), A320 – muchołówki małej (Ficedula parva), A321 – muchołówki białoszyjej (Ficedula albicollis), A338 – gąsiorka (Lanius collurio), 1337 – bobra (Castor fiber), 1352 – wilka (Canis lupus), 1355 – wydry (Lutra lutra), 1060 – czerwończyka nieparka (Lycaena dispar), 1086 – zgniotka cynobrowego (Cucujus cinnaberinus), 1920 – ponurka Schneidera (Boros schneideri), 4021 – konarka tajgowego (Phryganophilus ruficollis), 4026 – zagłębka bruzdkowanego (Rhysodes sulcatus), 1939 – rzepiku szczeciniastego (Agrimonia pilosa), 1084 – pachnicy dębowej (Osmoderma bamabita); 10) odtworzenie właściwego stanu ochrony gatunków: A030 – bociana czarnego (Ciconia nigra), A089 – orlika krzykliwego (Aquila pomarina), A119 – kropiatki (Porzana porzana), A122 – derkacza (Crex crex), 1361 – rysia (Lynx lynx), 2647 – żubra (Bison bonasus), 1166 – traszki grzebieniastej (Triturus cristatus), 1014 – poczwarówki zwężonej (Vertigo angustior), 1016 – poczwarówki jajowatej (Vertigo moulinsiana), 1065 – przeplatki aurinii (Euphydryas aurinia), 1085 – bogatka wspaniałego (Buprestis splendens), 1925 – rozmiazga kolweńskiego (Pytho kolwensis), 1437 – leńca bezpodkwiatkowego (Thesium ebracteatum), 1477 – sasanki otwartej (Pulsatilla patens), 1308 – mopka (Barbastella barbastellus). 1.4. Celem ochrony krajobrazu jest: 1) zachowanie wzajemnej struktury krajobrazu kulturowego (zabudowa, formy użytkowania ziemi) i przyrodniczego (mozaika ekosystemów) ukształtowanej w procesie historycznym; 2) utrzymanie otwartych przestrzeni i cech charakterystycznych stanowiących o specyfice krajobrazów; 3) zachowanie podstawowych układów przestrzennych, ciągów komunikacyjnych oraz ciągów widokowych (osie widokowe, otwarcia widokowe) o szczególnych walorach krajobrazowych; 4) zachowanie punktów widokowych. 1.5. Celem ochrony wartości kulturowych jest: 1) zachowanie i upowszechnianie materialnych oraz niematerialnych zasobów kulturowych; 2) utrzymanie w należytym stanie technicznym i rewitalizacja obiektów wpisanych do rejestru zabytków; 3) promowanie regionalnych form architektonicznych oraz tradycyjnych materiałów budowlanych i konstrukcji; 4) zachowanie stanowisk archeologicznych. 2. Przyrodnicze uwarunkowania realizacji celów ochrony przyrody 2.1. W Parku występują następujące ekosystemy: 1) leśne; 2) lądowe nieleśne; 3) wodne. 2.2. Ekosystemy leśne Parku obejmują 9783,53 ha. Istotnymi przyrodniczymi uwarunkowaniami dla ochrony ekosystemów leśnych są: 1) dobry stan zachowania różnorodności biologicznej na poziomie ekosystemowym, stanowiący podstawę do minimalizowania ingerencji człowieka w przebieg procesów naturalnych; 2) wysoka zgodność roślinności rzeczywistej (aktualnie występującej) z roślinnością potencjalną (roślinność, która mogłaby na danym siedlisku występować), w tym składów gatunkowych drzewostanów; 3) niski stan zagrożenia pożarowego z uwagi na brak siedlisk boru suchego i niewielki udział świeżych siedlisk borowych.  2.3. Średnie zagęszczenie drzew i miąższość drzewostanów Parku z uwzględnieniem drzew żywych oraz martwych stojących i leżących (stan na dzień 01.01.2010 r.) Obwody ochronne Parametr Obwody ochronne Cupryki, Dziedzinka i Sierganowo Drzewa żywe szt./ha 659,3 (średnica pnia na wysokości m/ha 475,9 1,3 m (d) ≥ 5 cm) Drzewa martwe szt./ha 95,0 stojące (d ≥ 5 cm) m/ha 50,1 Drzewa martwe szt./ha 246,4 leżące (średnica kłody m/ha 108,4 w cieńszym końcu ≥ 10 cm) Odnowienie naturalne drzew szt./ha 15258,0 (d < 5 cm) Gruszki, Masiewo i Zamosze 851,5 399,5 149,9 43,1 165,7 38,2 8898,0 2.4. Lądowe ekosystemy nieleśne obejmują 534,58 ha. Wyróżnia się następujące istotne dla ochrony uwarunkowania przyrodnicze: 1) torfowiskowych lądowych ekosystemów nieleśnych: a) osuszanie złoża torfowego, zwłaszcza jego warstw powierzchniowych, b) niekorzystne zjawiska i procesy w złożu torfowym, w tym mineralizacja i zmniejszanie się objętości osadu, c) spadek lub zahamowanie tempa akumulacji złoża torfowego, d) regresja i unifikacja biocenoz oraz zmniejszenie różnorodności biologicznej w obrębie biocenoz; 2) pozostałych lądowych ekosystemów nieleśnych: a) antropogeniczne pochodzenie i konieczność wykonywania zabiegów ochrony czynnej w celu utrzymania zarówno ekosystemów, jak również związanych z nimi gatunków, b) zaawansowany proces sukcesji wtórnej na większości obszarów. 2.5. Nieleśne zespoły roślinne: 1) 6230 górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym zespół psiary krzyżownicowej (Polygalo-Nardetum) występujący na obszarze Parku; 2) kadłubowe zbiorowisko łąkowe z klasy Molinio-Arrhenatheretea; 3) 6510 niżowe i górskie łąki świeże użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris); 4) 6410 zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łąki sitowo-trzęślicowe (Junco-Molinietum) 5) łąka wilgotna ze związku Calthion palustris; 6) zespół turzycy darniowej (Caricetum cespitosae); 7) zbiorowisko ze śmiałkiem darniowym (Deschampsia caespitosa); 8) zespół wierzbówki błotnej i situ rozpierzchłego (Epilobio-Juncetum effusi); 9) zespół sitowia leśnego (Scirpetum silvatici); 10) zespół wyczyńca łąkowego (Alopecuretum pratensis); 11) zespół wiązówki błotnej i bodziszka błotnego (Filipendulo-Geranietum); 12) zespół turzycy nitkowatej (Caricetum lasiocarpae); 13) zespół turzycy obłej (Caricetum diandrae); 14) zespół turzyc prosowatej i łuszczkowatej (Caricetum paniceo-lepidocarpae); 15) zespół manny jadalnej (Sparganio-Glycerietum fluitantis); 16) zespół ponikła błotnego (Eleocharitetum palustris); 17) zespół skrzypu bagiennego (Equisetetum fluviatilis); 18) szuwar manny mielec (Glycerietum maximae); 19) szuwar trzcinowy (Phragmitetum australis); 20) szuwar pałki wąskolistnej (Typhetum angustifoliae); 21) szuwar pałki szerokolistnej (Typhetum latifoliae); 22) szuwar turzycy błotnej (Caricetum acutiformis); 23) szuwar turzycy tunikowej (Caricetum appropinquatae);  24) szuwar turzycy sztywnej (Caricetum elatae); 25) szuwar turzycy zaostrzonej (Caricetum gracilis); 26) szuwar turzycy prosowej (Caricetum paniculatae); 27) szuwar turzycy brzegowej (Caricetum ripariae); 28) szuwar turzycy dzióbkowatej (Caricetum rostratae); 29) szuwar turzycy pęcherzykowatej (Caricetum vesicariae); 30) zespół kosaćca żółtego (Iridetum pseudacori); 31) szuwar mozgowy (Phalaridetum arundinaceae); 32) zbiorowisko trzcinnika lancetowatego (Calamagrostis canescens); 33) traworośla trzcinnika piaskowego (Calamagrostietum epigeji); 34) ziołorośla pokrzywowe, zbiorowisko z Urtica dioica; 35) traworośla stokłosy bezostnej, agregacja (Bromus inermis); 36) łozowisko (Salicetum pentandro-cinereae); 37) zarośla brzozy niskiej i wierzby rokity (Betulo-Salicetum repentis); 38) zarośla wierzby rokity, zbiorowisko z Salix rosmarinifolia. 2.6. Ekosystemy wodne obejmują 19,19 ha. Składają się na nie: 1) rzeki – 11,7611 ha; 2) wody stojące – 5,8548 ha; 3) rowy melioracyjne – 1,5707 ha. 2.7. Na obszarze Parku stwierdzono występowanie następujących ekologicznych grup grzybów: 1) grzyby wielkoowocnikowe (Macromycetes) – 1585 gatunków, w tym 31 gatunków chronionych; 2) porosty (Lichenes) – 352 gatunki, w tym 63 gatunki chronione. 2.8. Na obszarze Parku stwierdzono występowanie następujących grup systematycznych roślin: 1) rośliny naczyniowe (Pteridophyta i Spermatophyta) – 786 gatunków, w tym 81 gatunków chronionych oraz 3 gatunki z załącznika II do dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony dzikich siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. UE L 206 z 22.07.1992, str. 7), zwanej dalej „dyrektywą siedliskową”; 2) mchy (Bryopsida) i wątrobowce (Hepaticopsida) – 145 gatunków, w tym 31 gatunków chronionych. 2.9. Na obszarze Parku stwierdzono występowanie następujących grup systematycznych zwierząt: 1) bezkręgowce (Invertebrata) – około 10 500 gatunków, w tym 84 gatunki chronione oraz 15 gatunków z załącznika II do dyrektywy siedliskowej; 2) ryby (Pisces) – 23 gatunki, w tym 4 gatunki chronione; 3) płazy (Amphibia) – 10 gatunków chronionych, w tym 1 gatunek z załącznika II do dyrektywy siedliskowej; 4) gady (Reptilia) – 6 gatunków chronionych, w tym 1 gatunek z załącznika II do dyrektywy siedliskowej; 5) ptaki (Aves) – 117 gatunków lęgowych, w tym 108 gatunków chronionych oraz 23 gatunki z załącznika I do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. UE. L 20 z 26.01.2010, str. 7), zwanej dalej „dyrektywą ptasią”; 6) ssaki (Mammalia) – 59 gatunków, w tym 37 gatunków chronionych oraz 6 gatunków z załącznika II dyrektywy siedliskowej. 2.10. Na obszarze Parku występują następujące krajobrazy: 1) wysoczyzn morenowych – 49,81%; 2) eoliczne – 14,38%; 3) obniżeń – 21,19%; 4) krajobrazy dolin rzecznych – 14,61%. 2.11. Charakterystyka przedmiotów ochrony. 2.11.1. Typy siedlisk przyrodniczych wymagające ochrony (łącznie 65% powierzchni obszaru Parku)  Lp. Nazwa siedliska przyrodniczego Kod Powierzchnia [ha] Bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp siedliska 0,57 występujący na obszarze Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) 43,50 Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), w tym podtyp siedliska występujący na 5186,54 obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum) Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne), w tym podtypy występujące na obszarze Parku: 91D0 708,92 borealna świerczyna bagienna (Sphagno girgensohnii-Piceetum), subborealna brzezina bagienna (Betula pubescens-Thelypteris palustris) i bór sosnowy bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum) Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe), 91E0 857,07 w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęg olszowo- -jesionowy (Fraxino-Alnetum) Razem 6796, 6 2.11.2. Szacowane występowanie na obszarze Parku gatunków roślin i zwierząt będących przedmiotami zainteresowania Wspólnoty Lp. Nazwa gatunku Ptaki 1.1 Bocian czarny (Ciconia nigra) 1.2 Trzmielojad (Pernis apivorus) 1.3 Orlik krzykliwy (Aquila pomarina) 1.4 Jarząbek (Bonasa bonasia) 1.5 Kropiatka (Porzana porzana) 1.6 Derkacz (Crex crex) 1.7 Sóweczka (Glaucidium passerinum) 1.8 Włochatka (Aegolius funereus) 1.9 Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) 1.10 Dzięcioł czarny (Dryocopus martius) 1.11 Dzięcioł średni (Dendrocopos medius) Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos 1.12 leucotos) Dzięcioł trójpalczasty (Picoides 1.13 tridactylus) 1.14 Jarzębatka (Sylvia nisoria) 1.15 Muchołówka mała (Ficedula parva) Muchołówka białoszyja (Ficedula 1.16 albicollis) 1.17 Gąsiorek (Lanius collurio) 1.18 Słonka (Scolopax rusticola) 1.19 Samotnik (Tringa ochropus) 1.20 Siniak (Columba oenas) Ssaki 2.1 Mopek (Barbastella barbastellus) Kod Występowanie na terenie Parku A030 1 – 2 par A072 25 – 30 par A089 1 – 3 par A104 więcej niż 100 par A119 1 – 5 par 5 – 10 samców gatunku zajmujących A122 określone terytorium (samców terytorialnych) A217 10 – 15 par A223 15 – 20 par A234 11 – 13 par A236 25 – 30 par A238 500 – 650 par A239 około 35 par A241 28 – 35 par A307 20 – 30 par A320 mniej niż 200 par A321 mniej niż 3000 par A338 80 – 100 par A155 więcej niż 100 par A165 więcej niż 100 par A207 40 – 80 par mniejszy niż 2% udziału w zespole nietoperzy Parku  2.2 Bóbr europejski (Castor fiber) 2.3 Wilk (Canis lupus) 2.4 Wydra (Lutra lutra) 2.5 Ryś (Lynx lynx) 2.6 Żubr (Bison bonasus) Płazy i gady 3.1 Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) Bezkręgowce Poczwarówka zwężona (Vertigo 4.1 angustior) Poczwarówka jajowata (Vertigo 4.2 moulinsiana) 4.3 Czerwończyk nieparek (Lycaena dispar) 4.4 Przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) 4.5 Pachnica dębowa (Osmoderma bamabita) 4.6 Bogatek wspaniały (Buprestis splendens) Zgniotek cynobrowy (Cucujus 4.7 cinnaberinus) 4.8 Ponurek Schneidera (Boros schneideri) 4.9 Rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis) Konarek tajgowy (Phryganophilus 4.10 ruficollis) Zagłębek bruzdkowany (Rhysodes 4.11 sulcatus) Rośliny Leniec bezpodkwiatkowy (Thesium 5.1 ebracteatum) 5.2 Sasanka otwarta (Pulsatilla patens) 5.3 Rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa) 2.11.3. Stan ochrony siedlisk przyrodniczych Lp. Nazwa siedliska przyrodniczego Bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na terenie Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia Niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum) 10 – 20 osobników obszar Parku jest częścią terytorium watahy 5 – 10 osobników obszar Parku jest częścią terytorium dla 2 – 5 osobników 30 – 40 osobników w hodowli zamkniętej, dodatkowo obszar Parku jest częścią terytorium stad o łącznej liczebności do 120 osobników w okresach maksymalnej ich koncentracji w stadach nieliczny nieliczny nieliczny nieliczny nieznany regularnie występujący nieliczny liczny, regularnie występujący średnio liczny, regularnie występujący nieliczny nieliczny, regularnie występujący nieliczny, regularnie występujący 3 stanowiska 1 stanowisko 4 stanowiska Parametr 1 Parametr 2 Parametr 3 Łączna ocena Kod Powierzchnia Struktura Szanse stanu ochrony siedliska i funkcja zachowania U1 U1 U1 U1 U1 U1 FV U1 FV FV FV FV  Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi- -Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo- -Sphagnetum, Sphagno girgensobnii- -Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne),w tym podtypy 91D0 FV występujące na obszarze Parku: borealna świerczyna bagienna (Sphagno girgensohnii-Piceetum), subborealna brzezina bagienna (Betula pubescens- -Thelypteris palustris) i bór sosnowy bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum) Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy 91E0 FV źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo- jesionowe (Fraxino-Alnetum) 2.11.4. Stan ochrony gatunków roślin i zwierząt FV FV FV FV FV FV Parametr 3 Parametr 1 Lp. Nazwa gatunkowa Kod Parametr 2 Łączna Szanse Populacja Ptaki 1.1 Bocian czarny (Ciconia nigra) A030 U1 1.2 Trzmielojad (Pernis apivorus) A072 FV 1.3 Jarzębatka (Sylvia nisoria) A307 U1 1.4 Orlik krzykliwy (Aquila pomarina) A089 U2 1.5 Jarząbek (Bonasa bonasia) A104 FV 1.6 Gąsiorek (Lanius collurio) A338 U1 1.7 Derkacz (Crex crex) A122 U1 1.8 Siniak (Columba oenas) A207 FV 1.9 Sóweczka (Glaucidium passerinum) A217 FV 1.10 Włochatka (Aegolius funereus) A223 FV 1.11 Lelek (Caprimulgus europaeus) A224 U2 1.12 Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) A234 FV 1.13 Dzięcioł czarny (Dryocopus martius) A236 FV 1.14 Dzięcioł średni (Dendrocopos medius) A238 FV 1.15 Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos A239 FV leucotos) 1.16 Dzięcioł trójpalczasty (Picoides A241 FV tridactylus) 1.17 Muchołówka mała (Ficedula parva) A320 FV 1.18 Muchołówka białoszyja (Ficedula A321 FV albicollis) Ssaki 2.1 Mopek (Barbastella barbastellus) XX 2.2 Bóbr europejski (Castor fiber) FV 2.3 Wilk (Canis lupus) FV 2.4 Wydra (Lutra lutra) FV 2.5 Ryś (Lynx lynx) U1 2.6 Żubr (Bison bonasus) FV Płazy i gady Siedlisko ocena zachowania U1 U1 U1 FV FV FV U1 U1 U1 U2 U1 U2 FV FV FV U1 U1 U1 U1 U1 U1 FV FV FV FV FV FV FV FV FV U2 U2 U2 FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV XX XX FV FV FV FV FV FV FV FV FV FV U1 U1 FV U1 U1  3.1 Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) U1 Bezkręgowce 4.1 Poczwarówka zwężona (Vertigo angustior) U1 4.2 Poczwarówka jajowata (Vertigo U1 moulinsiana) 4.3 Czerwończyk nieparek (Lycaena dispar) FV 4.4 Przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) U2 4.5 Pachnica dębowa (Osmoderma bamabita) FV 4.6 Bogatek wspaniały (Buprestis splendens) FV 4.7 Zgniotek cynobrowy (Cucujus FV cinnaberinus) 4.8 Ponurek Schneidera (Boros schneideri) FV 4.9 Rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis) U1 4.10 Konarek tajgowy (Phryganophilus FV ruficollis) 4.11 Zagłębek bruzdkowany (Rhysodes FV sulcatus) Rośliny 5.1 Leniec bezpodkwiatkowy (Thesium FV ebracteatum) 5.2 Sasanka otwarta (Pulsatilla patens) U2 5.3 Rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa) FV U1 U1 U1 FV FV U1 FV XX U1 FV FV FV U2 U2 U2 FV FV FV U1 FV U1 FV FV FV FV FV FV U1 U1 U1 FV FV FV FV FV FV U1 FV U1 U1 U2 U2 FV FV FV 2.11.5. Stan ochrony regularnie występujących migrujących gatunków ptaków Parametr 1 Parametr 3 Parametr 2 Lp. Nazwa gatunkowa Kod Populacja Łączna Szanse Siedlisko Słonka Scolopax rusticola A155 FV Samotnik Tringa ochropus A165 FV 3. Społeczne uwarunkowania realizacji celów ochrony przyrody ocena zachowania FV FV FV FV FV FV Obszar Parku został objęty prawną ochroną jako rezerwat na podstawie decyzji z dnia 29 grudnia 1921 r. Departamentu Leśnictwa Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych, natomiast Białowieski Park Narodowy został utworzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1947 r. o utworzeniu Białowieskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 74, poz. 469). Obecne granice Parku oraz jego obszar zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1996 r. w sprawie Białowieskiego Parku Narodowego (Dz. U. Nr 93, poz. 424). Obszar Parku w całości jest objęty specjalnym obszarem ochrony siedlisk i obszarem specjalnej ochrony ptaków Puszcza Białowieska (kod obszaru: PLC 200004). Obszar ten został zatwierdzony jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty 1 października 2007 r. i zgłoszony jako obszar specjalnej ochrony ptaków 1 czerwca 2004 r. Granice części obszaru Natura 2000 PLC 200004 pokrywającego się z granicami Parku są wskazane w rozdziale nr 3 załącznika do rozporządzenia. Obszar Parku, z wyjątkiem Parku Pałacowego, stanowi fragment obiektu światowego dziedzictwa UNESCO o nazwie „Bialowieza Forest”. 3.1. Użytki rolne obejmują 15,31 ha, w tym: 1) odłogi – 12,86 ha; 2) łąki trwałe – 0,58 ha; 3) pastwiska – 1,87 ha. 3.2. Powierzchnia otuliny Parku wynosi 3224,26 ha i obejmuje wyłącznie lasy należące do Skarbu Państwa, administrowane przez nadleśnictwa Białowieża i Browsk.  3.3. Park w około 80% graniczy z gruntami Skarbu Państwa, w pozostałych 20% graniczy z gruntami prywatnymi, znajdującymi się w sołectwach: Stoczek, Zastawa, Pogorzelce gmina Białowieża oraz Stare Masiewo gmina Narewka.  Rozdział 2 OBSZARY OCHRONY ŚCISŁEJ, CZYNNEJ I KRAJOBRAZOWEJ Lp. Rodzaj ochrony Lokalizacja Ochrona ścisła Oddziały – 135A, 135B, 135Ca-cx, 135Da-j, 136Aa-g,l,n, 160C, 191A, 191B, 191C, 192, 193C, 193D, 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229A, 229Bb-l, 229C, 229Db-n, 254, 255, 256, 257, 258, 259, 260A, 260Bb-o, 260C, 260Db-h, 261A, 261Bb-m, 283, 284, 285, 286, 287, 288, 289, 290A, 290Bb-j, 314, 315, 316, 317, 318, 319, 320A, 320Bb-i, 320C, 320Db-j, 340, 341, 342, 343, 344, 345, 346A, 346Bb-h, 346C, 346Db-k, 369, 370, 371, 372, 373, 374, 375A, 375Bb-n, 398A, 398B, 398C, 398D, 398F, 398Ga-f,j,x,y, 398H, 399A, 399B, 399Ca-c, 400A, 400B, 401A, 401B, 402Af-t, 402Az-ax Ochrona czynna Oddziały – 104A, 104B, 105, 106, 107, 108, 109A, 109B, 110Ab,c,g,h,m-t, 110B, 111Aa-d,k,m,n, 111B, 111Cb-l, 130, 131, 132, 133, 134, 135Cdx, 135Dk, 136Ah-k,m,o-s, 136Bb-m, 136C, 136Db-k, 158, 159, 160A, 160B, 160D, 161, 162, 163, 164, 165, 166A, 166Bb-o, 166C, 166Db-g, 189, 190, 193A, 193B, 194, 195, 196, 197A, 197Bb-h, 197C, 197Db-h, 221, 253, 282, 313, 339B, 339C, 339D, 368A, 368B, 368E, 398Gg-i,k-w,z,ax, 399Cd,f, 399D, 400C, 400D, 401C, 401D, 401F, 402Aa-d, 402Aw,y, 403a-c oraz rzeki Braszcza, Łutownia, Narewka w granicach Parku 3 Ochrona krajobrazowa Oddziały – 110Aa,d,f,i-l, 111Af-j,l, 111Ca, 136Ba, 136Da, 166Ba, 166Da, 197Ba, 197Da, 229Ba, 229Da, 260Ba, 260Da, 261Ba, 290Ba, 320 Ba, 320Da, 346Ba, 346Da, 375Ba, 398 (Park Pałacowy), 403d,f, 420B, 420C, 421A, 421B, 425C, 425D, 450B, 402Ax oraz działki nr 726, 732, 742 obręb ewidencyjny Budy  Rozdział 3 OPIS GRANIC, MAPA PARKU – CZĘŚCI OBSZARU NATURA 2000 POKRYWAJĄCEJ SIĘ Z GRANICAMI PARKU 1. Granice opisują następujące kompleksy (zawierające się w konturach, których wierzchołki stanowią pary współrzędnych): Nazwa Współrzędne wierzchołków X-Y kompleksu Lp. x y 1 829 00.2872 560951.4026 2 829550.1582 560830.744 3 829597.4428 560707.0115 4 823215.84 2 513.0323 5 823221.4118 551635. 471 6 823235.6957 551638.8077 7 823254.3185 551639.6756 8 823271.9197 551636.2328 9 823218.4951 551624.9732 10 823215.8927 551633.8737 11 826260.3685 561366.4058 12 826262.9262 561366.565 Kompleks 13 826448.2746 561374.7241 główny 14 826503.7502 561377.9984 (obwody 15 826748.0953 561391.8372 ochronne: Zamosze, 16 827379.8179 561427.5317 Gruszki, 17 827544.4858 561438.1543 Cupryki, 18 827686.8218 561445.7262 Masiewo, 19 827852.6609 561455.7889 Sierganowo 20 826847.6266 561397.4072 (z wyjątkiem 21 827037.9744 561407.7931 Parku 22 827100.0132 561411.7966 Pałacowego) 23 827243.9723 561420.4763 i Dziedzinka 24 827293.7549 561423.352 25 827335.677 561425.3832 26 827359.9867 561426.5604 27 827993.2649 561465.6634 28 828204.6829 561479.4367 29 828258.3741 561483.9405 30 828342.3965 561489.8013 31 828363.061 561490.7114 32 825747.7864 561327.0523 33 825851.0754 561332.8033 34 825852.3387 561334.4793 35 825875.4911 561337.829 36 825885.4832 561339.2785 37 826124.7803 561355.7249 Lp. x 832411.7969 561635.7935 832412.0634 561635.9029 832426.183 561641.6115 832487.5296 561542.2377 831628.0353 561544.457 832713.8674 561172.1542 831299.5429 561420.0183 831460.2649 561480.7881 831617.5404 561540.1864 830550.0045 561194.332 830582.5757 561207.2817 830715.5652 561260.1862 830824.606 561303.5553 830931.7803 561346.1786 831003.372 561374.6359 831028.8274 561316.2066 831030.4271 561312.5376 831035.3458 561314.4812 830738.4397 560761.8943 830768.4556 560832.9695 830679.9654 560969.9964 830574.7284 561133.0438 830573.0489 561136.9904 832799.6838 559824.5884 831574.0546 561601.6924 831601.7117 561612.5687 831625.093 561547.5786 831610.007 561563.5743 826526.6182 549106.4127 826520.7571 548984.1065 826520.4685 548978.0089 826516.5006 548895.1376 826506.885 548680.9363 826506.671 548675.2818 826500.682 548520.6408 826499.8524 548507.6358 826444.1868 548540.0739  38 826229.5874 561363.8917 39 826230.9347 561364.0188 40 826237.8814 561364.6513 41 824954.8053 560190.2873 42 825145.2991 559663.4277 43 825028.6365 559998.2766 44 825021.2931 560017.0846 45 825313.4068 559092.4835 46 825342.4882 559110.7377 47 825341.5104 559144.5659 48 825339.7833 559151.0338 49 825339.0109 559153.9506 50 825335.9358 559165.488 51 825312.1738 559219.609 52 825305.148 559235.6246 53 825269.6502 559333.7723 54 825269.6498 559333.7732 55 825219.0075 559473.7753 56 825207.9626 559483.5833 57 825454.807 558846.2443 58 825396.3787 558930.6475 59 825421.2492 559002.8325 60 825462.6993 559090.5735 61 825295.3169 559075.4431 62 823993.2593 561060.4462 63 824164.819 561189.2949 64 824205.4652 561199.7621 65 824213.3936 561195.4926 66 824230.9391 561198.5469 67 824238.5362 561183.092 68 824250.8667 561161.6745 69 824264.1986 561150.8849 70 824289.5071 561153.2684 71 824306.6821 561154.888 72 824311.9817 561117.4359 73 824338.5859 561070.263 74 824371.5638 561072.363 75 824377.4781 561072.7392 76 824378.776 561085.4902 77 824390.0588 561089.8381 78 824412.6996 561090.0461 79 824417.763 561078.0574 80 824428.576 561056.2265 81 824433.6108 561047.0703 82 824433.8851 561017.353 83 824459.7453 560973.7185 84 824510.8524 561028.2243 85 824523.7069 561058.1587 86 824533.887 561055.069 826374.8726 548580.0475 826284.7377 548633.9857 826261.6569 548651.326 826210.5669 548645.7454 826150.8669 548657.4274 826140.8899 548658.7127 826130.8624 548657.9936 826088.5517 548656.4929 826051.6092 548667.9146 825990.5718 548742.2683 825967.808 548747.3243 825941.5293 548744.0379 825926.171 548748.9107 825893.0066 548776.6539 825870.7315 548813.4464 825870.0886 548842.6004 825854.1512 548879.9736 825842.0753 548912.8352 825821.9538 548969.4772 825809.7751 549002.4153 825775.6695 549120.5983 825751.921 549156.5685 825746.7729 549162.6674 825743.2647 549166.8107 825737.4066 549173.746 825734.787 549209.93 825730.5126 549250.8025 825714.9844 549287.3488 825706.5211 549300.1008 825702.1671 549319.9343 827760.1354 549934.9696 827751.1603 549934.217 827746.899 549871.0297 827705.8317 549866.2978 827663.0792 549861.3671 827630.0014 549857.5137 827539.9529 549847.0138 827337.3262 549823.4685 827072.6003 549940.2228 827212.6805 549806.7495 827069.2793 549787.4961 828069.0696 549930.2008 828047.3589 549930.5874 827950.2952 549932.3593 827919.9025 549932.7745 827063.8057 549940.3275 827056.9865 549780.2202 827048.353 549578.4077 826918.3738 549581.1881  87 824541.4623 561043.1177 88 824565.5495 561062.7402 89 824578.0087 561049.6974 90 824581.9368 561036.0972 91 824619.034 561012.2082 92 824631.7139 561037.671 93 824663.6961 561042.1993 94 824672.8539 561058.3981 95 824687.2786 561060.5025 96 824699.0417 561085.5529 97 824708.2736 561086.9759 98 824718.6605 561083.4129 99 824729.8611 561093.8555 100 824726.5634 561107.4677 101 825237.7881 561262.4374 102 824385.5393 560759.6911 103 824341.3219 560789.3696 104 824212.5169 560945.8826 105 824212.371 560946.0477 106 824189.8151 560968.1203 107 824176.9071 560983.4102 108 824146.9325 561023.5771 109 824113.8075 561034.8987 110 824085.5903 561022.8921 111 824069.6904 561027.7849 112 824039.2321 561038.1481 113 824018.9227 561048.9048 114 823993.2593 561060.4462 115 824937.6833 560237.7407 116 824966.46 560339.188 117 824949.1552 560463.751 118 824902.3121 560494.3595 119 824748.4699 560569.4109 120 824606.7363 560626.2508 121 825324.9078 561296.3208 122 825694.2451 561323.1546 123 825702.5843 561323.7655 124 825282.8763 561293.9955 125 825319.8511 561296.0445 126 825240.1313 561291.7454 127 825276.5606 561293.6453 128 825242.6003 561261.6839 129 825240.1313 561291.7454 130 823277.9137 556909.4965 131 823315.5426 556377.5789 132 823289.033 556752.2893 133 823278.2882 556904.203 134 823277.9137 556909.4965 135 823315.5426 556377.5789 826873.5442 549582.1528 826752.5925 549584.7564 826746.5904 549584.8882 826745.8437 549567.7409 826736.4738 549352.5764 826537.1383 549358.2325 826532.8424 549255.425 826526.6182 549106.4127 827067.3738 549940.2213 828481.6481 549925.6309 828665.8843 549924.9472 828663.126 549875.8394 828661.0642 549838.9512 828601.1392 549839.2209 828477.0935 549839.7744 825238.8547 551131.1569 825225.9517 551147.7694 825223.1371 551160.4675 825231.0274 551195.0044 825195.8709 551361.5001 825186.9381 551382.8564 825204.0441 551436.5572 825215.9165 551459.6583 825220.2374 551474.7571 825222.0498 551481.088 825227.3525 551499.6252 825324.5603 550629.3101 825316.0315 550682.2396 825315.7455 550693.3435 825309.7017 550735.5661 825305.8259 550756.3272 825297.9129 550809.3984 825292.4199 550821.3825 825290.7358 550850.5202 825286.3284 550858.9276 825284.1195 550863.1361 825280.3142 550895.9747 825281.8667 550902.0061 825279.9224 550927.1098 825271.2746 550975.3994 825265.1294 551017.0778 825265.3532 551025.3258 825255.3313 551112.2657 825409.5199 550086.3858 825404.9036 550160.9882 825406.7044 550215.1681 825401.966 550244.9005 825409.9491 550267.8462 825397.3833 550278.7935  136 823349.2995 555852.4349 137 823345.069 555918.1789 138 823315.5426 556377.5789 139 823349.2995 555852.4349 140 823349.2995 555852.4349 141 823422.9944 554760.4701 142 823389.6768 555259.8578 143 823387.4946 555292.6424 144 823422.9944 554760.4701 145 823462.549 554221.6404 146 823458.7043 554274.0113 147 823454.801 554327.2013 148 823422.9944 554760.4701 149 823462.549 554221.6404 150 823498.6454 553686.3247 151 823462.549 554221.6404 152 823498.6454 553686.3247 153 823534.4944 553152.6023 154 823498.6454 553686.3247 155 823574.1077 552627.7616 156 823606.3618 551792.2621 157 823592.4979 551947.9124 158 823606.5249 551939.8597 159 823571.4911 552584.3972 160 823574.1077 552627.7616 161 824552.3521 551454.8042 162 824542.3137 551454.1147 163 824188.2579 551429.867 164 825074.8236 551489.2444 165 825216.9045 551499.4821 166 825133.0701 551493.4427 167 823534.4944 553152.6023 168 823574.1077 552627.7616 169 823561.2865 552627.0553 170 823564.4157 552643.5944 171 823568.9716 552665.75 172 823566.7026 552687.518 173 823552.5642 552891.6184 174 823534.4944 553152.6023 175 823607.1216 551783.6579 176 824188.2579 551429.867 177 823651.3117 551393.4018 178 823265.2986 551366.5609 179 823263.0516 551417.065 180 823257.2714 551480.202 181 823249.3628 551542.6441 182 823240.7299 551576.1054 183 823239.1843 551580.8175 184 823227.4838 551616.4049 825374.5786 550309.7901 825358.3116 550353.1791 825360.9829 550362.163 825358.6763 550382.4281 825355.8455 550392.1418 825356.7912 550396.3299 825352.6531 550418.0131 825352.5633 550432.9786 825337.9044 550465.2496 825329.4906 550514.2984 825330.7492 550535.979 825330.0243 550545.5958 825340.6832 550573.9412 825341.9061 550586.8597 825335.8326 550597.9726 825416.7413 549774.7193 825417.5197 549792.3582 825412.9905 549830.188 825401.5117 549870.3493 825397.0577 549912.9275 825413.2539 549927.7283 825420.7249 549964.2531 825419.5668 549979.1314 825411.2846 550014.6079 825412.6784 550035.282 825416.7413 549774.7193 825693.7724 549336.4734 825655.2978 549340.4125 825641.8954 549365.0578 825620.9404 549380.5795 825606.7241 549417.9824 825592.0203 549449.8215 825565.15 549481.9885 825537.4102 549513.5346 825442.3639 549625.8039 825430.4998 549643.0634 825428.4243 549674.5405 825427.133 549681.4442 825404.4787 549725.6826 825415.6621 549755.6481 829690.34 549906.8256 829690.733 549912.2261 829558.0831 549913.7122 829364.7735 549915.8628 829336.957 549916.1873 830322.2772 549250.012 830263.4682 549250.4208 830030.7487 549251.3925 830038.0448 549353.7359  185 823307.2733 551629.3223 186 823311.2134 551630.6107 187 823414.2282 551664.3505 188 823438.2548 551679.694 189 823535.2183 551698.0047 190 823611.5717 551733.7209 191 823607.1216 551783.6579 192 823438.2548 551679.694 193 823460.3321 551693.7983 194 823531.1384 551739.0235 195 823533.2492 551717.7706 196 823535.2183 551698.0047 197 823438.2548 551679.694 198 823429.6775 558954.8375 199 823727.422 558975.3482 200 823161.2179 558409.6183 201 823158.2189 558409.4839 202 823157.6855 558459.3067 203 823156.7301 558516.3638 204 823155.7841 558576.0245 205 823154.9505 558630.733 206 823154.0006 558694.5286 207 823153.8978 558739.4604 208 823153.5582 558744.3246 209 823153.3405 558762.0789 210 823154.2512 558797.7445 211 823151.4007 558933.0998 212 823151.2873 558937.2034 213 823429.6775 558954.8375 214 825177.8593 559080.6545 215 825177.3751 559070.6952 216 825174.781 559017.5288 217 825114.8483 558975.7824 218 825134.0608 558939.3052 219 825184.2806 558843.923 220 825280.4949 558844.3697 221 825287.6025 558844.407 222 825288.6035 558844.4118 223 824779.3119 559051.0864 224 825177.8593 559080.6545 225 823185.8368 557898.0838 226 823183.8498 557917.769 227 823177.4731 557977.5509 228 823171.309 558036.6895 229 823165.1192 558096.5681 230 823162.2366 558154.339 231 823161.3679 558216.3853 232 823160.3276 558272.7186 233 823159.2443 558336.039 829971.9678 549357.5666 829852.5191 549405.8709 829855.0485 549435.9369 829866.6922 549574.507 829867.8037 549587.7524 829877.5673 549703.7887 829878.0701 549709.7738 829699.7553 549712.0355 829675.9546 549712.3395 829681.8846 549792.0465 833124.4 554584.3673 833141.7409 554271.8762 833164.1146 553941.627 831219.5276 550864.517 831208.1907 550860.1062 831101.6574 550817.9828 830969.4302 550764.6628 830893.9051 550735.2526 830786.5721 550691.0789 830680.7509 550647.1982 830599.1551 550614.1326 830580.8713 550604.6456 830566.4995 550596.1056 830560.0613 550588.3321 830554.1177 550577.562 830551.0643 550570.6372 830545.3831 550551.4554 830531.3627 550492.4935 830508.0726 550402.3699 830506.8099 550398.0806 830499.4579 550373.1035 830487.9606 550344.668 830474.5118 550314.1922 830462.2258 550283.3864 830438.0035 550212.2948 830431.0549 550189.8249 830422.5981 550148.5286 830412.6571 550116.5127 830398.2901 550070.6855 830389.8912 550015.6238 830386.1593 549983.8638 830380.5511 549946.7418 830372.8768 549910.0086 830365.9369 549877.2059 830365.0529 549869.225 830357.5824 549804.1628 830350.5452 549658.9537 830350.7621 549618.4397 830355.9562 549570.6993  234 823158.3563 558396.6228 235 823185.8368 557898.0838 236 823237.4024 557381.8003 237 823231.8206 557445.2144 238 823226.7949 557500.4177 239 823220.9674 557559.9585 240 823214.5585 557621.8219 241 823207.9931 557680.9866 242 823201.5746 557738.234 243 823195.5133 557798.4475 244 823192.6181 557828.4037 245 823189.9754 557857.1472 246 823185.8368 557898.0838 247 823277.9137 556909.4965 248 823274.5663 556965.6794 249 823270.0225 557023.1523 250 823269.0512 557035.2334 251 823264.9655 557080.6974 252 823253.5206 557196.3421 253 823250.0675 557242.0384 254 823248.5803 557258.5871 255 823243.0709 557319.0601 256 823239.2846 557360.5195 257 823237.4024 557381.8003 258 824278.5521 559013.9441 259 824028.5203 558995.8857 260 824275.5562 559013.7196 261 828840.8972 561517.1303 262 829246.09 561548.2176 263 829269.9867 561493.1391 264 829279.8887 561470.1644 265 829281.8711 561465.5675 266 829382.4767 561230.8093 267 829384.7626 561225.2618 268 829722.5096 560395.756 269 829907.8803 560720.7484 270 830144.5142 560676.1335 271 830380.0099 560631.719 272 829986.0123 560489.2713 273 829907.8803 560720.7484 274 830550.1362 560693.5563 275 829538.261 561287.8318 276 829605.2224 561314.3853 277 829662.3148 561175.5648 278 829706.6635 561067.7104 279 829384.9839 561511.7939 280 833081.1999 555215.8418 281 833123.8774 554593.9215 282 833041.1389 555838.1834 830382.935 549368.0881 830385.0179 549352.2403 830387.578 549332.7443 830393.6987 549311.9204 830406.557 549278.4542 830409.8405 549261.7669 830410.2652 549248.685 830409.5394 549232.4091 830408.5227 549225.0745 830406.1501 549219.0144 830394.2327 549197.7636 830381.1696 549180.6683 830365.6197 549163.6769 830334.1119 549137.1092 830330.6534 549134.636 830322.3771 549248.6359 833214.8267 553182.4281 833239.2631 552770.9355 832767.0944 551469.887 832746.26 551464.3463 832696.187 551452.2117 832635.3731 551436.249 832620.4579 551430.3735 832533.385 551395.845 832461.1275 551367.469 832401.5017 551343.2571 832327.084 551313.0839 833299.8177 551873.9603 833299.8229 551873.8103 833285.6547 551852.791 833208.4335 551738.2411 833179.273 551695.1327 833147.0924 551650.4774 833135.4119 551634.2207 833107.2314 551592.8786 833093.0605 551571.6491 833085.0149 551562.0072 833077.3224 551555.1712 833070.0338 551550.5421 833058.8839 551545.5184 833046.9194 551541.748 832969.8889 551523.9298 832893.9353 551501.6331 832847.8764 551490.6794 831596.5712 551016.6539 831535.9579 550990.3252 831502.1953 550979.0783 831464.6274 550964.6753 831353.5023 550918.397  283 832993.5321 556565.9188 284 832938.426 557408.8921 285 832865.3337 558859.1843 286 832878.6224 558663.8841 287 832905.3441 558150.3398 288 832908.6776 558060.9201 289 832921.3591 557720.5313 290 831661.6285 561636.1436 291 831743.3491 561669.0392 292 831957.1065 561754.907 293 832002.2336 561693.7184 294 832004.7033 561690.37 295 832006.4036 561690.9999 296 832010.5154 561692.535 297 832165.0297 561536.0293 298 832198.7786 561549.6711 299 832386.9937 561625.7676 300 832411.7969 561635.7935 Lp. x y 1 818565.1661 548177.8204 2 818571.134 548296.7604 3 818577.0982 548305.488 4 818592.3996 548327.8661 818643.7724 548403.0103 6 818646.1925 548406.5482 7 818656.1938 548411.0556 8 818702.6371 548431.9884 9 818714.8508 548437.4891 10 818749.6776 548453.1871 11 818858.9269 548198.624 12 818814.8281 548211.8688 Ośrodek 13 818811.9476 548212.7339 Hodowli 14 818795.4082 548217.7017 Żubrów 15 818788.3865 548219.8105 (oddziały: 16 818750.2531 548229.86 420B, 420C, 17 818689.5737 548245.8512 421A, 421B) 18 818661.4211 548143.8513 19 818703.7281 548536.5519 20 818779.5562 548736.525 21 818840.8705 548894.9144 22 818941.3741 549042.872 23 819121.5668 548993.5731 24 819125.9061 548992.386 25 819144.2576 548987.3652 26 819147.6336 548986.4415 27 819157.532 548983.7334 28 819161.6338 548982.6112 29 819163.5623 548982.0836 30 819326.6079 548938.3321 831300.8661 550896.481 831251.5504 550876.9735 831579.5002 551009.4318 832243.7079 551279.0746 832144.5627 551238.6995 832057.5608 551203.0022 831977.5579 551171.3332 831792.3441 551096.9356 831728.9103 551073.6828 828341.5254 549926.9571 828190.913 549929.0483 828140.4552 549929.7489 829121.1057 549918.7257 829068.1571 549919.6423 828961.5079 549921.4884 828878.2727 549922.9293 828698.2258 549924.6399 829482.0413 561271.3949 Lp. x y 819377.6172 548169.0757 819163.8976 548154.1581 819048.3367 548141.8214 818703.7 81 548536.5519 819987.2587 549484.8618 819843.3894 548228.9881 819735.5019 548219.401 819834.9442 549077.3602 819835.2747 549079.9893 819835.9991 549085.7521 819860.9439 549284.193 819882.0944 549450.1467 819883.4606 549460.8666 819885.2744 549475.0986 820102.3161 549495.1456 820108.6725 549495.7137 820223.751 549505.9994 820421.7072 549523.3843 820548.8957 549534.4943 820689.8503 549546.7738 820889.232 549564.0682 820858.5235 549353.2958 820836.8434 549201.6287 820836.4084 549198.5899 820812.9987 549047.4235 820782.6069 548823.7767 820763.3961 548691.7894 820761.5019 548676.0045 820750.2247 548579.616 820733.0941 548467.5652  31 819466.6458 548903.222 32 819471.7059 548901.9562 33 819494.997 548896.1078 34 819626.076 548863.8301 35 819645.5058 548859.0389 36 819801.9871 548823.2588 37 819731.983 548191.3049 38 819596.3747 548182.7968 Lp. x y 1 824346.0643 548899.7502 2 824365.3212 548660.0125 3 824381.2267 548393.6856 Ośrodek 4 824 80.5422 548380.0519 Hodowli 5 823838.591 548356.7021 Żubrów 6 823797.3365 548883.6392 (oddziały: 7 824041.4015 548874.5917 425C, 425D, 8 824115.8757 548871.934 450B, 421B) 9 824117.277 548892.398 10 824249.3391 548897.6094 11 824346.0643 548899.7502 12 824936.8081 548318.3895 Lp. x y 1 827607.9012 549043.0741 2 827699.9417 549039.7649 3 827699.3698 549028.8912 4 827698.055 549003.8843 5 827606.0609 549008.1672 6 827035.1948 549173.5038 7 827058.8617 549169.5505 8 827262.4997 549165.4354 9 827323.1694 549164.1802 10 827490.5987 549161.3195 11 827485.0533 549013.8019 12 827477.3521 548807.6058 13 827448.8595 548808.668 Park Pałacowy 14 827461.785 548613.1014 15 827475.1734 548554.0021 16 827533.9046 548565.5954 17 827530.7288 548522.1507 18 827518.4618 548492.5277 19 827528.8291 548492.9781 20 827528.4139 548477.8447 21 827463.0336 548479.2368 22 827460.8356 548428.6871 23 827500.2999 548429.1277 24 827501.0261 548433.0077 25 827527.4331 548435.4875 26 827527.427 548435.0868 27 827525.696 548375.7122 820711.5172 548305.4193 820658.2541 548299.6132 820629.8773 548296.5143 820545.682 548291.9958 820286.3075 548269.5339 820120.8041 548254.0694 820026.8237 549488.3999 Lp. x y 824966.2635 547888.0388 824962.0404 547887.4015 824418.9005 547871.4982 824404.426 548089.1847 824391.0438 548267.9511 824382.4151 548378.5081 824398.7988 548660.986 824686.2565 548669.2759 824767.0603 548671.1835 824916.7027 548677.6066 824929.3589 548427.2758 824929.3589 548427.2758 Lp. x y 827347.9984 548168.4339 827312.7706 548176.0305 827238.1862 548162.8049 827177.526 548175.3149 827181.1832 548193.6749 827171.4932 548195.631 827131.6649 548217.7661 827101.3996 548229.7906 827007.2301 548247.1234 826954.9344 548256.3495 826948.0479 548258.5933 826941.5313 548264.885 826935.6472 548274.8732 826935.7169 548280.9332 826934.6553 548289.2968 826934.7043 548292.7829 826936.3238 548298.0197 826940.4352 548311.3152 826941.59 548315.0498 826987.9661 548397.2221 827009.7812 548435.8681 827010.1083 548533.0411 827010.5781 548573.9686 827012.8451 548620.0017 827018.7365 548739.6357 827020.7735 548781.0017 827021.9051 548803.5102  28 827535.912 548377.3489 29 827534.0624 548371.0768 30 827528.4226 548351.9515 31 827525.1548 548340.8697 32 827525.4249 548336.8441 33 827485.064 548141.2477 34 827479.0336 548113.3834 35 827394.3304 548130.2943 827030.2507 548969.5167 827038.8512 549151.5633 827033.9346 549150.7115 827595.837 549155.9565 827589.9262 549043.7204  2. Mapa granic Parku – części obszaru Natura 2000 pokrywającej się z granicami Parku, stan na dzień 24.04.2014 r.  Rozdział 4 IDENTYFIKACJA ORAZ SPOSOBY ELIMINACJI LUB OGRANICZANIA ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGROŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH ORAZ ICH SKUTKÓW, W TYM IDENTYFIKACJA ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGROŻEŃ DLA ZACHOWANIA WŁAŚCIWEGO STANU OCHRONY SIEDLISK PRZYRODNICZYCH ORAZ GATUNKÓW ROŚLIN I ZWIERZĄT I ICH SIEDLISK BĘDĄCYCH PRZEDMIOTAMI OCHRONY 1. Istniejące zagrożenia wewnętrzne Lp. Identyfikacja zagrożeń Zagrożenia dla populacji gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus): 1) wysoki stopień kojarzenia osobników spokrewnionych ze sobą (wsobność populacji); 2) nekrotyczne zapalenie napletka; 3) zmniejszająca się dostępność terenów otwartych; 4) ograniczenia w dostępie do wody; 5) nadmierna koncentracja stad zimą; 6) wysoki stopień zarażenia pasożytami Rozprzestrzenianie się gatunków obcych we florze Parku sprzyjających synantropizacji siedlisk, w szczególności: 1) 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio- -Carpinetum, Tilio- Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio- -Carpinetum); 2) 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso- -incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo-jesionowe (Fraxino- -Alnetum) Zmiany stosunków wodnych (obniżanie się poziomu wód gruntowych, zanikanie zbiorników wodnych, eutrofizacja) zagrażające Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ich skutków 1. Monitoring populacji (w tym śmiertelność, rozrodczość, struktura wiekowo-płciowa). 2. Odłowy i przesiedlenia mające na celu tworzenie i wzmacnianie populacji poza Puszczą Białowieską. 3. Eliminacja osobników wykazujących objawy chorobowe. 4. Monitoring występowania chorób zakaźnych i inwazyjnych u zwierząt odławianych i eliminowanych. 5. Porządkowanie i odkażanie wodopojów oraz zimowych miejsc dokarmiania. 6. Działania lekarsko-weterynaryjne mające na celu zapobieganie chorobie zakaźnej szerzącej się wśród zwierząt dzikich na określonym terenie (epizootii) i pasożytów oraz zwalczanie ich występowania. 7. Konserwacja i budowa nowych wodopojów. 8. Utrzymywanie miejsc żerowych optymalnych dla gatunku. 9. Rozpraszanie miejsc zimowego dokarmiania z dopuszczeniem kontrolowanego ograniczania dokarmiania w celu zmniejszenia koncentracji stad 1. Monitoring występowania gatunków obcych. 2. Eliminacja, z użyciem metod mechanicznych, gatunków obcych na terenach objętych ochroną czynną lub krajobrazową. 3. Zapobieganie rozprzestrzenianiu się gatunków obcych. 4. Ograniczanie form antropopresji sprzyjających pojawianiu się gatunków obcych 1. Monitoring wód gruntowych i wód w głównych ciekach naturalnych, w tym procesu erozji dna rzeki Narewki. 2. Podjęcie działań zmierzających do spowolnienia procesu erozji dna rzeki Narewki w razie potwierdzonej badaniami  w szczególności: 1) siedliskom przyrodniczym: a) 91DO – bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne), b) 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe); 2) siedliskom gatunków: a) 1014 – poczwarówka zwężona (Vertigo angustior), b) 1016 – poczwarówka jajowata (Vertigo moulinsiana), c) 1060 – czerwończyk nieparek (Lycaena dispar), d) 1065 – przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia), e) 1166 – traszka grzebieniasta (Triturus cristatus), f) 1337 – bóbr (Castor fiber) Procesy sukcesji naturalnej prowadzące do zarastania i zmniejszania powierzchni półnaturalnych siedlisk ekosystemów nieleśnych: 1) 6230 – bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na terenie Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia; 2) 6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) i związane z nimi gatunki Zanikanie gatunków zwierząt, roślin i ich ostoi, w szczególności: 1) A030 – bocian czary (Ciconia nigra); 2) A089 – orlik krzykliwy (Aquilla pomarina); hydrogeologicznymi potrzeby poprawy stosunków wodnych. 3. Spowalnianie odpływu wód opadowych i roztopowych za pomocą urządzeń piętrzących. 4. Konserwacja i utrzymanie istniejącej infrastruktury hydrotechnicznej. 5. Monitorowanie populacji 1337 – bóbr (Castor fiber) Usuwanie młodego pokolenia drzew i krzewów oraz wypasanie zwierząt gospodarskich lub koszenie roślinności zielnej na terenach łąkowych charakteryzujących się wysoką różnorodnością biologiczną lub posiadających duże znaczenie jako miejsca żerowania zwierząt 1. Ograniczanie niepokojenia zwierząt przez udostępnianie terenu dostosowane do wymagań ochrony gatunków. 2. Dostosowanie czasu i zakresu wykonywania zabiegów ochrony czynnej do potrzeb gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (gatunków o znaczeniu priorytetowym). 3. Pozostawianie martwych drzew.  3) 1361 – ryś (Lynx lynx); 4) 1065 – przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia); 5) 1925 – rozmiazg kolwieński (Phyto kolwensis); 6) 1437 – leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum); 7) 1477 – sasanka otwarta (Pulsatilla patens) Drapieżnicza presja zdziczałych psów i kotów na gatunki zwierząt bytujących na obszarze Parku Ocienienie stanowisk, ustępowanie gatunków roślin światłolubnych i ciepłolubnych (regresja stanowisk) gatunków: 1) 1085 – bogatek wspaniały (Buprestis splendens); 2) 1437 – leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum); 3) 1477 – sasanka otwarta (Pulsatilla patens) Intensyfikacja udostępnienia obszaru powodująca pogarszanie stanu walorów przyrodniczych Parku Obszar Parku niewystarczający dla ochrony dużych drapieżników wymagających większego areału osobniczego i właściwych warunków do bytowania populacji gatunków, w szczególności: 1) 1352 – wilka (Canis lupus); 2) 1361 – rysia (Lynx lynx) Pożary – zagrożenia wynikające z III kategorii zagrożenia pożarowego 4. Monitoring liczebności gatunków roślin i zwierząt rzadkich lub zagrożonych i dziko występujących. 5. Utrzymanie dostępności miejsc zimowania nietoperzy (Chiroptera) w obiektach remontowanych 1. Monitoring wpływu zdziczałych psów oraz kotów na populacje zwierząt. 2. Wyłapywanie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r. poz. 856) zdziczałych psów oraz kotów na obszarze objętym ochroną czynną i krajobrazową Utrzymanie lub kształtowanie właściwych warunków siedliskowych w dostosowaniu do wymagań biologicznych gatunku będącego przedmiotem ochrony przez: 1) utrzymywanie najcenniejszych otwartych powierzchni nieleśnych przez wypas, cykliczne koszenie i usuwanie młodego pokolenia drzew i krzewów pochodzących z sukcesji naturalnej; 2) odtwarzanie stanowisk gatunków; 3) kształtowanie właściwych warunków siedliskowych sprzyjających utrzymaniu populacji gatunków będących przedmiotem ochrony; 4) przechowywanie nasion w bankach nasion; 5) hodowla gatunków roślin w warunkach ex situ; 6) monitoring gatunków o znaczeniu priorytetowym 1. Monitoring liczby osób wchodzących na teren Parku, zwłaszcza na obszarze objętym ochroną ścisłą. 2. Monitoring uszkodzeń roślinności i gleb przy szlakach turystycznych. 3. Utrzymanie ograniczeń w udostępnianiu najcenniejszych obszarów. 4. Rozbudowa infrastruktury zabezpieczającej przedmioty ochrony przed degradacją. 5. Inicjowanie i wspieranie powstawania atrakcji turystycznych i edukacyjnych poza granicami Parku. 6. Wykonywanie ocen oddziaływania na przedmioty ochrony planowanych zmian w sposobie udostępnienia obiektów przyrodniczych Parku Inicjowanie i wspieranie działań mających na celu zapewnienie właściwych warunków środowiskowych dla rozrodu i bytowania populacji gatunków na obszarze istniejących korytarzy ekologicznych na poziomie lokalnym i ponadlokalnym 1. Monitoring zagrożenia pożarowego ekosystemów. 2. Edukacja społeczeństwa. 3. Działania profilaktyczne podejmowane we współpracy z Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe, zwanym dalej „PGL LP”, i Państwową Strażą Pożarną. 4. Wspieranie starań o dofinansowywanie i doposażanie jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej na terenie gmin graniczących z Parkiem  Pogarszanie się stanu obiektów dziedzictwa kulturowego Wypłycanie i zarastanie stawów w Parku Pałacowym Nieuprawnione korzystanie z zasobów Parku: 1) kłusownictwo; 2) nielegalny zbiór chronionych gatunków roślin zwierząt i grzybów; 3) ruch pojazdów mechanicznych Niedostateczny zakres wiedzy dotyczącej zasobów, tworów i składników przyrody, zasobów kulturowych oraz procesów ekologicznych 2. Potencjalne zagrożenia wewnętrzne Lp. Identyfikacja zagrożeń 1 1. Pogłębienie się stopnia wsobności populacji gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus). 2. Pojawianie się nowych chorób zakaźnych i inwazyjnych. 3. Niekorzystne zmiany w strukturze populacji Wzrost presji antropogenicznej związanej z udostępnieniem turystycznym Wzrost zagrożenia pożarowego Pogorszenie stanu zachowania dóbr kultury materialnej 1. Rewitalizacja Parku Pałacowego. 2. Remont obiektów zabytkowych. 3. Zabezpieczenie stanowisk archeologicznych. 4. Działania edukacyjne zmierzające do podtrzymania i kształtowania świadomości społeczności lokalnych, poczucia tożsamości i odpowiedzialności za dobra kultury materialnej i niematerialnej. 5. Zachowanie tradycyjnego nazewnictwa obiektów kultury materialnej. 6. Współpraca ze służbami konserwatorskimi, jednostkami samorządu terytorialnego i organizacjami pozarządowymi Pogłębienie stawów i usunięcie nagromadzonego osadu 1. Współpraca z Policją, PGL LP i Strażą Graniczną w zakresie prewencji. 2. Patrolowanie zagrożonych obszarów i obiektów Parku. 3. Usuwanie narzędzi i urządzeń przeznaczonych do kłusownictwa. 4. Kontrola osób odławiających zwierzęta oraz zbierających rośliny lub grzyby. 5. Szkolenie pracowników Parku i PGL LP oraz funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej w zakresie umiejętności rozpoznawania gatunków roślin zwierząt i grzybów objętych ochroną 1. Inwentaryzacja zasobów przyrodniczych i rozpoznawanie dóbr kultury materialnej. 2. Prowadzenie badań naukowych i monitoringu środowiska przyrodniczego Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ich skutków 1. Monitoring liczebności i stanu zdrowotnego populacji. 2. Minimalizacja kontaktu osób postronnych z osobnikami w okresach zwiększonego zagrożenia epizootiami. 3. Wymiana osobników pomiędzy populacjami wolnymi i hodowlami zamkniętymi z zachowaniem profilaktyki w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym i pasożytniczym. 4. Usuwanie z populacji osobników chorych. 5. Monitoring występowania chorób zakaźnych i inwazyjnych u zwierząt eliminowanych i odławianych. 6. Podejmowanie działań lekarsko-weterynaryjnych mających na celu profilaktykę w hodowli wolnej oraz zwalczanie epizootii i pasożytów w hodowli zamkniętej. 7. Dopuszczanie większego wpływu czynników naturalnych na kształtowanie liczebności i struktury populacji 1. Monitoring liczby osób korzystających. 2. Monitoring wpływu presji antropogenicznej na przedmioty ochrony. 3. Opracowywanie zaleceń ochronnych i ich popularyzacja 1. Monitoring zagrożenia pożarowego. 2. Utrzymywanie dyżurów i patroli przeciwpożarowych w okresach zagrożenia pożarowego. 3. Utrzymanie sprzętu i infrastruktury do ochrony przeciwpożarowej 1. Ocena stanu zachowania obiektów i stanowisk. 2. Współpraca ze służbami konserwatorskimi i organizacjami pozarządowymi.  Zmiany w składzie gatunkowym ichtiofauny Zmiany różnorodności genetycznej roślin 3. Istniejące zagrożenia zewnętrzne Lp. Identyfikacja zagrożeń Zagrożenia dla populacji gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus): 1) izolacja przestrzenna populacji; 2) kłusownictwo; 3) zagrożenie integralności ostoi żubra (Bison bonasus) w wyniku zmian w sposobie zagospodarowania Puszczy Białowieskiej Niekontrolowane rozprzestrzenianie się gatunków obcych związane z synantropizacją siedlisk, w szczególności: 1) 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio- -Carpinetum, Tilio- -Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio- -Carpinetum); 2) 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso- -incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo- -jesionowe (Fraxino-Alnetum) Niska liczebność i wysoki stopień homozygotyczności (unifikacji) światowej populacji gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) Zanikanie charakterystycznych cech krajobrazu Polany Białowieskiej, Polany Masiewskiej, Polany Pogorzeleckiej oraz agrocenoz, zagrażające w szczególności gatunkom: 1) A030 – bocian czarny (Ciconia nigra); 2) A089 – orlik krzykliwy (Aquila pomarina); 3. Zachowanie i przywracanie tradycyjnych nazw miejsc i obiektów 1. Monitoring zmian składu gatunkowego ichtiofauny. 2. Zarybianie stawów w Parku Pałacowym rodzimymi gatunkami ryb płoć (Rutilus rutilus), leszcz (Abramis brama), szczupak (Esox lucius) pochodzącymi z obszaru zlewni rzeki Narew Współpraca z bankami genów w zakresie zachowywania roślinnych zasobów genowych ex situ Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ich skutków 1. Inicjowanie i wspieranie działań mających na celu tworzenie korytarzy ekologicznych poza obszarem Parku. 2. Współpraca z policją i służbami PGL LP i podejmowanie działań prewencyjnych w otulinie Parku zwłaszcza w zakresie eliminacji kłusownictwa. 3. Wspieranie działań mających na celu zapewnienie integralności ostoi żubra (Bison bonasus) w Puszczy Białowieskiej 1. Wypracowanie i wdrożenie we współpracy z PGL LP, samorządami i innymi instytucjami z obszaru Puszczy Białowieskiej wspólnej strategii postępowania z gatunkami inwazyjnymi. 2. Likwidacja pojedynczych egzemplarzy i stanowisk gatunków obcych na etapie poprzedzającym ich pojawianie się na obszarze Parku. 3. Podejmowanie współpracy odnośnie do edukacji związanej z gatunkami obcymi 1. Prowadzenie hodowli żubra (Bison bonasus) ex situ. 2. Wspieranie powstawania nowych hodowli zamkniętych i stad wolnych poza obszarem Parku, a także prowadzenie Księgi Rodowodowej Żubrów 1. Współpraca z samorządami w zakresie rewitalizacji i utrzymania punktów i miejsc widokowych poza obszarem Parku. 2. Edukacja społeczności lokalnych na rzecz konieczności zachowania tradycyjnych elementów architektonicznych wsi położonych w obszarze Natura 2000 PLC 200004 Puszcza Białowieska wraz z dotychczasowym przestrzennym usytuowaniem zabudowy jako cech charakterystycznych krajobrazu kulturowego. 3. Propagowanie tradycyjnych form upraw rolnych i ekstensywnego użytkowania łąk.  3) A122 – derkacz (Crex crex); 4) A307 – jarzębatka (Sylvia nisoria); 5) A338 – gąsiorek (Lanius collurio) Brak łączności przestrzennej pomiędzy siedliskami gatunków bytujących na obszarze Parku i ich siedliskami na pozostałym obszarze Puszczy Białowieskiej powodującej pogorszanie się stanu ochrony gatunków: 1) 1361 – ryś (Lynx lynx); 2) 1925 – rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis) Zbyt mała ilość martwych i obumierających drzew w otulinie Parku, zagrażająca zwłaszcza gatunkom: 1) 1086– zgniotek cynobrowy (Cucujus cinnaberinus); 2) 1920 – ponurek Schneidera (Boros schneideri); 3) 1925 – rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis); 4) 4021 – konarek tajgowy (Phryganophilus ruficollis); 5) 4026 – zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus); 6) A234 – dzięcioł zielonosiwy (Picus canus); 7) A238 – dzięcioł średni (Dendrocopos medius); 8) A239 – dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos); 9) A241 – dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus); 10) A320 – muchołówka mała (Ficedula parva); 11) A321 – muchołówka białoszyja (Ficedula albicolis) Niszczenie populacji rzadkich gatunków przez kolekcjonerów, w szczególności: 1) 1085 – bogatek wspaniały (Buprestis splendens); 2) 1925 – rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis); 4. Postulowanie odpowiednich regulacji do studiów uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planu zagospodarowania województwa podlaskiego odnośnie do potrzeby wyłączania z zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej części polan stanowiących zagrożenie dla walorów przyrodniczych oraz przedmiotów ochrony. 5. Podejmowanie działań związanych z wykupem gruntów niestanowiących własności Skarbu Państwa. 6. Działania na rzecz włączenia do otuliny Parku części Polany Białowieskiej, Polany Masiewskiej i Polany Pogorzeleckiej 1. Inicjowanie i wspieranie wyznaczania korytarzy ekologicznych pomiędzy obszarem Parku a lasami o dużym stopniu naturalności oraz pomiędzy Puszczą Białowieską i innymi kompleksami leśnymi, cha- rakteryzujących się mozaikowym zróżnicowaniem struktury siedlisk leśnych typowym dla lasów o charakterze naturalnym (wykroty, złomy, duże zwarcie drzewostanu, obecność polan śródleśnych oraz odnowień naturalnych wraz z zasobami martwych drzew na poziomie powyżej 10% zapasu drzewostanu) – we współpracy z PGL LP. 2. Zapobieganie tworzeniu barier migracyjnych poza obszarem Parku (drogi udostępnione do ruchu publicznego, zbyt mała ilość starych, i martwych drzew) oraz dążenie do ograniczania ich negatywnego wpływu na rozwój populacji gatunków Popieranie prowadzonych przez PGL LP działań polegających na pozostawianiu martwych i obumierających drzew w otulinie Parku 1. Współpraca ze Strażą Leśną, Policją i Strażą Graniczną w zakresie kontroli osób odławiających owady. 2. Organizacja szkoleń dla pracowników Służb Parku Narodowego oraz funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Straży Leśnej i PGL LP w zakresie rozpoznawania gatunków objętych ochroną gatunkową (współpraca z PGL LP dotyczy terenu otuliny)  3) 4021 – konarek tajgowy (Phryganophilus ruficollis); 4) 4026 – zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus); 5) 1065 – przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) Wypadki komunikacyjne ze zwierzętami zagrażające zwłaszcza gatunkom: 1) 1352 – wilk (Canis lupus); 2) 1361 – ryś (Lynx lynx); 3) 2647 – żubr (Bison bonasus); 4) 1166 – traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) Zanieczyszczenia powietrza 10 Skażenie wód w wyniku przenikania zanieczyszczeń chemicznych z wodami odciekowymi 4. Zewnętrzne zagrożenia potencjalne Lp. Identyfikacja zagrożeń Nadmierny wzrost liczby osób korzystających z obszaru Parku Choroby o charakterze epizootii zagrażające w szczególności populacji gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) Przekroczenie pojemności ekologicznej Puszczy dla zwierząt kopytnych zagrażające pogorszeniem się stanu ochrony gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) 1. Zmiany składowych bilansu wodnego ekosystemów i zlewni leśnych. 2. Pogarszanie się jakości wód powierzchniowych i podziemnych. 3. Eutrofizacja wód Wnioskowanie do zarządców dróg o budowę przejść dla płazów przy remontach lub budowach dróg publicznych oraz o ustawianie tablic informacyjnych ostrzegających przed wypadkami komunikacyjnymi ze zwierzętami 1. Propagowanie w regionie niskoemisyjnych źródeł ciepła oraz wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych. 2. Propagowanie ograniczania ruchu pojazdów spalinowych na terenie Parku 1. Wspieranie władz samorządowych w pozyskaniu środków na likwidację składowisk odpadów i rekultywację. 2. Likwidacja i rekultywacja dawnego składowiska odpadów na uroczysku Cegielnia Sposób eliminacji lub ograniczania zagrożeń oraz ich skutków 1. Monitoring liczby osób korzystających z obszaru Parku. 2. Wprowadzanie okresowych i stałych ograniczeń oraz limitów w dostępie do obiektów poddanych największej presji. 3. Propagowanie i merytoryczne wspieranie tworzenia atrakcji turystycznych i obiektów edukacyjnych poza obszarem Parku w porozumieniu z zarządcami terenu w celu zminimalizowania i rozłożenia w czasie obciążeń wynikających z nadmiernej presji turystycznej 1. Monitoring stanu zdrowotnego populacji żubra (Bison bonasus). 2. Opracowanie i wdrożenie procedur postępowania w przypadku stwierdzenia epizootii lub zaobserwowania niepokojących objawów chorobowych u osobników gatunku. 3. W okresach zagrożenia epizootiami ograniczanie kontaktów osób postronnych ze zwierzętami i miejscami ich bytowania 1. Odławianie osobników żubra (Bison bonasus) i rozsiedlanie ich poza obszarem Puszczy Białowieskiej. 2. Zwiększanie bazy pokarmowej przez utrzymywanie łąk dla wyżywienia osobników przebywających na wolności. 3. Promowanie tworzenia korytarzy ekologicznych na poziomie lokalnym i regionalnym dla zachowania powiązań przestrzennych sprzyjających migracji dużych ssaków kopytnych 1. Monitoring stosunków wodnych (rozpoznanie stanu ekosystemów hydrogenicznych, modelowanie hydrologiczne). 2. Podejmowanie działań mających na celu poprawę stosunków wodnych. 3. Edukacja społeczeństwa oraz wspieranie działań samorządów w zakresie wyposażenia w kanalizację wszystkich jednostek osadniczych. 4. Działania zmierzające do likwidacji potencjalnych źródeł zanieczyszczeń wód  Wzrost liczebności populacji gatunków obcych zagrażających siedliskom: 1) 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio- -Carpinetum, Tilio- -Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum); 2) 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso- -incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo- -jesionowe (Fraxino-Alnetum) Transgraniczny przepływ zanieczyszczeń pochodzących z części zlewni na obszarze Białorusi rozprzestrzeniających się rzekami Narewka i Hwoźna Prowadzenie prac o charakterze melioracyjnym na obszarze Parku Narodowego „Belovezhskaja Pushha” stwarzających zagrożenia transgraniczne dla stosunków wodnych obszaru Parku i zachowania trwałości siedlisk zależnych od stosunków wodnych Możliwość krzyżowania się osobników gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) z osobnikami bizona amerykańskiego (Bison bison) i powstanie ewentualnych mieszańców oraz krzyżowania się osobników żubra czystej linii białowieskiej z osobnikami należącymi do linii żubra białowiesko-kaukaskiej 1. Monitoring populacji gatunków obcych, pochodzących z innego obszaru geograficznego, rozprzestrzeniających się w sposób naturalny lub wraz z działalnością człowieka oraz stanowiących zagrożenie dla flory i fauny danego typu ekosystemu, konkurujących z gatunkami rodzimymi (autochtonicznymi) o warunki siedliskowe i przyczyniających się często do wypierania bądź wyginięcia gatunków rodzimych. 2. Postulowanie opracowania strategii postępowania z gatunkami obcymi inwazyjnymi na obszarze Puszczy Białowieskiej (przy współudziale jednostek naukowych, PGL LP, samorządów i innych organizacji) 1. Monitoring jakości wód. 2. Współpraca z Republiką Białorusi w zakresie zgłaszania awarii. 3. Edukacja samorządów o możliwościach występowania zagrożeń i potrzebie zapobiegania im oraz ich eliminacji. 4. Prowadzenie monitoringu obejmującego ilość i jakość zasobów wodnych rzeki Narewki i rzeki Hwoźnej w pobliżu granicy Rzeczypospolitej Polskiej wraz z możliwością wykorzystania stawów w Parku Pałacowym jako zbiornika chroniącego przed zanieczyszczeniem w sytuacjach awaryjnych dla rzeki Narewki Współpraca ze Republiką Białorusi w zakresie identyfikowania zagrożeń transgranicznych i ograniczania ich skutków 1. Propagowanie i wspieranie hodowli żubra czystej linii białowieskiej (Bison bonasus) na obszarze kraju. 2. Podejmowanie działań zapobiegających krzyżowaniu się osobników czystej linii nizinnej (białowieskiej) z osobnikami linii białowiesko- -kaukaskiej. 3. Podejmowanie szerokich działań edukacyjnych na rzecz uświadamiania zagrożeń dla rodzimej populacji żubra (Bison bonasus) wynikających ze sprowadzenia bizona amerykańskiego (Bison bison)  Rozdział 5 WARUNKI UTRZYMANIA LUB ODTWORZENIA WŁAŚCIWEGO STANU OCHRONY PRZEDMIOTÓW OCHRONY, ZACHOWANIA INTEGRALNOŚCI TEGO OBSZARU ORAZ SPÓJNOŚCI SIECI OBSZARÓW NATURA 2000 1. Określa się następujące warunki utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony dla następujących przedmiotów ochrony: 1) dla siedlisk przyrodniczych: a) 6230– murawy bliźniczkowe z rzędu Nardion – płaty bogate florystycznie – wykaszanie lub wypas, b) 6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) – utrzymanie ekstensywnego użytkowania łąkarskiego (utrzymania łąk), c) 9170 – grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum) – ochrona ścisła lub pozostawienie bez zabiegów zapewniające spontaniczny rozwój ekosystemów grądowych, d) 91D0 – bór sosnowy bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum), borealna świerczyna na torfie (Sphagno girgensohnii-Piceetum), subborealna brzezina bagienna (Dryopteridi thelypteridis-Betuletum pubescentis) i 91E0 – łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo- jesionowe (Fraxino-Alnetum) – utrzymanie stosunków wodnych właściwych dla siedlisk bagiennych oraz ochrona ścisła lub pozostawienie bez zabiegów zapewniające spontaniczny rozwój ekosystemów bagiennych; 2) dla gatunków ptaków: a) A030 – bocian czarny (Ciconia nigra) – zachowanie obszarów leśnych z udziałem starodrzewi oraz zachowanie właściwego poziomu wód gruntowych i powierzchniowych, b) A072 – trzmielojad (Pernis apivorus) – zachowanie obszarów leśnych, w tym z obecnością starodrzewi, c) A089 – orlik krzykliwy (Aquila pomarina) – zachowanie obszarów leśnych z obecnością starodrzewi w pobliżu terenów otwartych oraz utrzymanie i przywrócenie ekstensywnego użytkowania łąk i pastwisk, d) A104 – jarząbek (Bonasa bonasia) – zachowanie obszarów lasów liściastych i mieszanych o naturalnym charakterze i zróżnicowanym oraz dobrze rozwiniętym podszyciu, eliminacja bezdomnych psów i kotów, e) A155 – słonka (Scolopax rusticola) – zachowanie obszarów wilgotnych lasów liściastych i mieszanych o naturalnym charakterze i dobrze rozwiniętym podszyciu, f) A119 – kropiatka (Porzana porzana) – zachowanie podmokłych, ekstensywnie użytkowanych turzycowisk, zachowanie starorzeczy oraz utrzymanie strefy szuwarów na obrzeżu małych zbiorników wodnych, g) A122 – derkacz (Crex crex) – utrzymanie dotychczasowego areału łąk i pastwisk oraz wykaszanie łąk po 1 sierpnia, h) A165 – samotnik (Tringa ochropus) – zachowanie dotychczasowej powierzchni łęgów, olsów i trzcinowisk oraz utrzymanie ekstensywnie użytkowanych łąk i pól, i) A217 – sóweczka (Glaucidium passerinum) i A223 – włochatka (Aegolius funereus) – zachowanie obszarów leśnych z dużym udziałem starodrzewi oraz pozostawianie wszystkich drzew z dziuplami, w tym obumierających i martwych, j) A307 – jarzębatka (Sylvia nisoria) i A338 – gąsiorka (Lanius collurio) – utrzymanie powierzchni wykaszanych łąk na dotychczasowym poziomie z pozostawieniem na nich krzewów, k) A236 – dzięcioł czarny (Dryocopus martius), A241 – dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus), A207 – siniak (Columba oenas) – zachowanie obszarów leśnych z obecnością starodrzewi, pozostawianie w drzewostanach wszystkich obumierających i martwych drzew, l) A238 – dzięcioł średni (Dendrocopos medius), A234 – dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) i A239 – dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) – zachowanie obszarów leśnych z obecnością starodrzewi oraz pozostawianie w drzewostanach obumierających i martwych drzew liściastych, m) A320 – muchołówka mała (Ficedula parva), A231 – muchołówka białoszyja (Ficedula albicollis) – zachowanie obszarów leśnych z obecnością starodrzewi oraz zachowanie dużej liczby drzew z dziuplami;  3) dla gatunków ssaków: a) 1308 – mopek (Barbastella barbastellus) – utrzymanie dotychczasowego sposobu ochrony, zachowanie obszarów leśnych z dużym udziałem starodrzewi i obecnością starych drzew z dziuplami, zwłaszcza jesionów i dębów, b) 1337 – bóbr europejski (Castor fiber) – brak prowadzenia zabiegów ochronnych, c) 1352 – wilk (Canis lupus) i 1361 – ryś (Lynx lynx) – zachowanie wysokiej liczebności populacji jelenia (Cervus elaphus) i sarna (Capreolus capreolus), zachowanie obszarów leśnych ze starodrzewiami i martwym drewnem spełniającym ważną rolę mikrosiedliskową, zachowanie ostoi będących miejscami rozrodu oraz utrzymanie łączności przestrzennej pomiędzy populacjami, d) 1355 – wydra (Lutra lutra) – brak prowadzenia zabiegów ochronnych, e) 2647 – żubr (Bison bonasus) – utrzymanie ekosystemów nieleśnych stanowiących miejsce żerowania żubra (Bison bonasus), zapewnienie możliwości migrowania zwierząt poza granice Parku i obszaru Natura 2000, wymiana osobników pomiędzy izolowanymi populacjami w skali kraju z zachowaniem profilaktyki w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym i pasożytniczym, utrzymanie hodowli zamkniętej żubra (Bison bonasus) oraz zapewnienie opieki lekarsko-weterynaryjnej; 4) dla gatunków płazów – 1166 – traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) – utrzymanie we właściwym stanie miejsc rozrodu i ich otoczenia oraz odtwarzanie, tworzenie i zachowanie miejsc zimowania osobników; 5) dla gatunków bezkręgowców: a) 1014 – poczwarówka zwężona (Vertigo angustior) i 1016 – poczwarówka jajowata (Vertigo moulinsiana) – zachowanie naturalnego stanu siedlisk otwartych, np. torfowisk zasadowych o charakterze młak, mechowisk i turzycowisk, b) 1060 – czerwończyk niepark (Lycaena dispar) – utrzymanie aktualnej liczby stanowisk gatunku w odrębnych płatach siedlisk, c) 1065 – przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) – utrzymanie w stanie niezakrzaczonym i niezadrzewionym łąk trzęślicowych z wysokim udziałem czarcikęsu łąkowego (Succisa pratensis) oraz wykaszanie łąk trzęślicowych co kilka lat, d) 1084 – pachnica dębowa (Osmoderma bamabita) – pozostawienie w drzewostanie drzew z dziuplami; e) 1085 – bogatek wspaniały (Buprestis splendens) i 1920 – ponurek Schneidera (Boros schneideri) – zachowanie ekosystemów leśnych ze starymi i obumierającymi sosnami (Pinus sylvestris), f) 1086 – zgniotek cynobrowy (Cucujus cinnaberinus), 4021 – konarek tajgowy (Phryganophilus ruficollis) i 4026 – zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus) – pozostawienie w ekosystemach leśnych obumierających i martwych drzew, g) 1925 – rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis) – pozostawienie na wilgotnych i bagiennych siedliskach leśnych wszystkich obumierających i martwych świerków (Picea abies); 6) gatunków roślin: a) 1437 – leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum) i 1477 – sasanka otwarta (Pulsatilla patens) – zachowanie optymalnych warunków świetlnych przez usuwanie podrostu drzew i krzewów na stanowiskach gatunków oraz rozmnażanie w warunkach ex situ i reintrodukcja na potencjalne siedliska, b) 1939 – rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa) – utrzymanie istniejących stanowisk gatunku. 2. Określa się następujące warunki zachowania integralności obszaru Natura 2000 PLC 200004 oraz spójności sieci obszarów Natura 2000: 1) dążenie do utrzymania we właściwym stanie ochrony siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków ważnych dla zapewnienia integralności obszaru Natura 2000 PLC 200004 i spójności sieci obszarów Natura 2000; 2) utrzymanie naturalnej dynamiki położenia zwierciadła wód gruntowych; 3) dążenie do uwzględnienia uwarunkowań przestrzennych i warunków zachowania właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony w studiach uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania województwa podlaskiego; 4) popularyzowanie wiedzy o siedliskach przyrodniczych oraz gatunkach i siedliskach będących przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000; 5) działania na rzecz utworzenia i utrzymywania korytarzy ekologicznych umożliwiających migrację gatunków w obrębie obszaru Natura 2000 PLC 200004 (przebieg i zasięg korytarzy ekologicznych został określony w rozdziale 12).  Rozdział 6 WSKAŹNIKI WŁAŚCIWEGO STANU OCHRONY SIEDLISK PRZYRODNICZYCH LUB GATUNKÓW ROŚLIN I ZWIERZĄT I ICH SIEDLISK BĘDĄCYCH PRZEDMIOTAMI OCHRONY 1. Określa się następujące wskaźniki właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych będących przedmiotami ochrony w części obszaru Natura 2000 PLC 200004 pokrywającej się z granicami Parku Lp. Nazwa siedliska przyrodniczego Bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na terenie Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia Świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: grąd subkontynentalny (Tilio-Carpinetum) Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi- Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi- -Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne),w tym podtyp występujący na obszarze Parku: bór sosnowy bagienny (Vaccinio uliginosi-Pinetum) Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi- -Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi- Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne),w tym podtyp występujący na obszarze Parku: borealna świerczyna bagienna (Sphagno girgensohnii- -Piceetum) Bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi- Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi- -Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne),w tym podtyp występujący na obszarze Parku: subborealna brzezina bagienna (Betula pubescens- -Thelypteris palustris) Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: łęgi olszowo-jesionowe (Fraxino-Alnetum) Wskaźnik właściwego stanu Kod ochrony siedliska Zachowanie płatów muraw bliźniczkowych o łącznej powierzchni 0,57 ha Zachowanie siedliska przyrodniczego na obszarze powyżej 30 ha Zachowanie siedliska przyrodniczego na powierzchni nie mniejszej niż 5000 ha Zachowanie siedliska przyrodniczego na powierzchni nie mniejszej niż 100 ha 91D0 Zachowanie siedliska przyrodniczego na powierzchni nie mniejszej niż 100 ha 91D0 Zachowanie siedliska przyrodniczego na powierzchni nie mniejszej niż 400 ha 91D0 Zachowanie siedliska przyrodniczego na powierzchni nie 91E0 mniejszej niż 800 ha  2. Określa się następujące wskaźniki właściwego stanu ochrony gatunków ptaków oraz zwierząt i roślin Lp. Nazwa gatunku Ptaki 1.1 Bocian czarny (Ciconia nigra) 1.2 Trzmielojad (Pernis apivorus) 1.3 Orlik krzykliwy (Aquila pomarina) 1.4 Jarząbek (Bonasa bonasia) 1.5 Kropiatka (Porzana porzana) 1.6 Derkacz (Crex crex) 1.7 Sóweczka (Glaucidium passerinum) 1.8 Włochatka (Aegolius funereus) 1.9 Dzięcioł zielonosiwy (Picus canus) 1.10 Dzięcioł czarny (Dryocopus martius) 1.11 Dzięcioł średni (Dendrocopos medius) 1.12 Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) 1.13 Dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus) 1.14 Muchołówka mała (Ficedula parva) 1.15 Muchołówka białoszyja (Ficedula albicollis) 1.16 Siniak (Columba oenas) Ssaki 2.1 Mopek (Barbastella barbastellus) 2.2 Bóbr europejski (Castor fiber) 2.3 Wilk (Canis lupus) 2.4 Wydra (Lutra lutra) 2.5 Ryś (Lynx lynx) 2.6 Żubr (Bison bonasus) Płazy i gady 3.1 Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus) Bezkręgowce 4.1 Poczwarówka zwężona (Vertigo angustior) 4.2 Poczwarówka jajowata (Vertigo moulinsiana) 4.3 Czerwończyk nieparek (Lycaena dispar) Kod Optymalne wskaźniki populacji A030 2 – 5 par A072 Powyżej 25 par A089 1 – 3 par A104 Powyżej 100 par A119 1 – 5 par A122 Powyżej 5 terytorialnych samców A217 Powyżej 30 par A223 5 – 10 par A234 Powyżej 10 par A236 Powyżej 25 par A238 Powyżej 50 par A239 Powyżej 30 par A241 Powyżej 30 par A320 Powyżej 200 par A321 Powyżej 3000 par A207 Powyżej 40 par Powyżej 2% udziału w zespole nietoperzy 50 – 70 osobników Obszar Parku stanowi część terytorium watahy 5 – 10 osobników Obszar Parku stanowi część terytorium dla 2 – 5 osobników 30 – 40 osobników w hodowli zamkniętej; dodatkowo, obszar Parku jest częścią terytorium stad o łącznej liczebności do 120 osobników w okresach ich maksymalnej koncentracji Liczebność populacji powyżej 1000 osobników, obecności larw w co najmniej 10–15% stawów we właściwym stanie ochrony Liczebność powyżej 10 osobników/mwe właściwych siedliskach Liczebność powyżej 10 osobników/mwe właściwych siedliskach Stopień zarośnięcia stanowiska przez drzewa i krzewy poniżej 10%, dostępność bazy pokarmowej gąsienic (zagęszczenie rośliny żywicielskiej) poniżej 50 osobników  4.4 Przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) 4.5 Pachnica dębowa (Osmoderma bamabita) 4.6 Bogatek wspaniały (Buprestis splendens) 4.7 Zgniotek cynobrowy (Cucujus cinnaberinus) 4.8 Ponurek Schneidera (Boros schneideri) 4.9 Rozmiazg kolweński (Pytho kolwensis) 4.10 Konarek tajgowy (Phryganophilus ruficollis) 4.11 Zagłębek bruzdkowany (Rhysodes sulcatus) Rośliny 5.1 Leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum) 5.2 Sasanka otwarta (Pulsatilla patens) 5.3 Rzepik szczeciniasty (Agrimonia pilosa) Stopień zarośnięcia stanowiska przez drzewa i krzewy poniżej 10%, dostępność bazy pokarmowej gąsienic (zagęszczenie rośliny żywicielskiej) powyżej 50 osobników Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powierzchnia ekosystemów leśnych pozbawionych bezpośredniej ingerencji ludzkiej na powierzchni powyżej 9000 ha Powyżej 1000 pędów, powyżej 30% pędów generatywnych Zachowanie istniejącego stanowiska Powyżej 5 stanowisk 3. Określa się następujące wskaźniki właściwego stanu ochrony regularnie występujących, migrujących gatunków ptaków Lp. Nazwa gatunku Kod Ptaki Słonka (Scolopax rusticola) A155 Samotnik (Tringa ochropus) A165 Wskaźnik właściwego stanu ochrony gatunku Powyżej 25 par Powyżej 25 par  Rozdział 7 OKREŚLENIE DZIAŁAŃ OCHRONNYCH NA OBSZARACH OCHRONY ŚCISŁEJ, CZYNNEJ I KRAJOBRAZOWEJ, Z PODANIEM RODZAJU, ZAKRESU I LOKALIZACJI TYCH DZIAŁAŃ ORAZ OKREŚLENIE DZIAŁAŃ OCHRONNYCH DLA UTRZYMANIA LUB ODTWORZENIA WŁAŚCIWEGO STANU OCHRONY PRZEDMIOTÓW OCHRONY ORAZ PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE ZA ICH REALIZACJĘ I. Działania ochronne na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej. 1. Działania ochronne na obszarach ochrony ścisłej obejmują: 1) monitoring stanu biotycznych i abiotycznych składników przyrody (ekosystemów); 2) rozpoznanie stanu i zagrożeń zasobów, tworów i składników przyrody; 3) pobieranie generatywnych i wegetatywnych części roślin, które przeniesione w inne miejsce mogą dać początek nowej roślinie (propagule) do hodowli ex situ i programów reintrodukcji gatunków; 4) ochronę przeciwpożarową polegającą na profilaktyce – zakaz wstępu na tereny leśne oraz patrole w okresie wysokiego zagrożenia pożarowego, ustawianie tablic informacyjnych; 5) utrzymanie drożności głównych dróg i szlaków w celu zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego i bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Parku; 6) remonty infrastruktury turystycznej, informacyjnej i edukacyjnej związanej z udostępnieniem terenu; 7) ochronę przed nieuprawnioną penetracją ludzką i szkodnictwem; 8) minimalizację negatywnych skutków udostępniania obszaru Parku. 2. Działania ochronne na obszarach ochrony czynnej polegają na umożliwieniu przebiegu naturalnych procesów przyrodniczych, w tym procesów regeneracji, sukcesji i unaturalniania się ekosystemów zgodnie z przyjętymi założeniami i wyznaczonymi celami ochrony. Określa się następujące działania ochronne: 1) monitoring stanu przyrody, w tym zagrożeń w postaci czynników mogących powodować zaburzenie przebiegu procesów naturalnych lub zagrozić trwałości ekosystemów; 2) tworzenie banków nasion i banków genów ex situ oraz czystych kultur gatunków grzybów; 3) ochronę przed szkodami powodowanymi przez czynniki zewnętrzne i likwidację ich skutków; 4) spowalnianie i zatrzymywanie powierzchniowego odpływu wód w celu zwiększenia zdolności retencyjnych ekosystemów; 5) ochronę różnorodności gatunkowej (genetycznej) i międzygatunkowej w ekosystemach, w tym utrzymanie populacji gatunków roślin, grzybów i zwierząt rzadkich, dziko występujących, zagrożonych oraz wymagających zabiegów ochrony czynnej, występujących na obszarze Parku; 6) usuwanie gatunków inwazyjnych i obcych zagrażających przedmiotom ochrony; 7) ochronę przeciwpożarową; 8) ochronę przed szkodnictwem; 9) budowę i remont urządzeń turystycznych; 10) utrzymanie drożności dróg i szlaków turystycznych oraz konserwację znaków podziału powierzchniowego w celu zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego i bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Parku; 11) minimalizację skutków udostępnienia obszaru; 12) ograniczanie liczebności gatunków stanowiących zagrożenie dla przedmiotów ochrony; 13) likwidację ogrodzeń upraw i młodników leśnych; 14) hamowanie sukcesji w ekosystemach nieleśnych przez usuwanie drzew i krzewów; 15) utrzymywanie nieleśnych zbiorowisk roślinnych przez wykaszanie lub wypas dostosowane do typu zbiorowisk roślinnych i biologicznych właściwości gatunków będących przedmiotem ochrony; 16) monitorowanie stanu wód powierzchniowych i gruntowych z uwzględnieniem ich cech (parametrów) hydromorfologicznych, fizykochemicznych i biologicznych; 17) eliminowanie źródeł zanieczyszczeń wód. 2.1. Działania ochronne na obszarach ochrony czynnej w stosunku do roślin, zwierząt i grzybów obejmują: 1) odtwarzanie siedlisk;  2) eliminowanie zagrożeń dla gatunków rzadkich i zagrożonych gatunków dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów; 3) monitoring liczebności populacji gatunków w przypadku żubra (Bison bonasus) - warunki monitoringu ujednolicone dla całego obszaru Puszczy Białowieskiej, w przypadku pozostałych gatunków - metodyka zgodna z wytycznymi Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, zwanego dalej „GIOŚ”; 4) wspomaganie rozmnażania się roślin rzadkich i zagrożonych gatunków występujących w warunkach naturalnych; 5) ochrona gatunków ginących i zagrożonych wymarciem przez hodowlę ex situ; 6) pobieranie materiału rozmnożeniowego do przechowywania w bankach nasion i bankach genów; 7) zasilanie populacji żyjących na wolności przez wprowadzanie osobników z hodowli ex situ oraz przez wymianę osobników pomiędzy izolowanymi populacjami żyjącymi na wolności i hodowlami ex situ z zachowaniem profilaktyki w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym i pasożytniczym; 8) ochronę korytarzy ekologicznych umożliwiających migracje zwierząt, roślin i grzybów pomiędzy właściwymi im siedliskami obszaru Parku, jak również zapewniających połączenia przestrzenne z siedliskami położonymi poza obszarem Parku; 9) eliminowanie gatunków obcych zagrażających populacjom rodzimych gatunków; 10) podejmowanie działań na rzecz reintrodukcji gatunków, które ustąpiły z obszaru Parku, o ile zachowały się ich lokalne genotypy, a stan zachowania ich siedlisk daje nadzieję na ich trwały powrót; 11) utrzymywanie bazy pokarmowej zwierząt zagrożonych wymarciem i rzadko występujących. 2.2. Działania ochronne na obszarach ochrony czynnej w stosunku do przyrody nieożywionej obejmują: 1) unikanie działań mogących zaburzyć procesy glebowe; 2) eliminację skażeń gleb i wód i zapobieganie im. 2.3. Działania ochronne na obszarach ochrony czynnej w stosunku do walorów krajobrazowych obejmują: 1) usuwanie roślinności (wykaszanie, odkrzaczanie, wycinanie drzew) zasłaniającej osie i punkty widokowe oraz otwarcia widokowe; 2) dostosowanie infrastruktury turystycznej do lokalnych cech architektonicznych; 3) racjonalizację oznakowania turystycznego i edukacyjnego. 3. Działania ochronne na obszarach ochrony krajobrazowej obejmują: 1) przeciwdziałanie zarastaniu ekosystemów półnaturalnych i utrzymywanie zanikających, cennych zbiorowisk roślinnych; 2) prowadzenie zarybień w stawach w Parku Pałacowym gatunkami naturalnie na tym terenie występującymi (gatunki rodzime); 3) utrzymanie przejezdności dróg wewnętrznych; 4) spowalnianie odpływu wód powierzchniowych przez m.in. utrzymanie budowli piętrzącej i systemu mnichów przy zespole stawów w Parku Pałacowym; 5) ochronę walorów krajobrazu kulturowego i rewitalizację zabytkowego Parku Pałacowego; 6) ochronę gruntów rolnych przez zachowanie tradycyjnego i ekstensywnego sposobu ich użytkowania; 7) usuwanie gatunków obcych, z wyjątkiem gatunków roślin należących do zabytkowego założenia krajobrazowego Parku Pałacowego; 8) czynną ochronę zwierząt, grzybów i roślin; 9) budowę infrastruktury edukacyjnej, turystycznej i służącej zarządzaniu obszarem (administracyjnej); 10) utrzymanie pasa państwowej drogi granicznej Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze Parku; 11) rozpoznawanie, monitorowanie i eliminowanie lub ograniczanie zagrożeń antropogenicznych, w szczególności urbanizacji, zanieczyszczenia powietrza, gleb i wód; 12) usuwanie drzew stanowiących zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi przy szlakach turystycznych oraz usuwanie drzew stanowiących zagrożenie dla zwierząt w zagrodach ze zwierzętami; 13) prowadzenie hodowli restytucyjnej żubra (Bison bonasus) na podstawie charakterystyk genetycznych populacji – zapewnienie dobrostanu przez zabiegi agrotechniczne, profilaktykę weterynaryjną oraz pielęgnację zadrzewień w zagrodach; 14) prowadzenie hodowli i ekspozycji zwierząt w Rezerwacie Pokazowym Żubrów.  II. Rodzaj, zakres i lokalizacja działań ochronnych na obszarze Parku oraz określenie działań ochronnych dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony w części obszaru Natura 2000 PLC 200004 pokrywającej się z granicami Parku, ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację 1. Rodzaj, zakres i lokalizacja działań ochronnych 1.1 Obszary objęte ochrona ścisłą Lp. Rodzaj działań Ochrona ekosystemów leśnych 1.1 Utrzymanie i konserwacja stałych powierzchni służących do monitoringu zasobów przyrodniczych 1.2 Ochrona ekosystemów leśnych przed organizmami inwazyjnymi rozprzestrzenianymi przez odchody koni i z podawaną paszą 1.3 Oczyszczanie ekosystemów leśnych z odpadów Lokalizacja Sposób wykonania i zakres działania 1. Konserwacja lub wymiana słupków Zgodnie i odnawianie innych oznaczeń z podziałem powierzchni w terenie. w rozdziale 2 2. Inne działania – według potrzeb lp. 1 Stosowanie worków podogonowych na Jak wyżej odchody (lub innych rozwiązań), jak również worków na paszę Zbiór i wywożenie odpadów Jak wyżej Ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów 2.1 Monitorowanie liczebności populacji roślin i zwierząt 2.2 Rejestrowanie występowania wybranych grup gatunków roślin, zwierząt i grzybów Działania dotyczące infrastruktury 3.1 Utrzymanie infrastruktury turystycznej i edukacyjnej związanej z zabezpieczeniem terenu i przedmiotów ochrony przed zniszczeniem 3.2 Utrzymanie szlaków i tras turystycznych 3.3 Utrzymanie i bieżące remonty dróg 3.4 Usuwanie drzew połamanych, wywróconych, martwych oraz zawieszonych z tras turystycznych i dróg Tropienia i pędzenia zimowe (działania Jak wyżej według potrzeb): 1) liczenia pędów/osobników na stałych powierzchniach próbnych; 2) prowadzenie rejestru obserwacji Inwentaryzacja prowadzona przez Jak wyżej pracowników Służby Parku Narodowego i inne osoby po przeszkoleniu przez specjalistów od wybranych grup systematycznych – według potrzeb Remonty i konserwacja bramy, kładek, Jak wyżej mogiłek i krzyży 1. Odnawianie oznakowania, bieżące Jak wyżej remonty ścieżek i dróg. 2. Minimalizacja skutków antropopresji. 3. Inne działania – według potrzeb Remonty nawierzchni dróg i rowów Jak wyżej przydrożnych, remonty przepustów drogowych Przecinanie drzew blokujących przejazd Jak wyżej i przejście na drogach i ścieżkach oraz ściąganie drzew zawieszonych i stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego: 1) pozostawianie biomasy drzew w ekosystemie do naturalnego rozkładu, z zastosowaniem narzędzi zapewniających jak najmniejszy wpływ  1.2 Obszary objęte ochroną czynną Lp. Rodzaj działań ochronnych Ochrona ekosystemów leśnych 1.1 Utrzymanie stanowisk leśnych gatunków roślin światłożądnych związanych z borami świeżymi: 1) tajęża jednostronna (Goodyera repens); 2) arnika górska (Arnica montana); 3) widłak goździsty (Lycopodium clavatum); 4) widlicz cyprysowaty(Diphasiastrum tristachyum) 1.2 Zachowanie stanowisk heliofitów związanych z dąbrowami świetlistymi, a zwłaszcza buławnika czerwonego (Cephalantera rubra) 1.3 Likwidacja ogrodzeń młodników 1.4 Ochrona ekosystemów przed pożarami 1.5 Utrzymanie właściwego stanu technicznego miejsc czerpania wody do celów przeciwpożarowych 1.6 Utrzymanie sieci dróg służących do monitoringu i ochrony przeciwpożarowej lasu 1.7 Utrzymanie czytelności linii i znaków podziału powierzchniowego 1.8 Utrzymanie i konserwacja stałych na środowisko przyrodnicze; 2) inne działania – według potrzeb Lokalizacja Sposób wykonania i zakres działania 1. Lokalne usuwanie młodego pokolenia Zgodnie drzew i krzewów oraz ich podrostu z podziałem pochodzącego z sukcesji naturalnej, w rozdziale 2 zacieniającego dno lasu oraz usuwanie lp. 2 darni i krzewinek w celu odsłaniania powierzchni gleby. 2. Zabiegi jednorazowe, w dowolnym okresie roku, wykonywane przy braku pokrywy śnieżnej. 3. Powtarzalność zabiegów – w miarę potrzeby, nie rzadziej niż raz na 5 lat. 4. Łączna powierzchnia zabiegów – 2,00 ha 1. Przerzedzanie młodego pokolenia drzew Jak wyżej i krzewów z usunięciem pozyskanej biomasy – w okresie od grudnia do marca, przy grubej pokrywie śnieżnej. 2. Powtarzanie zabiegu według potrzeb, nie rzadziej niż raz na 5 lat. 3. Powierzchnia objęta zabiegiem – 1,50 ha Demontaż ogrodzeń do 2015 r. wraz Obwody z wywiezieniem materiałów (siatek i części ochronne – słupów) Zamosze, Gruszki, Cupryki i Masiewo Mechaniczne utrzymanie powierzchni pasa Oddziały – przeciwpożarowego w stanie bez pokrywy 399D, 400C, roślinnej na długości 3,5 km 400D, 401C, 401D, 401F Ręczne utrzymanie powierzchni pasa Oddziały – przeciwpożarowego na długości 0,4 km 368Aj, 368Ak, 368Al, 110Ak Utrzymanie 3 punktów czerpania wody do Oddziały – celów przeciwpożarowych: 130Ch, 160Dg, 1) konserwacja podjazdów; 189Cc 2) oczyszczanie brzegu z roślinności Bieżące remonty nawierzchni, wykaszanie Obwody i odkrzaczanie poboczy i rowów drogowych, ochronne – remonty przepustów na łącznej długości Zamosze, 73 km – według potrzeb Gruszki, Cupryki i Masiewo Odnowienie i utrzymanie linii podziału Zgodnie powierzchniowego z podziałem w rozdziale 2 lp. 2 1. Konserwacja lub wymiana słupków Jak wyżej  powierzchni służących do monitoringu zasobów przyrodniczych 1.9 Ochrona ekosystemów przed sztucznymi barierami uniemożliwiającymi migrację zwierząt oraz wzmacnianie funkcji lokalnych korytarzy ekologicznych 1.10 Demontaż pozostałości płotu wewnątrz Parku 1.11 Oczyszczanie ekosystemów leśnych z odpadów i odnawianie innych oznaczeń powierzchni w terenie. 2. Inne działania – według potrzeb 1. Demontaż ogrodzenia na długości 6 km Granica Parku wraz z wywiezieniem elementów i Polany konstrukcyjnych do 2017 r. Białowieskiej 2. Sukcesywna likwidacja ogrodzenia w kierunku ze wschodu na zachód z pozostawieniem ogrodzenia na odcinkach około 150 m po obu stronach zabytkowej bramy Demontaż i wywiezienie metalowych Południowa elementów na odcinku o długości 4 km na granica granicy obszaru ochrony ścisłej drzewostanów objętych ochroną ścisłą Zbiór i wywożenie odpadów Zgodnie z podziałem w rozdziale 2 lp. 2 Ochrona lądowych ekosystemów nieleśnych 2.1 Zachowanie zbiorowisk łąkowych różnorodnych pod względem gatunków oraz utrzymanie ekosystemów nieleśnych stanowiących bazę żerową dla dużych roślinożerców, ptaków i owadów Koszenie mechaniczne łąki raz w roku Oddziały – w okresie od czerwca do sierpnia 134Bg, z usunięciem pozyskanej biomasy lub ze 282Da, 339Dd, złożeniem w brogi: 159Dh, 190Ba, 1) pozostawienie 10 – 20% niedokosów; 253Ba, 339Bk, 2) ewentualne lokalne (punktowe) równanie powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne przez włókowanie); 3) powierzchnia zabiegu – do 9,96 ha Koszenie mechaniczne w terminie od Oddziały – czerwca do sierpnia z możliwością 221Af, 339Db, częściowego usunięcia pozyskanej biomasy: 104Bg, 160Af, 1) jednorazowo w ciągu roku, jednak nie 104Aa, 130Ag, rzadziej niż raz na 2 lata; 130Cd, 253Da 2) ewentualne lokalne (punktowe) równanie powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne przez włókowanie); 3) łączna powierzchnia objęta zabiegiem – do 13,54 ha Koszenie mechaniczne w terminie od Oddział 193Bh czerwca do sierpnia, z możliwością częściowego usunięcia pozyskanej biomasy: 1) dwukrotnie w ciągu roku; 2) ewentualne lokalne (punktowe) równanie powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne przez włókowanie); 3) łączna powierzchnia objęta zabiegiem – do 0,43 ha Koszenie mechaniczne łąki raz w roku Oddziały – w okresie od czerwca do sierpnia 398Gg, 398Gl, z usunięciem pozyskanej biomasy lub 398Gr, 399Da, złożeniem w brogi: 399Dc, 399Di, 1) ewentualne lokalne (punktowe) równanie 399Dj, 399Dl, powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne 399Dd, 399Dh, przez włókowanie); 399Dg, 400Cc,  2) pozostawienie 10 – 20% niedokosów; 400Cg, 400Ch, 3) powierzchnia zabiegu – do 46 ha 400Cf, 400Ck, (obejmuje powierzchnie zabiegów 400Cj, 400Cl, wyszczególnione dla siedlisk Natura 400Co, 400Cn, 2000 – zbiorowisk 6510 niżowe 400Ci, 400Db, i górskie świeże łąki użytkowane 400Dd, 400Dg, ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) 401Cb, 401Ci, i 6230 bogate florystycznie górskie 401Ck, 401Cl, i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion 401Cm – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na terenie Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia Ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów 3.1 Utrzymanie miejsc rozrodu płazów 3.2 Poprawa warunków środowiskowych miejsc rozrodu płazów 3.3 Utworzenie zimowisk dla płazów 3.4 Poprawa warunków bytowania gadów 3.5 Zachowanie stanowiska widlicza cyprysowatego (Diphasiastrum tristachyum) 3.6 Ochrona stanowisk storczyków (m.in. Epipactis atrorubens, Cephalantera Pogłębianie o 20 – 40 cm centralnej części Oddziały – zbiorników wodnych będących 399D, 400C, D, najważniejszymi miejscami rozrodu płazów 401C na terenie Parku: 1) częstotliwość pogłębiania – według potrzeb; 2) usuwanie drzew i krzewów odnawiających się na południowych i zachodnich brzegach zbiorników na obszarze objętym ochroną czynną Pogłębienie, ukształtowanie dna i brzegów Oddziały – 403 oraz połączenie ze sobą istniejących a, b, c, 402Ab, niewielkich zbiorników wodnych – c, d 4 zbiorniki o powierzchni 35 – 100 m każdy Usypanie kamiennych kopców oraz Oddziały – pozostawienie gałęzi i pni drzew w pobliżu 399Do, 403d miejsc rozrodu – do 14 zimowisk Ręczne usuwanie krzewów i koszenie Oddziały – nasypów kolejki wąskotorowej raz na 3 – 5 158A, 158B, lat, na wysokości 3 – 8 cm w okresie od 159A, 159B, lipca do września, na łącznej długości 160A, 160B, 11 km 161A, 161B, 106B, 106D, 131B, 131D, 162A, 162B, 163A, 163B, 164A, 164B, 165A, 165B, 166A, 166B Ręczne oczyszczenie z roślin ruin Oddział 164Bg leśniczówki Głuszec – co 5 lat Usuwanie młodych drzewek świerka (Picea Zgodnie abies) oraz innej roślinności zacieniającej z podziałem stanowisko z usunięciem pozyskanej w rozdziale 2 biomasy: lp. 2 1) termin zabiegu w okresie od grudnia do marca, przy grubej pokrywie śnieżnej powtarzany w miarę potrzeb, jednak nie rzadziej niż raz na 5 lat; 2) powierzchnia zabiegu – 0,10 ha Ręczne usuwanie krzewów i koszenie Jak wyżej stanowisk z usunięciem pozyskanej  rubra, Dactylorhiza incarnata) 3.7 Ochrona stanowisk kosaćca syberyjskiego (Iris sibirica) 3.8 Zachowanie stanowisk światłożądnych gatunków roślin na dawnych składnicach drewna 3.9 Monitorowanie liczebności populacji roślin i zwierząt 3.10 Rejestrowanie występowania wybranych grup gatunków roślin, zwierząt i grzybów na obszarze Parku 3.11 Likwidacja pojedynczych egzemplarzy i stanowisk obcych gatunków roślin 3.12 Rekultywacja nieeksploatowanego składowiska odpadów na uroczysku Cegielnia 3.13 Usuwanie gatunku obcego – klonu jawora (Acer pseudoplatanus) biomasy Ręczne usuwanie krzewów i koszenie Jak wyżej stanowisk z usunięciem pozyskanej biomasy Koszenie mechaniczne w terminie od Oddziały – czerwca do sierpnia, z wywiezieniem 106Ba, 107Af, pozyskanej biomasy: 130Dh, 131Cg, 1) jednorazowo w ciągu roku z 132Dk, 133Ci, dopuszczeniem koszenia raz na 2 lata; 135Dk, 134Dl, 2) łączna powierzchnia objęta zabiegiem – 135Cdx, 136Ci, do 6,6 ha 158Ba, 159Ai, 160Ba, 161Ag, 162Ba, 163Ad, 164Ba, 165Af, 165Ba, 166Ac, 166Bi, 189Ac, 189Ci, 282Ch, 313Ad Koszenie mechaniczne w terminie od Oddziały – czerwca do sierpnia z możliwością 221Ad, 313Cg częściowego usunięcia pozyskanej biomasy: 1) jednorazowo w ciągu roku z dopuszczeniem koszenia raz na 2 lata; 2) łączna powierzchnia objęta zabiegiem – do 1,36 ha Tropienia i pędzenia zimowe (działania Zgodnie według potrzeb): z podziałem 1) liczenie pędów/osobników na stałych w rozdziale 2 powierzchniach próbnych; lp. 2 2) chwytanie w pułapki; prowadzenie rejestru obserwacji Inwentaryzacja prowadzona przez Jak wyżej pracowników Parku i inne osoby po przeszkoleniu przez specjalistów od wybranych grup systematycznych – według potrzeb Wycinanie drzew gatunków obcych oraz Teren wokół usuwanie ich odnowień: osady 1) wycinanie i karczowanie krzewów Dziedzinka, gatunków obcych; oddziały – 2) ręczne wykaszanie i karczowanie bylin 402Aa, 402Ab, gatunków obcych; 402Ac, 402Ad, 3) wywiezienie pozyskanej biomasy; 403a, 403b, 403c 4) usuwanie odnowień gatunków obcych w kolejnych latach; 5) łączna powierzchnia objęta zabiegami – 2,12 ha Rekultywacja obiektu na podstawie Oddział 399D posiadanej dokumentacji technicznej Jednorazowe, ręczne i mechaniczne wycięcie Oddziały – drzew w terminie od maja do września – 110Ah, 368Al, w kolejnych latach kontrola obszaru Parku 398Gs i sukcesywne usuwanie znalezionych drzew  3.14 Usuwanie gatunku obcego – klonu jesionolistnego (Acer negundo) 3.15 Usuwanie gatunku obcego – winobluszczu (Partenocissus inserta) 3.16 Usuwanie gatunku obcego – turzycy drżączkowatej (Carex brizoides) 3.17 Usuwanie gatunku obcego – niecierpka drobnokwiatowego (Impatiens parviflora) 3.18 Redukcja liczebności obcego gatunku ssaka – norki amerykańskiej (Neovison vison) 3.19 Zachowanie zagrożonych gatunków roślin przez uprawę ex situ 3.20 Monitoring i usuwanie obcych gatunków zwierząt 3.21 Monitoring i usuwanie obcych gatunków roślin, w szczególności: 1) dąb czerwony (Quercus rubra); 2) dziki bez koralowy (Sambucus racemosa); i pojawiającego się odnowienia – według potrzeb na powierzchni 0,51 ha Jednorazowe wycięcie drzew klonu Oddziały – jesionolistnego (Acer negundo) oraz 159Db, 159Dh, usuwanie ich odnowienia w miesiącach od 190Ba, 221Ea, maja do września: 253Da, 282Ba, 1) w kolejnych latach kontrola obszaru 104Aa, Bg, Parku i sukcesywne usuwanie 130Ag, Ch, g, pojawiającego się odnowienia – według 160Af potrzeb; 2) zebranie, wywiezienie i spalenie ewentualnych owocujących gałęzi; 3) łączna powierzchnia objęta zabiegami – 18,03 ha Sukcesywne ręczne i mechaniczne Oddział 110Ba wycinanie i usuwanie korzeni: 1) w terminie od maja do września – według potrzeb; 2) kontrola obszaru Parku i usuwanie pojawiającego się odnowienia; 3) łączna powierzchnia objęta zabiegiem – 0,10 ha Przykrycie runa na okres minimum dwóch Oddziały – lat czarną folią ogrodniczą w miejscu 136Ca, 196Da występowania turzycy drżączkowatej (Carem brizoides) na powierzchni 0,10 ha, w razie utrzymywania się gatunku powtarzanie zbiegu Ręczne koszenie i usuwanie roślin przed Oddziały – kwitnieniem lub w trakcie kwitnienia roślin. 161Af, 368Al, Zabieg należy powtarzać 2 – 3-krotnie 420Cc w kolejnych latach do całkowitego usunięcia gatunku – łączna powierzchnia objęta zabiegiem – 1,37 ha 1. Przeprowadzanie dwukrotnie w ciągu Doliny rzek: roku dziesięciodniowych serii odłowów Narewka, osobników w pułapki klatkowe Przedzielna, rozstawiane co 500 – 1000 m wzdłuż Łutownia, brzegów rzek w terminie od października Sirota, Braszcza do listopada oraz od lutego do marca. 2. Eliminacja odławianych zwierząt poza obszarem Parku Założenie uprawy ex situ najbardziej Oddziały – zagrożonych gatunków roślin z nasion 402Ab, 402Ad i organów wegetatywnych pozyskanych na obszarze Puszczy Białowieskiej – łączna powierzchnia upraw do 0,25 ha Monitoring pojawiania się gatunków obcych, Zgodnie monitoring ich wpływu na ekosystemy z podziałem Parku, redukcja ich liczebności – według w rozdziale 2 potrzeb lp. 2 1. Monitoring gatunków obcych – według Jak wyżej potrzeb. 2. Ręczne i mechaniczne usuwanie pojedynczych egzemplarzy i stanowisk obcych gatunków  3) klon jawor (Acer pseudoplatanus); 4) klon jesionolistny (Acer negundo); 5) niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora); 6) świdośliwa Lamarcka (Amelanchier lamarckii); 7) turzyca drżączkowata (Carex brizoides); 8) winobluszcz zaroślowy (Partenocissus inserta); 9) niecierpek gruczołowaty (Impatiens glandulifera); 10) ligustr (Ligustrum vulgare); 11) łubin trwały (Lupinus polyphyllos),; 12) czeremcha amerykańska (Padus serotina); 13) rdestowiec (Reynourtia spp.); 14) róża pomarszczona (Rosa rugosa); 15) nawłocie (Solidago gigantea, S. canadensis); 16) tawuła nibywierzbolistna (Spiraea × pseudosalicifolia); 17) żywotnik olbrzymi (Thuja plicata) Działania dotyczące infrastruktury 4.1 Utrzymanie infrastruktury turystycznej i edukacyjnej związanej z zabezpieczeniem terenu i przedmiotów ochrony przed zniszczeniem 4.2 Utrzymanie szlaków i tras turystycznych 4.3 Utrzymanie i bieżące remonty dróg wewnętrznych 4.4 Utrzymanie punktów widokowych i osi widokowych 4.5 Usuwanie drzew połamanych, wywróconych, martwych oraz zwisających z tras turystycznych i dróg Bieżące remonty i konserwacja tablic Jak wyżej informacyjnych, miejsc odpoczynku, zadaszeń, kładek, wież widokowych, platform obserwacyjnych, wiat, ławek, żywopłotów, miejsc ogniskowych i innych – według potrzeb 1. Odnawianie oznakowania, bieżące Jak wyżej remonty ścieżek i dróg. 2. Minimalizacja skutków antropopresji. 3. Inne działania - według potrzeb Remonty nawierzchni dróg i rowów Jak wyżej przydrożnych, remonty przepustów drogowych Wycinanie drzew, ręczne usuwanie Oddziały – krzewów i koszenie z usunięciem biomasy 159Bf, 159Bj, z przedpola wieży widokowej w dolinie 159Da, 159Db rzeki Narewki na powierzchni do 1 ha 1. Przecinanie drzew blokujących przejazd Zgodnie i przejście na drogach i ścieżkach, z podziałem usuwanie drzew zwisających w rozdziale 2 i stwarzających zagrożenie dla życia lp. 2 i zdrowia ludzkiego. 2. Częściowe zagospodarowanie biomasy wyłącznie z powierzchni szlaku lub powierzchni pasa drogowego – według potrzeb  1.3 Obszary objęte ochroną krajobrazową Lp. Rodzaj działań ochronnych Ochrona ekosystemów leśnych 1.1 Utrzymanie stanowisk leśnych gatunków roślin światłożądnych związanych z borami świeżymi: 1) tajęża jednostronna (Goodyera repens); 2) arnika górska (Arnica montana); 3) widłak goździsty (Lycopodium clavatum); 4) widlicz cyprysowaty (Diphasiastrum tristachyum) 1.2 Zachowanie stanowisk światłożądnych gatunków roślin związanych z dąbrowami świetlistymi, a zwłaszcza buławnika czerwonego (Cephalantera rubra) 1.3 Utrzymanie pasa państwowej drogi granicznej Rzeczypospolitej Polskiej 1.4 Oczyszczanie ekosystemów leśnych z odpadów Lokalizacja Sposób wykonania i zakres działania 1. Lokalne usuwanie młodego pokolenia Zgodnie drzew i krzewów oraz ich podrostu z podziałem pochodzącego z sukcesji naturalnej, w rozdziale 2 zacieniającego dno lasu oraz usuwanie lp. 3 darni i krzewinek w gniazdach w celu odsłaniania powierzchni gleby. 2. Zabiegi jednorazowe, w dowolnym okresie roku kalenarzowego, wykonywane przy braku pokrywy śnieżnej. 3. Powtarzalność zabiegów – w miarę potrzeby, nie rzadziej niż raz na 5 lat. 4. Łączna powierzchnia zabiegów – 2 ha 1. Przerzedzanie młodego pokolenia drzew Jak wyżej i krzewów z usunięciem pozyskanej biomasy – w okresie od grudnia do marca, przy grubej pokrywie śnieżnej. 2. Powtarzanie zabiegu według potrzeb, nie rzadziej niż raz na 5 lat. 3. Powierzchnia objęta zabiegiem – 1,5 ha Obcinanie nisko rosnących gałęzi drzew, Oddziały – usunięcie młodych drzew i krzewów oraz 111Ah, 111Ca, drzew złamanych i wywróconych na 136Ba, 136Da, odcinku 9,5 km (z częściowym 166Ba, 166Da, zagospodarowaniem biomasy) 197Ba, 197Da, 229Ba, 229Da, 260Ba, 260Da, 261Ba, 290Ba, 320Ba, 320Da, 346Ba, 346Da, 375Ba Zbiór i wywożenie odpadów Zgodnie z podziałem w rozdziale 2 lp. 3 Ochrona gatunków roślin, zwierząt i grzybów 2.1 Utrzymanie miejsc rozrodu płazów 2.2 Utworzenie zimowisk dla płazów Pogłębianie o 20 – 40 cm centralnej części Oddział 398 zbiorników wodnych będących najważniejszymi miejscami rozrodu płazów na obszarze Parku: 1) częstotliwość pogłębiania – według potrzeb; 2) usuwanie drzew i krzewów odnawiających się na południowych i zachodnich brzegach zbiorników na obszarze ochronny czynnej Usypanie kamiennych kopców oraz Oddział 398 pozostawienie gałęzi i pni drzew w pobliżu  2.3 Poprawa warunków bytowania gadów 2.4 Ochrona stanowisk storczyków (m.in. Epipactis atrorubens, Cephalantera rubra, Dactylorhiza incarnata) 2.5 Monitorowanie liczebności populacji roślin i zwierząt 2.6 Rejestrowanie występowania na obszarze Parku wybranych grup gatunków roślin, zwierząt i grzybów 2.7 Zachowanie zagrożonych gatunków roślin przez uprawę ex situ 2.8 Prowadzenie Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt 2.9 Regulacja liczebności zwierząt w Rezerwacie Pokazowym Żubrów 2.10 Likwidacja pojedynczych egzemplarzy i stanowisk obcych gatunków roślin 2.11 Redukcja liczebności obcego gatunku ssaka – norka amerykańska (Neovison vison) miejsc rozrodu – do 14 zimowisk Usuwanie nalotu drzew i krzewów wokół Oddział 403d budynków osady Dziedzinka – co 3–5 lat Ręczne usuwanie krzewów i koszenie Zgodnie stanowisk z usunięciem pozyskanej z podziałem biomasy – według potrzeb w rozdziale 2 lp. 3 Tropienia i pędzenia zimowe (działania Jak wyżej według potrzeb): 1) liczenia pędów/osobników na stałych powierzchniach próbnych; 2) chwytanie w pułapki; 3) prowadzenie rejestru obserwacji Inwentaryzacja prowadzona przez Jak wyżej pracowników Parku i inne osoby, po przeszkoleniu przez specjalistów od wybranych grup systematycznych – według potrzeb Założenie uprawy ex situ najbardziej Oddziały – 403d, zagrożonych gatunków roślin z nasion 403f, 398 i organów wegetatywnych pozyskanych na obszarze Puszczy Białowieskiej – łączna powierzchnia upraw do 0,25 ha 1. Tworzenie i utrzymanie infrastruktury: Ośrodek budynek, zagrody, zadaszenia, kojce, Hodowli stanowisko do wykonywania zabiegów Żubrów, lekarsko-weterynaryjnych, stanowiska oddziały – 425C, karmowe. 425D, 450B 2. Profilaktyka i opieka lekarsko- -weterynaryjna – według potrzeb Regulacja liczebności zwierząt nieobjętych Ośrodek ochroną gatunkową, utrzymywanych Hodowli w niewoli – odłowy lub eliminacja według Żubrów, potrzeb ekspozycyjnych oraz wynikających oddziały – 425C, z pojemności żywieniowej zagród 425D, 450B Wycinanie drzew gatunków obcych oraz Teren wokół usuwanie ich odnowień: osady 1) wycinanie i karczowanie krzewów Dziedzinka, gatunków obcych, oddziały – 403d, 2) ręczne wykaszanie i karczowanie bylin 403f gatunków obcych, 3) wywiezienie pozyskanej biomasy, 4) usuwanie odnowień gatunków obcych w kolejnych latach, 5) łączna powierzchnia objęta zabiegami – 2,12 ha 1. Przeprowadzanie dwukrotnie w ciągu Dolina rzeki roku dziesięciodniowych serii odłowów Narewka na osobników w pułapki klatkowe w terminach obszarze od października do listopada oraz od lutego ochrony do marca, rozstawiane co 500–1000 m krajobrazowej wzdłuż brzegów rzeki Narewki. 2. Eliminacja odławianych zwierząt poza terenem Parku  2.12 Monitoring i usuwanie obcych gatunków zwierząt 2.13 Monitoring i usuwanie obcych gatunków roślin, w szczególności: 1) dąb czerwony (Quercus rubra), 2) dziki bez koralowy (Sambucus racemosa); 3) klon jawor (Acer pseudoplatanus); 4) klon jesionolistny (Acer negundo); 5) niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora); 6) świdośliwa Lamarcka (Amelanchier lamarckii); 7) turzyca drżączkowata (Carex brizoides); 8) winobluszcz zaroślowy (Partenocissus inserta); 9) niecierpek gruczołowaty (Impatiens glandulifera); 10) ligustr (Ligustrum vulgare); 11) łubin trwały (Lupinus polyphyllos); 12) czeremcha amerykańska (Padus serotina); 13) rdestowiec (Reynourtia spp.); 14) róża pomarszczona (Rosa rugosa); 15) nawłocie (Solidago gigantea, S. canadensis); 16) tawuła nibywierzbolistna (Spiraea × pseudosalicifolia); 17) żywotnik olbrzymi (Thuja plicata) Ochrona dziedzictwa kulturowego 3.1 Rewitalizacja i utrzymanie założenia Parku Pałacowego Monitoring pojawiania się gatunków obcych Zgodnie i ich wpływu na ekosystemy Parku, redukcja z podziałem liczebności populacji – według potrzeb w rozdziale 2 lp. 3 1. Monitoring gatunków obcych – według Jak wyżej potrzeb. 2. Ręczne i mechaniczne usuwanie pojedynczych egzemplarzy i stanowisk obcych gatunków Mechaniczne koszenie łąk z usunięciem Park Pałacowy, pozyskanej biomasy – łączna powierzchnia oddziały 398a, zabiegu do 12,65 ha 398b Prowadzenie prac rewitalizacyjnych Park Pałacowy, oddział 398 Pielęgnacja kęp zadrzewień przez usuwanie Park Pałacowy, martwych, zamierających, połamanych oddziały – 398a, i wywróconych drzew oraz regulację zasięgu 398m, 398n, występowania gatunków krzewiastych – 398p usuwanie spontanicznie pojawiających się odnowień drzew i krzewów – według potrzeb Remont mostu i zadaszenia na grobli Park Pałacowy, oddział 398a, 398l Rozbiórka starego ogrodzenia Parku Park Pałacowy, Pałacowego i budowa nowego na odcinku oddział 398 2,5 km  3.2 Utrzymanie osady Dziedzinka Zabezpieczanie przed niszczeniem Park Pałacowy, i remonty obiektów zabytkowych – oddziały – 398g, według potrzeb 398h, 398i, 398k Bieżące remonty i zagospodarowanie Oddział 403d, 403f Działania dotyczące infrastruktury Parku 4.1 Utrzymanie infrastruktury turystycznej i edukacyjnej związanej z zabezpieczeniem terenu i przedmiotów ochrony przed zniszczeniem 4.2 Utrzymanie szlaków i tras turystycznych 4.3 Utrzymanie i bieżące remonty dróg 4.4 Usuwanie połamanych, wywróconych i martwych drzew 4.5 Zarybianie wspomagające skład ichtiofauny stawów Parku Pałacowego Bieżące remonty i konserwacja tablic Zgodnie informacyjnych, miejsc odpoczynku, z podziałem zadaszeń, kładek, wiat, ławek, żywopłotów, w rozdziale 2 miejsc ogniskowych i innych – według lp. 3 potrzeb 1. Odnawianie oznakowania, bieżące Jak wyżej remonty ścieżek i dróg. 2. Minimalizacja skutków antropopresji. 3. Inne działania według potrzeb Remonty nawierzchni dróg i rowów Jak wyżej przydrożnych, remonty przepustów drogowych Usuwanie drzew stwarzających zagrożenie Jak wyżej dla zdrowia i życia ludzkiego oraz zdrowia i życia zwierząt utrzymywanych w niewoli: 1) przecinanie drzew blokujących drogi i szlaki komunikacyjne, leżących na ogrodzeniu Parku Pałacowego; 2) usunięcie biomasy – według potrzeb Zarybianie narybkiem gatunków rodzimych Oddział 398l pochodzących ze zlewni rzeki Narwi w zależności od potrzeb wynikających z dynamiki zmian jakościowych i ilościowych w populacjach ryb 2. Działania ochronne dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony – działania na części obszaru Natura 2000 PLC 200004 pokrywającej się z granicami Parku Podmiotem odpowiedzialnym za realizację działań ochronnych jest dyrektor Parku jako sprawujący nadzór nad obszarem Natura 2000 na gruntach będących w użytkowaniu wieczystym Parku lub na podstawie porozumienia z właścicielem gruntu na gruntach niebędących w użytkowaniu wieczystym Parku. Lp. Przedmiot ochrony 6230 – bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia 6510 – łąki świeże (Arrhenatherion elatioris) Działania ochronne Lokalizacja Utrzymanie siedliska – wypas zwierząt Oddział 104Aa, gospodarskich lub koszenie mechaniczne 104Ah łąki jednokrotnie w ciągu roku z dopuszczeniem koszenia raz na dwa lata, na powierzchni do 3,56 ha: 1) w terminie od lipca do sierpnia; 2) z częściowym zebraniem biomasy i wywiezieniem lub ze złożeniem w bróg na miejscu; 3) pozostawienie 10–20% niedokosów Kształtowanie różnorodności gatunkowej Oddziały – zbiorowisk – koszenie mechaniczne łąki 398Gl, 398Gr, jednokrotnie w roku z dopuszczeniem 399Dc, 399Dj, koszenia raz na dwa lata na powierzchni 399Dl do 14,2 ha: 1) w terminie od czerwca do sierpnia, z zebraniem i wywiezieniem  6510 – niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) i 6230 – murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia 2647 – żubr (Bison bonasus) 2647 – żubr (Bison bonasus) 2647 – żubr (Bison bonasus) biomasy lub ze złożeniem w bróg na miejscu; 2) ewentualne lokalne (punktowe) równanie powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne przez włókowanie); 3) pozostawienie 10–20% niedokosów Kształtowanie bogatych gatunkowo Oddziały – zbiorowisk - koszenie mechaniczne łąki 400Cc, 400Cg, jednokrotnie w roku lub raz na dwa lata 400Ck, 400Cn, na powierzchni do 30 ha: 400Co, 400Dd, 1) koszenia w terminie od czerwca do 400Db 400Dh, sierpnia z zebraniem i wywiezieniem 401Ck, 401Cm biomasy lub ze złożeniem w bróg na miejscu, w przypadku muraw bliźniczkowych z częściowym zebraniem biomasy; 2) ewentualne lokalne (punktowe) równanie powierzchni łąk (ręczne lub mechaniczne przez włókowanie); 3) pozostawienie 10–20% niedokosów; 4) wykaszanie może być wspomagane wypasem zwierząt Zarządzanie populacją gatunku przez: Obwody ochronne 1) monitorowanie liczebności i stanu – Zamosze, zdrowotnego zwierząt, obsługę stada Gruszki, wolnego, w tym profilaktyka i obsługa Cupryki, lekarsko-weterynaryjna, eliminację Masiewo, osobników chorych, według potrzeb; Sierganowo 2) łagodzenie sytuacji konfliktowych i Dziedzinka związanych z obecnością populacji: a) odstraszanie (płoszenie), odławianie i przesiedlanie osobników uporczywie powodujących szkody lub wykazujących agresywność w stosunku do ludzi i zwierząt gospodarskich; b) edukacja społeczeństwa w zakresie postępowania z osobnikami oraz rolników odnośnie do sposobów zapobiegania szkodom Utrzymanie i poprawa bazy pokarmowej Obwody ochronne gatunku – poprawa warunków – Zamosze, żerowania, usuwanie krzewów Gruszki, i utrzymanie łąk, koszenie i zbiór roślin Cupryki, z łąk na siano i sianokiszonkę, Masiewo, dokarmianie zimowe, wykładanie soli w Sierganowo lizawkach – według potrzeb i Dziedzinka Utrzymanie miejsc dokarmiania gatunku Obwody ochronne – porządkowanie i odkażanie miejsc Zamosze, dokarmiania, usuwanie niezjedzonych Gruszki, resztek paszy i nadmiaru odchodów Cupryki, Masiewo, Sierganowo i Dziedzinka  2647 – żubr (Bison bonasus) 2647 – żubr (Bison bonasus) 2647 – żubr (Bison bonasus) 1065 – przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) Ochrona stanowiska gatunku 1437 – leniec bezpodkwiatkowy (Thesium Prowadzenie hodowli restytucyjnej Ośrodek Hodowli gatunku – remonty infrastruktury Żubrów, oddziały służącej hodowli żubra (Bison bonasus) – 420B, 420C, (paśniki, odłownie, drogi, płoty, budynki 421A, 421B, oraz zabiegi hodowlane i agrotechniczne) 425C, 425D, - działania według potrzeb: 450B 1) obsługa rezerwatów hodowlanych; 2) uprawa pastwisk z podsiewaniem rodzimych gatunków i odmian traw oraz nawożeniem wapnem magnezowym na powierzchni do 35 ha; 3) podsadzanie rodzimych gatunków drzew i krzewów; 4) utwardzanie stanowisk karmowych; 5) zabiegi lekarsko-weterynaryjne, poprawa komfortu bytowania zwierząt; 6) regulacja liczebności przez eliminacje i odłowy Poprawa struktury genetycznej gatunku Ośrodek Hodowli w hodowli zamkniętej – import Żubrów, oddziały i zasilanie populacji osobnikami – 420B, 420C, o znanym rodowodzie, u których 421A, 421B, wykluczono występowanie chorób 425C, 425D, zakaźnych i pasożytów mogących 450B stanowić zagrożenie dla żubrów z hodowli wolnej i zamkniętej z zachowaniem profilaktyki w zakresie zapobiegania chorobom zakaźnym i pasożytniczym – Ośrodek Hodowli Żubrów według potrzeb Poprawa struktury genetycznej gatunku Obwody ochronne osobników żyjących na wolności – – Zamosze, zasilanie stada na wolności osobnikami Gruszki, urodzonymi w Ośrodku Hodowli Żubrów Cupryki i sprowadzonymi z innych stad i i Masiewo ośrodków hodowlanych – według potrzeb Ochrona siedliska przez: Zgodnie 1) trwałe zablokowanie rowu z podziałem odwadniającego w celu spowolnienia w rozdziale 2 lp.2 odpływu wód; i lp. 3 2) ręczne wykaszanie łąki jednokrotnie w ciągu roku lub raz na 2 lata – zabiegi według potrzeb: a) termin zabiegów we wrześniu, z zebraniem i wywiezieniem pozyskanej biomasy; b) konieczność lokalizowania przed koszeniem gniazd gąsienic Euphydryas aurinia; c) usuwanie drzew i krzewów zasłaniających stanowisko Usuwanie młodych drzew i krzewów Jak wyżej w terminie od grudnia do marca, przy  ebracteatum) Ochrona stanowiska gatunku 1477 – sasanka otwarta (Pulsatilla patens) grubej pokrywie śnieżnej – według potrzeb: 1) powtarzanie w miarę potrzeby, jednak nie rzadziej niż raz na 5 lat; 2) powierzchnia objęta zabiegiem – 0,1 ha Ręczne wycinanie krzewów i koszenie Jak wyżej stanowiska z usunięciem pozyskanej biomasy, punktowe prześwietlenie drzewostanu – według potrzeb  Rozdział 8 SPOSOBY MONITORINGU REALIZACJI ZADAŃ OCHRONNYCH ORAZ ICH SKUTKÓW Rodzaj działania Lp. ochronnego Utrzymanie co najmniej Skutek realizacji działania Sposób monitoringu ochronnego w latach częstotliwość do do do źródło informacji zbierania 2020 r. 2025 r. 2030 r. informacji Co najmniej jeden płat siedliska Sprawozdanie Co 3 lata jednego płata siedliska 6230 – murawa bliźniczkowa 6230 – bogate Służby z rzędu Nardetalia o powierzchni florystycznie górskie Parku co najmniej 0,05 ha w oddziale Narodowego i niżowe murawy 104Aa bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: niżowe murawy bliźniczkowe z rzędu Nardetalia o powierzchni co najmniej 0,05 ha w oddziale 104Aa Przyrost do 14,2 ha powierzchni dobrze wykształconych 10 ha 14,2 ha siedlisk Sprawozdanie Co 3 lata siedlisk zbliżonych do Służby zbliżonych właściwego stanu Parku zbiorowisk 6510 – łąki świeże ze związku (Arrhenatherion elatioris) w oddziałach 398G, 399C, 399D Wykształcenie mozaiki bogatych gatunkowo zbiorowisk 6510 – do ochrony Narodowego właściwe- go stanu ochrony 10 ha 20 ha 30 ha Sprawozdanie Co 3 lata siedlisk siedlisk siedlisk Służby zbliżonych zbliżonych Parku niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) o powierzchni co najmniej 30 ha, z co najmniej 0,02 ha płatem zbiorowiska 6230 – bogate florystycznie górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący na obszarze Parku: niżowe murawy bliźniczkowe zbliżonych do do do Narodowego właściwe- właściwego właściwego go stanu stanu stanu ochrony ochrony ochrony  z rzędu Nardetalia w oddziałach 400C, 400D i 401C Utrzymywanie miejsc Utrzymywanie miejsc dokarmiania Sprawozdanie Raz w roku dokarmiania w stanie w stanie minimalizującym minimalizującym zagrożenia sanitarne w co najmniej zagrożenia sanitarne w co 10 głównych ostojach zimowych najmniej 10 głównych gatunku 2647 – żubr (Bison ostojach zimowych gatunku bonasus),w oddziałach – 421, 339, 2647 – żubr (Bison 282, 253, 159, 160, 130, 162, 193, bonasus) w oddziałach – 421, 339, 282, 253, 159, 160, 130, 162, 193, 111 Utrzymanie liczebności 30-40 30-40 30-40 osobników gatunku 2647 osobników osobników osobników – żubr (Bison bonasus) w niewoli na poziomie 30–40 osobników Liczba osobników gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) przywożonych do Ośrodka Hodowli Żubrów Liczba osobników gatunku 2647 – żubr (Bison bonasus) planowana do wypuszczenia z Ośrodka Hodowli Żubrów do stada na wolności Wiosenne zalewanie Powierzchnia wiosennego siedliska 1065 – przeplatka zalewania siedliska 1065 – aurinia (Euphydryas przeplatka aurinia (Euphydryas aurinia) aurinia) Utrzymywanie siedliska Siedlisko 1065 – przeplatki 1065 – przeplatka aurinia aurinii (Euphydryas aurinia) (Euphydryas aurinia) bez utrzymywane bez drzew drzew i krzewów na i krzewów na powierzchni powierzchni co najmniej co najmniej 0,1 ha 0,1 ha Utrzymanie liczebności Liczebność osobników gatunku osobników gatunku 1437– 1437 – leniec bezpodkwiatkowy leniec bezpodkwiatkowy (Thesium ebracteatum) na (Thesium ebracteatum) na poziomie co najmniej 1000 pędów, poziomie co najmniej w tym co najmniej 30% pędów 1000 pędów, w tym co generatywnych najmniej 30% pędów generatywnych Utrzymanie co najmniej 1 Co najmniej 1 stanowisko gatunku stanowiska gatunku 1477 1477 – sasanka otwarta – sasanka otwarta (Pulsatilla patens) (Pulsatilla patens) Służby kalendarzo- Parku wym Narodowego Sprawozdanie Raz w roku Służby kalendarzo- Parku wym Narodowego Sprawozdanie Co 5 lat Służby Parku Narodowego Sprawozdanie Co 5 lat Służby Parku Narodowego Sprawozdanie Na wiosnę Służby każdego Parku roku Narodowego Sprawozdanie Co 3 lata Służby Parku Narodowego Sprawozdanie Raz w roku Służby kalendarzo- Parku wym Narodowego Sprawozdanie Raz w roku Służby kalendarzo- Parku wym Narodowego  1. Sposoby monitoringu stanu ochrony siedlisk przyrodniczych będących przedmiotami ochrony części obszaru Natura 2000 PLC 200004 pokrywającej się z granicami Zdjęcia fitosocjologiczne na stałych powierzchniach, analiza SPOSOBY MONITORINGU STANU OCHRONY SIEDLISK PRZYRODNICZYCH LUB GATUNKÓW ROŚLIN I ZWIERZĄT I ICH SIEDLISK BĘDĄCYCH występowania rzadkich gatunków roślin oraz szacunkowa Kartowanie i ocena stanu zachowania muraw na stałych Metoda i zakres monitoringu powierzchniach zgodnie z metodyką GIOŚ ocena ich liczebności w fitocenozach Częstotliwość Raz do roku PRZEDMIOTEM OCHRONY kontroli Co 6 lat Sposób monitoringu Rozdział 9 ubogich glebach powierzchni piaszczystych Rodzaj Ekosystemy nieleśne na parametr / wskaźnik Kontrolowany monitoringu siedliska i liczba Powierzchnia płatów Kod płaty bogate florystycznie), w tym podtyp występujący górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion – Przedmiot ochrony Bogate florystycznie Parku Lp. Monitoring na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką Ocena stanu siedliska na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką GIOŚ GIOŚ Co 6 lat Co 6 lat uwilgotnienia Ekosystemy Ekosystemy nieleśne na siedliskach siedliskach świeżych o różnym leśne na żyznych stopniu użytkowanych łąk Powierzchnia ekstensywnie Powierzchnia świeżych siedliska na obszarze Parku: niżowe i subkontynentalny (Galio- (Arrhenatherion elatioris) grąd środkowoeuropejski Niżowe i górskie świeże subkontynentalny (Tilio- murawy bliźniczkowe podtyp występujący na -Carpinetum), w tym obszarze Parku: grąd z rzędu Nardetalia -Carpinetum, Tilio- łąki użytkowane ekstensywnie -Carpinetum)  Monitoring na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką Monitoring na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką GIOŚ Co 6 lat Co 6 lat leśne na torfach Ekosystemy Ekosystemy wysokich Powierzchnia Powierzchnia siedliska 91D0 91D0 w tym podtyp występujący -Betuletum pubescentis, bagienne lasy borealne), -Sphagnetum, Sphagno na obszarze Parku: bór girgensobnii-Piceetum -Pinetum, Pino mugo- bory i lasy bagienne i brzozowo-sosnowe bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi- (Vaccinio uliginosi- Vaccinio uliginosi- sosnowy bagienny -Pinetum) GIOŚ leśne na torfach przejściowych siedliska w tym podtyp występujący bagienne lasy borealne), -Betuletum pubescentis, girgensohnii-Piceetum) -Sphagnetum, Sphagno girgensobnii-Piceetum -Pinetum, Pino mugo- i brzozowo-sosnowe borealna świerczyna (Vaccinio uliginosi- Vaccinio uliginosi- na obszarze Parku: bagienna (Sphagno  Monitoring na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką Monitoring na stałych powierzchniach zgodnie z metodyką GIOŚ GIOŚ Co 6 lat Co 6 lat leśne na glebach leśne na torfach przejściowych mineralnych, Ekosystemy Ekosystemy zalewanych okresowo Powierzchnia Powierzchnia siedliska siedliska 91D0 91E0 w tym podtyp występujący Populetum albae, Alnenion łęgi wierzbowe, topolowe, bagienne lasy borealne), -Betuletum pubescentis, -Sphagnetum, Sphagno glutinoso-incanae, olsy girgensobnii-Piceetum -Pinetum, Pino mugo- pubescens-Thelypteris subborealna brzezina bory i lasy bagienne i brzozowo-sosnowe olszowe i jesionowe źródliskowe), w tym (Vaccinio uliginosi- Vaccinio uliginosi- na obszarze Parku: (Salicetum albae, bagienna (Betula palustris) 2. Kontrola II – sukces 1. Kontrola I – zajęcie Metoda i zakres monitoringu gniazda. Pierwsza połowa II Terminy kontroli lipca 2. Sposoby monitoringu stanu ochrony gatunków ptaków oraz gatunków roślin i zwierząt i ich siedlisk będących przedmiotem ochrony I Maj kontroli Liczba Rodzaj powierzchni Częstość kontroli Raz do roku Sposób monitoringu Obszar Parku wraz ze stanowiskami znanymi Stare lasy grądowe Siedlisko starodrzewia i łęgowe, gniazd oraz sukces monitoringu A030 Liczba zajętych Wskaźnik lęgowy podtyp występujący na Kod obszarze Parku: łęgi olszowo-jesionowe (Fraxino-Alnetum) (Ciconia nigra) 1 Bocian czarny Przedmiot ochrony Lp.  zachowania lęgowe. notowane na podstawie 1. Kontrola I – liczba karmiących młode par wykazujących występowania siniaka (Dryocopus martius) Wszystkie przypadki i dzięcioła czarnego obserwacje par wydawanych przez (Columba oenas) głosów godowych 2. Kontrola II – lęgowy samce kwietnia kwietnia Lipiec – sierpień -30 Czerwiec kwietnia 1–15 Co 3 lata Co 3 lata Znane stanowiska oraz cały obszar Lasy liściaste Parku udziałem martwego liściaste z dużym Lasy liściaste Drzewostany drewna gniazd z młodymi wyrażony liczbą A072 Liczba zajętych A207 Liczba zajętych sukces lęgowy rewirów oraz rewirów (Pernis apivorus) 3 Siniak (Columba 2 Trzmielojad oenas) 1. Kontrola I – liczenie wydających odgłosy obserwacje noszenia zmienności siedliskowej zdobyczy do gniazd stymulację głosową na reprezentatywnych dla ekosystemów leśnych tokujących par rozmieszczonych Liczenie samców 2. Kontrola II – obserwacyjnych (osobników reagujących na 3 transektach, godowe). w punktach co 500 m, Maj – lipiec - Początek Przełom kwietnia kwietnia i maja Co 3 lata Co rok Ekosystemy leśne Obszar Parku wielogatunkowym dużymi drzewami oraz sąsiadujące Lasy ze starymi wykształconym ekosystemy Lasy i bory podszyciu o dobrze z lasami nieleśne przystępujących do A089 Liczba zajętych A104 Liczba samców rewirów oraz liczba par lęgów 4 Orlik krzykliwy pomarina) bonasia) 5 Jarząbek (Bonasa (Aquila  rozmieszczonych wzdłuż bezdeszczowej pogodzie na stymulację głosową terytorialnych samców odzywających się przy stymulację głosową na samców reagujących doliny rzeki Narewki zmierzchu lub przed Wieczorne liczenie Kontrolne liczenie świtem samców Liczenie tuż po reagujących na na transektach i czerwca czerwca Koniec Przełom - maja Przełom maja i czerwca kwietnia Kwiecień Przełom i maja Co 3 lata Co 3 lata Co 3 lata Ekosystemy nieleśne roślinnością łąkową mieszane z dużym mieszane świeże i wilgotne, bory Otwarte doliny i wilgotne, lasy Parku pokryte Bory świeże rzeczne z dużym udziałem zarośnięte oczka i turzycowiska świerka (Picea Rozległe łąki drzewostany Niewielkie, w dolinach rzecznych Dojrzałe wodne abies) odzywających się terytorialnych terytorialnych samców samców samców A119 Liczba A122 Liczba A217 Liczba (Glaucidium passerinum) (Crex crex) 6 Kropiatka 8 Sóweczka (Porzana porzana) 7 Derkacz Nocne liczenie samców stymulację głosową na transekcie biegnącym transekcie biegnącym (Aegolius funereus). zmierzchu lub przed głosowej co 500 m siedliska włochatki głosowej co 500 m siedliska sóweczki Punkty stymulacji Punkty stymulacji przez potencjalne przez potencjalne świtem samców Liczenie tuż po reagujących na reagujących na (Glaucidium passerinum). kwietnia 15–30 1–20 lipca 1–20 czerwca 25 marca – 10 kwietnia Co 3 lata Co 3 lata mieszane świeże, lasy Otwarte przestrzenie Bory świeże, bory z dużym udziałem starych świerków udziałem starych świerków (Picea mieszane świeże na siedliskach (Picea abies) abies) z dużym udziałem borów świeżych świerka (Picea Polany i skraje drzewostany Dojrzałe abies) terytorialnych terytorialnych samców A223 Liczba A224 Liczba (Caprimulgus Włochatka funereus) (Aegolius 10 Lelek  Liczenie odzywających stymulację głosową na stymulację głosową na stymulację głosową na przechodzących przez się samców i samców Liczenie samców siedliskach lelka reagujących na reagujących na potencjalnych (Caprimulgus 3 transektach europaeus) transektach czerwiec kwiecień 10–30 5–15 20–30 maja 10 kwietnia 20 marca – Co 3 lata Co 3 lata Ekosystemy nieleśne roślinnością łąkową borowych i borów z zakrzaczeniami Parku pokryte Lasy liściaste mieszanych i borów mieszanych udziałem martwego liściaste z dużym i turzycowiska Rozległe łąki Drzewostany świeżych drewna A234 Liczba samców obumierających terytorialnych wykazujących zachowania terytorialne, dostępność samców samców A307 Liczba (Sylvia nisoria) (Picus canus) europaeus) zielonosiwy 11 Jarzębatka 12 Dzięcioł Liczenie bębniących lub obszar Parku w punktach i zamierających drzew przechodzących przez obszar Parku, punkty w miejscach liczenia stymulacji głosowej stymulację głosową rozmieszczonych co stymulacji głosowej 500 m. Szacowanie Szacowanie liczby samców i samców odzywających się udziału martwych na 3 transektach reagujących na co 500 m. martwych ptaków kwietnia 10–30 20 marca–10 kwietnia Co 3 lata Lasy liściaste udziałem martwych liściaste z dużym Drzewostany drzew i martwych drzew i martwych drzew A236 Liczba samców obumierających wykazujących zachowania terytorialne, dostępność 13 Dzięcioł czarny (Dryocopus martius)  i głosów ptaków podczas cotygodniowych kontroli Liczenie bębniących lub Szacowanie liczebności próbnych obejmujących i zamierających drzew zaznaczanie na planie grądy, łęgi, olsy, bory w miejscach liczenia kartograficzną przez powierzchni miejsc odzywających się wołania samców gatunku metodą powierzchniach na 20–25 ha kilku (5–8) ptaków - - Druga połowa Kwiecień marca / 5–8 Co 3 lata Co 3 lata Ekosystemy leśne Lasy liściaste z udziałem starych liściaste z dużym dębów (Quercus robur, Quercus Drzewostany Drzewostany petrae) A239 Liczba samców gniazdujących wykazujących ptaków A238 Liczba 14 Dzięcioł średni (Dendrocopos białogrzbiety medius) 15 Dzięcioł Liczenie bębniących lub przechodzących przez i zamierających drzew obszar całego Parku, w miejscach liczenia stymulację głosową głosowej co 500 m. samców i samców Szacowanie liczby samców i samców punkty stymulacji odzywających się na 3 transektach reagujących na reagujących na martwych ptaków - Kwiecień pierwsza kwietnia połowa Co 3 lata Ekosystemy leśne Parku udziałem martwego z udziałem świerka Drzewostany (Picea abies) drewna i martwych drzew obumierających A241 Liczba samców wykazujących zachowania terytorialne, zachowania terytorialne, dostępność (Dendrocopos trójpalczasty tridactylus) leucotos) (Picoides 16 Dzięcioł  głosowej rozmieszczone śpiewu samców podczas Szacowanie liczebności stymulację głosową na co 500 m. Szacowanie świerków w miejscach przechodzących przez zaznaczanie na planie obszar całego Parku; powierzchni miejsc punkty stymulacji udziału martwych liczenia ptaków gatunku metodą kartograficzną, 3 transektach kilku (5–8) - Koniec maja – czerwiec 5-8 Raz do roku Ekosystemy leśne z dużym udziałem drzew z dziuplami Drzewostany gniazdujących par świerków (Picea obumierających dostępność i martwych A320 Liczba abies) (Ficedula parva) 17 Muchołówka mała cotygodniowych kontroli na 20–25 ha powierzchni cotygodniowych kontroli próbnych obejmujących Szacowanie liczebności próbnych obejmujących Liczenie par lęgowych grądy, łęgi, olsy, bory zaznaczanie na planie grądy, łęgi, olsy, bory powierzchni miejsc podczas kilku (5–8) i lokalizacji gniazd gatunku metodą śpiewu samców powierzchniach kartograficzną, na 20–25 ha Druga - Druga połowa Maj 5-8 Ekosystemy nieleśne Co 3 lata Raz do roku Ekosystemy leśne z dużym udziałem drzew z dziuplami Drzewostany Rozległe łąki gniazdujących par 19 Gąsiorek (Lanius A338 Liczba par A321 Liczba 18 Muchołówka białoszyja albicollis) (Ficedula  Liczenie gniazdujących Kontrola liczebności określanie stopnia ich potencjalne siedliska Liczenie tokujących par na transektach w wytypowanych samców tuż po przecinających schronieniach, dostępności, zmierzchu połowa czerwca - - - maja i koniec Przełom maja i czerwca Zima maja Maj Co 6 lat Co 6 lat Raz do roku roślinnością łąkową Znane i potencjalne miejsca zimowania z zakrzaczeniami i grądów niskich Olsy, łęgi, grądy Parku pokryte Skraje olsów niskie ekosystemy leśne i turzycowiska i zalewane Wilgotne Piwnice Liczba zimujących A155 Liczba tokujących gniazdujących par osobników samców A165 Liczba barbastellus) (Barbastella ochropus) (Scopolax rusticola) 21 Samotnik collurio) (Tringa 20 Słonka 22 Mopek niepokojeniem i kontrola przez liczenie tropów na przez liczenie tropów na magazynów pokarmu, zabezpieczenia przed Inwentaryzacja stanu liczebności populacji Inwentaryzacja stanu liczebności populacji mikroklimatycznych nor i żeremi bobrów śniegu i obserwacje panujących w tych 1. Kontrola I – Inwentaryzacja notowanie zimowiskach warunków zwierząt śniegu Zima - - - Październik – Cały rok listopad Zima Zima Co 3 lata Raz do Raz do Raz do roku roku roku Obszar Parku Obszar Parku Obszar Parku Obszar Parku Liczba osobników Ekosystemy leśne Liczba osobników Ekosystemy leśne Liczba osobników Doliny cieków Cieki wodne i nieleśne wodnych Liczba rodzin 23 Bóbr europejski (Castor fiber) (Canis lupus) (Lutra lutra) (Lynx lynx) 25 Wydra 24 Wilk 26 Ryś  i padłych osobników Liczenie larw i młodych w zbiornikach wodnych obserwacji zwierząt. poprzedzone odłowem z uwzględnieniem niekorzystających zimowe tropienia eliminowanych ekstensywności i intensywności pasożytniczych z dokarmiania. weterynaryjne 1. Liczenie przy 2. Kontrola II – dokarmiania osobników oraz ocena miejscach osobników inwazji 2. Sekcje połowa Druga lipca Pierwsza czerwca połowa Zima Raz do Raz do roku roku Zbiorniki wodne Obszar Parku Ekosystemy leśne Płytkie zbiorniki i nieleśne wodne zdrowia i kondycji obserwowanych dorosłych/larw Liczebność po- pulacji, stan osobników osobników Liczba (Bison bonasus) grzebieniasta cristatus) (Triturus 28 Traszka 27 Żubr Liczenie osobników na Liczenie osobników na Zgodnie z wytycznymi stanowisku na losowo stanowisku na losowo powierzchniach powierzchniach wybranych wybranych próbnych próbnych w siatkę Lipiec - - Czerwiec Czerwiec Czerwiec Raz do Raz do Raz do roku roku wielkokępkowymi wielkokępkowymi Turzycowiska Turzycowiska Wilgotne łąki, z turzycami z turzycami dobrze uwodnione dobrze uwodnione Nieużytkowane, Liczba osobników Wilgotne łąki ze Nieużytkowane turzycowiska turzycowiska osobników na metr osobników na metr Zagęszczenie Zagęszczenie kwadratowy kwadratowy stanowiska stanowiska 29 Poczwarówka 30 Poczwarówka moulinsiana) 31 Czerwończyk angustior) zwężona jajowata (Vertigo (Vertigo  dorosłych na stanowisku larw – 2 powtórzenia co opracowywanymi przez Wrzesień 1. Liczenie osobników Liczenie zasiedlonych i liczenie gniazd larw obecności odchodów 1. Zbieranie danych drzew na podstawie 2. Wyszukiwanie dla monitoringu we wrześniu 1–2 tygodnie w czerwcu. GIOŚ - - Czerwiec – Czerwiec Lipiec – sierpień Co 3 lata Stare bory sosnowe Co 6 lat Raz do roku roku Stare lasy liściaste Zmiennowilgotne torfowiska niskie użytkowane łąki ekstensywnie z drzewami z dziuplami liściaste z dziuplami szczawiem (Rumex łąki z czarcikęsem łąkowym (Succisa Zmiennowilgotne próchnowiskami 1. Stare sosny Stare drzewa rozwiniętymi pratense) z dobrze sp.) obserwowanych na Liczba osobników stanowisku, liczba gniazd gąsienic na dorosłych na zasiedlonych stanowisku dorosłych transekcie Liczba Liczba drzew (Lycaena dispar) 33 Pachnica dębowa (Euphydryas (Osmoderma 32 Przeplatka bamabita) nieparek aurinia) 34 Bogatek aurinia 2. Inwentaryzacja ilości 3. Bieżący monitoring postaci dorosłych. postaci dorosłych. strychów i innych martwego drewna 1. Zbieranie danych o występowaniu o występowaniu drzewostanów areału starych 2. Sprawdzanie pomieszczeń z drewnianą konstrukcją. sosnowych - wegetacyjnym W okresie lipiec Co 6 lat Stare wilgotne lasy liściaste i mieszane martwego drewna o dużej ilości wierzby iwy (Salix 2. Posusz sosnowy Quercus petrae), excelsior), wiązy (Quercus robur, caprea), jesiony sylvestris), z martwicą Martwe dęby platanoides), klony (Acer boczną. (Pinus często (Fraxinus zajęty przez stare dorosłych i larw, obserwowanych dorosłych, areał obserwowanych drzew stojących ilość martwych i powalonych drzewostany osobników osobników sosnowe Liczba cinnaberinus) cynobrowy splendens) wspaniały (Buprestis 35 Zgniotek (Cucujus  2. Inwentaryzacja ilości martwego drewna postaci dorosłych. 1. Zbieranie danych 1. Zbieranie danych o występowaniu o występowaniu - - wegetacyjnym W okresie - Co 6 lat Co 6 lat mieszane świeże oraz liściaste o dużej ilości bory wilgotne, bory Stare bory świeże, Stare lasy liściaste martwego drewna i łęgi z grubymi wilgotne lasy (Pinus sylvestris) z Martwe stare sosny (Ulmus sp.), sosny glutinosa) w korze (Pinus sylvestris), petrae), świerki robur, Quercus dęby (Quercus świerki (Picea i olchy (Alnus Grube martwe (Picea abies) korą (Picea abies), olch (Pinus sylvestris), petrae), świerków i martwych sosen (Alnus glutinosa) dorosłych i larw, dębów (Quercus obserwowanych obumierających obserwowanych robur, Quercus liczba starych osobników Liczba Liczba schneideri) Schneidera 37 Rozmiazg kolweński 36 Ponurek (Boros 2. Inwentaryzacja ilości 2. Inwentaryzacja ilości martwego drewna postaci dorosłych. postaci dorosłych. martwego drewna 1. Zbieranie danych o występowaniu świerkowego - - Co 3 lata martwymi świerkami Stare lasy liściaste i mieszane o dużej ilości martwego (Picea abies) drewna (Betula sp.) i dębów abies) w wilgotnych lasach liściastych grzybnią grzybów powodującą białą świerków (Picea (Quercus robur, Quercus petrae) Martwe drewno poprzerastane abies), brzóz i łęgowych zgniliznę w zaawansowanym martwego drewna i dębów (Quercus leżących grubych dorosłych, liczba świerków (Picea obserwowanych dorosłych, ilość robur, Quercus abies), brzóz (Betula sp.) osobników martwych, osobników świerków petrae) Liczba 38 Konarek tajgowy (Phryganophilus kolwensis) ruficollis) (Pytho  2. Inwentaryzacja ilości 2. Liczenie całkowitej nowych stanowisk. postaci dorosłych. martwego drewna 1. Zbieranie danych o występowaniu 1. Wyszukiwanie i liczby pędów liczby pędów - - Maj - Co 3 lata Raz do roku Lasy mieszane Lasy liściaste i mieszane i bory mieszanych i borów (Populus tremula), (Betula sp.), dęby Quercus petrae) i (Quercus robur, nasłonecznione świerki (Picea obrzeża lasów abies), brzozy Martwe osiki platanoides) klony (Acer Liczba stanowisk, stopniu rozkładu obserwowanych dorosłych, ilość ogółem i liczba generatywnych i powalonych liczba pędów osobników martwych stojących Liczba pędów drzew 40 Leniec bezpod- bruzdkowany ebracteatum) kwiatkowy (Rhysodes 39 Zagłębek sulcatus) (Thesium 2. Liczenie całkowitej 2. Liczenie całkowitej nowych stanowisk. nowych stanowisk. 1. Wyszukiwanie i liczby pędów 1. Wyszukiwanie liczby pędów i liczby pędów liczby pędów kwitnących kwitnących kwitnących - - Czerwiec – Kwiecień lipiec Raz do Raz do roku roku Lasy liściaste i lasy o niskim zwarciu Bory świeże drzewostanu mieszane przydroża, obrzeża świeżych, miejsca i łęgów jesionowo- Obrzeża borów nasłonecznione grądów niskich -olszowych Wilgotne silnie Liczba stanowisk, Liczba stanowisk, ogółem i liczba generatywnych ogółem i liczba generatywnych liczba pędów liczba pędów pędów pędów 41 Sasanka otwarta szczeciniasty (Agrimonia (Pulsatilla patens) pilosa) 42 Rzepik  Rozdział 10 OBSZARY I MIEJSCA UDOSTĘPNIANE DLA CELÓW EDUKACYJNYCH, TURYSTYCZNYCH, REKREACYJNYCH, AMATORSKIEGO POŁOWU RYB ORAZ SPOSOBY ICH UDOSTĘPNIANIA 1. Obszary i miejsca udostępniane dla celów edukacyjnych Lp. Obszary i miejsca udostępniane 1 Wystawy w Muzeum Przyrodniczo-Leśnym, Park Pałacowy (oddział 398i) 2 Sala audiowizualna, Park Pałacowy (oddział 398i) 3 Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, Park Pałacowy (oddział 398h) 4 Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, edukacyjny plac zabaw, Park Pałacowy (oddział 398h) 5 Budynek dawnych stajni kozackich, Park Pałacowy (oddział 398h) 6 Park Pałacowy (oddział 398) 7 Rezerwat Pokazowy Żubrów (oddział 425C) 8 Stanowisko edukacyjne kolejki wąskotorowej „Uroczysko Głuszec” (oddział 135Cdx) 9 Obszar ochrony czynnej 10 Obszar ochrony ścisłej Maksymalna liczba osób mogących przebywać Sposoby udostępniania jednocześnie w jednym miejscu Indywidualnie, grupowo 1. Wystawa stała 200. 2. Inne wystawy 100 Indywidualnie, grupowo Indywidualnie, grupowo Indywidualnie, grupowo Indywidualnie, grupowo Indywidualnie lub grupowo Bez limitu Indywidualnie, grupowo Indywidualnie, grupowo 1. Indywidualnie. 2. Grupowo pod opieką edukatora lub przewodnika Grupowo pod opieką edukatora lub przewodnika 2. Obszary i miejsca udostępniane dla celów turystycznych Lp. Obszary i miejsca udostępniane Wystawy w Muzeum Przyrodniczo-Leśnym, Park Pałacowy (oddział 398i) Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, Park Pałacowy (oddział 398h) Parkingi w oddziałach – 110Aa, 111Ad Parking w oddziale 158Ba Maksymalna liczba osób mogących przebywać Sposoby udostępniania jednocześnie w jednym miejscu Indywidualnie, grupowo 1. Stała wystawa 200. 2. Inne wystawy 100 Indywidualnie lub grupowo Parkingi dla samochodów osobowych i autobusów Parking dla samochodów osobowych i autobusów  Punkt Informacji Turystycznej w Parku Pałacowym Park Pałacowy (oddział 398) Osada Zwierzyniec, oddział 420Cx Rezerwat Pokazowy Żubrów (oddziały 425CD, 450B) Wieża widokowa wraz z urządzeniami obsługi ruchu turystycznego (oddziały 399D, 253D) Indywidualnie Indywidualnie lub grupowo Bez limitu Indywidualnie lub grupowo Indywidualnie lub grupowo Bez limitu Indywidualnie lub grupowo 3. Obszary i miejsca udostępniane dla celów rekreacyjnych Lp. Obszary i miejsca udostępniane Park Pałacowy (oddział 398) Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, plac zabaw dla dzieci, Park Pałacowy (oddział 398h) Obiekt turystyczny „Filipówka” (oddział 368Al) Obiekt turystyczny „Zamosze” (oddział 110Ak) Stawy w Parku Pałacowym (oddział 398l) Maksymalna liczba osób mogących przebywać Sposoby udostępniania jednocześnie w jednym miejscu Indywidualnie lub grupowo Indywidualnie lub grupowo Miejsce odpoczynku Miejsce odpoczynku Łódki wiosłowe stylizowane na przełom XIX i XX wieku, konstrukcja uzgodniona z wojewódzkim konserwatorem zabytków 4. Obszary i miejsca udostępniane dla celów amatorskiego połowu ryb Lp. Obszary i miejsca udostępniane Stawy w Parku Pałacowym, oddział 398l Rzeka Narewka w granicach Parku Pałacowego, oddziały 398a, 398p Maksymalna liczba osób mogących Sposoby udostępniania przebywać jednocześnie w jednym miejscu 1. Połów wędką z brzegu 2. Połów bez zanęcania ryb 1. Połów wędką z brzegu 2. Połów bez zanęcania ryb  Rozdział 11 MIEJSCA, W KTÓRYCH MOŻE BYĆ PROWADZONA DZIAŁALNOŚĆ HANDLOWA I ROLNICZA 1. Wykaz miejsc, w których może być prowadzona działalność handlowa Lp. Miejsce udostępniane Muzeum Przyrodniczo-Leśne, Park Pałacowy Pokoje gościnne Parku, Park Pałacowy Budynek dawnych stajni kozackich, Park Pałacowy Punkt Informacji Turystycznej, Park Pałacowy Brama Carska, Park Pałacowy Wejmutka, Park Pałacowy Rezerwat Pokazowy Żubrów Lokalizacja Oddział 398i Oddział 398i Oddział 398h Oddział 398a Oddział 398h Oddział 398p Oddział 425C 2. Wykaz miejsc, w których może być prowadzona działalność rolnicza Lp. Miejsce udostępniane Oddział 110Aa, 110Af, 110Al, 111Ai, 111Aj, 111Al – ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk Oddział 420Co, 420Cp, 420Cr, 420Ct, 420Cw – ekstensywne użytkowanie gruntów ornych, łąk i pastwisk Park Pałacowy, oddział 398a - jedna pasieka o wielkości do 20 rodzin pszczelich Osada Zwierzyniec, oddział 420Co, 420Cp, 420Cr, 420Ct, 420Cw, 420Cx – jedna pasieka o wielkości do 20 rodzin pszczelich Obszar ochrony czynnej – wszystkie oddziały – pasieki o wielkości do 10 uli, ustawione w odległości co najmniej 2 km w linii prostej od siebie i nie mniej niż 1 km od granicy obszaru ochrony ścisłej, łącznie do 60 uli na obszarze ochrony czynnej  Rozdział 12 USTALENIA DO STUDIÓW UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMIN, MIEJSCOWYCH PLANÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO, PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO, DOTYCZĄCE ELIMINACJI LUB OGRANICZANIA ZAGROŻEŃ WEWNĘTRZNYCH LUB ZEWNĘTRZNYCH ORAZ WSKAZANIA NIEZBĘDNE DO UTRZYMANIA LUB ODTWORZENIA WŁAŚCIWEGO STANU OCHRONY SIEDLISK PRZYRODNICZYCH ORAZ GATUNKÓW ROŚLIN I ZWIERZĄT, DLA KTÓRYCH OCHRONY WYZNACZONO OBSZAR SPECJALNEJ OCHRONY PTAKÓW (KOD OBSZARU PLC 200004) Określa się następujące ustalenia do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin Białowieża i Narewka, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, planu zagospodarowania przestrzennego województwa podlaskiego, dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zewnętrznych: 1) w zakresie utrzymania niezbędnych korytarzy ekologicznych łączących Park z obszarem Natura 2000, jak również obu tych obszarów z dalszym otoczeniem w układzie ponadregionalnych powiązań ekologicznych, proponuje się następujące ustalenia: a) wyznaczenie korytarzy ekologicznych o znaczeniu lokalnym: – Białowieża – korytarz północny, południowy i zachodni (na zachód i północ od Parku Pałacowego i na północ od linii ulicy Żubrowej, na wschód od linii ulicy Puszczańskiej i na północ od linii ulicy Kamienne Bagno i Drogi Browskiej (korytarz ekologiczny Białowieża – korytarz północny nr I), na wschód i południe od linii ulicy Olgi Gabiec oraz Grudkowskiej oraz ulic Południowej i Polnej z wyłączeniem pasa terenu o szerokości 100 m wzdłuż tych dróg, w kierunku na południe i wschód od miejscowości Podolany II (korytarz ekologiczny Białowieża – korytarz południowy nr II); w odległości 150 m na wschód od granicy kompleksu leśnego leżącego między ulicami Zastawa i Krzyże (korytarz ekologiczny Białowieża – korytarz wschodni nr III)), – Pogorzelce – korytarz północny i południowy (na terenach po obu stronach drogi nr 1651B w pasie między pasem drogowym a granicą Parku w północnej części polany, a na południe od pasa drogowego do zwartej granicy lasu (korytarze ekologiczne Pogorzelce – korytarz północny nr IV i korytarz południowy nr V); na terenie wsi Pogorzelce z wyłączeniem pasa o szerokości 75 m po obu stronach drogi), – Masiewo – korytarz wschodni i zachodni (na terenie Polany Masiewskiej w odległości od 200 m po obu stronach drogi nr 1654B wraz z pasem o szerokości 100 m od północnej granicy Parku (korytarze ekologiczne Masiewo: korytarz wschodni nr VI i zachodni nr VII)). Mapę obrazującą przebieg korytarzy ekologicznych o znaczeniu lokalnym przedstawiono na rysunku 1. b) utworzenie korytarzy ekologicznych łączących Puszczę Białowieską z Puszczą Knyszyńską z przecięciem doliny rzeki Narwi pomiędzy zbiornikiem wodnym Siemianówka a granicą Rzeczypospolitej Polskiej oraz z przecięciem doliny rzeki Narwi na wysokości Puszczy Ladzkiej, c) utworzenie korytarza ekologicznego łączącego Puszczę Białowieską z Puszczą Mielnicką, d) zaleca się projektowanie nowych oraz dążenie do remontowania istniejących obiektów infrastruktury komunikacyjnej umożliwiających migrację płazów; 2) w zakresie stosunków wodnych i gospodarowania wodami – proponuje się utrzymanie poboru wód w ich ujęciach dla gminn na poziomie zabezpieczającym odtwarzanie zasobów wód podziemnych; 3) w zakresie gospodarki rolnej i leśnej proponuje się: a) wyłączenie z zalesiania gruntów w gminie Białowieża i utrzymanie ekstensywnej gospodarki rolnej lub łąkarskiej na działkach ewidencyjnych położonych po obu stronach drogi relacji Park Pałacowy – główna część Obwodu Ochronnego Sierganowo (do zabytkowej bramy) w pasie o szerokości 400 m z każdej strony, b) promowanie na terenie województwa podlaskiego hodowli żubra (Bison bonasus); 4) wskazania w zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz niezbędnych ograniczeń w ich użytkowaniu proponuje się: a) w gminie Narewka dopuszczenie zabudowy na terenie sołectwa Stare Masiewo w pasach o szerokości 200 m po obu stronach drogi nr 1654B z wyłączeniem pasa o szerokości 100 m od północnej granicy Parku,  b) wyłączenie w gminie Białowieża spod zabudowy, w tym również spod zabudowy zagrodowej, terenów położonych na zachód od Parku Pałacowego i na północ od linii ulicy Żubrowej i Paczoskiego, na wschód od linii ulicy Puszczańskiej i na północ od linii ulicy Kamienne Bagno i Drogi Browskiej, c) wyłączenie w gminie Białowieża spod zabudowy, w tym również spod zabudowy zagrodowej, terenów położonych pomiędzy rzeką Narewką a drogą Białowieża – Pogorzelce, d) ochronę przed zabudową i zalesieniem głównych osi widokowych na dolinę rzeki Narewki i obszar ochrony ścisłej (na przedpolu Parku) w rejonie drogi relacji Białowieża – Pogorzelce; ochrona przed zabudową i zalesieniem punktu widokowego na obszar ochrony ścisłej Parku z północno-zachodniego narożnika Parku Pałacowego w Białowieży oraz głównych osi widokowych na północ w kierunku Parku z linii wyznaczonej przez ulicę Żubrową i Paczoskiego w Białowieży, e) likwidację napowietrznej linii elektroenergetycznej biegnącej na północ i zachód od Parku Pałacowego w Białowieży oraz wzdłuż drogi Białowieża – Pogorzelce, f) utrzymanie rowerowo-pieszego charakteru przejścia granicznego z Białorusią Białowieża – Piererow, g) lokalizowanie nowych terenów zabudowy mieszkaniowej we wsiach Białowieża i Pogorzelce (gmina Białowieża) oraz Nowe Masiewo, Stare Masiewo i Zamosze (gmina Narewka) w bezpośrednim sąsiedztwie obecnej zabudowy z jednoczesnym uwzględnieniem historycznych układów jednostek osadniczych oraz specyfiki uwarunkowań przyrodniczych gmin, h) zachowanie w budownictwie mieszkaniowym gmin Białowieża i Narewka elementów tradycyjnych form architektonicznych, w tym: maksymalnej wysokości zabudowy do 2 kondygnacji, z drugą kondygnacją w poddaszu użytkowym, maksymalnej wysokości podłogi parteru nad gruntem do 0,65 m, symetrycznego dwuspadowego dachu z równymi połaciami i kątem ich nachylenia od 43° do 45° oraz maksymalną wysokością kalenicy do 8,0 m od poziomu terenu, i) dążenie do ochrony i eksponowania zasobów dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego jako wartości priorytetowych dla ochrony Puszczy Białowieskiej, j) utworzenie obszarów cichych na obszarze Parku; 5) w zakresie ochrony wód i gleb proponuje się: a) dążenie do wyposażenia wszystkich jednostek osadniczych w gminach Białowieża i Narewka w infrastrukturę ochrony środowiska, a w szczególności w lokalne lub zbiorcze sieci kanalizacji sanitarnej, w lokalne systemy podczyszczania wód opadowych zbieranych z terenów komunikacyjnych i przemysłowych (dróg, parkingów, obiektów turystycznych i innych nawierzchni utwardzonych), b) likwidację i rekultywację nieczynnych składowisk odpadów na terenie gminy Białowieża; 6) w zakresie ochrony powietrza – promowanie na obszarze Parku i na obszarze Puszczy Białowieskiej niskoemisyjnych technologii grzewczych oraz rozwiązań technicznych umożliwiających wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.  Rysunek 1. Przebieg korytarzy ekologicznych o znaczeniu lokalnym, stan na dzień 16.01.2014 r.