w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych
Rozdział 3. Szyby i szybiki
Rozdział 3
Szyby i szybiki
§ 62. Odgradzanie i oznakowanie wyrobisk przy głębionym szybie
Czynne wyrobiska mające bezpośrednie połączenia z głębionym lub pogłębianym szybem lub szybikiem odgradza się od szybu lub szybiku oraz odpowiednio oznakowuje.
1. Osoby wykonujące pracę w szybie lub szybiku zabezpiecza się przed spadającymi przedmiotami.
2. Wylot głębionego szybu zakrywa się szczelnym pomostem z klapami, otwieranymi wyłącznie w trakcie przejazdu naczynia wydobywczego lub w trakcie zejścia na pomost bezpieczeństwa.
§ 64. Roboty w szybie z pomostów roboczych lub naczyń wyciągowych
Roboty w szybie lub szybiku wykonuje się z pomostów roboczych lub naczyń wyciągowych, z zastrzeżeniem § 617.
§ 65. Rozbieranie i przekładanie pomostów oraz transport urządzeń
Rozbieranie lub przekładanie pomostów stałych, przemieszczanie pomostów wiszących oraz transport urządzeń w szybie lub szybiku wykonuje się po spełnieniu wymagań określonych w § 625.
1. W celu odwadniania głębionego szybu lub szybiku instaluje się nie mniej niż dwie pompy, które mogą być podłączone do jednego rurociągu tłocznego.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku głębienia szybu metodą mrożeniową.
§ 67. Instalacja mrożeniowa i otwór odprężająco-odwadniający
Przy głębieniu szybu lub szybiku metodą mrożeniową:
1) instalację mrożeniową wyposaża się w urządzenia sygnalizujące i blokujące nagły wypływ roztworu zamrażającego;
2) w środku przekroju szybu lub szybiku, w rdzeniu zamrażanego górotworu, wykonuje się otwór odprężająco-odwadniający na całej długości zamrażanego górotworu zgodnie z projektem technicznym.
1. Przy komorze pomp wykonuje się pomost umożliwiający obsługę pomp, wsiadanie do kubła i wysiadanie z kubła oraz ładowanie i wyładowanie urządzeń.
2. Wlot komory pomp do szybu lub szybiku zabezpiecza się barierą oraz progiem.
1. W przypadku prowadzenia robót podziemnych w likwidowanych zakładach górniczych oraz działalności, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, do wykonywania odwadniania dopuszcza się stosowanie pomp głębinowych zainstalowanych w szybach.
2. W okolicznościach, o których mowa w ust. 1, zapewnia się:
1) zainstalowanie w szybie pomp głębinowych wraz z rurociągami na jeden miesiąc przed osiągnięciem docelowego poziomu zwierciadła wody;
2) odprowadzenie najwyższego dobowego dopływu wody w czasie krótszym niż 20 godzin;
3) zbiornik wody, chodniki lub zroby o pojemności umożliwiającej zmagazynowanie dopływu wody w czasie przewidywanej najdłuższej awarii urządzeń odwadniających lub ich wymiany, aby poziom zwierciadła wody w szybie nie przekroczył poziomu dopuszczalnego;
4) możliwość:
a) przewietrzania, dokonywania pomiarów składu powietrza oraz ilości odpompowywanej wody,
b) dokonywania kontroli poziomu zwierciadła wody za pomocą dwóch niezależnych czujników o różnych konstrukcjach;
5) niezbędną rezerwę pomp i rurociągów tłocznych;
6) urządzenia umożliwiające wymianę, przegląd i kontrolę pomp i rurociągów tłocznych.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, pompy głębinowe stosuje się na podstawie projektu technicznego, w którym uwzględnia się warunki hydrogeologiczne występujące w całym rejonie objętym wpływami odwodnienia na sąsiednie czynne i zlikwidowane zakłady górnicze oraz na powierzchnię terenu.
§ 70. Posadowienie stopy obudowy opuszczanej w skałach plastycznych
Przy wykonaniu szybu lub szybiku metodą obudowy opuszczanej stopę obudowy posadawia się w skałach plastycznych, wodonieprzepuszczalnych na głębokość wynoszącą nie mniej niż 1 m.
§ 71. Zabezpieczenia podczas głębienia szybu otworem wielkośrednicowym
W trakcie głębienia lub pogłębiania szybu lub szybiku z zastosowaniem otworu wielkośrednicowego:
1) stosuje się zabezpieczenia przed wpadnięciem osób do otworu wielkośrednicowego;
2) zabezpiecza się wyrobisko pod otworem wielkośrednicowym w celu ochrony osób przed zagrożeniami.
1. W szybie lub szybiku, w którym za obudową występują skały luźne i zawodnione, elementy zbrojenia umocowuje się do obudowy wyłącznie metodą kotwienia. Długość kotew umocowanych do obudowy wynosi nie więcej niż 2/3 grubości obudowy.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do odcinków szybu lub szybiku w obudowie tubingowej i stalowej.
1. Szyb lub szybik wykonywany metodą nadsięwłomu o wysokości większej niż 20 m wyposaża się w szczelny pomost:
1) roboczy – w przodku nadsięwłomu;
2) bezpieczeństwa – w odległości nie mniejszej niż 2 m i nie większej niż 3 m pod pomostem roboczym;
3) ochronny – umieszczony na wysokości nie większej niż 6 m nad poziomem podszybia.
2. Otwory w pomoście ochronnym i bezpieczeństwa, przeznaczone dla ruchu wyciągu i przejścia osób, zabezpiecza się klapami otwieranymi wyłącznie na czas przejazdu lub przejścia.
1. Szyb lub szybik wykonywany metodą nadsięwłomu wyposaża się przy wysokości nadsięwłomu wynoszącej:
1) nie mniej niż 8 m i nie więcej niż 20 m – w przedział zsypny i drabinowy;
2) więcej niż 20 m – w przedział zsypny, drabinowy i wyciągowy.
2. Przedział zsypny wypełnia się na stałe urobkiem do wysokości pomostu bezpieczeństwa.
§ 75. Droga dojścia do przodka przedziałem drabinowym
Droga dojścia pracowników do przodka przedziałem drabinowym w szybach lub szybikach wykonywanych metodą nadsięwłomu wynosi nie więcej niż 50 m.
1. Metodą nadsięwłomu bez poszerzania wykonuje się szyb lub szybik o przekroju poprzecznym nie większym niż 12 m.
2. Poszerzenie nadsięwłomu wykonuje się z góry na dół.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do szybów lub szybików wykonywanych metodą nadsięwłomu w złożach soli i rud metali.
§ 77. Otwór badawczy przy przebijaniu nadsięwłomu
W przypadku przebijania nadsięwłomu do istniejącego wyrobiska na ostatnich 6 m wykonuje się otwór badawczy do tego wyrobiska lub z tego wyrobiska.
§ 78. Powiadamianie o przechodzeniu osób przedziałem drabinowym
Osoby wykonujące pracę w przodku nadsięwłomu powiadamia się o każdorazowym przechodzeniu osób przedziałem drabinowym.
§ 79. Ograniczenia wykonywania szybu metodą nadsięwłomu
Wykonywanie szybu lub szybiku metodą nadsięwłomu:
1) jest niedopuszczalne w skałach sypkich lub zaburzonych tektonicznie;
2) poprzedza się w polu metanowym odwierceniem otworu wentylacyjnego.
1. Przebudowę szybu lub szybiku, naprawę obudowy oraz remont wyposażenia wykonuje się z góry na dół.
2. W trakcie wykonywania robót związanych z procesami technologicznymi, o których mowa w ust. 1, wyciągi szybowe wykorzystuje się wyłącznie do celów związanych z wykonywaniem tych robót.
3. Roboty, o których mowa w ust. 1, wykonuje się zgodnie z projektem technicznym.
§ 81. Kierunek głębienia szybu i wykonywania obudowy
Głębienie szybu oraz wykonywanie obudowy szybowej realizuje się do środka szybu, wyznaczonego na powierzchni lub poziomie wyjściowym.
§ 82. Odrzutowanie środka szybu metodą pionowania mechanicznego
Odrzutowanie środka szybu z powierzchni lub poziomu wyjściowego na dno szybu wykonuje się metodą pionowania mechanicznego, stosując pion środkowy w postaci drutu stalowego, odpowiednio obciążonego, z zachowaniem współczynnika bezpieczeństwa nie mniejszego od trzech.
§ 83. Inne metody pionowania środka szybu
Dopuszcza się stosowanie innych metod pionowania pod warunkiem utrzymania dopuszczalnego odchylenia.
§ 84. Graniczne odchylenie osi pionowej szybu
Graniczne odchylenie osi pionowej szybu od pionu środkowego wynosi: Głębokość szybu [m] Maksymalne odchylenie [mm] do 100 ± 10 od do ± 20 od do ± 30 od do ± 40
§ 85. Odchylenie obudowy szybu od pionu środkowego
Dopuszczalne odchylenie odległości obudowy szybu od pionu środkowego w dowolnym przekroju, w zależności od rodzaju obudowy szybu, może wynosić dla obudowy szybu:
1) murowanej z cegły, betoników, betonu lub obudowy mieszanej ±50 mm;
2) tubingowej ± 20 mm.
§ 86. Odchylenie złączy obudowy tubingowej
Dopuszczalne odchylenie pionowych złączy obudowy tubingowej od kierunku wyznaczonego przez pion środkowy i pion kierunkowy mierzone na pionowych złączach tubingów nie przekracza wartości ±10 mm.
§ 87. Kontrola zawieszenia pionów szybowych
Prawidłowość zawieszenia pionu środkowego i pionu kierunkowego są okresowo, kontrolowane przez służbę mierniczą w odległościach nie mniejszych niż co 50 m.
1. Szyb lub szybik likwiduje się przez całkowite zasypanie materiałem dobranym odpowiednio do warunków geologicznych, przy uwzględnieniu:
1) hydrogeologicznych i gazowych warunków występujących w obrębie szybu;
2) zagrożenia metanowego i pożarowego;
3) sposobu:
a) zabezpieczenia poszczególnych poziomów na podszybiach,
b) przewietrzania szybu przed rozpoczęciem likwidacji i podczas jego likwidacji,
c) likwidacji zbrojenia szybu i urządzeń szybowych;
4) rodzaju i sposobu zamknięcia szybu oraz zabezpieczenia jego wylotu;
5) wpływu zagrożeń występujących po likwidacji szybu na powierzchnię i sąsiednie zakłady górnicze.
2. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się likwidowanie szybiku – przez zamknięcie na zrębie podwójnymi stałymi pomostami, a w wyrobiskach łączących się z szybikiem odpowiednio wytrzymałymi tamami wykonanymi z materiałów niepalnych po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy.
3. Roboty związane z likwidacją szybu lub szybiku prowadzi się zgodnie z projektem technicznym, o którym mowa w § 38, pod nadzorem osoby dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczonej przez kierownika ruchu zakładu górniczego.
4. Zlikwidowany szyb lub szybik oznacza się na mapach górniczych oraz w terenie.
Pełna treść aktu: w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych.