Rozdział 6. Szczegółowe kryteria w zakresie spełniania przez niektóre osoby wymogów posiadania odpowiedniej wiedzy i kompetencji oraz tryb i warunki postępowania przy dokonywaniu oceny oraz weryfikacji spełniania odpowiednich kryteriów przez te osoby
Rozdział 6
Szczegółowe kryteria w zakresie spełniania przez niektóre osoby wymogów posiadania odpowiedniej wiedzy i kompetencji oraz tryb i warunki postępowania przy dokonywaniu oceny oraz weryfikacji spełniania odpowiednich kryteriów przez te osoby
§ 40. Definicje pojęć stosowanych w rozdziale
Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału jest mowa o:
1) autoryzowanych pracownikach – rozumie się przez to osoby, o których mowa w art. 82a ust. 1 i 2 ustawy;
2) usłudze maklerskiej – rozumie się przez to:
a) działalność maklerską, o której mowa w art. 69 ust. 2 i 4 ustawy,
b) usługę, o której mowa w art. 69h ust. 1 ustawy,
c) usługę, o której mowa w art. 69i ustawy;
3) produkcie finansowym – rozumie się przez to:
a) instrument finansowy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy,
b) produkt energetyczny będący przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, który musi być wykonywany przez dostawę, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy, oraz
c) lokaty strukturyzowane, o których mowa w art. 3 pkt 55 ustawy;
4) wiedzy – rozumie się przez to wiedzę z zakresu wskazanego odpowiednio w § 43 pkt 1 lub 2, potwierdzoną dokumentem, o którym mowa w § 45 ust. 2;
5) doświadczeniu – rozumie się przez to doświadczenie praktyczne zdobyte przez wykonywanie czynności, o których mowa w § 45 ust. 4, w okresach wskazanych w tym przepisie;
6) kompetencji – rozumie się przez to umiejętność praktycznego zastosowania wiedzy zdobytej w wyniku doświadczenia.
1. Firma inwestycyjna zapewnia, aby autoryzowani pracownicy posiadali poziom wiedzy i kompetencji odpowiedni do zakresu i charakteru wykonywanych czynności, pozwalający na przestrzeganie właściwych wymogów prawnych, zaleceń właściwego organu nadzoru i standardów etycznych oraz działanie zgodne z zasadami uczciwego obrotu oraz w najlepiej pojętym interesie klienta.
2. Firma inwestycyjna jest obowiązana uzyskać od osoby, która ma wykonywać czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy, dokumenty i informacje umożliwiające ustalenie posiadanego przez tę osobę poziomu wiedzy i kompetencji.
3. W przypadku nieotrzymania dokumentów i informacji, o których mowa w ust. 2, firma inwestycyjna nie dopuszcza osoby do samodzielnego wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy.
1. W przypadku ustalenia przez firmę inwestycyjną, że osoba, która ma wykonywać czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy, nie posiada odpowiedniej wiedzy lub kompetencji, osoba ta może wykonywać te czynności wyłącznie pod nadzorem odpowiedniego autoryzowanego pracownika.
2. Autoryzowany pracownik, o którym mowa w ust. 1, posiada:
1) odpowiednią wiedzę i kompetencje;
2) odpowiednie zasoby czasowe, aby móc efektywnie sprawować powierzony mu nadzór.
3. Zakres nadzoru wykonywanego przez autoryzowanego pracownika dostosowuje się do zakresu i charakteru czynności, które ma wykonywać osoba, o której mowa w ust. 1, oraz posiadanych przez nią wiedzy i kompetencji.
4. Autoryzowany pracownik, o którym mowa w ust. 1, nadzorujący osobę, o której mowa w ust. 1, ponosi odpowiedzialność za wykonanie przez tę osobę czynności objętych nadzorem w sposób prawidłowy, w tym zgodny z przepisami prawa i regulacjami wewnętrznymi firmy inwestycyjnej.
5. W przypadku gdy osoba, o której mowa w ust. 1, pozostająca pod nadzorem sporządza raport odpowiedniości, o którym mowa w art. 83g ust. 3 ustawy, autoryzowany pracownik nadzorujący tę osobę podpisuje ten raport.
6. Osoba, o której mowa w ust. 1, nie może wykonywać czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy, pod nadzorem przez łączny okres dłuższy niż 4 lata.
§ 43. Wymagania wiedzy i kompetencji dla autoryzowanych pracowników
Firma inwestycyjna upoważnia osobę do wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1:
1) pkt 1 ustawy, jako autoryzowanego pracownika, jeżeli posiada ona, w zależności od rodzaju powierzonych obowiązków, odpowiednią wiedzę i kompetencje w zakresie:
a) głównych cech, ryzyka i specyfiki produktów finansowych będących przedmiotem usług maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną, odpowiednio do stopnia ich skomplikowania,
b) kosztów i opłat, w tym należności publicznoprawnych, jakie klient może ponieść w związku z nabyciem lub zbyciem albo zawarciem lub rozwiązaniem umowy produktu finansowego albo wykonywaniem usługi maklerskiej na jego rzecz,
c) cech charakterystycznych oraz zasad świadczenia poszczególnych usług maklerskich przez firmę inwestycyjną,
d) funkcjonowania rynku finansowego oraz wpływu wydarzeń zachodzących na tym rynku na wartość lub wycenę produktu finansowego, w zakresie którego autoryzowani pracownicy przekazują informacje klientowi lub potencjalnemu klientowi,
e) wpływu danych o gospodarce światowej, regionalnej lub narodowej na rynek finansowy lub wartość lub wycenę produktu finansowego, w zakresie którego autoryzowani pracownicy przekazują informacje klientowi lub potencjalnemu klientowi,
f) różnic pomiędzy wynikami osiąganymi w przeszłości, w związku z inwestowaniem w dany produkt finansowy lub w związku z określonym indeksem finansowym lub ze świadczeniem określonej usługi maklerskiej, a prognozami przyszłych wyników, w tym ograniczeń wynikających z prognozowania wyników,
g) problematyki zasad ochrony informacji poufnych i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku) oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu,
h) oceny istotnych danych związanych z produktem finansowym, zawartych w prospekcie emisyjnym, memorandum informacyjnym, sprawozdaniu finansowym, dokumencie zawierającym kluczowe informacje dla inwestorów lub innym dokumencie o podobnym charakterze,
i) specyfiki funkcjonowania rynków, na których jest prowadzony obrót produktem finansowym, w tym odpowiednich systemów obrotu instrumentami finansowymi,
j) podstawowej znajomości zasad wyceny produktów finansowych będących przedmiotem usług maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną;
2) pkt 2 ustawy, jako autoryzowanego pracownika, jeżeli posiada ona odpowiednią wiedzę i kompetencje w zakresie:
a) o którym mowa w pkt 1 lit. a i b oraz d–h,
b) dokonywania oceny odpowiedniości produktów finansowych będących przedmiotem usługi, o której mowa w art. 69 ust. 2 pkt 5 ustawy, świadczonej przez firmę inwestycyjną na podstawie adekwatnych, wiarygodnych i aktualnych informacji na temat wiedzy, doświadczenia, sytuacji finansowej oraz celów inwestycyjnych klienta,
c) możliwości dokonywania zmiany w ocenie odpowiedniości danego produktu finansowego dla klienta, jaka mogłaby zaistnieć od momentu zgromadzenia odpowiednich informacji o kliencie,
d) podstawowych zasad zarządzania portfelem produktów finansowych, w tym dywersyfikacji portfela z uwzględnieniem alternatywnych wariantów inwestowania.
§ 44. Osoby uznawane za posiadające wiedzę i kompetencje
Za osobę posiadającą odpowiednią wiedzę i kompetencje uznaje się:
1) osobę, o której mowa w art. 82a ust. 2 ustawy;
2) osobę, która posiada tytuł naukowy lub zawodowy, zgodnie z wykazem określonym w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 94 ust. 3 ustawy.
1. W przypadku gdy osoba, która ma wykonywać czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 ustawy, nie posiada odpowiedniej wiedzy, w celu jej uzyskania firma inwestycyjna kieruje tę osobę na:
1) szkolenie organizowane w ramach struktury firmy inwestycyjnej (szkolenie wewnętrzne) lub
2) szkolenie organizowane przez właściwy podmiot zewnętrzny (szkolenie zewnętrzne).
2. Ukończenie szkolenia, o którym mowa w ust. 1, jest potwierdzane dokumentem stwierdzającym pozytywną weryfikację wiedzy z zakresu objętego szkoleniem (certyfikat). Na podstawie certyfikatu firma inwestycyjna uznaje, że pracownik posiada odpowiednią wiedzę do wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 ustawy.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy osoba, o której mowa w ust. 1:
1) odbędzie szkolenie we własnym zakresie oraz
2) uzyska certyfikat, o którym mowa w ust. 2.
4. W przypadku gdy osoba, która ma wykonywać czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 ustawy, nie posiada odpowiedniego doświadczenia w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1:
1) pkt 1 ustawy, dotyczących:
a) obligacji skarbowych oraz instrumentów finansowych, o których mowa w art. 83h ust. 6 ustawy, wykonuje te czynności pod nadzorem przez okres co najmniej 6 miesięcy,
b) produktów finansowych innych niż produkty finansowe, o których mowa w lit. a, wykonuje te czynności pod nadzorem przez okres co najmniej 12 miesięcy;
2) pkt 2 ustawy, dotyczących:
a) obligacji skarbowych oraz instrumentów finansowych, o których mowa w art. 83h ust. 6 ustawy, wykonuje te czynności pod nadzorem przez okres co najmniej 18 miesięcy,
b) produktów finansowych innych niż produkty finansowe, o których mowa w lit. a, wykonuje te czynności pod nadzorem przez okres co najmniej 24 miesięcy.
5. Okresy wykonywania czynności pod nadzorem w różnych firmach inwestycyjnych łączą się, o ile przerwa pomiędzy nimi jest nie dłuższa niż 6 miesięcy.
1. Firma inwestycyjna określa, w formie pisemnej, zakres obowiązków i uprawnień autoryzowanych pracowników oraz osób wykonujących pod ich nadzorem czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy, a w przypadkach gdy jest to uzasadnione skalą, charakterem i zakresem działalności firmy inwestycyjnej – zapewnia wyodrębnienie organizacyjne autoryzowanych pracowników oraz osób wykonujących pod ich nadzorem czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 ustawy, od autoryzowanych pracowników oraz osób wykonujących pod ich nadzorem czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 2 ustawy.
2. Firma inwestycyjna może nie wprowadzać wyodrębnienia organizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli jest w stanie wykazać, że jego brak nie wpłynie na prawidłowe wykonywanie czynności przez autoryzowanych pracowników oraz osoby wykonujące czynności pod ich nadzorem, a także nie spowoduje wystąpienia konfliktu interesów.
1. Firma inwestycyjna jest obowiązana zapewnić, aby autoryzowani pracownicy po rozpoczęciu wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 ustawy, znali, rozumieli i stosowali przez okres ich wykonywania odpowiednie regulacje prawne oraz wewnętrzne regulacje firmy inwestycyjnej związane z wykonywanymi czynnościami.
2. W celu realizacji wymogu, o którym mowa w ust. 1, firma inwestycyjna zapewnia w szczególności:
1) regularny udział autoryzowanych pracowników w doskonaleniu zawodowym lub szkoleniach w zakresie zasad i trybu wykonywania usług maklerskich wynikających z przepisów ustawy lub innych ustaw mających zastosowanie do działalności firmy inwestycyjnej, przepisów wydanych na ich podstawie, a także przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (rozporządzenie w sprawie nadużyć na rynku) oraz uchylającego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady i dyrektywy Komisji 2003/124/WE, 2003/125/WE i 2004/72/WE (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 1, z późn. zm.), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 84, z późn. zm.) i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2830 z dnia 17 października 2023 r. uzupełniającego dyrektywę 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady przez ustanowienie przepisów dotyczących harmonogramu, kwestii administracyjnych oraz pozostałych aspektów sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji gazów cieplarnianych (Dz. Urz. UE L 2023/2830 z 20.12.2023) lub innych bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej, które mają zastosowanie do działalności firmy inwestycyjnej;
2) regularny udział autoryzowanych pracowników w szkoleniach dotyczących cech i charakterystyki produktów finansowych oferowanych lub wprowadzanych do oferty firmy inwestycyjnej;
3) regularną ocenę wiedzy i kompetencji posiadanych przez autoryzowanych pracowników, w tym przez monitorowanie sposobu wykonywania czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 ustawy.
§ 48. Szkolenia przy sprzedaży krzyżowej usług maklerskich
Firma inwestycyjna zapewnia odpowiednie szkolenia osób zatrudnionych, które są zaangażowane w proces oferowania klientom lub potencjalnym klientom usług maklerskich świadczonych w ramach sprzedaży krzyżowej lub zawierania z tymi klientami lub potencjalnymi klientami umów sprzedaży krzyżowej.
§ 49. Okresowy przegląd wiedzy i kompetencji pracowników
Firma inwestycyjna w zależności od potrzeb, nie rzadziej niż raz w roku, przeprowadza przegląd wiedzy i kompetencji posiadanych przez autoryzowanych pracowników, uwzględniając ich rozwój i zdobyte doświadczenia oraz wprowadzone zmiany w przepisach prawa, które mają zastosowanie do wykonywanych przez nich czynności, a w przypadku zaistnienia takiej potrzeby podejmuje działania niezbędne do zapewnienia przestrzegania przez autoryzowanych pracowników wprowadzonych zmian w przepisach prawa albo uzupełnienia wiedzy i kompetencji.
1. Firma inwestycyjna ustanawia i wdraża politykę w zakresie:
1) przeprowadzania szkoleń i potwierdzania posiadania wiedzy i kompetencji;
2) zasad i kryteriów wyboru podmiotu, o którym mowa w § 45 ust. 1 pkt 2.
2. Polityka, o której mowa w ust. 1, zawiera co najmniej:
1) określenie środków finansowych oraz zasobów kadrowych przeznaczonych na potrzeby dokonywania weryfikacji wiedzy;
2) procedurę i sposoby identyfikacji potrzeb szkoleniowych pracowników będące podstawą ich kierowania na szkolenie, o którym mowa w § 45 ust. 1.
3. Zakres i procedura przeprowadzania szkolenia, o którym mowa w § 45 ust. 1, oraz potwierdzania wiedzy pracowników obejmują co najmniej obszary wskazane odpowiednio w § 43 pkt 1 lub 2. Formę, czas przeznaczony na szkolenie oraz sposób jego przeprowadzenia dostosowuje się do zakresu objętego szkoleniem.
4. Potwierdzanie wiedzy pracowników odbywa się w sposób obiektywny, gwarantujący sprawdzenie wiedzy z obszarów wskazanych odpowiednio w § 43 pkt 1 lub 2, przy zachowaniu poufności pytań i anonimowości osób, których wiedza podlega weryfikacji.
5. Polityka, o której mowa w ust. 1, podlega zatwierdzeniu przez funkcję zgodności z przepisami i zarząd firmy inwestycyjnej, a w przypadku banku prowadzącego działalność maklerską i banku państwowego prowadzącego działalność maklerską – osobę kierującą biurem maklerskim.
6. Firma inwestycyjna podejmuje działania mające na celu utrzymanie oraz pogłębianie przez autoryzowanych pracowników posiadanej wiedzy i kompetencji, w szczególności przez ich uczestnictwo w regularnym doskonaleniu zawodowym lub szkoleniach, a także w szkoleniach wymaganych przed rozpoczęciem oferowania przez firmę inwestycyjną nowych usług maklerskich lub nowych produktów finansowych będących ich przedmiotem.
7. Firma inwestycyjna podejmuje działania, o których mowa w ust. 6, niezależnie od działań podejmowanych w następstwie przeglądu, o którym mowa w § 49.
§ 51. Ocena zgodności postępowania firmy inwestycyjnej
Funkcja zgodności z przepisami ocenia zgodność postępowania firmy inwestycyjnej z § 40–50. Wyniki oceny są załącznikiem do sprawozdania, o którym mowa w art. 22 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2017/565.
§ 52. Wyłączenie stosowania przepisów wobec określonych osób
Przepisy niniejszego rozdziału nie mają zastosowania do osób, które na rzecz firmy inwestycyjnej:
1) wyłącznie udzielają klientom lub potencjalnym klientom informacji, gdzie mogą oni zapoznać się z informacjami na temat usług maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną i produktów finansowych będących ich przedmiotem lub
2) wyłącznie dystrybuują materiały promocyjne i reklamowe dotyczące usług maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną lub produktów finansowych będących ich przedmiotem, lub
3) wyłącznie przekazują na żądanie klienta lub potencjalnego klienta dokumenty dotyczące usług maklerskich świadczonych przez firmę inwestycyjną lub produktów finansowych będących ich przedmiotem, lub
4) nie wykonują czynności stanowiących przedmiot usługi maklerskiej i nie mają bezpośredniego kontaktu z klientem lub potencjalnym klientem, w tym również telefonicznie lub przez wykorzystywanie elektronicznych kanałów komunikacji.
1. Firma inwestycyjna zapewnia, że podmiot będący osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, z którym zawarła umowę, o której mowa w art. 79 ust. 1 ustawy:
1) wykonuje czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 ustawy, przez osoby, które spełniają warunki określone w § 41, § 42 ust. 1–4 i 6, § 43 pkt 1, § 44 oraz § 45 ust. 1–3, ust. 4 pkt 1 i 2 oraz ust. 5;
2) dokonuje przeglądów wiedzy i kompetencji oraz szkoleń osób, o których mowa w pkt 1, w zakresie wynikającym z § 46–50.
2. Firma inwestycyjna zapewnia, że podmiot będący osobą fizyczną, z którym zawarła umowę, o której mowa w art. 79 ust. 1 ustawy, wykonuje czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 ustawy, z zachowaniem warunków określonych w § 41, § 43 pkt 1, § 44 i § 45 ust. 1–3.
3. Firma inwestycyjna dokonuje przeglądów wiedzy i kompetencji oraz szkoleń osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w zakresie wynikającym z § 46–50.
§ 54. Stosowanie przepisów rozdziału do banku
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do banku, o którym mowa w art. 70 ust. 2 ustawy.