Przejdź do treści

Rozporządzenie

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Akt obowiązującyDz.U.2016.1196Uchwalono: Tekst ogłoszony

Tekst aktu: wydany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Dziennik Ustaw z 2016 r. poz. 1196.Opracowanie: indeksy rzeczowe, interpretacje przepisów i powiązania z orzecznictwem - Kancelarium.

Spis treści (24)

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu „Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej” w ramach poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie Na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Roz-

§ 1. Zakres regulacji dotyczącej przyznawania pomocy

Rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu „Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej” w ramach poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020, zwanym dalej „Programem”, w tym:

1) formę i tryb składania wniosków o przyznanie pomocy finansowej oraz wniosków o płatność;
2) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy finansowej oraz wnioski o płatność;
3) kryteria wyboru operacji;
4) przypadki, w których następcy prawnemu beneficjenta jest przyznawana pomoc, oraz warunki i tryb przyznania tej pomocy.

§ 2. Warunki przyznania pomocy finansowej

1. Pomoc finansową na operacje typu „Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej” w ramach poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich” objętego Programem, zwaną dalej „pomocą”, przyznaje się:
1) rolnikowi, małżonkowi rolnika lub domownikowi rolnika, który:
a) jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
b) ma ukończone 18 lat w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy,
c) podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie z mocy ustawy, nieprzerwanie co najmniej od 24 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy,
d) nie jest wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub Krajowego Rejestru Sądowego albo ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych od 24 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy, albo
2) beneficjentowi poddziałania „Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi” objętego Programem oraz spełniającemu warunek, o którym mowa w pkt 1 lit. d
 który przedłożył biznesplan dotyczący podjęcia działalności pozarolniczej oraz zobowiązał się do jego realizacji.
2. Pomoc przyznaje się, jeżeli:
1) gospodarstwo rolne, w którym pracuje rolnik, małżonek rolnika lub domownik rolnika, o którym mowa w ust. 1 pkt 1:
a) ma wielkość ekonomiczną nie większą niż 15 000 euro,
b) jest położone w miejscowości znajdującej się na terenie:
 gminy wiejskiej lub
 gminy miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców, lub
 gminy miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców;
2) w roku złożenia wniosku lub co najmniej w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy przyznano rolnikowi albo jego małżonkowi, albo współposiadaczowi gospodarstwa, o którym mowa w pkt 1, jednolitą płatność obszarową, na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, do użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.
3. W przypadku gdy gospodarstwo rolne, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, jest położone na obszarze więcej niż jednej gminy, za gminę, na obszarze której jest położone gospodarstwo, uznaje się tę gminę, w której jest położona największa część gruntów rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.

§ 3. Wymagania dotyczące biznesplanu operacji

1. Biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1, zawiera:
1) opis wyjściowej sytuacji ekonomicznej podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, obejmujący informacje dotyczące:
a) źródeł finansowych i zasobów materialnych, jakie podmiot ten posiada do podjęcia działalności pozarolniczej, w tym gruntów, budynków i budowli, maszyn, urządzeń i wyposażenia, które będą wykorzystywane w ramach prowadzenia tej działalności,
b) kwalifikacji zawodowych z zakresu podejmowanej działalności pozarolniczej, o ile podmiot ten takie kwalifikacje posiada,
c) wielkości ekonomicznej gospodarstwa podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
2) wskazanie celów pośrednich i końcowych, dotyczących rozwoju działalności pozarolniczej;
3) wskazanie planowanej do utworzenia liczby miejsc pracy;
4) informacje dotyczące działań mających na celu rozwój działalności pozarolniczej, w tym:
a) opis i szacunkową wartość planowanych inwestycji w środki trwałe i inne środki związane z działalnością pozarolniczą oraz wskazanie, czy mają one charakter innowacyjny w obrębie gminy, na obszarze której będzie się znajdować główne miejsce wykonywania działalności w zakresie produktu lub procesu (technologii), lub marketingu, lub organizacji,
b) informacje o planowanym udziale w szkoleniach lub korzystaniu z usług doradczych, w tym szacunkową wartość tych działań lub innych przedsięwzięć, wymaganych do rozwoju działalności pozarolniczej – jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy planuje realizację tych działań;
5) charakterystykę podejmowanej działalności pozarolniczej, w tym określenie przedmiotu tej działalności, zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD);
6) uzasadnienie ekonomiczne operacji.
2. Pomoc przyznaje się, jeżeli biznesplan, o którym mowa w ust. 1:
1) zapewnia zgodność szacunkowych wartości planowanych inwestycji w środki trwałe z cenami rynkowymi;
2) przewiduje:
a) wydatki w kwocie stanowiącej co najmniej 100% kwoty pomocy, w tym inwestycje w środki trwałe o szacunkowej wartości równej co najmniej kwocie stanowiącej 70% kwoty pomocy,
b) zakup wyłącznie nowych maszyn, urządzeń oraz wyposażenia – w ramach inwestycji, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a,
c) utworzenie co najmniej jednego miejsca pracy;
3) zakłada, że:
a) miejsce zamieszkania podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy oraz główne miejsce wykonywania działalności pozarolniczej, które zostanie wskazane w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, w przypadku inwestycji niezwiązanych z nieruchomością, znajduje się w miejscowości należącej do:
 gminy wiejskiej lub
 gminy miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców, lub
 gminy miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców,
b) jeżeli operacja, którą zamierza realizować podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, jest związana z budową, przebudową, remontem połączonym z modernizacją, wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętej operacją, miejsce położenia tej nieruchomości będzie znajdować się w miejscowości, o której mowa w lit. a,
c) miejscem realizacji operacji, o której mowa w lit. b, jest miejsce położenia nieruchomości.
3. W przypadku gdy biznesplan, o którym mowa w § 2 ust. 1, przewiduje inwestycję związaną z budową, przebudową lub remontem połączonym z modernizacją, inwestycja ta może zostać zrealizowana wyłącznie na gruntach stanowiących własność lub współwłasność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot dzierżawy, lub przedmiot posiadania na podstawie innej umowy, podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy.
4. Inwestycji, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. a, nie finansuje się z innych środków publicznych.
5. Za kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b, uważa się:
1) ukończone studia pierwszego stopnia lub studia drugiego stopnia, lub jednolite studia magisterskie, lub
2) wykształcenie średnie, lub
3) kwalifikacje na poziomie zasadniczej szkoły zawodowej w zawodzie związanym z rozpoczęciem określonej działalności pozarolniczej, wymienionej w załączniku do rozporządzenia, lub
4) tytuł wykwalifikowanego robotnika, mistrza lub tytuł zawodowy lub tytuł zawodowy mistrza, w zawodzie związanym z rozpoczęciem działalności pozarolniczej wymienionej w załączniku do rozporządzenia, uzyskany w formach pozaszkolnych.
6. Dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji zawodowych, o których mowa w ust. 5, są w szczególności świadectwo, certyfikat lub dyplom.

§ 4. Ustalanie wielkości ekonomicznej gospodarstwa

1. Wielkość ekonomiczna gospodarstwa, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. c, jest ustalana na podstawie całkowitej rocznej standardowej produkcji gospodarstwa wyrażonej w euro.
2. Całkowita roczna standardowa produkcja gospodarstwa, o której mowa w ust. 1, jest ustalana na podstawie współczynników standardowej produkcji obliczonych zgodnie z metodologią Unii Europejskiej zawartą w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1242/2008 z dnia 8 grudnia 2008 r. ustanawiającym wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. UE L 335 z 13.12.2008, str. 3 i Dz. Urz. UE L 248 z 01.01.2010, str. 17).
3. Przy ustalaniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. a, bierze się po uwagę:
1) uprawy w plonie głównym w roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy, przy czym za plon główny uznaje się uprawę, której okres wegetacji jest najdłuższy – w przypadku produkcji roślinnej;
2) stan średni zwierząt w roku, w którym przypada dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy – w przypadku produkcji zwierzęcej.

§ 6. Wysokość pomocy i ograniczenia jej przyznawania

1. Pomoc przyznaje się w wysokości 100 000 zł.
2. Pomoc przyznaje się danemu podmiotowi tylko raz.
3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do podmiotów, którym przyznano pomoc, jeżeli:
1) zostało stwierdzone wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 15 ust. 2 i 3, albo
2) została uchylona decyzja o przyznaniu pomocy – w przypadku, o którym mowa w § 15 ust. 4.
4. Pomocy nie przyznaje się podmiotowi, który uzyskał pomoc finansową:
1) na operacje typu „Premie dla młodych rolników” w ramach poddziałania „Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników”, objętych Programem lub
2) na operacje typu „Restrukturyzacja małych gospodarstw” w ramach poddziałania „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw”, objętych Programem, lub
3) w ramach działania „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013, lub
4) w ramach działania „Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju” dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania „Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013.

§ 7. Ogłoszenie o naborze wniosków i udostępnienie formularzy

1. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej „Agencją”, podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej administrowanej przez Agencję, co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu krajowym oraz w siedzibie Agencji, oddziałów regionalnych i biur powiatowych Agencji, ogłoszenie o naborze wniosków o przyznanie pomocy, nie później niż 30 dni przed dniem planowanego rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.
2. Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 1, zawiera wskazanie dnia rozpoczęcia oraz dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy.
3. Dzień rozpoczęcia terminu składania wniosków, o którym mowa w ust. 2, powinien przypadać w pierwszym albo drugim kwartale roku kalendarzowego, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 14 dni oraz dłuższy niż 30 dni.
4. Agencja udostępnia formularz wniosku o przyznanie pomocy, formularz wniosku o płatność, wzór biznesplanu oraz wzory oświadczeń dołączanych do wniosku o przyznanie pomocy oraz do wniosku o płatność nie później niż w dniu podania do publicznej wiadomości ogłoszenia, o którym mowa w ust. 1.

§ 9. Treść wniosku o przyznanie pomocy i wymagane załączniki

1. Wniosek o przyznanie pomocy, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiera:
1) dane podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy:
a) imię i nazwisko,
b) miejsce zamieszkania i adres,
c) numer identyfikacyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (numer PESEL), a jeżeli podmiot ten nie posiada obywatelstwa polskiego – kod kraju, serię i numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości,
d) numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile został nadany;
2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, o ile został mu nadany, albo numer identyfikacyjny:
a) małżonka – w przypadku gdy wyraził zgodę na nadanie mu tego numeru albo
b) współposiadacza gospodarstwa – w przypadku gdy wyraził zgodę na nadanie mu tego numeru lub
c) rolnika – w przypadku gdy wyraził zgodę na nadanie mu tego numeru;
3) oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o:
a) spełnieniu warunku, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d,
b) niepodleganiu zakazowi dostępu do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.),
c) wielkości uzyskanej pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1);
4) dane małżonka, o których mowa w pkt 1 – w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim;
5) opis planowanej operacji, w tym określenie miejsca jej realizacji, celów, zakresu i kosztów;
6) charakterystykę podejmowanej działalności pozarolniczej;
7) informacje dotyczące gospodarstwa – w przypadku podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
8) plan finansowy operacji;
9) zestawienie rzeczowo-finansowe operacji;
10) informację o załącznikach dołączonych do wniosku.
2. Do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się:
1) kopię wniosku o wpis do ewidencji producentów w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jeżeli podmiotowi ubiegającemu się o przyznanie pomocy, małżonkowi albo współposiadaczowi gospodarstwa nie został nadany numer identyfikacyjny, a w przypadku składania wniosku o wpis tego podmiotu do ewidencji łącznie z wnioskiem o przyznanie pomocy – oryginał wniosku;
2) kopię dokumentu tożsamości podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy;
3) biznesplan na informatycznym nośniku danych (CD lub DVD), opracowany na formularzu udostępnionym przez Agencję, oraz wydruk podsumowania biznesplanu;
4) zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy oraz zakresie tego ubezpieczenia, wydane nie wcześniej niż dwa miesiące przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy – w przypadku osoby fizycznej, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
5) formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, zawierający informacje, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz. U. poz. 311, z 2013 r. poz. 276 oraz z 2014 r. poz. 1543);
6) kopie zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w okresie 2 poprzedzających go lat;
7) dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zawodowych, o których mowa w § 3 ust. 6;
8) numer księgi wieczystej potwierdzający własność lub współwłasność nieruchomości, na której będzie realizowana operacja;
9) kopię umowy dzierżawy, najmu lub użyczenia nieruchomości, lub innej umowy, na podstawie której wnioskodawca posiada nieruchomość, na której będzie realizowana operacja, zawartej na okres co najmniej 6 lat od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy;
10) oświadczenie właściciela albo współwłaściciela nieruchomości o wyrażeniu zgody na realizację operacji związanej z budową, przebudową lub remontem połączonym z modernizacją, sporządzone na formularzu udostępnionym przez Agencję – w przypadku gdy operacja będzie realizowana na nieruchomości niestanowiącej własności podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy albo stanowiącej współwłasność tego podmiotu.
3. Kopie dokumentów załącza się w formie kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub podmiot, który wydał dokument, albo poświadczonych przez notariusza.
4. Podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy informuje Agencję o wszelkich zmianach w zakresie danych zawartych we wniosku, o którym mowa w ust. 1, oraz w dołączonych do niego dokumentach, niezwłocznie po ich zaistnieniu.

§ 10. Kryteria wyboru i kolejność przyznawania pomocy

1. Pomoc przysługuje w kolejności ustalonej dla województwa na podstawie kryteriów wyboru.
2. O kolejności przysługiwania pomocy decyduje suma uzyskanych punktów, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, przyznawanych na podstawie następujących kryteriów wyboru:
1) jeżeli w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy miał nie więcej niż 40 lat – przyznaje się 3 punkty;
2) jeżeli operacja wpływa na realizację celów przekrojowych, o których mowa w art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), w zakresie innowacyjności, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, w odniesieniu do gminy, na obszarze której będzie zlokalizowane główne miejsce wykonywania działalności podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy – przyznaje się 2 punkty;
3) jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy jest beneficjentem poddziałania „Płatności na rzecz rolników kwalifikujących się do systemu dla małych gospodarstw, którzy trwale przekazali swoje gospodarstwo innemu rolnikowi” objętego Programem – przyznaje się 2 punkty;
4) jeżeli bezrobocie w powiecie, na obszarze którego jest położona gmina, w której jest planowana realizacja operacji, według danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny w miesiącu poprzedzającym miesiąc podania do publicznej wiadomości informacji, o której mowa w § 7 ust. 1, było:
a) najwyższe w województwie – przyznaje się 2 punkty,
b) niższe niż bezrobocie, o którym mowa w lit. a – przyznaje się liczbę punktów, proporcjonalnie mniejszą od liczby punktów określonej w lit. a, zgodnie z wartością bezrobocia w powiecie, w którym jest planowana realizacja operacji;
5) jeżeli biznesplan przewiduje, uwzględniając osobę fizyczną ubiegającą się o pomoc, która podejmuje we własnym imieniu działalność gospodarczą, utworzenie:
a) co najmniej 2 i mniej niż 3 miejsca pracy w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne – przyznaje się 3 punkty,
b) co najmniej 3 miejsca pracy w przeliczeniu na pełne etaty średnioroczne – przyznaje się 4 punkty;
6) posiadanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy kwalifikacji zawodowych z zakresu podejmowanej działalności pozarolniczej przewidzianej w biznesplanie, wymienionych w § 3 ust. 5 – przyznaje się 1 punkt.
3. Punkty na podstawie kryteriów wyboru, o których mowa w ust. 2, przyznaje się, biorąc pod uwagę informacje, zobowiązania i oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie pomocy oraz w biznesplanie.

§ 11. Kryteria ustalania kolejności przysługiwania pomocy

1. Kolejność przysługiwania pomocy jest ustalana na podstawie danych i informacji zawartych we wniosku o przyznanie pomocy i dołączonych do niego dokumentach oraz kontroli administracyjnej. Dokonanie przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zmian we wniosku o przyznanie pomocy lub w dołączonych do niego dokumentach po upływie 20 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy nie wpływa na kolejność przysługiwania pomocy, z wyłączeniem przypadku, gdy zmiana taka powoduje zmniejszenie liczby punktów.
2. W pierwszej kolejności pomoc przysługuje podmiotom ubiegającym się o przyznanie pomocy, które uzyskały największą liczbę punktów, przy czym pomoc jest przyznawana, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy uzyskał co najmniej 4 punkty. W przypadku podmiotów, które uzyskały mniej niż 4 punkty, przyznania pomocy odmawia się w drodze decyzji.
3. W przypadku podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy, które uzyskały taką samą liczbę punktów, w pierwszej kolejności pomoc przysługuje podmiotowi, którego biznesplan przewiduje wyższy udział inwestycji w środki trwałe.
4. W przypadku podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy, które uzyskały taką samą liczbę punktów i których biznesplan przewiduje taki sam udział inwestycji w środki trwałe, o kolejności przysługiwania pomocy decyduje wiek tego podmiotu, przy czym pierwszeństwo w uzyskaniu pomocy ma operacja realizowana przez młodszy podmiot.
5. Jeżeli dane lub informacje zawarte we wniosku lub biznesplanie, mające wpływ na ustalenie kolejności przysługiwania pomocy, ulegną zmianie w wyniku kontroli administracyjnej, aktualizacji kolejności przysługiwania pomocy dokonuje się wyłącznie w przypadku, gdy z danych uzyskanych w wyniku kontroli wynika, że pomoc przysługuje w dalszej kolejności niż pierwotnie ustalona.

§ 12. Ustalenie i publikacja kolejności przysługiwania pomocy

1. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji, niezwłocznie po przyznaniu punktów, o których mowa w § 10 ust. 2, oraz – w przypadku, o którym mowa w § 11 ust. 5 – po dokonaniu aktualizacji, ustala:
1) kolejność przysługiwania pomocy w województwie;
2) które z wniosków o przyznanie pomocy uzyskały co najmniej 4 punkty;
3) który wniosek o przyznanie pomocy jako pierwszy uzyskał mniej niż 4 punkty.
2. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji, niezwłocznie po dokonaniu ustaleń, o których mowa w ust. 1, przekazuje informację w tym zakresie oraz każdą aktualizację tej informacji do Prezesa Agencji.
3. Prezes Agencji niezwłocznie po otrzymaniu informacji, o której mowa w ust. 2, podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Agencję informację o kolejności przysługiwania pomocy w poszczególnych województwach.

§ 13. Warunki przyznania pomocy i rozpoczęcia biznesplanu

1. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy w terminie 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy.
2. Decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji, następujących warunków:
1) rozpoczęcia realizacji biznesplanu;
2) zarejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej w ewidencji, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d;
3) zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, z tytułu wykonywania działalności, o której mowa w § 5;
4) zaprzestania podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników – w przypadku osoby fizycznej, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
5) złożenia wniosku o płatność pierwszej raty pomocy.
3. Decyzja o przyznaniu pomocy zawiera pouczenie o:
1) konieczności spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, i przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 14 ust. 3 i § 17 ust. 4, oraz
2) konieczności zwrotu pomocy – w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, lub nieprzedłożenia dokumentów, o których mowa w § 14 ust. 3 i § 17 ust. 4.
4. Uznaje się, że rozpoczęcie realizacji biznesplanu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, następuje przez dokonanie czynności mającej na celu realizację określonych w nim działań, zwłaszcza przez:
1) rozpoczęcie prac związanych z inwestycją, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 lit. b;
2) zawarcie umowy, w wyniku której ma nastąpić przeniesienie własności lub posiadania maszyny, urządzenia lub wyposażenia;
3) utworzenie co najmniej jednego ze wskazanych w biznesplanie miejsc pracy, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3;
4) prace przygotowawcze, takie jak uzyskanie pozwoleń, zezwoleń lub innych decyzji, których uzyskanie jest wymagane przez odrębne przepisy do realizacji inwestycji objętych operacją.

§ 14. Pierwsza rata pomocy i obowiązek aktualizacji danych

1. Pierwszą ratę pomocy w wysokości 80 000 zł wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy.
2. Wniosek o płatność, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) dane beneficjenta, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1–4;
2) numer rachunku bankowego beneficjenta.
3. Do wniosku o płatność, o którym mowa w ust. 1, dołącza się:
1) dokument potwierdzający rozpoczęcie realizacji biznesplanu;
2) zaświadczenie o wpisie do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu szkół i placówek publicznych albo kopię zezwolenia wydanego na podstawie art. 58 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 oraz z 2016 r. poz. 35, 64, 195, 668 i 1010), jeżeli beneficjent jest wpisany do takiej ewidencji albo posiada takie zezwolenie;
3) zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o okresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, z tytułu prowadzenia działalności, o której mowa w § 5.
4. Beneficjent informuje Agencję o wszelkich zmianach w zakresie danych i informacji zawartych we wniosku, o którym mowa w ust. 1, oraz w dołączonych do niego dokumentach, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zdarzenia lub od dnia, w którym beneficjent mógł dokonać tej czynności.

§ 15. Wypłata i wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy

1. Wypłata pierwszej raty pomocy następuje w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność wraz z dokumentami, o których mowa w § 14 ust. 3. Pomoc jest wypłacana na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o płatność.
2. W przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie wydanej decyzji o przyznaniu pomocy.
3. W przypadku niezłożenia wniosku o płatność w terminie określonym w § 14 ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie, jako bezprzedmiotowej, wydanej decyzji o przyznaniu pomocy.
4. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji uchyla decyzję o przyznaniu pomocy w przypadku złożenia przez beneficjenta, przed upływem terminu określonego w § 14 ust. 1, pisemnego wniosku o uchylenie tej decyzji zawierającego oświadczenie o rezygnacji z przyznanej pomocy.

§ 16. Obowiązki beneficjenta po wypłacie pierwszej raty

Beneficjent powinien:

1) prowadzić działalność, o której mowa w § 2 ust. 1 oraz w § 5, co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
2) zrealizować biznesplan w terminie w nim przewidzianym, lecz nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, w tym:
a) utworzyć przewidziane w biznesplanie miejsca pracy, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, z zastrzeżeniem że zatrudnienie powinno nastąpić w okresie od dnia otrzymania decyzji o przyznaniu pomocy do dnia złożenia wniosku o wypłatę drugiej raty pomocy, a utrzymanie miejsca pracy powinno nastąpić w okresie co najmniej 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy,
b) zrealizować działania, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4,
c) osiągnąć cele, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2;
3) podlegać ubezpieczeniom społecznym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
4) nie podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy – w przypadku osoby fizycznej, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
5) prowadzić działania, z tytułu których przyznano punkty, o których mowa w § 10 ust. 2 pkt 5;
6) umożliwiać przeprowadzenie przez uprawnione podmioty kontroli na miejscu lub kontroli dokumentów;
7) udostępniać uprawnionym podmiotom informacje niezbędne do monitorowania i ewaluacji Programu;
8) przechowywać dokumenty związane z przyznaną pomocą co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.

§ 17. Wniosek o płatność drugiej raty pomocy

1. Drugą ratę pomocy w wysokości 20 000 zł wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się po realizacji biznesplanu, jednak nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, a w przypadku, o którym mowa w § 20 ust. 1 – nie później niż do dnia upływu 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy. Pomoc jest wypłacana na rachunek bankowy beneficjenta wskazany we wniosku o płatność.
2. Wypłaty drugiej raty pomocy dokonuje się, jeżeli są spełnione warunki, o których mowa w § 16 pkt 2, a warunki, o których mowa w § 16 pkt 1 i 5, są spełnione od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy.
3. Wniosek o płatność drugiej raty pomocy oprócz danych, o których mowa w § 14 ust. 2, zawiera oświadczenie o spełnieniu warunku, o którym mowa w § 3 ust. 4.
4. Do wniosku o płatność, o którym mowa w ust. 1, dołącza się następujące dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w § 16 pkt 2, oraz spełnianie warunków, o których mowa w § 16 pkt 1 i 5, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy:
1) sprawozdanie z realizacji biznesplanu, sporządzone zgodnie z wzorem udostępnionym przez Agencję, oraz kopie dokumentów potwierdzających realizację działań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4;
2) dokumenty potwierdzające spełnienie warunku, który był podstawą wyboru operacji, określonego w § 10 ust. 2 pkt 5.
5. Kopie dokumentów załącza się w formie kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub podmiot, który wydał dokument, lub poświadczonych przez notariusza.
6. Beneficjent informuje Agencję o wszelkich zmianach w zakresie danych i informacji objętych wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, oraz dołączonych do niego dokumentach, niezwłocznie po ich zaistnieniu.

§ 18. Odmowa wypłaty drugiej raty i zwrot pomocy

1. Wypłata drugiej raty pomocy następuje w terminie 90 dni od dnia złożenia wniosku o płatność wraz z dokumentami, o których mowa w § 17 ust. 4.
2. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 16 pkt 2, lub niespełniania warunków, o których mowa w § 16 pkt 1 i 5, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy lub niezłożenia wniosku o płatność w terminie, o którym mowa w § 17 ust. 1, lub dokumentów, o których mowa w § 17 ust. 4, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję o odmowie wypłaty drugiej raty pomocy.
3. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w § 16 pkt 2, lub niespełniania warunków, o których mowa w § 16 pkt 1 i 5, od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy do dnia złożenia wniosku o płatność drugiej raty pomocy, pierwsza rata pomocy podlega zwrotowi w całości lub w części.
4. W przypadku niespełnienia warunków, o którym mowa w § 16:
1) pkt 2:
a) lit. a – w zakresie utrzymania miejsc pracy – zwrotowi podlega do 100% kwoty pierwszej raty pomocy, proporcjonalnie do okresu niespełnienia tego warunku,
b) lit. b – w zakresie niezrealizowania przewidzianych w biznesplanie inwestycji w środki trwałe, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 lit. a – zwrotowi podlega procent kwoty pomocy równy udziałowi szacunkowych kosztów tych inwestycji w kwocie pomocy, jednak nie więcej niż 100% kwoty pierwszej raty pomocy,
c) lit. b – w zakresie niezrealizowania działań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b – zwrotowi podlega 1,25% kwoty pierwszej raty pomocy;
2) pkt 5 – gdy beneficjentowi nie przysługiwałaby pomoc na podstawie sumy punktów pomniejszonej o liczbę punktów przyznanych z tytułu niezrealizowanego działania, o którym mowa w § 10 ust. 2 pkt 5 – zwrotowi podlega 100% kwoty pierwszej raty pomocy.
5. W przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 17 ust. 4, zwrotowi podlega 2% kwoty pierwszej raty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie.

§ 19. Zwrot pomocy za niespełnienie warunków po jej wypłacie

1. Jeżeli beneficjent, który otrzymał drugą ratę pomocy, nie spełniał do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy warunków, o których mowa w § 16 pkt 1, pkt 2 lit. a oraz pkt 3–8, pomoc podlega zwrotowi w całości lub części.
2. W przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 16:
1) pkt 1 – zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy;
2) pkt 2 lit. a – w zakresie utrzymania miejsc pracy – zwrotowi podlega do 100% kwoty pomocy, proporcjonalnie do okresu niespełnienia tego warunku;
3) pkt 3 – zwrotowi podlega 30% kwoty pomocy za każdy rozpoczęty rok niespełnienia warunku w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych;
4) pkt 4 – zwrotowi podlega 30% kwoty pomocy za każdy rozpoczęty rok niespełnienia warunku w zakresie niepodlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników;
5) pkt 5 – gdy beneficjentowi nie przysługiwałaby pomoc na podstawie sumy punktów pomniejszonej o liczbę punktów przyznanych z tytułu niezrealizowanego działania, o którym mowa w § 10 ust. 2 pkt 5 – zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy;
6) pkt 6 – zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy;
7) pkt 7 – zwrotowi podlega 0,5% kwoty pomocy;
8) pkt 8 – zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy.
3. W przypadku ustalenia zwrotu części kwoty pomocy, beneficjent powinien nadal spełniać pozostałe warunki, o których mowa w § 16 pkt 1 i 3–7.
4. W przypadku ustalenia zwrotu 100% kwoty pomocy decyzja o przyznaniu pomocy wygasa.

§ 20. Zmiana założeń biznesplanu za zgodą Agencji

1. Beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu w trakcie jego realizacji, w zakresie warunków, o których mowa w § 16, w tym wydłużenie okresu jego realizacji.
2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się zmieniony biznesplan wraz z podaniem przyczyn uzasadniających planowane zmiany.
3. Dyrektor oddziału regionalnego Agencji wyraża zgodę na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jednak nie dłużej niż do dnia upływu 4 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, pod warunkiem że zmieniony biznesplan spełnia warunki określone w § 3, a beneficjentowi przysługiwałaby pomoc na podstawie liczby punktów, które zostałyby przyznane na podstawie zmienionych założeń biznesplanu.
4. Wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1, następuje w drodze decyzji.
5. Wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu następuje w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1.

§ 21. Wyłączenie następstwa prawnego i nabycia przedsiębiorstwa

W sprawach o przyznanie pomocy, z uwagi na istotę i cel poddziałania, nie jest możliwe:

1) wstąpienie do toczącego się postępowania na miejsce podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przez następcę prawnego tego podmiotu albo nabywcę przedsiębiorstwa lub jego części ani przejmującego posiadanie przedsiębiorstwa lub jego części;
2) przyznanie pomocy nabywcy gospodarstwa lub jego części ani przejmującemu posiadanie przedsiębiorstwa lub jego części.

§ 22. Przyznanie pomocy następcy prawnemu beneficjenta

1. W razie śmierci beneficjenta następcy prawnemu beneficjenta może być przyznana pomoc na operację, którą realizował beneficjent, jeżeli:
1) są spełnione warunki określone w art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020;
2) na następcę prawnego beneficjenta przeszły prawa beneficjenta nabyte w ramach realizacji tej operacji oraz inne jego prawa niezbędne do jej zrealizowania.
2. Wniosek następcy prawnego beneficjenta o przyznanie pomocy, zwany dalej „wnioskiem następcy”, składa się:
1) na formularzu udostępnionym przez Agencję;
2) w oddziale regionalnym Agencji, w którym został złożony, zgodnie z właściwością, wniosek o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 9;
3) w terminie 2 miesięcy od dnia zaistnienia zdarzenia określonego w ust. 1.
3. Do wniosku następcy dołącza się dokument potwierdzający fakt zaistnienia następstwa prawnego.
4. Jeżeli nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, spadkobierca beneficjenta dołącza do wniosku następcy zaświadczenie sądu o zarejestrowaniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku albo kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku:
1) potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sąd albo
2) poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji, wraz z potwierdzeniem nadania tego wniosku przesyłką rejestrowaną nadaną w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 1113) albo kopią tego potwierdzenia poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, spadkobierca przekazuje Agencji prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.
6. Jeżeli z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza wynika, że uprawnionych do nabycia spadku jest więcej niż jeden spadkobierca, spadkobierca, który złożył wniosek następcy, dołącza do tego wniosku oświadczenia pozostałych spadkobierców, że wyrażają zgodę na przyznanie pomocy temu spadkobiercy.
7. W przypadku złożenia wniosku następcy po upływie terminu, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, Agencja nie przyznaje pomocy.
8. Wniosek następcy rozpatruje się w terminie 3 miesięcy od dnia jego złożenia.
9. W przypadku nierozpatrzenia wniosku następcy w terminie, o którym mowa w ust. 8, Agencja zawiadamia wnioskodawcę o przyczynach zwłoki, wskazując nowy termin rozpatrzenia wniosku, nie dłuższy niż 2 miesiące.
10. Do wniosku następcy i trybu jego rozpatrywania przepisy § 9 stosuje się odpowiednio.

Załącznik

SZCZEGÓŁOWY WYKAZ DZIAŁALNOŚCI POZAROLNICZYCH, W ZAKRESIE KTÓRYCH MOŻE BYĆ PRZYZNANA POMOC Numer Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 01.70.Z Rodzaj działalności Łowiectwo i pozyskiwanie zwierząt łownych, włączając działalność usługową 02.20.Z 02.40.Z 08.11.Z Pozyskiwanie drewna Działalność usługowa związana z leśnictwem Wydobywanie kamieni ozdobnych oraz kamienia dla potrzeb budownictwa, skał 08.12.Z 08.92.Z 08.99.Z wapiennych, gipsu, kredy i łupków Wydobywanie żwiru i piasku; wydobywanie gliny i kaolinu Wydobywanie torfu Pozostałe górnictwo i wydobywanie, gdzie indziej niesklasyfikowane 10.52.Z 10.71.Z Produkcja lodów Produkcja pieczywa; produkcja świeżych wyrobów ciastkarskich i ciastek 10.72.Z Produkcja sucharów i herbatników; produkcja konserwowanych wyrobów ciastkarskich 10.73.Z i ciastek Produkcja makaronów, klusek, kuskusu i podobnych wyrobów mącznych 10.82.Z 10.84.Z 10.85.Z 10.86.Z Produkcja kakao, czekolady i wyrobów cukierniczych Produkcja przypraw Wytwarzanie gotowych posiłków i dań Produkcja artykułów spożywczych homogenizowanych i żywności dietetycznej 10.89.Z Produkcja pozostałych artykułów spożywczych, gdzie indziej niesklasyfikowana 11.05.Z 11.07.Z Produkcja piwa Produkcja napojów bezalkoholowych; produkcja wód mineralnych i pozostałych wód 13.10.A 13.10.B 13.10.C 13.20.A 13.20.B 13.20.C 13.20.D 13.30.Z 13.91.Z 13.92.Z 13.93.Z 13.94.Z butelkowanych Produkcja przędzy bawełnianej Produkcja przędzy wełnianej Produkcja przędzy z włókien chemicznych Produkcja tkanin bawełnianych Produkcja tkanin wełnianych Produkcja tkanin z włókien chemicznych Produkcja pozostałych tkanin Wykończanie wyrobów włókienniczych Produkcja dzianin metrażowych Produkcja gotowych wyrobów tekstylnych Produkcja dywanów i chodników Produkcja wyrobów powroźniczych, lin, szpagatów i wyrobów sieciowych 13.95.Z Produkcja włóknin i wyrobów wykonanych z włóknin, z wyłączeniem odzieży 13.96.Z Produkcja pozostałych technicznych i przemysłowych wyrobów tekstylnych 13.99.Z Produkcja pozostałych wyrobów tekstylnych, gdzie indziej niesklasyfikowana 14.11.Z 14.12.Z 14.13.Z 14.14.Z 14.19.Z 14.20.Z 14.31.Z 14.39.Z 15.11.Z 15.12.Z Produkcja odzieży skórzanej Produkcja odzieży roboczej Produkcja pozostałej odzieży wierzchniej Produkcja bielizny Produkcja pozostałej odzieży i dodatków do odzieży Produkcja wyrobów futrzarskich Produkcja wyrobów pończoszniczych Produkcja pozostałej odzieży dzianej Wyprawa skór, garbowanie; wyprawa i barwienie skór futerkowych Produkcja toreb bagażowych, toreb ręcznych i podobnych wyrobów kaletniczych; 15.20.Z 16.10.Z 16.21.Z 16.22.Z 16.23.Z produkcja wyrobów rymarskich Produkcja obuwia Produkcja wyrobów tartacznych Produkcja arkuszy fornirowych i płyt wykonanych na bazie drewna Produkcja gotowych parkietów podłogowych Produkcja pozostałych wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa 16.24.Z 16.29.Z Produkcja opakowań drewnianych Produkcja pozostałych wyrobów z drewna; produkcja wyrobów z korka, słomy 17.11.Z 17.12.Z 17.21.Z i materiałów używanych do wyplatania Produkcja masy włóknistej Produkcja papieru i tektury Produkcja papieru falistego i tektury falistej oraz opakowań z papieru i tektury 17.22.Z Produkcja artykułów gospodarstwa domowego, toaletowych i sanitarnych 17.23.Z 17.24.Z 17.29.Z 18.12.Z 18.13.Z 18.14.Z 19.20.Z 20.41.Z 20.42.Z 20.53.Z 22.11.Z Produkcja artykułów piśmiennych Produkcja tapet Produkcja pozostałych wyrobów z papieru i tektury Pozostałe drukowanie Działalność usługowa związana z przygotowywaniem do druku Introligatorstwo i podobne usługi Wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej Produkcja mydła i detergentów, środków myjących i czyszczących Produkcja wyrobów kosmetycznych i toaletowych Produkcja olejków eterycznych Produkcja opon i dętek z gumy; bieżnikowanie i regenerowanie opon z gumy 22.19.Z 22.21.Z 22.22.Z Produkcja pozostałych wyrobów z gumy Produkcja płyt, arkuszy, rur i kształtowników z tworzyw sztucznych Produkcja opakowań z tworzyw sztucznych 22.23.Z 22.29.Z 23.11.Z 23.12.Z 23.13.Z 23.31.Z 23.32.Z Produkcja wyrobów dla budownictwa z tworzyw sztucznych Produkcja pozostałych wyrobów z tworzyw sztucznych Produkcja szkła płaskiego Kształtowanie i obróbka szkła płaskiego Produkcja szkła gospodarczego Produkcja ceramicznych kafli i płytek Produkcja cegieł, dachówek i materiałów budowlanych, z wypalanej gliny 23.41.Z 23.42.Z 23.43.Z 23.44.Z 23.49.Z 23.61.Z 23.62.Z 23.63.Z 23.64.Z 23.65.Z 23.69.Z 23.70.Z 23.91.Z 23.99.Z Produkcja ceramicznych wyrobów stołowych i ozdobnych Produkcja ceramicznych wyrobów sanitarnych Produkcja ceramicznych izolatorów i osłon izolacyjnych Produkcja pozostałych technicznych wyrobów ceramicznych Produkcja pozostałych wyrobów ceramicznych Produkcja wyrobów budowlanych z betonu Produkcja wyrobów budowlanych z gipsu Produkcja masy betonowej prefabrykowanej Produkcja zaprawy murarskiej Produkcja cementu wzmocnionego włóknem Produkcja pozostałych wyrobów z betonu, gipsu i cementu Cięcie, formowanie i wykańczanie kamienia Produkcja wyrobów ściernych Produkcja pozostałych wyrobów z mineralnych surowców niemetalicznych, gdzie indziej 24.31.Z 24.32.Z 24.33.Z 24.34.Z 24.44.Z 24.51.Z 24.52.Z 24.53.Z 24.54.A 24.54.B niesklasyfikowana Produkcja prętów ciągnionych na zimno Produkcja wyrobów płaskich walcowanych na zimno Produkcja wyrobów formowanych na zimno Produkcja drutu Produkcja miedzi Odlewnictwo żeliwa Odlewnictwo staliwa Odlewnictwo metali lekkich Odlewnictwo miedzi i stopów miedzi Odlewnictwo pozostałych metali nieżelaznych, gdzie indziej niesklasyfikowane 25.11.Z 25.12.Z 25.21.Z 25.29.Z Produkcja konstrukcji metalowych i ich części Produkcja metalowych elementów stolarki budowlanej Produkcja grzejników i kotłów centralnego ogrzewania Produkcja pozostałych zbiorników, cystern i pojemników metalowych 25.30.Z Produkcja wytwornic pary, z wyłączeniem kotłów do centralnego ogrzewania gorącą wodą 25.50.Z Kucie, prasowanie, wytłaczanie i walcowanie metali; metalurgia proszków 25.61.Z Obróbka metali i nakładanie powłok na metale 25.62.Z 25.71.Z 25.72.Z 25.73.Z 25.91.Z 25.92.Z 25.93.Z 25.94.Z 25.99.Z Obróbka mechaniczna elementów metalowych Produkcja wyrobów nożowniczych i sztućców Produkcja zamków i zawiasów Produkcja narzędzi Produkcja pojemników metalowych Produkcja opakowań z metali Produkcja wyrobów z drutu, łańcuchów i sprężyn Produkcja złączy i śrub Produkcja pozostałych gotowych wyrobów metalowych, gdzie indziej niesklasyfikowana 26.11.Z 26.40.Z 26.51.Z Produkcja elementów elektronicznych Produkcja elektronicznego sprzętu powszechnego użytku Produkcja instrumentów i przyrządów pomiarowych, kontrolnych i nawigacyjnych 26.52.Z 26.70.Z 27.12.Z 27.31.Z 27.32.Z Produkcja zegarków i zegarów Produkcja instrumentów optycznych i sprzętu fotograficznego Produkcja aparatury rozdzielczej i sterowniczej energii elektrycznej Produkcja kabli światłowodowych Produkcja pozostałych elektronicznych i elektrycznych przewodów i kabli 27.33.Z 27.40.Z 27.51.Z 27.52.Z 27.90.Z 28.11.Z Produkcja sprzętu instalacyjnego Produkcja elektrycznego sprzętu oświetleniowego Produkcja elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego Produkcja nieelektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego Produkcja pozostałego sprzętu elektrycznego Produkcja silników i turbin, z wyłączeniem silników lotniczych, samochodowych 28.12.Z i motocyklowych Produkcja sprzętu i wyposażenia do napędu hydraulicznego i pneumatycznego 28.14.Z 28.21.Z 28.22.Z 28.23.Z Produkcja pozostałych kurków i zaworów Produkcja pieców, palenisk i palników piecowych Produkcja urządzeń dźwigowych i chwytaków Produkcja maszyn i sprzętu biurowego, z wyłączeniem komputerów i urządzeń 28.24.Z 28.29.Z peryferyjnych Produkcja narzędzi ręcznych mechanicznych Produkcja pozostałych maszyn ogólnego przeznaczenia, gdzie indziej niesklasyfikowana 28.30.Z 28.41.Z 28.49.Z 28.93.Z Produkcja maszyn dla rolnictwa i leśnictwa Produkcja maszyn do obróbki metalu Produkcja pozostałych narzędzi mechanicznych Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów 28.94.Z Produkcja maszyn dla przemysłu tekstylnego, odzieżowego i skórzanego 28.95.Z 28.96.Z Produkcja maszyn dla przemysłu papierniczego Produkcja maszyn do obróbki gumy lub tworzyw sztucznych oraz wytwarzania wyrobów z tych materiałów 28.99.Z Produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia, gdzie indziej 29.32.Z niesklasyfikowana Produkcja pozostałych części i akcesoriów do pojazdów silnikowych, z wyłączeniem 30.11.Z 30.12.Z 30.20.Z 30.30.Z motocykli Produkcja statków i konstrukcji pływających Produkcja łodzi wycieczkowych i sportowych Produkcja lokomotyw kolejowych oraz taboru szynowego Produkcja statków powietrznych, statków kosmicznych i podobnych maszyn 30.92.Z 30.99.Z Produkcja rowerów i wózków inwalidzkich Produkcja pozostałego sprzętu transportowego, gdzie indziej niesklasyfikowana 31.01.Z 31.02.Z 31.03.Z 31.09.Z 32.11.Z 32.12.Z 32.13.Z 32.20.Z 32.30.Z 32.40.Z 32.50.Z Produkcja mebli biurowych i sklepowych Produkcja mebli kuchennych Produkcja materaców Produkcja pozostałych mebli Produkcja monet Produkcja wyrobów jubilerskich i podobnych Produkcja sztucznej biżuterii i wyrobów podobnych Produkcja instrumentów muzycznych Produkcja sprzętu sportowego Produkcja gier i zabawek Produkcja urządzeń, instrumentów oraz wyrobów medycznych, włączając dentystyczne 32.91.Z 32.99.Z 33.11.Z 33.12.Z 33.13.Z 33.14.Z 33.15.Z 33.16.Z Produkcja mioteł, szczotek i pędzli Produkcja pozostałych wyrobów, gdzie indziej niesklasyfikowana Naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych Naprawa i konserwacja maszyn Naprawa i konserwacja urządzeń elektronicznych i optycznych Naprawa i konserwacja urządzeń elektrycznych Naprawa i konserwacja statków i łodzi Naprawa i konserwacja statków powietrznych i statków kosmicznych 33.17.Z 33.19.Z 33.20.Z 35.11.Z 35.12.Z 35.13.Z 35.14.Z 35.21.Z 35.30.Z Naprawa i konserwacja pozostałego sprzętu transportowego Naprawa i konserwacja pozostałego sprzętu i wyposażenia Instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia Wytwarzanie energii elektrycznej Przesyłanie energii elektrycznej Dystrybucja energii elektrycznej Handel energią elektryczną Wytwarzanie paliw gazowych Wytwarzanie i zaopatrywanie w parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów 37.00.Z klimatyzacyjnych Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków 38.11.Z 38.12.Z 38.21.Z 38.22.Z 38.31.Z 38.32.Z 39.00.Z Zbieranie odpadów innych niż niebezpieczne Zbieranie odpadów niebezpiecznych Obróbka i usuwanie odpadów innych niż niebezpieczne Przetwarzanie i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych Demontaż wyrobów zużytych Odzysk surowców z materiałów segregowanych Działalność związana z rekultywacją i pozostała działalność usługowa związana 41.10.Z z gospodarką odpadami Realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków 41.20.Z Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych 42.11.Z 42.21.Z Roboty związane z budową dróg i autostrad Roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych 42.99.Z Roboty związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie 43.11.Z 43.12.Z 43.13.Z 43.21.Z 43.22.Z indziej niesklasyfikowane Rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych Przygotowanie terenu pod budowę Wykonywanie wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich Wykonywanie instalacji elektrycznych Wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych 43.29.Z 43.31.Z 43.32.Z 43.33.Z 43.34.Z 43.39.Z 43.91.Z 43.99.Z Wykonywanie pozostałych instalacji budowlanych Tynkowanie Zakładanie stolarki budowlanej Posadzkarstwo; tapetowanie i oblicowywanie ścian Malowanie i szklenie Wykonywanie pozostałych robót budowlanych wykończeniowych Wykonywanie konstrukcji i pokryć dachowych Pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane 45.11.Z 45.19.Z Sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów osobowych i furgonetek Sprzedaż hurtowa i detaliczna pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem 45.20.Z motocykli Konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli 45.31.Z Sprzedaż hurtowa części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem 45.32.Z motocykli Sprzedaż detaliczna części i akcesoriów do pojazdów samochodowych, z wyłączeniem 45.40.Z motocykli Sprzedaż hurtowa i detaliczna motocykli, ich naprawa i konserwacja oraz sprzedaż 46.12.Z hurtowa i detaliczna części i akcesoriów do nich Działalność agentów zajmujących się sprzedażą paliw, rud, metali i chemikaliów 46.13.Z przemysłowych Działalność agentów zajmujących się sprzedażą drewna i materiałów budowlanych 46.14.Z Działalność agentów zajmujących się sprzedażą maszyn, urządzeń przemysłowych, statków i samolotów 46.15.Z Działalność agentów zajmujących się sprzedażą mebli, artykułów gospodarstwa 46.16.Z domowego i drobnych wyrobów metalowych Działalność agentów zajmujących się sprzedażą wyrobów tekstylnych, odzieży, wyrobów 46.18.Z futrzarskich, obuwia i artykułów skórzanych Działalność agentów specjalizujących się w sprzedaży pozostałych określonych towarów 46.19.Z Działalność agentów zajmujących się sprzedażą towarów różnego rodzaju 46.24.Z 46.41.Z 46.42.Z 46.43.Z 46.44.Z Sprzedaż hurtowa skór Sprzedaż hurtowa wyrobów tekstylnych Sprzedaż hurtowa odzieży i obuwia Sprzedaż hurtowa elektrycznych artykułów użytku domowego Sprzedaż hurtowa wyrobów porcelanowych, ceramicznych i szklanych oraz środków 46.45.Z 46.46.Z 46.47.Z 46.48.Z 46.49.Z 46.51.Z czyszczących Sprzedaż hurtowa perfum i kosmetyków Sprzedaż hurtowa wyrobów farmaceutycznych i medycznych Sprzedaż hurtowa mebli, dywanów i sprzętu oświetleniowego Sprzedaż hurtowa zegarków, zegarów i biżuterii Sprzedaż hurtowa pozostałych artykułów użytku domowego Sprzedaż hurtowa komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania 46.52.Z Sprzedaż hurtowa sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego 46.61.Z Sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia 46.62.Z 46.63.Z Sprzedaż hurtowa obrabiarek Sprzedaż hurtowa maszyn wykorzystywanych w górnictwie, budownictwie oraz inżynierii 46.64.Z lądowej i wodnej Sprzedaż hurtowa maszyn dla przemysłu tekstylnego oraz maszyn do szycia i maszyn 46.65.Z 46.66.Z 46.69.Z 46.71.Z 46.72.Z 46.73.Z dziewiarskich Sprzedaż hurtowa mebli biurowych Sprzedaż hurtowa pozostałych maszyn i urządzeń biurowych Sprzedaż hurtowa pozostałych maszyn i urządzeń Sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych Sprzedaż hurtowa metali i rud metali Sprzedaż hurtowa drewna, materiałów budowlanych i wyposażenia sanitarnego 46.74.Z Sprzedaż hurtowa wyrobów metalowych oraz sprzętu i dodatkowego wyposażenia 46.75.Z 46.76.Z 46.77.Z 46.90.Z 47.11.Z hydraulicznego i grzejnego Sprzedaż hurtowa wyrobów chemicznych Sprzedaż hurtowa pozostałych półproduktów Sprzedaż hurtowa odpadów i złomu Sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana Sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą 47.19.Z żywności, napojów i wyrobów tytoniowych Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach 47.24.Z Sprzedaż detaliczna pieczywa, ciast, wyrobów ciastkarskich i cukierniczych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.30.Z Sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw 47.41.Z Sprzedaż detaliczna komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.42.Z Sprzedaż detaliczna sprzętu telekomunikacyjnego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.43.Z Sprzedaż detaliczna sprzętu audiowizualnego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.51.Z Sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.52.Z Sprzedaż detaliczna drobnych wyrobów metalowych, farb i szkła prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.53.Z Sprzedaż detaliczna dywanów, chodników i innych pokryć podłogowych oraz pokryć ściennych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.54.Z Sprzedaż detaliczna elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.59.Z Sprzedaż detaliczna mebli, sprzętu oświetleniowego i pozostałych artykułów użytku domowego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.61.Z Sprzedaż detaliczna książek prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.62.Z Sprzedaż detaliczna gazet i artykułów piśmiennych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.63.Z Sprzedaż detaliczna nagrań dźwiękowych i audiowizualnych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.64.Z Sprzedaż detaliczna sprzętu sportowego prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.65.Z Sprzedaż detaliczna gier i zabawek prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.71.Z Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.72.Z Sprzedaż detaliczna obuwia i wyrobów skórzanych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.73.Z Sprzedaż detaliczna wyrobów farmaceutycznych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.74.Z Sprzedaż detaliczna wyrobów medycznych, włączając ortopedyczne, prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.75.Z Sprzedaż detaliczna kosmetyków i artykułów toaletowych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.77.Z Sprzedaż detaliczna zegarków, zegarów i biżuterii prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.78.Z Sprzedaż detaliczna pozostałych nowych wyrobów prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.79.Z Sprzedaż detaliczna artykułów używanych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach 47.82.Z Sprzedaż detaliczna wyrobów tekstylnych, odzieży i obuwia prowadzona na straganach i targowiskach 47.89.Z Sprzedaż detaliczna pozostałych wyrobów prowadzona na straganach i targowiskach 47.91.Z Sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet 47.99.Z Pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową, straganami i targowiskami 49.31.Z Transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski 49.32.Z Działalność taksówek osobowych 49.39.Z Pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany 49.41.Z 49.42.Z 50.10.Z 50.20.Z 50.30.Z 50.40.Z 52.10.A 52.10.B 52.21.Z 52.29.B 52.29.C 53.20.Z 55.10.Z 55.20.Z Transport drogowy towarów Działalność usługowa związana z przeprowadzkami Transport morski i przybrzeżny pasażerski Transport morski i przybrzeżny towarów Transport wodny śródlądowy pasażerski Transport wodny śródlądowy towarów Magazynowanie i przechowywanie paliw gazowych Magazynowanie i przechowywanie pozostałych towarów Działalność usługowa wspomagająca transport lądowy Działalność śródlądowych agencji transportowych Działalność pozostałych agencji transportowych Pozostała działalność pocztowa i kurierska Hotele i podobne obiekty zakwaterowania Obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania 55.30.Z Pola kempingowe (włączając pola dla pojazdów kempingowych) i pola namiotowe 55.90.Z 56.10.A 56.10.B 56.21.Z Pozostałe zakwaterowanie Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne Ruchome placówki gastronomiczne Przygotowywanie i dostarczanie żywności dla odbiorców zewnętrznych (katering) 56.29.Z 58.19.Z 58.29.Z 59.12.Z Pozostała usługowa działalność gastronomiczna Pozostała działalność wydawnicza Działalność wydawnicza w zakresie pozostałego oprogramowania Działalność postprodukcyjna związana z filmami, nagraniami wideo i programami 62.01.Z 62.02.Z 62.03.Z telewizyjnymi Działalność związana z oprogramowaniem Działalność związana z doradztwem w zakresie informatyki Działalność związana z zarządzaniem urządzeniami informatycznymi 62.09.Z Pozostała działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych 63.11.Z Przetwarzanie danych; zarządzanie stronami internetowymi (hosting) i podobna 66.21.Z działalność Działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat 66.22.Z 66.29.Z Działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych Pozostała działalność wspomagająca ubezpieczenia i fundusze emerytalne 68.20.Z Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi 68.31.Z 69.10.Z 69.20.Z 70.21.Z 70.22.Z Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami Działalność prawnicza Działalność rachunkowo-księgowa; doradztwo podatkowe Stosunki międzyludzkie (public relations) i komunikacja Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania 71.11.Z 71.12.Z Działalność w zakresie architektury Działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne 71.20.A 71.20.B 73.11.Z 73.12.A Badania i analizy związane z jakością żywności Pozostałe badania i analizy techniczne Działalność agencji reklamowych Pośrednictwo w sprzedaży czasu i miejsca na cele reklamowe w radio i telewizji 73.12.B Pośrednictwo w sprzedaży miejsca na cele reklamowe w mediach drukowanych 73.12.C Pośrednictwo w sprzedaży miejsca na cele reklamowe w mediach elektronicznych 73.12.D (Internet) Pośrednictwo w sprzedaży miejsca na cele reklamowe w pozostałych mediach 73.20.Z 74.20.Z 74.30.Z 74.90.Z Badanie rynku i opinii publicznej Działalność fotograficzna Działalność związana z tłumaczeniami Pozostała działalność profesjonalna, naukowa i techniczna, gdzie indziej 75.00.Z 77.21.Z 77.22.Z 77.29.Z niesklasyfikowana Działalność weterynaryjna Wypożyczanie i dzierżawa sprzętu rekreacyjnego i sportowego Wypożyczanie kaset wideo, płyt CD, DVD itp. Wypożyczanie i dzierżawa pozostałych artykułów użytku osobistego i domowego 77.32.Z 77.33.Z Wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych Wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń biurowych, włączając komputery 77.34.Z 77.35.Z 77.39.Z Wynajem i dzierżawa środków transportu wodnego Wynajem i dzierżawa środków transportu lotniczego Wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej 78.10.Z niesklasyfikowane Działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników 78.20.Z 78.30.Z 79.11.A 79.11.B 79.12.Z 79.90.A 79.90.B 79.90.C Działalność agencji pracy tymczasowej Pozostała działalność związana z udostępnianiem pracowników Działalność agentów turystycznych Działalność pośredników turystycznych Działalność organizatorów turystyki Działalność pilotów wycieczek i przewodników turystycznych Działalność w zakresie informacji turystycznej Pozostała działalność usługowa w zakresie rezerwacji, gdzie indziej niesklasyfikowana 80.10.Z Działalność ochroniarska, z wyłączeniem obsługi systemów bezpieczeństwa 80.20.Z Działalność ochroniarska w zakresie obsługi systemów bezpieczeństwa 80.30.Z 81.21.Z 81.22.Z 81.29.Z Działalność detektywistyczna Niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych Specjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych Pozostałe sprzątanie 81.30.Z Działalność usługowa związana z zagospodarowaniem terenów zieleni 82.11.Z 82.19.Z Działalność usługowa związana z administracyjną obsługą biura Wykonywanie fotokopii, przygotowywanie dokumentów i pozostała specjalistyczna 82.20.Z 82.30.Z 82.91.Z 82.92.Z 82.99.Z działalność wspomagająca prowadzenie biura Działalność centrów telefonicznych (callcenter) Działalność związana z organizacją targów, wystaw i kongresów Działalność świadczona przez agencje inkasa i biura kredytowe Działalność związana z pakowaniem Pozostała działalność wspomagająca prowadzenie działalności gospodarczej, gdzie indziej 85.10.Z 85.32.A 85.32.B 85.51.Z niesklasyfikowana Wychowanie przedszkolne Technika Zasadnicze szkoły zawodowe Pozaszkolne formy edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych 85.52.Z 85.53.Z 85.59.A 85.59.B Pozaszkolne formy edukacji artystycznej Pozaszkolne formy edukacji z zakresu nauki jazdy i pilotażu Nauka języków obcych Pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane 86.21.Z 86.22.Z 86.23.Z 86.90.A 86.90.B 86.90.C 86.90.D 87.10.Z Praktyka lekarska ogólna Praktyka lekarska specjalistyczna Praktyka lekarska dentystyczna Działalność fizjoterapeutyczna Działalność pogotowia ratunkowego Praktyka pielęgniarek i położnych Działalność paramedyczna Pomoc społeczna z zakwaterowaniem zapewniająca opiekę pielęgniarską 87.20.Z Pomoc społeczna z zakwaterowaniem dla osób z zaburzeniami psychicznymi 87.30.Z Pomoc społeczna z zakwaterowaniem dla osób w podeszłym wieku i osób 87.90.Z 88.10.Z niepełnosprawnych Pozostała pomoc społeczna z zakwaterowaniem Pomoc społeczna bez zakwaterowania dla osób w podeszłym wieku i osób 88.91.Z 88.99.Z niepełnosprawnych Opieka dzienna nad dziećmi Pozostała pomoc społeczna bez zakwaterowania, gdzie indziej niesklasyfikowana 90.01.Z 90.02.Z 90.03.Z 90.04.Z 91.01.A 93.11.Z Działalność związana z wystawianiem przedstawień artystycznych Działalność wspomagająca wystawianie przedstawień artystycznych Artystyczna i literacka działalność twórcza Działalność obiektów kulturalnych Działalność bibliotek Działalność obiektów sportowych 93.12.Z 93.13.Z 93.19.Z 93.21.Z 93.29.Z 95.11.Z 95.12.Z 95.21.Z Działalność klubów sportowych Działalność obiektów służących poprawie kondycji fizycznej Pozostała działalność związana ze sportem Działalność wesołych miasteczek i parków rozrywki Pozostała działalność rozrywkowa i rekreacyjna Naprawa i konserwacja komputerów i urządzeń peryferyjnych Naprawa i konserwacja sprzętu (tele)komunikacyjnego Naprawa i konserwacja elektronicznego sprzętu powszechnego użytku 95.22.Z Naprawa i konserwacja urządzeń gospodarstwa domowego oraz sprzętu użytku domowego 95.23.Z 95.24.Z 95.25.Z 95.29.Z 96.01.Z 96.02.Z 96.03.Z 96.04.Z 96.09.Z i ogrodniczego Naprawa obuwia i wyrobów skórzanych Naprawa i konserwacja mebli i wyposażenia domowego Naprawa zegarów, zegarków oraz biżuterii Naprawa pozostałych artykułów użytku osobistego i domowego Pranie i czyszczenie wyrobów włókienniczych i futrzarskich Fryzjerstwo i pozostałe zabiegi kosmetyczne Pogrzeby i działalność pokrewna Działalność usługowa związana z poprawą kondycji fizycznej Pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana