w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027

rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 Na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata

§ 1. Zakres regulacji płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych

Rozporządzenie określa:

§ 2. Warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej

Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi albo innemu podmiotowi, zwanemu dalej „zarządcą”, jeżeli:

§ 3. Interwencje i warianty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych

Płatność rolno-środowisko-klimatyczną przyznaje się w ramach następujących interwencji lub ich wariantów:

§ 4. Zasady realizacji wielu zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych

§ 5. Wymogi realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego

§ 6. Zakres realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego

§ 7. Zmiany zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego

§ 8. Zgłaszanie zmian i zastąpienia zwierząt w zobowiązaniu

§ 9. Zasady łączenia płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych

§ 10. Warunki przyznania płatności do ras lokalnych i pasów kwietnych

§ 11. Zakres powierzchni i jednostek objętych płatnością

§ 12.

§ 13.

W przypadku wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 2 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000:

§ 14.

§ 15. Płatność do gruntów z tradycyjnymi odmianami drzew owocowych

W przypadku interwencji wymienionej w § 3 pkt 4 płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do gruntów, na których są uprawiane drzewa owocowe odmian wymienionych w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r.

§ 16. Płatność do odmian regionalnych i rzadkich gatunków roślin

§ 17. Minimalna liczba zwierząt ras objętych ochroną zasobów genetycznych

§ 18. Zakładanie i powierzchnia ogródków bioróżnorodności

§ 19. Stawki płatności i limit powierzchni gruntów

§ 20. Zasady obniżania stawek płatności powyżej progów powierzchniowych

§ 21. Refundacja kosztów transakcyjnych

§ 22. Dodatkowa płatność do zalanych obszarów przyrodniczych

§ 23. Dodatkowa płatność do buhaja za pozyskanie nasienia

§ 24. Elementy wniosku o przyznanie płatności

§ 25. Dokumenty dołączane do wniosku o przyznanie płatności

§ 26. Dokumenty dotyczące planu działalności i siedlisk

§ 27. Oznaczenia we wniosku dotyczące realizacji zobowiązania

§ 28. Wstąpienie spadkobiercy do postępowania płatniczego

§ 29. Wstąpienie następcy prawnego do postępowania

§ 30. Wstąpienie nowego posiadacza do postępowania

§ 31. Przyznanie płatności następcy zmarłego rolnika

§ 32. Przyznanie płatności następcy prawnego

§ 33. Przyznanie płatności nowemu posiadaczowi

§ 34. Kontynuacja przejętego zobowiązania i zmiana planu

§ 35. Prawa spadkobierców i następców prawnych do płatności

§ 36. Wygaśnięcie zobowiązania po przeniesieniu posiadania

§ 37. Przekroczenie zatwierdzonej powierzchni lub liczby zwierząt

§ 38. Kary za uchybienia szczegółowym wymogom interwencji

§ 39. Braki i niezgodności dokumentacji rolnośrodowiskowej

§ 40. Kary za powtarzające się uchybienia

§ 41. Kary za uchybienia w realizacji zobowiązania

§ 42. Kary za uchybienia w przestrzeganiu wymogów zobowiązania

§ 43. Kolejność obliczania kar od płatności rolno-środowiskowej

Kary w odniesieniu do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oblicza się w następujący sposób:

§ 44. Wyłączenie kar za zgłoszone niezgodności we wniosku

Przepisów § 37 nie stosuje się, jeżeli kara określona w tych przepisach miałaby być obliczona na skutek niezgodności ze stanem faktycznym informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o której rolnik lub zarządca poinformowali kierownika biura powiatowego Agencji zgodnie z § 24 ust. 3, pod warunkiem że Agencja nie powiadomiła wcześniej tego rolnika lub tego zarządcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o stwierdzonych niezgodnościach we wniosku o przyznanie tych płatności.

§ 45. Termin dokonania czynności

Czynność, o której mowa w § 26 ust. 8, dokonaną do dnia 31 lipca 2023 r., uważa się za dokonaną w terminie.

§ 46. Stosowanie przepisów do złożonych wniosków

W odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej złożonych w okresie od dnia 15 marca 2023 r. do dnia wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia.

§ 47. Termin wejścia w życie rozporządzenia

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Załącznik

 ODNOŚNE MINIMALNE WYMOGI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 70 UST. 3 LIT. B ROZPORZĄDZENIA 2021/2115, DOTYCZĄCE STOSOWANIA NAWOZÓW współczynników I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ORAZ INNE ODPOWIEDNIE OBOWIĄZKOWE WYMOGI USTANOWIONE NA MOCY PRAWA KRAJOWEGO dotkliwości uchybienia uchybienia i trwałości Iloczyn Współczynnik trwałości uchybienia wracalna Nieod- Odwra- długo- trwała calna Odwra- krótko- trwała calna I. ODNOŚNE MINIMALNE WYMOGI DOTYCZĄCE STOSOWANIA NAWOZÓW Współczyn- uchybienia dotkliwo- nik ści Warianty Pakiety/ uchybienia Rodzaj Wymogi 100% – – 1,25 80% wymienionych w § 3 pkt 3 rozporządzenia wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia, Obszar objęty interwencji interwencji pkt 1 i 2 więcej niż 170 kg azotu w czystym dawki nawozów zastosowanie w 1. Stwierdzono wykorzystywa- nych rolniczo zawierającej danym roku naturalnych 1. Niestosowanie w danym użytków rolnych – art. 105 czystym składniku na 1 ha więcej niż 170 kg azotu w 20 lipca 2017 r. – Prawo roku dawki nawozów rolniczo zawierającej ust. 1 ustawy z dnia wykorzystywanych naturalnych  100% – – 1,25 80% wymienionego w § 3 wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia Obszar objęty interwencji i wariantu pkt 7 lit. a podmioty, które są opracowania planu składniku na 1 ha użytków rolnych. stosowanie przez zobowiązane do 2. Stwierdzono 2. Stosowanie nawozów w planie nawożenia azotem wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625, z późn. zm.), zwanej dalej „Prawem dawek określonych w nieprzekraczających wodnym”. dawkach pkt 3 rozporządzenia wymienionego w § 3 wymienionej w § 3 rozporządzenia, rozporządzenia interwencji i wariantu pkt 7 lit. a pkt 1 i 2 nawożenia azotem azotem, nawozów których mowa w Prawa wodnego, opracowały plan Prawa wodnego które zgodnie z art. 105c ust. 1 ust. 2 art. 105c podmioty, o nawożenia lub przez przez podmioty, o których zgodnie z art. 105c ust. 2 przez podmioty, które są nawożenia azotem – art. mowa w art. 105c ust. 1 nawożenia azotem lub Prawa wodnego, które 105a ust. 8 i art. 105c opracowania planu opracowały plan zobowiązane do Prawa wodnego  100% – – 1,25 80% wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty interwencji dawki określone w przekraczających planie nawożenia stosowanie przez produkcję rolną 3. Stwierdzono prowadzące w dawkach podmioty azotem. odwołania do art. 105a ust. działalność, o której mowa 8 – w zakresie odwołania do art. 105a ust. 8 Prawa podmioty prowadzące podmioty prowadzące produkcję rolną oraz 3. Stosowanie przez ust. 2 w zakresie wodnego. pkt 3 rozporządzenia wymienionego w § 3 wymienionej w § 3 rozporządzenia, rozporządzenia interwencji i wariantu pkt 7 lit. a pkt 1 i 2 której mowa w art. nie są obowiązane azotem, nawozów 102 ust. 1 Prawa planu nawożenia do opracowania wodnego, które oraz podmioty działalność, o prowadzące w dawkach określonych w przepisach upraw w plonie głównym nawozów azotowych dla w art. 102 ust. 1 Prawa wodnego, które nie są maksymalnych dawek nawozów w dawkach nieprzekraczających opracowania planu nawożenia azotem, obowiązane do  przekraczających dawki nawozów upraw w plonie azotowych dla wydanych na maksymalne określone w przepisach głównym warunkach uregulowanego wydanych na podstawie wodnego dla plonów art. 106 ust. 4 Prawa fosforem i potasem i nawożenia azotem, uzyskiwanych w zbilansowanego odczynu gleby, azotem, fosforem i podstawie art. 106 uzyskiwanych w zbilansowanego uregulowanego odczynu gleby, wodnego dla ust. 4 Prawa warunkach nawożenia potasem i plonów ochrony roślin – art. 105c stosowania integrowanej ust. 1 Prawa wodnego.  30% – 1,5 – 20% wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty interwencji pkt 1 i 2 4. Stwierdzono, że komunalne osady przekraczającym ochrony roślin. integrowanej zastosowano ściekowe w stosowania stopniu rozporządzenia Ministra zaleconymi dawkami, o komunalnych osadów ściekowych zgodnie z których mowa w § 3 4. Stosowanie pkt 3 rozporządzenia wymienionego w § 3 wymienionej w § 3 rozporządzenia, rozporządzenia interwencji i wariantu pkt 7 lit. a o których mowa w § 3 rozporządzenia komunalnych osa- Środowiska z dnia 6 lutego 2015 r. w dów ściekowych, wania komunal- zalecane dawki sprawie stoso- nych osadów ściekowych. Ministra Środowiska z dnia 6 lutego – § 3 tego rozporządzenia. (Dz. U. z 2023 r. poz. 23) stosowania komunalnych osadów ściekowych 2015 r. w sprawie  25% – II. ODNOŚNE MINIMALNE WYMOGI DOTYCZĄCE STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN – 1,25 20% wymienionych w § 3 pkt 1 i 2, interwencji wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty interwencji pkt 3 i 4 środków ochrony roślin na obszary przeciwdziałano niebędące celem lub obiekty zniesieniu zabiegu z 1. Nie ochrony roślin na obszary i zabiegu z zastosowaniem środków ochrony roślin z obiekty niebędące celem planowanie stosowania 1. Przeciwdziałanie zniesieniu środków tych środków oraz wymienionego w § 3 rozporządzenia oraz rozporządzenia pkt 7 lit. b wariantu tych środków lub środków ochrony zaplanowano bez okresu, w którym obszarze objętym stwierdzono, że zastosowaniem uwzględnienia przebywać na stosowanie ludzie będą zabiegiem. roślin uwzględnieniem okresu, w marca 2013 r. o środkach objętym zabiegiem – art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 2023 r. poz. 340, z późn. ochrony roślin (Dz. U. z przebywać na obszarze którym ludzie będą zm.).  25% – – 1,25 20% wymienionych w § 3 rozporządzenia oraz wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty interwencji interwencji pkt 1 i 2 2. Stwierdzono, że cieków wodnych szerokość strefy środki ochrony odległości od mniejszej niż stosowane w zbiorników i roślin były cieków wodnych mniejszej odległości od zbiorników i (UE) nr 547/2011 z dnia 8 buforowej, o której mowa 2. Środki ochrony roślin rozporządzenia Komisji mogą być stosowane w niż szerokość strefy w załączniku III do rozporządzenia pkt 3, 4 i 7 buforowej, o której sprawie wykonania 547/2011 z dnia 8 czerwca 2011 r. w załączniku III do Komisji (UE) nr Europejskiego i rozporządzenia rozporządzenia nr 1107/2009 Parlamentu mowa w (WE) czerwca 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia zostaną określone warunki Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do ochrony roślin (Dz. Urz. UE L 155 z 11.06.2011, wskazanej w etykietach etykietowania środków wymogów w zakresie str. 176, z późn. zm.), tych środków, jeżeli (WE) nr 1107/2009  środków, jeżeli nie środków ochrony roślin, wskazanej w etykietach tych odniesieniu do etykietowania wymogów w zakresie Rady w 8 marca 2013 r. o środkach art. 40 ust. 2 ustawy z dnia odległości w przepisach wydanych na podstawie ochrony roślin w takiej ochrony roślin – art. 35 stosowania środków ust. 2 tej ustawy. ust. 2 ustawy z dnia zostały określone środków ochrony podstawie art. 40 8 marca 2013 r. ochrony roślin. roślin w takiej wydanych na odległości w stosowania o środkach przepisach warunki  25% – – 1,25 20% wymienionych w § 3 wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia, Obszar objęty interwencji interwencji pkt 1 i 2 środków ochrony ochrony roślin w 3. Stwierdzono, uwzględniono integrowanej roślin lub nie stosowania przypadku że nie roślin w dokumentacji integrowanej ochrony integrowanej ochrony stosowania środków roślin w przypadku ochrony roślin oraz wskazanie sposobu realizacji wymagań 3. Uwzględnienie wymienionego w § 3 rozporządzenia oraz rozporządzenia pkt 7 lit. b wariantu pkt 3 i 4 sposobu realizacji zabiegu środkiem ochrony roślin w zabiegów) przez ochrony roślin. dokumentacji integrowanej wykonania (ewidencji przyczyny wskazano wymagań podanie 8 marca 2013 r. o środkach art. 35 ust. 3 ustawy z dnia środkiem ochrony roślin – przez podanie przyczyny (ewidencji zabiegów) wykonania zabiegu ochrony roślin.  35% 1,75 III. INNE ODPOWIEDNIE OBOWIĄZKOWE WYMOGI USTANOWIONE NA MOCY PRAWA KRAJOWEGO – – 20% wymienionych w § 3 pkt 1 rozporządzenia wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty i interwencji interwencji 1. Stwierdzono, podejmowanie osobno lub w połączeniu z działaniami, mogących, działań innymi 1. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, późn. zastrzeżeniem art. 34 tej ustawy, podejmowania zm.) zabrania się, z 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o pkt 3 rozporządzenia zastrzeżeniem art. 16 kwietnia 2004 r. 34 ustawy z dnia oddziaływać na obszaru Natura cele ochrony negatywnie o ochronie przyrody. znacząco 2000, z działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi Natura 2000 – art. 33 ust. negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru działaniami, znacząco 1 i 2 tej ustawy.  50% 1,75 – – 29% wymienionych w § 3 wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia i Obszar objęty interwencji interwencji pkt 1 i 2 zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 ustawy z 2004 r. o ochronie narodowych oraz dnia 16 kwietnia 2. Stwierdzono, w rezerwatach że w parkach przyrody, z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia – budowy lub przebudowy 2. W parkach narodowych przyrody, z zastrzeżeniem obiektów budowlanych i przestrzega się zakazu: 16 kwietnia 2004 r. o oraz w rezerwatach ochronie przyrody, pkt 3 rozporządzenia technicznych, z przestrzega się budowlanych i – budowy lub przyrody, nie wyłączeniem przebudowy obiektów i obiektów urządzeń urządzeń zakazu: urządzeń służących celom potoków, jeżeli zmiany te urządzeń technicznych, z wodnych, regulacji rzek i przyrody – art. 15 ust. 1 parku narodowego albo wyjątkiem obiektów i – zmiany stosunków pkt 1 i 7 tej ustawy. rezerwatu przyrody; nie służą ochronie  35% 1,75 – – 20% Obszar objęty narodowego albo służących celom potoków, jeżeli 3. Stwierdzono, regulacji rzek i służą ochronie zmiany te nie stosunków rezerwatu przyrody; wodnych, przyrody. – zmiany parku 3. W parku wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia i interwencji interwencji pkt 1 i 2 zmian stosunków krajobrazowym wodnych, jeżeli nie przestrzega dokonywania że w parku się zakazu stosunków wodnych, jeżeli racjonalnej gospodarce przestrzega się zakazu ochronie przyrody lub dokonywania zmian zmiany te nie służą krajobrazowym  35% 1,75 – – 20% pkt 3 rozporządzenia wymienionej w § 3 Obszar objęty taki zakaz został rybackiej, jeżeli 4. Stwierdzono, służą ochronie wprowadzony. zmiany te nie rolnej, leśnej, przyrody lub racjonalnej gospodarce wodnej lub rybackiej, jeżeli taki zakaz został wprowadzony – art. dnia 16 kwietnia 2004 r. o rolnej, leśnej, wodnej lub 17 ust. 1 pkt 6 ustawy z ochronie przyrody. 4. Na obszarze pkt 1 i 2 i interwencji wymienionych w § 3 pkt 3 rozporządzenia wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w interwencji zmian stosunków wodnych, jeżeli – dokonywania że na obszarze przestrzega się krajobrazu nie chronionego służą innym celom niż zakazu: stosunków wodnych, jeżeli chronionego krajobrazu wykorzystanie użytków przestrzega się zakazu: służą innym celom niż racjonalna gospodarka – dokonywania zmian rolnych i leśnych oraz ochrona przyrody lub zrównoważone  35% 1,75 – – 20% Obszar objęty użytków rolnych i ochrona przyrody taki zakaz został 5. Stwierdzono, zrównoważone wprowadzony. wykorzystanie rybacka, jeżeli leśnych oraz gospodarka racjonalna wodna lub lub wprowadzony – art. 24 ust. 5. W stosunku do pomnika wodna lub rybacka, jeżeli 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 ochronie przyrody. kwietnia 2004 r. o taki zakaz został wymienionych w § 3 wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia i interwencji interwencji pkt 1 i 2 ekologicznego lub że w stosunku do dokumentacyj- nego, użytku stanowiska przyrody, pomnika zespołu dokumentacyjnego, użytku stosunków wodnych, jeżeli ekologicznego lub zespołu przestrzega się zakazu przyrody, stanowiska dokonywania zmian krajobrazowego przyrodniczo-  pkt 3 rozporządzenia wodnych, jeżeli te ochronie przyrody zmian stosunków zmiany nie służą krajobrazowego nie przestrzega przyrodniczo- dokonywania się zakazu rybackiej, jeżeli taki zakaz został wprowadzony – art. dnia 16 kwietnia 2004 r. o rolnej, leśnej, wodnej lub 45 ust. 1 pkt 4 ustawy z ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce te zmiany nie służą ochronie przyrody. taki zakaz został albo racjonalnej rybackiej, jeżeli wprowadzony. rolnej, leśnej, gospodarce wodnej lub  35% 1,75 – – 20% wymienionych w § 3 wymienionej w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia i Obszar objęty interwencji interwencji pkt 1 i 2 ochrony, o których 6. Stwierdzono, że 2004 r. o ochronie dokonano zmiany dnia 16 kwietnia mowa w art. 60 ust. 3 ustawy z w strefach przyrody, stosunków wodnych, jeżeli 6. W strefach ochrony, o których mowa w art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 16 przestrzega się zakazu nie jest to związane z dokonywania zmian ochronie przyrody, kwietnia 2004 r. o pkt 3 rozporządzenia z potrzebą ochrony nie były związane dyrektor ochrony poszczególnych zezwolił na taką wodnych, które środowiska nie gatunków, a stosunków regionalny zmianę. poszczególnych gatunków, ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia środowiska zezwolił na takie działanie – art. 60 16 kwietnia 2004 r. o chyba, że regionalny ochronie przyrody. potrzebą ochrony dyrektor ochrony  30% – 1,5 – 20% wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w rozporządzenia Obszar objęty interwencji pkt 1 i 2 określonych w § 6 że w stosunku do 7. Stwierdzono, występujących przestrzega się zwierząt nie ust. 1, 3 i 4 zakazów dziko określonych w § 6 ust. 1, 3 dnia 16 grudnia 2016 r. w występujących zwierząt przestrzega się zakazów 7. W stosunku do dziko Ministra Środowiska z gatunkowej zwierząt i 4 rozporządzenia sprawie ochrony 2016 r. w sprawie dnia 16 grudnia rozporządzenia Środowiska z gatunkowej zwierząt. Ministra ochrony poz. 2380) – § 6 ust. 1, 3 i 4 tego rozporządzenia. (Dz. U. z 2022 r.  50% 1,75 – – 29% wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia Obszar objęty zastrzeżeniem art. 15 ust. 2 ustawy z 2004 r. o ochronie narodowych oraz dnia 16 kwietnia 8. Stwierdzono, w rezerwatach że w parkach przyrody, z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8. W parkach narodowych przyrody, z zastrzeżeniem przestrzega się zakazu: niszczenia, umyślnego 16 kwietnia 2004 r. o oraz w rezerwatach ochronie przyrody, 1) użytkowania, zanieczyszczania 1) użytkowania, zmian obiektów przyrodniczych, przestrzega się i dokonywania obszarów oraz przyrody, nie uszkadzania, niszczenia, umyślnego zakazu: obiektów przyrodniczych, obszarów oraz zasobów, 2) pozyskiwania skał, w skamieniałości, w tym tworów i składników kopalnych szczątków dokonywania zmian zanieczyszczania i roślin i zwierząt, tym torfu, oraz uszkadzania, przyrody;  50% 1,75 – – 29% Obszar objęty skał, w tym torfu, skamieniałości, w szczątków roślin i zasobów, tworów zwierząt, minera- 2) pozyskiwania łów i bursztynu. 9. Stwierdzono, tym kopalnych i składników przyrody; oraz ustawy z dnia 16 kwietnia minerałów i bursztynu – art. 15 ust. 1 pkt 6 i 8 2004 r. o ochronie 9. W parku przyrody. wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia skał, w tym torfu, pozyskiwania do krajobrazowym nie przestrzega gospodarczych że w parku się zakazu celów oraz gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, pozyskiwania do celów minerałów i bursztynu, przestrzega się zakazu szczątków roślin i w tym kopalnych zwierząt, a także krajobrazowym  50% 1,75 – – 29% zobowiązaniem w Obszar objęty skamieniałości, w szczątków roślin i zwierząt, a także 10. Stwierdzono, bursztynu, jeżeli taki zakaz został tym kopalnych wprowadzony. że na obszarze minerałów i wprowadzony – art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 chronionego krajobrazu jeżeli taki zakaz został ochronie przyrody. kwietnia 2004 r. o 10. Na obszarze wymienionych w § 3 ramach wariantów pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia skał, w tym torfu, skamieniałości, w wydobywania do przestrzega się gospodarczych tym kopalnych krajobrazu nie chronionego zakazu celów oraz gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia wydobywania do celów minerałów i bursztynu, wprowadzony – art. 24 przestrzega się zakazu jeżeli taki zakaz został szczątków roślin i w tym kopalnych zwierząt, a także  50% 1,75 – – 29% wymienionych w § 3 ramach wariantów zobowiązaniem w Obszar objęty szczątków roślin i pomnika przyrody, zwierząt, a także bursztynu, jeżeli taki zakaz został że w stosunku do 11. Stwierdzono, wprowadzony. minerałów i stanowiska dokumentacyjnego, użytku o ochronie przyrody. 16 kwietnia 2004 r. 11. W stosunku do pomnika przyrody, stanowiska pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia ekologicznego lub nie przestrzega się skał, w tym torfu, zakazu wydoby- krajobrazowego wania do celów dokumentacyj- gospodarczych przyrodniczo- nego, użytku zespołu gospodarczych skał, w tym ekologicznego lub zespołu torfu, oraz skamieniałości, wydobywania do celów minerałów i bursztynu, przestrzega się zakazu szczątków roślin i w tym kopalnych zwierząt, a także krajobrazowego przyrodniczo-  50% 1,75 – – 29% Obszar objęty skamieniałości, w szczątków roślin i 12. Stwierdzono zwierząt, a także bursztynu, jeżeli taki zakaz został tym kopalnych wprowadzony. minerałów i oraz wprowadzony – art. 45 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 jeżeli taki zakaz został 12. Materiał siewny ochronie przyrody. kwietnia 2004 r. o wymienionego w § 3 zobowiązaniem w ramach wariantu rozporządzenia pkt 5 lit. b regionalnych poza zastrzeżeniem art. 52 ust. 2 ustawy z siewnego odmian dnia 9 listopada pochodzenia, z nasiennictwie. wytwarzanie materiału regionem 2012 r. o zastrzeżeniem art. 52 ust. 2 (Dz. U. z 2021 r. poz. 129) odmian regionalnych jest ustawy z dnia 9 listopada wytwarzany w regionie 2012 r. o nasiennictwie – art. 52 ust. 1–3 tej pochodzenia, z ustawy.  SZCZEGÓŁOWE WYMOGI DLA POSZCZEGÓLNYCH INTERWENCJI LUB ICH WARIANTÓW I. Interwencje wymienione w § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia 1. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. a–g oraz pkt 2 lit. a–g rozporządzenia: 1) nie wałuje się, nie stosuje się: komunalnych osadów ściekowych, podsiewu oraz mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania; 2) nie włókuje się w okresie od dnia: a) 1 kwietnia do dnia 1 września na obszarach nizinnych (poniżej 300 m n.p.m.), b) 15 kwietnia do dnia 1 września na obszarach wyżynnych i górskich (powyżej 300 m n.p.m.); 3) nie stosuje się środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych); 4) nie tworzy się nowych urządzeń melioracji wodnych oraz nie rozbudowuje, nie przebudowuje i nie odtwarza istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba że takie działania: a) wynikają z planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 lub b) dotyczą dostosowania tych urządzeń do potrzeb związanych z utrzymaniem lub poprawą warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania zostaną dopuszczone, szczegółowo określone i uzasadnione przez eksperta przyrodniczego; 5) nie składuje się biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej); 6) w przypadku występowania gatunków niepożądanych określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wymogi poszczególnych wariantów dotyczące: terminów i częstotliwości koszenia, pozostawiania części działki nieskoszonej oraz  terminów i intensywności wypasu mogą być zmienione przez eksperta przyrodniczego, w zakresie określonym w tej metodyce, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką zmianę. 2. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia w zakresie zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno- pastwiskowe – w uzasadnionych przypadkach dopuszczonych przez eksperta przyrodniczego, oraz użytkowanie naprzemienne – w przypadku gdy ekspert przyrodniczy dopuścił użytkowanie kośno-pastwiskowe): 1) nie nawozi się i nie wapnuje; 2) częstotliwość koszenia – jeden pokos co roku, a w uzasadnionych przypadkach określonych przez eksperta przyrodniczego co 2 lata; 3) koszenie w terminie od dnia 1 września do dnia 31 października, a w uzasadnionych przypadkach określonych przez eksperta przyrodniczego, na przykład w sytuacjach wkraczania roślin niepożądanych w tym zbiorowisku – od dnia 15 czerwca do dnia 30 czerwca; 4) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi powinna ona zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku; 5) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w dwóch kolejnych pokosach (wykonywanych w odstępie roku lub 2 lat) należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone; 6) dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 0,5 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość; 7) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym wypas po pokosie w terminie od dnia 1 września do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt do 0,5 dużych jednostek przeliczeniowych, zwanych dalej „DJP”, na hektar oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość.  3. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia w zakresie zalewowych łąk selernicowych i słonorośli (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno-pastwiskowe, użytkowanie pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne): 1) wymóg obowiązkowy dla wszystkich typów użytkowania – nie nawozi się i nie wapnuje; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) częstotliwość koszenia – jeden lub dwa pokosy w roku; liczba pokosów określona przez eksperta przyrodniczego, b) koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września, c) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, d) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w roku pozostawia się te same fragmenty działki rolnej lub działki przyrodniczej nieskoszone, a w przypadku pokosów w dwóch kolejnych latach pozostawia się inne fragmenty nieskoszone, e) dla działek rolnych lub działek przyrodniczych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub działki przyrodniczej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – jeden pokos i wypas po pokosie nie później niż do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo- klimatycznymi w ramach wariantu; 3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: a) wypas w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt od 0,5 DJP do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, b) jest dopuszczalny wypas przez cały rok koników polskich i koni huculskich, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych  płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, c) coroczne wykoszenie niedojadów (raz w roku) w terminie od dnia 15 lipca do dnia 31 października, d) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy) – dotyczy niedojadów; w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku. 4. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. c rozporządzenia w zakresie muraw (użytkowanie pastwiskowe, użytkowanie kośne lub kośno-pastwiskowe – w uzasadnionych przez eksperta przyrodniczego przypadkach, oraz użytkowanie naprzemienne – w przypadku gdy ekspert przyrodniczy dopuścił użytkowanie kośne lub kośno-pastwiskowe): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania – nie nawozi się i nie wapnuje; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: a) wypas w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt od 0,3 DJP do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, b) obowiązkowe wykaszanie niedojadów raz w roku lub raz na 2 lata, w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 października, c) w przypadku niedojadów – zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku; 3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) częstotliwość koszenia – jeden pokos w roku, a w uzasadnionych przypadkach określonych przez eksperta przyrodniczego – co 2 lata, b) koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 października,  c) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w dwóch kolejnych pokosach (wykonywanych w odstępie roku lub 2 lat) pozostawi się inne fragmenty nieskoszone, d) dla działek rolnych lub działek przyrodniczych nieprzekraczających powierzchni 0,5 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub działki przyrodniczej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, e) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu. 5. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. d oraz pkt 2 lit. d rozporządzenia w zakresie półnaturalnych łąk wilgotnych (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno- pastwiskowe – w uzasadnionych przypadkach dopuszczonych przez eksperta przyrodniczego jest możliwy wypas po pokosie przy użytkowaniu jednokośnym oraz użytkowanie naprzemienne – w przypadku gdy ekspert przyrodniczy dopuścił użytkowanie kośno- pastwiskowe): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) dopuszczalne jest ograniczone nawożenie do 60 kg N/ha/rok, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne, b) nie wapnuje się; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) częstotliwość koszenia – jeden lub dwa pokosy w roku; liczba pokosów określona przez eksperta przyrodniczego, b) koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września,  c) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w roku pozostawia się te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach pozostawia się inne fragmenty nieskoszone, d) dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, e) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas po pokosie w terminie od dnia 15 lipca do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt do 0,5 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu. 6. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. e oraz pkt 2 lit. e rozporządzenia w zakresie półnaturalnych łąk świeżych (użytkowanie kośne, kośno-pastwiskowe, pastwiskowe albo naprzemienne): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) jest dopuszczalne ograniczone nawożenie do 60 kg N/ha/rok, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne, b) wapnowanie jest dopuszczalne po wykonaniu niezbędnych w tym zakresie analiz, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) częstotliwość koszenia – jeden lub dwa pokosy w roku; liczba pokosów określona przez eksperta przyrodniczego, b) koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września, c) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi,  biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, d) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w roku pozostawia się te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach pozostawia się inne fragmenty nieskoszone, e) dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – jeden pokos i wypas po pokosie nie później niż do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo- klimatycznymi w ramach wariantu; 3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: a) wypas w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt od 0,5 DJP do 1,0 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, b) jest dopuszczalny wypas przez cały rok koników polskich i koni huculskich, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, c) coroczne wykoszenie niedojadów (raz w roku) w terminie od dnia 15 lipca do dnia 31 października, d) w przypadku niedojadów – zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku. 7. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia w zakresie torfowisk: 1) wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. f oraz pkt 2 lit. f rozporządzenia w zakresie torfowisk – wymogi kluczowe:  a) nie wydobywa się torfu, nie zalesia, nie nawozi i nie wapnuje, nie wykorzystuje się sprzętu mechanicznego powodującego naruszenie wierzchniej warstwy gleby oraz nie pozostawia rozdrobnionej biomasy, b) usuwanie odpadów pochodzenia antropogenicznego, c) wycięcie wskazanych przez eksperta przyrodniczego zarośli i podrostu drzew w pierwszym roku wdrażania wariantu w terminie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 lutego kolejnego roku, d) koszenie powierzchni, na której występują odrośla drzew i krzewów, lub usuwanie odrośli tych drzew i krzewów co roku lub raz na 2 lata, w terminie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 lutego kolejnego roku; jest dopuszczalny pokos rzadziej niż raz na 2 lata, w przypadkach określonych i uzasadnionych przez eksperta przyrodniczego, w szczególności jeżeli odrośla drzew i krzewów nie odrastają, e) zebranie i usunięcie wyciętej lub skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku; 2) wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. g oraz pkt 2 lit. g rozporządzenia w zakresie torfowisk – wymogi kluczowe i uzupełniające – oprócz wymogów określonych w pkt 1 przestrzega się następujących wymogów: a) częstotliwość koszenia – raz, dwa lub trzy razy w okresie 5 lat realizacji zobowiązania, jednak nie częściej niż co 2 lata, jeżeli określi to ekspert przyrodniczy, b) w uzasadnionych przypadkach, określonych przez eksperta przyrodniczego, w szczególności w przypadku torfowisk z roślinnością ekspansywną (głównie trzciną), dopuszcza się koszenie coroczne, c) koszenie runi w terminie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 lutego kolejnego roku, d) w uzasadnionych przypadkach jest dopuszczalne pozostawienie do 20% powierzchni działki rolnej lub działki przyrodniczej nieskoszonej, jeżeli ekspert przyrodniczy określi taką możliwość; w dwóch kolejnych pokosach pozostawia się inne fragmenty nieskoszone, e) obowiązek zebrania i usunięcia skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna  zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku. 8. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. h–k oraz pkt 2 lit. h–k rozporządzenia: 1) nie stosuje się: komunalnych osadów ściekowych, podsiewu oraz mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania; 2) nie stosuje się środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych); 3) nie tworzy się nowych urządzeń melioracji wodnych oraz nie rozbudowuje, nie przebudowuje i nie odtwarza istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba że takie działania: a) wynikają planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000, o których mowa w przepisach o ochronie przyrody, lub b) dotyczą dostosowania tych urządzeń do potrzeb związanych z utrzymaniem lub poprawą warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania nie wpłyną na obniżenie poziomu wód gruntowych w okresie lęgowym ptaków i zostaną dopuszczone, szczegółowo określone i uzasadnione przez eksperta przyrodniczego; 4) nie składuje się biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej); 5) w przypadku występowania gatunków niepożądanych określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, wymogi poszczególnych wariantów dotyczące: terminów i częstotliwości koszenia, obowiązku pozostawiana części działki rolnej lub działki przyrodniczej nieskoszonej oraz terminów i intensywności wypasu mogą być zmienione przez eksperta przyrodniczego w zakresie określonym w tej metodyce, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką zmianę. 9. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. h oraz pkt 2 lit. h rozporządzenia w zakresie ochrony siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk,  krwawodziób i czajka) (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno-pastwiskowe, użytkowanie pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) nie wałuje się, nie włókuje się i nie stosuje gnojowicy w terminie od dnia 1 marca do dnia 1 sierpnia, b) dopuszcza się wapnowanie, c) dopuszcza się ograniczone nawożenie azotem (do 60 kg/ha/rok) – w przypadku użytkowania kośnego, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne, d) nie stosuje się zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych innych niż wymienione w lit. a w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu lub do dnia 15 czerwca w przypadku użytkowania pastwiskowego; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) przy użytkowaniu kośnym: – dwa pokosy w roku – pierwszy pokos od dnia 15 czerwca i do dnia 10 lipca, drugi pokos od dnia 15 sierpnia do dnia 31 października, – w uzasadnionych przypadkach określonych przez eksperta przyrodniczego dopuszcza się jeden pokos w roku w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 31 października – w przypadku siedlisk o podłożu torfowym, b) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – jeden pokos w roku w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 15 lipca, c) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 5–10%; w przypadku stosowania dwóch pokosów w okresie roku pozostawia się te same fragmenty działki rolnej lub działki przyrodniczej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach pozostawia się inne fragmenty nieskoszone, d) w odniesieniu do działek rolnych lub działek przyrodniczych, których powierzchnia nie przekracza 1 ha, jest dopuszczalne, w uzasadnionych przypadkach, zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonej i koszenie co roku całej działki rolnej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, e) obowiązek zebrania i usunięcia skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy) w terminie do 2 tygodni po pokosie; biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w  tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, f) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas po pokosie nie później niż dnia 31 października przy obsadzie zwierząt od 0,5 do 2 DJP/ha lub od 0,2 do 1 DJP/ha, w przypadku siedlisk o podłożu torfowym, i obciążeniu 10 DJP/ha, g) przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym w pierwszym roku realizacji zobowiązania, w sytuacji odtwarzania zdegradowanych siedlisk (łąki nieużytkowane od wielu lat lub łąki z gatunkami niepożądanymi określonymi w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) w uzasadnionych i określonych przez eksperta przyrodniczego przypadkach dopuszcza się: – wykonanie do 3 pokosów w roku w okresie od dnia 15 czerwca do dnia 30 listopada, – niepozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej; 3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: a) sezon pastwiskowy – od dnia 10 maja do dnia 30 listopada na obszarach poniżej 300 m n.p.m. lub od dnia 20 maja do dnia 30 września na obszarach powyżej 300 m n.p.m., b) do dnia 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt od 0,2 do 1 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, a po dniu 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt do 2 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, c) jest dopuszczalny wypas przez cały rok koników polskich i koni huculskich; w okresie od dnia 10 maja do dnia 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt od 0,2 do 1 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha a po dniu 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt do 2 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, d) obowiązek wykoszenia niedojadów nie rzadziej niż raz na 2 lata w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 15 listopada, e) w przypadku niedojadów – zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna  zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, f) w pierwszym roku realizacji zobowiązania, w sytuacji odtwarzania zdegradowanych siedlisk (łąki nieużytkowane od wielu lat lub łąki z gatunkami niepożądanymi określonymi w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia), w uzasadnionych i określonych przez eksperta przyrodniczego przypadkach dopuszcza się zwiększenie obsady wypasanych zwierząt do 3 DJP/ha (obciążenie do 10 DJP/ha) gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu. 10. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. i oraz pkt 2 lit. i rozporządzenia w zakresie ochrony siedlisk lęgowych dubelta i kulika wielkiego (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno-pastwiskowe, użytkowanie pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) nie wałuje się, nie włókuje i nie stosuje gnojowicy w terminie od dnia 1 marca do dnia 1 sierpnia, b) dopuszcza się wapnowanie, c) dopuszcza się ograniczone nawożenie azotem (do 60 kg/ha/rok) – w przypadku użytkowania kośnego, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne, d) nie stosuje się zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych innych niż wymienione w lit. a w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu lub do dnia 10 lipca w przypadku użytkowania pastwiskowego; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) przy użytkowaniu kośnym: – dwa pokosy w roku: – – w przypadku ostoi kulika wielkiego – pierwszy pokos po dniu 30 czerwca do dnia 31 lipca oraz drugi pokos od dnia 15 sierpnia do dnia 31 października, – – w przypadku ostoi dubelta – pierwszy pokos od dnia 10 lipca do dnia 31 lipca oraz drugi pokos od dnia 15 sierpnia do dnia 31 października, – – dopuszcza się stosowanie jednego pokosu w roku w terminie od dnia 30 czerwca do dnia 31 października – w przypadku ostoi kulika wielkiego, albo od dnia 10 lipca do dnia 31 października – w przypadku ostoi dubelta, w przypadku siedlisk o podłożu torfowym, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość,  b) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym jeden pokos w roku w terminie od dnia 30 czerwca do dnia 31 października – w przypadku ostoi kulika wielkiego, albo od dnia 10 lipca do dnia 31 października – w przypadku ostoi dubelta, c) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 5–10% powierzchni tej działki, d) dla działek rolnych lub działek przyrodniczych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonej i koszenie co roku całej działki rolnej lub działki przyrodniczej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, e) w odniesieniu do siedlisk o podłożu torfowym w przypadku ostoi dubelta dopuszcza się pozostawianie 50% działki rolnej nieskoszonej lub koszenie całej powierzchni działki rolnej co 2 lata, jeżeli ekspert przyrodniczy określi i uzasadni taką możliwość, f) obowiązek zebrania i usunięcia skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy) w terminie do 2 tygodni po pokosie; biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi powinna ona zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, g) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas po pokosie nie później niż do dnia 31 października przy obsadzie od 0,5 do 2 DJP/ha lub od 0,2 do 1 DJP/ha, w przypadku siedlisk o podłożu torfowym, oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, h) przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym w pierwszym roku realizacji zobowiązania, w sytuacji odtwarzania zdegradowanych siedlisk (łąki nieużytkowane od wielu lat lub łąki z gatunkami niepożądanymi) w uzasadnionych i określonych przez eksperta przyrodniczego przypadkach dopuszcza się: – wykonanie do 3 pokosów w roku w okresie od dnia 10 lipca do dnia 31 października, – niepozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej; 3) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: a) sezon pastwiskowy – od dnia 30 maja do dnia 30 listopada, b) w okresie do 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt od 0,2 do 1 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, a po dniu 20 lipca przy obsadzie do 2 DJP/ha i obciążeniu do  10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, c) dopuszczalny jest wypas przez cały rok koników polskich i koni huculskich, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość; w okresie od dnia 10 kwietnia do dnia 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt od 0,2 do 1 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, a po dniu 20 lipca wypas przy obsadzie zwierząt do 2 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha, przy czym w przypadku ostoi dubelta – z wyłączeniem takiego wypasu w terminie od dnia 10 kwietnia do dnia 10 lipca, d) obowiązek wykoszenia niedojadów nie rzadziej niż raz na 2 lata w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 15 listopada, e) w przypadku niedojadów – zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, f) w pierwszym roku realizacji zobowiązania, w sytuacji odtwarzania zdegradowanych siedlisk (łąki nieużytkowane od wielu lat lub łąki z gatunkami niepożądanymi określonymi w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) w uzasadnionych i określonych przez eksperta przyrodniczego przypadkach dopuszcza się zwiększenie obsady zwierząt do 3 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu. 11. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. j oraz pkt 2 lit. j rozporządzenia w zakresie ochrony siedlisk lęgowych wodniczki (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno- pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) nie nawozi i nie wapnuje, b) nie stosuje jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych w terminie od dnia 1 marca do terminu pierwszego pokosu; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) częstotliwość koszenia określona przez eksperta przyrodniczego: – jeden pokos w roku lub  – koszenie całej powierzchni działki rolnej co 2 lata, b) koszenie w terminie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 lutego kolejnego roku, c) w przypadku corocznego koszenia – pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 15–85% powierzchni tej działki; w dwóch kolejnych latach należy pozostawić nieskoszone inne fragmenty działki rolnej, przy czym gdy w danym roku powierzchnia nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej jest większa niż powierzchnia fragmentu tej działki skoszonego w poprzednim roku, w danym roku należy pozostawić nieskoszony fragment tej działki, który obejmuje w całości również ten jej fragment, który został skoszony w poprzednim roku, d) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi powinna ona zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, e) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas w terminie od dnia 15 maja do dnia 31 października, przy czym w terminie od dnia 15 maja do dnia 31 lipca przy obsadzie zwierząt do 0,5 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, a w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 października przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo- klimatycznymi w ramach wariantu. 12. Wymogi dla wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. k oraz pkt 2 lit. k rozporządzenia w zakresie ochrony siedlisk lęgowych derkacza (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno- pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne): 1) wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: a) nie wałuje się, nie włókuje i nie stosuje się gnojowicy w terminie od dnia 1 marca do dnia 1 września, b) dopuszcza się wapnowanie, c) dopuszcza się ograniczone nawożenie azotem (do 60 kg/ha/rok), w przypadku użytkowania kośnego, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne,  d) nie stosuje się zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych innych niż wymienione w lit. a w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu; 2) wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: a) jeden pokos w roku w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 października, b) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej lub działki przyrodniczej o powierzchni wynoszącej 5–10% powierzchni tej działki; w kolejnych pokosach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone, c) dla działek rolnych lub działek przyrodniczych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonej i koszenie co roku całej działki rolnej lub działki przyrodniczej, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści i uzasadni taką możliwość, d) obowiązek zebrania i usunięcia skoszonej biomasy (w tym niepozostawiania rozdrobnionej biomasy) w terminie do 2 tygodni po pokosie; biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi powinna ona zostać usunięta z działki rolnej lub działki przyrodniczej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku, e) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym wypas po pokosie nie później niż do dnia 31 października przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha oraz obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach wariantu, f) przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym w pierwszym roku realizacji zobowiązania, w sytuacji odtwarzania zdegradowanych siedlisk (łąki nieużytkowane od wielu lat lub łąki z gatunkami niepożądanymi określonymi w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) w uzasadnionych i określonych przez eksperta przyrodniczego przypadkach dopuszcza się: – wykonanie 2 pokosów w roku w okresie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 października, – niepozostawianie nieskoszonego fragmentu działki rolnej. 13. Współczynniki przeliczania zwierząt na DJP stosowane w przypadku wymogów dotyczących użytkowania pastwiskowego lub kośno-pastwiskowego trwałych użytków zielonych lub obszarów przyrodniczych.  Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP Konie ras dużych/konie pozostałe Ogiery, klacze lub 1,2 wałachy Źrebaki powyżej 2 lat 1 Źrebaki powyżej 1 0,8 roku do 2 lat Źrebaki powyżej 6 0,5 miesięcy do 1 roku Źrebięta do 6 0,3 miesięcy Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP Kozy Kozy matki 0,15 Koźlęta do 3,5 0,05 miesiąca Koźlęta powyżej 3,5 0,08 miesiąca do 1,5 roku Pozostałe kozy 0,1 Owce Owce powyżej 1,5 Konie ras małych (m.in. hucuł, konik polski) 33 Ogiery, klacze lub 0,6 wałachy Źrebaki powyżej 2 lat 0,5 Źrebaki powyżej 1 0,35 roku do 2 lat Źrebaki powyżej 6 0,2 miesięcy do 1 roku Źrebięta do 6 0,12 miesięcy Bydło Buhaje 1,4 Krowy Jałówki cielne 0,1 roku Tryki powyżej 1,5 0,12 roku Jagnięta do 3,5 0,05 miesiąca Tryczki 0,08 Maciorki 0,1 Drób Gęsi 0,008 Jelenie szlachetne Byki 0,42 Łanie 0,24 Pozostałe 0,1  Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP Jałówki powyżej 1 0,8 roku Jałówki powyżej 6 0,3 miesięcy do 1 roku Opasy powyżej 1 roku 0,9 Opasy powyżej 6 0,36 miesięcy do 1 roku Cielęta do 6 miesięcy 0,15 Lamy Samice powyżej 1 0,20 roku Samce powyżej 1 roku 0,19 Młode powyżej 6 0,12 miesięcy do 1 roku Cielęta/cria do 6 0,05 miesięcy Muł Muł powyżej 2 lat 0,6 Muł od 1 roku do 2 lat 0,3 Muł do 1 roku 0,1 Osioł Osioł powyżej 2 lat 0,5 Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania zwierząt na DJP Daniele Byki 0,22 Łanie 0,13 Pozostałe 0,06 Króliki 0,007 Bawół domowy Bawół domowy 0,7 powyżej 2 lat Bawół domowy od 1 0,4 roku do 2 lat Bawół domowy powyżej 6 miesięcy 0,3 do 1 roku Bawół domowy do 6 0,13 miesięcy Alpaki Samice powyżej 1 0,11 roku Samce powyżej 1 0,12 roku Młode powyżej 6 0,05 miesięcy do 1 roku Cielęta/cria do 6 0,03 miesięcy  Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik Lp. Rodzaj zwierząt Współczynnik przeliczania przeliczania zwierząt na zwierząt na DJP DJP Osioł od 1 roku do 2 0,25 lat Osioł do 1 roku 0,07 II. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 3 rozporządzenia (użytkowanie kośne, użytkowanie kośno-pastwiskowe, użytkowanie pastwiskowe albo użytkowanie naprzemienne) 1. Wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: 1) nie wałuje się, nie stosuje się: komunalnych osadów ściekowych, podsiewu oraz mechanicznego niszczenia struktury gleby, w tym bronowania i przeorywania; 2) nie włókuje się w okresie od dnia: a) 1 kwietnia do dnia 1 września na obszarach nizinnych (poniżej 300 m n.p.m.), b) 15 kwietnia do dnia 1 września na obszarach wyżynnych i górskich (powyżej 300 m n.p.m.); 3) nie stosuje się środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych); 4) nie tworzy się nowych urządzeń melioracji wodnych oraz rozbudowy, przebudowy i odtwarzania istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba, że takie działania: a) wynikają z planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 lub b) dotyczą dostosowania tych urządzeń do potrzeb związanych z poprawą warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania zostaną dopuszczone i uzasadnione przez doradcę rolnośrodowiskowego; 5) nie składuje biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej); 6) dopuszczalne jest ograniczone nawożenie do 60 kg N/ha/rok, z wyłączeniem obszarów nawożonych przez namuły rzeczne.  2. Wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu kośnym i kośno-pastwiskowym: 1) częstotliwość koszenia: a) nie więcej niż dwa pokosy w roku, w przypadku użytkowania kośnego; liczba pokosów określona przez doradcę rolnośrodowiskowego, b) jeden pokos w roku, w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego; 2) koszenie w terminie od dnia 15 czerwca do dnia 30 września; 3) pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 5–20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w przypadku pokosów w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone; 4) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku; 5) dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej, jeżeli doradca rolnośrodowiskowy dopuści taką możliwość; 6) przy użytkowaniu kośno-pastwiskowym – wypas po pokosie nie później niż dnia 31 października przy obsadzie zwierząt do 1,5 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach interwencji. 3. Wymogi obowiązkowe przy użytkowaniu pastwiskowym: 1) wypas w terminie od dnia 1 maja i do dnia 31 października na obszarach do 300 m n.p.m. lub od dnia 20 maja do dnia 1 października na obszarach powyżej 300 m n.p.m.; 2) wypas przy obsadzie zwierząt od 0,5 DJP/ha do 1,5 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach interwencji; 3) dopuszcza się wypas przez cały rok koników polskich i koni huculskich, przy obsadzie zwierząt do 1 DJP/ha i obciążeniu do 10 DJP/ha gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi w ramach interwencji, jeżeli doradca rolnośrodowiskowy dopuści taką możliwość; 4) w przypadku niedojadów – wykaszanie niedojadów raz w roku w terminie określonym przez doradcę rolnośrodowiskowego, nie wcześniej niż w dniu 31 października, oraz  zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi; w przypadku ułożenia biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej nie później niż do dnia 1 marca kolejnego roku. 4. Do przeliczania zwierząt na DJP stosuje się współczynniki określone w ust. 13 w części I. III. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 4 rozporządzenia 1) zachowanie sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych, który obejmuje co najmniej 12 drzew: a) rozmnażanych na silnie rosnących podkładkach, b) prowadzonych jako pienne drzewa, c) w wieku od 15 lat, d) reprezentujących nie mniej niż 4 odmiany lub gatunki; 2) liczba drzew w przeliczeniu na 1 ha powierzchni sadu jest nie mniejsza niż 90, przy czym istnieje możliwość uzupełnienia wypadów w sadzie. Uzupełniania dokonuje się drzewami odmian wymienionych w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r., rozmnażanymi na silnie rosnących podkładkach i prowadzonymi jako pienne drzewa; 3) co najmniej 75% drzew ma minimalną wysokość pnia 1,20 m (pozostałe 25% drzew, które są niższe, są wliczane do obsady); 4) sad nie jest prowadzony jako uprawa jednorzędowa; 5) nie stosuje się środków ochrony roślin, z wyłączeniem dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym; 6) wykonywanie, zgodnie ze wskazaniami doradcy rolnośrodowiskowego, podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych w sadzie: a) cięcie formujące i sanitarne drzew oraz prześwietlające nadmiernie zagęszczone korony, b) usuwanie odrostów i samosiewów, c) bielenie pni drzew starszych i zabezpieczanie pni młodych drzew przed ogryzaniem przez gryzonie i zającokształtne; 7) koszenie trawy co najmniej raz w sezonie wegetacyjnym nie później niż do dnia 31 sierpnia lub wypasanie w okresie wegetacyjnym;  8) zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (możliwe pozostawienie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 2 tygodni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z działki rolnej lub ułożona w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi. IV. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 5 rozporządzenia 1. W ramach wariantu wymienionego w § 3 pkt 5 lit. a rozporządzenia – uprawa roślin odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia: 1) w pierwszym i czwartym roku uprawy danej odmiany z materiału siewnego kategorii kwalifikowany lub standard, natomiast w drugim, trzecim i piątym roku uprawy tej odmiany jest dopuszczalna uprawa z materiału siewnego uzyskanego ze zbioru w poprzednim roku – w przypadku uprawy roślin jednorocznych i dwuletnich; 2) w pierwszym roku uprawy danej odmiany z materiału siewnego kategorii kwalifikowany lub standard – w przypadku uprawy bylin. 2. W ramach wariantu wymienionego w § 3 pkt 5 lit. b rozporządzenia: 1) wytwarza się materiału siewnego odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zgodnie z przepisami o nasiennictwie (przy utrzymaniu czystości i tożsamości odmianowej, prowadzeniu dokumentacji plantacji oraz wykonywanych zabiegów i uzyskaniu świadectwa oceny laboratoryjnej) lub 2) wytwarza się materiału siewnego gatunków rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych wymienionych w ust. 3 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia, spełniającego minimalne wymagania jakościowe określone w tabeli I i II oraz posiadanie wyników badań laboratoryjnych w tym zakresie.  TABELA I. WYMAGANIA JAKOŚCIOWE DLA NASION POZOSTAŁYCH GATUNKÓW ROŚLIN ZAGROŻONYCH EROZJĄ GENETYCZNĄ (ZBOŻA) Lp. Gatunki Minimalna czystość analityczna (nasiona czyste) % wagowy Pszenica płaskurka (Triticum diccocum Schrank) Pszenica samopsza (Triticum monococcum L.) Żyto krzyca (Secale cereale var. multicale Metzg. ex Alef.) Maksymalna Minimalna zawartość zdolność nasion innych kiełkowania gatunków (siewki (nasiona normalne i innych nasiona gatunków twarde) roślin) szt./500g % liczbowy Niedopuszczalna obecność nasion owsa głuchego (Avena fatua) i owsa płonnego (Avena sterilis). Wielkość próby do badań wynosi 1 kg. TABELA II. WYMAGANIA JAKOŚCIOWE DLA NASION POZOSTAŁYCH GATUNKÓW ROŚLIN ZAGROŻONYCH EROZJĄ GENETYCZNĄ (INNE GATUNKI) Lp. Gatunki Minimalna Maksymalna czystość Minimalna zdolność zawartość nasion analityczna kiełkowania innych gatunków (nasiona (siewki normalne i (nasiona innych czyste) nasiona twarde) gatunków roślin) % wagowy Lnianka siewna 0,3 % liczbowy  Lp. Gatunki (Lnicznik siewny) (Camelina sativa (L.) Crantz) Nostrzyk biały (Melilotus alba Medik.) Lędźwian siewny (Lathyrus sativus L.) Soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.) Pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa L.) Przelot pospolity (Anthyllis vulneraria L.) Gryka tatarka (Fagopyrum tataricum L. Gaertn.) Komonica błotna (Lotus uliginosus Schkuhr) Sałata łodygowa (głąbiki krakowskie) (Lactuca sativa var. Angustana) Minimalna Maksymalna Minimalna zdolność czystość zawartość nasion kiełkowania analityczna innych gatunków (siewki normalne i (nasiona (nasiona innych nasiona twarde) czyste) gatunków roślin) % wagowy % liczbowy 2,5 1,5 1,5 0,5 0,7 1,5 1,8 0,5 Niedopuszczalna obecność nasion kanianki (Cuscuta).  Do 30% nasion twardych uznaje się za zdolne do kiełkowania. Do 40% nasion twardych uznaje się za zdolne do kiełkowania. V. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 7 rozporządzenia 1. W ramach wariantu wymienionego w § 3 pkt 7 lit. a rozporządzenia: 1) założenie na gruncie ornym pasa kwietnego o szerokości od 3 do 9 m i powierzchni co najmniej 0,1 ha przez wysiew w terminie od dnia 15 sierpnia do dnia 31 października (w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego) lub od dnia 1 kwietnia do dnia 15 maja (w pierwszym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego) mieszanki nasion, przy czym mieszanka ta: a) zawiera co najmniej 10 gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, w tym co najmniej 6 gatunków wieloletnich, b) zawiera gatunki uprawne i gatunki dziko rosnące, w tym uprawne lub dziko rosnące jednoroczne i dziko rosnące wieloletnie i dwuletnie, c) nie zawiera gatunków niepożądanych w wieloletnich pasach kwietnych wskazanych w wykazie gatunków niepożądanych w wieloletnich pasach kwietnych; 2) w pierwszym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego na pasie kwietnym założonym zgodnie z pkt 1 udział powierzchniowy roślin z gatunków z rodziny traw, wymienionych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, wynosi nie więcej niż 20%; 3) utrzymanie w okresie realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego pasa kwietnego założonego zgodnie z pkt 1; 4) w przypadku zakładania i utrzymywania na gruntach ornych więcej niż jednego pasa kwietnego odległość między położonymi najbliżej siebie punktami znajdującymi się na granicach tych pasów powinna wynosić co najmniej 50 m; 5) dopuszcza się podsiew pasa kwietnego w miejscach wypadów roślin gatunkami roślin określonymi w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, z wyłączeniem gatunków z rodziny traw; 6) obowiązkowy podsiew pasa kwietnego gatunkami roślin określonymi w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, z wyłączeniem gatunków z rodziny traw, w przypadku gdy liczba gatunków określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w tym pasie kwietnym wynosi mniej niż 5;  7) koszenie 50% powierzchni pasa kwietnego raz w roku w terminie od dnia 1 września do dnia 31 października; w dwóch kolejnych latach pozostawia się nieskoszony inny fragment pasa kwietnego; zebranie i usunięcie skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 14 dni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z powierzchni pasa; 8) w uzasadnionych przypadkach, w sytuacji rozwoju w obrębie pasa kwietnego roślin gatunków niepożądanych określonych w wykazie gatunków niepożądanych w wieloletnich pasach kwietnych, jeżeli doradca rolnośrodowiskowy dopuści i uzasadni taką możliwość, jest możliwe dodatkowe jednorazowe koszenie przed dniem 1 września powierzchni, na której występują te gatunki, z obowiązkiem usunięcia skoszonej biomasy (w tym niepozostawianie rozdrobnionej biomasy); w terminie do 14 dni po pokosie biomasa powinna zostać usunięta z powierzchni pasa kwietnego; 9) obowiązek zachowania istniejących drzew i krzewów w obrębie pasa kwietnego; 10) w obrębie pasa kwietnego nie dokonuje się: a) przeorywania, b) wypasu, c) stosowania nawozów mineralnych i naturalnych, d) stosowania osadów ściekowych, e) stosowania środków ochrony roślin, f) składowania obornika, siana, słomy lub odpadów, g) wykorzystywania pasów kwietnych jako dróg dojazdowych, h) pozostawiania maszyn i urządzeń rolniczych. WYKAZ GATUNKÓW NIEPOŻĄDANYCH W WIELOLETNICH PASACH KWIETNYCH: Nazwa polska Nazwa łacińska Akebia pięciolistkowa Akebia quinate Ambrosia bylicolistna Ambrosia artemisiifolia Barszcz Mantegazziego Heracleum mantegazzianum Barszcz perski Heracleum persicum Barszcz Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi  Nazwa polska Bożodrzew gruczołkowaty Chwastnica jednostronna Czeremcha amerykańska Dereń rozłogowy Doględka nastroszona Jesion pensylwański Klon jesionolistny Kolcolist zachodni Kolczurka klapowana Mozga trzcinowata Nawłoć kanadyjska Nawłoć późna Nawłoć wąskolistna Niecierpek gruczołowaty Owies głuchy Perz zwyczajny Przetacznik perski Rdestowiec Rdestowiec czeski Rdestowiec ostrokończysty Rdestowiec sachaliński Robinia akacjowa Róża pomarszczona Rudbekia naga Rutwica wschodnia Rzepień włoski Spartyna Spartyna angielska Nazwa łacińska Ailanthus altissima Echinochloa crus-galli Padus (Prunus) serotina Cornus sericea Grindelia squarrosa Fraxinus pennsylvanica Acer negundo Ulex europaeus Echinocystis lobate Phalaris arundinacea Solidago canadensis Solidago gigantea Solidago graminifolia Impatiens glandulifera Avena fatua Elymus repens Veronica persica Fallopia sachalinensis ‘Igniscum’ Fallopia × bohemica Fallopia japonica Fallopia sachalinensis Robinia pseudoacacia Rosa rugosa Rudbeckia laciniate Galega orientalis Xanthium albinum Spartina alternifolia (Sporobolus alternifolus) Spartina anglica (Sporobolus anglicus)  Nazwa polska Starzec nierównozębny Stokłosa spłaszczona Szarłat szorstki Śmiałek darniowy Świdośliwa kłosowa Świdośliwa lamarca Tawuła kutnerowata Tomka oścista Trojeść amerykańska Trybula leśna Trzcina pospolita Trzcinnik piaskowy Tulejnik amerykański Włośnica sina Włośnica zielona Wyczyniec polny Żółtlica drobnokwiatowa Żółtlica owłosiona Nazwa łacińska Senecio inaequidens Bromus carinatus Amaranthus retroflexus Deschampsia caespitosa Amelanchier spicata Amelanchier lamarckii Spiraea tomentosa Anthoxanthum aristatum Asclepias syriaca Anthriscus sylvestris Phragmites australis Calamagrostis epigeios Lysichiton americanus Setaria pumila Setaria viridis Alopecurus myosoruides Galinsoga parviflora Galinsoga ciliata 2. W ramach wariantu wymienionego w § 3 pkt 7 lit. b rozporządzenia: 1) założenie i utrzymanie w okresie zobowiązania ogródka bioróżnorodności zawierającego co najmniej 20 gatunków roślin (w ramach jednego gatunku dopuszcza się uprawę kilku odmian lub form – populacji lub genotypów), przy czym: a) przynajmniej jeden z uprawianych gatunków roślin to gatunek warzywny wymieniony w ust. 5 pkt 2 lit. b załącznika nr 4 do rozporządzenia i jeden z uprawianych gatunków to gatunek zielarski wymieniony w ust. 5 pkt 2 lit. a załącznika nr 4 do rozporządzenia, b) przynajmniej 3 z uprawianych gatunków lub odmian roślin to: – odmiany regionalne lub odmiany amatorskie wpisane do krajowego rejestru lub  – odmiany marginalne z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, lub – gatunki rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych wymienione w ust. 3 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia, c) powierzchnia uprawy któregokolwiek z uprawianych gatunków lub odmian nie może przekraczać 50% powierzchni ogródka bioróżnorodności; 2) w przypadku: a) uprawy odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia: – w pierwszym i czwartym roku uprawy danej odmiany ta uprawa jest prowadzona z wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard; w drugim, trzecim i piątym roku jest dopuszczalna uprawa z materiału uzyskanego ze zbioru w poprzednim roku – w przypadku uprawy roślin jednorocznych i dwuletnich, – w pierwszym roku uprawy danej odmiany ta uprawa jest prowadzona z wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard – w przypadku uprawy bylin, b) uprawy roślin z materiału pozyskanego z kolekcji banku genów – w pierwszym roku uprawa jest zakładana z tego materiału na podstawie protokołu przekazania przez bank genów; 3) w kolejnych latach realizacji zobowiązania dopuszcza się: a) zmianę składu gatunkowego lub liczby uprawianych gatunków, przy zachowaniu minimalnej liczby 20 gatunków, b) dodanie nowych odmian lub form (populacji lub genotypów); 4) nie stosuje się herbicydów.  ZAWARTOŚĆ PLANU DZIAŁALNOŚCI ROLNOŚRODOWISKOWEJ 1. Część ogólna – dotyczy wszystkich interwencji i zawiera w szczególności: 1) następujące dane rolnika lub zarządcy realizujących zobowiązanie rolno-środowiskowo- klimatyczne: imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, adres zamieszkania albo siedziby, adres korespondencyjny, numer telefonu, adres poczty elektronicznej oraz ich podpis; 2) następujące dane doradcy rolnośrodowiskowego, przy którego udziale został sporządzony plan działalności rolnośrodowiskowej, a w przypadku gdy ten plan został sporządzony również przy udziale eksperta przyrodniczego – dane tego eksperta: imię i nazwisko, numer uprawnienia, numer telefonu, adres poczty elektronicznej i ich podpis; 3) oświadczenie eksperta przyrodniczego o sporządzeniu dokumentacji przyrodniczej, gdy w ramach zobowiązania jest wymagane posiadanie dokumentacji przyrodniczej; 4) informację o latach realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w formie wykazu; 5) informację o realizowanych przez rolnika lub zarządcę zobowiązaniach rolno- środowiskowo-klimatycznych w ramach interwencji lub wariantów interwencji, w formie wykazu; 6) oświadczenie rolnika lub zarządcy o przekazaniu pełnych i prawdziwych danych niezbędnych do sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej; 7) datę sporządzenia planu działalności rolnośrodowiskowej. 2. Część szczegółowa – dotyczy poszczególnych interwencji lub wariantów w ramach interwencji i zawiera informacje niezbędne do prawidłowej realizacji zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego, w tym informacje w zakresie: 1) działek rolnych lub działek przyrodniczych zlokalizowanych na określonych działkach referencyjnych i realizowanych na nich interwencjach lub wariantach interwencji, w formie wykazu; 2) wymogów w ramach realizowanego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym także tych doprecyzowanych przez eksperta przyrodniczego lub doradcę rolnośrodowiskowego, które powinny odpowiadać stanowi faktycznemu i deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. 3. Załącznik do planu działalności rolnośrodowiskowej – szkic gospodarstwa:  1) z naniesionymi oznaczeniami poszczególnych działek rolnych lub działek przyrodniczych, na których mają być realizowane interwencje lub warianty w ramach interwencji; 2) z zaznaczeniem miejsc na działce rolnej, w których są zasadzone poszczególne drzewa odmian wymienionych w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmian tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. – w przypadku interwencji wymienionej w § 3 pkt 4 rozporządzenia; 3) z zaznaczoną częścią działki rolnej lub działki przyrodniczej, która ma pozostać nieskoszona w poszczególnych latach – w przypadku interwencji wymienionych w § 3 pkt 1–3 rozporządzenia lub wariantu wymienionego w § 3 pkt 7 lit. a rozporządzenia; 4) z zaznaczeniem istniejących drzew i krzewów w obrębie wieloletniego pasa kwietnego, podlegających obowiązkowi zachowania w ramach wariantu interwencji wymienionej w § 3 pkt 7 lit. a rozporządzenia.  WYKAZ UPRAW, GRUP UPRAW, GATUNKÓW I ODMIAN ROŚLIN, GATUNKÓW PTAKÓW, SIEDLISK PRZYRODNICZYCH ORAZ RAS ZWIERZĄT OBJĘTYCH PŁATNOŚCIĄ ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNĄ 1. Interwencje wymienione w § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia: 1) ochrona cennych siedlisk przyrodniczych – typy siedlisk przyrodniczych: a) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia obejmują zbiorowiska związku Molinion oraz nawiązujące do nich, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest siedliska: 6410 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe oraz siedliska nawiązujące do wymienionego powyżej, b) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia obejmują zbiorowiska ze związku Cnidion, zespół Sanguisorbo-Silaetum, zbiorowiska klas Asteretea tripolium i Thero-Salicornietea, zespół Potentillo-Festucetum i Scirpetum maritimi oraz nawiązujące do nich, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest siedliska: 6440 Łąki selernicowe, 1330 Solniska nadmorskie, 1310 Śródlądowe błotniste solniska z solirodem, 1340 Śródlądowe słone łąki, pastwiska i szuwary oraz siedliska nawiązujące do wymienionych powyżej, c) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. c rozporządzenia obejmują: zbiorowiska klas Festuco-Brometea, Koelerio glaucae-Corynephoretea canescentis, Nardo-Callunetea, Violetea calaminariae, zbiorowiska okrajkowe z klasy Trifolio- Geranietea oraz zbiorowiska nawiązujące do wymienionych jednostek, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest siedliska: 6120 ciepłolubne śródlądowe murawy napiaskowe, 6210 murawy kserotermiczne, 6230 murawy bliźniczkowe, 6130 murawy galmanowe, 2330 wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi, 5130 formacje z jałowcem pospolitym na wrzosowiskach lub nawapiennych murawach, 4010 wilgotne wrzosowiska z wrzoścem bagiennym,  4030 suche wrzosowiska, murawy zawciągowe oraz siedliska nawiązujące do wymienionych powyżej, d) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. d oraz pkt 2 lit. d rozporządzenia obejmują zbiorowiska związku Calthion oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, z wyłączeniem zbiorowisk kadłubowych, e) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. e oraz pkt 2 lit. e rozporządzenia obejmują bogate gatunkowo zbiorowiska związków Arrhenatherion Cynosurion i Polygono- Trisetion oraz zbiorowiska nawiązujące do wymienionych jednostek fitooscjologicznych, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest siedliska: 6510 niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, 6520 górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie oraz siedliska nawiązujące do wymienionych powyżej, f) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia obejmują: zbiorowiska klas Scheuzerio-Caricetea nigrae, Oxycocco-Sphagnetea, wybrane zbiorowiska związku Magnocaricion (Caricetum buxbaumii, Cladietum marisci), Cratoneurion commutati, Rhynchosporion oraz zbiorowiska nawiązujące do wymienionych jednostek, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z metodyką, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest siedliska: 7110 torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe), 7120 torfowiska wysokie zdegradowane, ale zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji, 7140 torfowiska przejściowe i trzęsawiska, 7150 obniżenia na podłożu torfowym, 7210 torfowiska nakredowe, 7230 górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk, 7220 źródliska wapienne oraz siedliska nawiązujące do wymienionych powyżej i inne mszyste zbiorowiska wielkoturzycowe; 2) warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. h–k oraz pkt 2 lit. h–k rozporządzenia obejmują następujące gatunki: a) rycyk (Limosa limosa), b) kszyk (Gallinago gallinago), c) krwawodziób (Tringa totanus),  d) czajka (Vanellus vanellus), e) dubelt (Gallinago media), f) kulik wielki (Numenius arquata), g) wodniczka (Acrocephalus paludicola), h) derkacz (Crex crex). 2. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 4 rozporządzenia obejmuje następujące gatunki drzew owocowych: Gatunek Odmiana Ananas Berżenicki, Anis, Antonówka Półtorafuntowa (Antonówka Śmietankowa, Antonówka Biała, Śmietankowe, Antonówka Zwykła), Arkad Zimowy, Babuszkino, Bankroft, Beforest, Berlepsch, Berner Rosen (Różanka Berneńska), Bismark (Jabłko Bismarka), Blutroter Kardinal, Boiken, Boskoop, Brzęczka, Bukówka, Calville Blanc d'Hiver, Carpentin Cellini, Cesarz Aleksander (Aporta), Cesarz Wilhelm, Charłamowska, Cox’s Pomona, Cukrówka Litewska (Białe Słodkie), Cyganka, Cytrynówka, Deans' Codlin, Dr. Oldenburg, Femause, Fiessers Erstling, Filippa, Freiherr von Hausen, Gaskońskie Szkarłatne, Gewürzluiken, Glogierówka (Pepinka Litewska), Gloria Mundi, Gołąbek Nathusiusa, Grafsztynek Czerwony, Grafsztynek Inflancki, Grafsztynek Prawdziwy, Grahama Jubileuszowe, Grochówka (Bohnapfel), Gruchoty, Jakub Lebel, James Grieve, Jonathan, Kalwila Aderslebeńska, Jabłonie Kalwila Czerwona Jesienna, Kalwila Letnia Fraas'a, Kandil Sinap, Kantówka Gdańska, Kardynalskie (Kardynalskie Płomieniste), Koksa Pomarańczowa (Cox’s Orange Pippin), Kosztela (Kosztylka), Kronselska (Jaśnie Pańskie), Królowa, Krótkonóżka Królewska, Krzywonóżka Reńska, Książę Albert, Książę Albrecht Pruski, Książęca, Kuzynek Buraczek (Kuzynek Czerwony), Landsberska (Reneta Landsberska), Lord Lambourne, Luiken, Malinowa Oberlandzka, Mank's Kϋchenapfel, Niezrównane Peasgooda, Montwiłłówka, Niezrównane Peasgooda, Oliwka Czerwona, Oliwka Inflancka, Ontario, Panieńskie, Pepina Galloway, Pepina Linneusza, Pepina Parkera, Pepina Ribstona, Piękna z Barnaku, Piękna z Boskoop, Piękna z Herrnhut, Piękna z Rept, Pitmaston Pineapple, Rajewskie, Rarytas Śląski, Reders Goldrenette, Reneta Ananasowa, Reneta Baumana, Reneta Blenheimska, Reneta Brownlees, Reneta Gwiazdkowa, Reneta Harberta, Reneta Kanadyjska, Reneta Karmelicka,  Gatunek Odmiana Reneta Kasselska, Reneta Kulona, Reneta Muszkatołowa (Muskatka), Reneta Orleańska, Reneta Sudecka, Reneta Szampańska, Reneta Szara, Reneta Złota (Królowa Renet), Reneta Zuccalmaglio, Roter Trier'scher Weinapfel, Różanka Polska, Różanka Wirgińska, Ryszard Żółty, Schieblers Taubenapfel, Signe Tillisch, St. Edmunds Russet, Starking, Suislepper, Sztetyna Czerwona, Sztetyna Zielona, Tiefblüte, Titówka, Truskawkowe Nietschnera, Wealthy, Weisse Winter Tafetapfel, Weisskante, Złotka Kwidzyńska, Złota Szlachetna, Zorza, Żeleźniak (Żelazne Jabłko). Amanlisa, Bera Biała, Bera Boska (Kaiser Alexander, Apremontka), Bera Diela, Bera Liońska, Bergamota Letnia, Bergamota Złocista, Bergamota Żółta, Bera Szara, Bera Ulmska, Bergamota Czerwona Jesienna, Bojka, Bonkreta Wiliamsa (Bera Świętomichalska), Cytrynówka, Diuszesa Wczesna, Dobra Ludwika, Dobra Szara, Dr Jules Guyot, Dziekanka Jesienna, Dziekanka Lipcowa, Flamandka (Topka Pękata), Jakubówka, Józefinka, Kalebasa Płocka, Klapsa Grusze (Faworytka), Komisówka, Konferencja, Kongresówka, Koźlarka Stuttgarcka, Król Sobieski, Królewna, Krzywka, Księżna Elza, Lipcówka Kolorowa, Marguerite Marillat, Nagewitzbirne, Napoleonka, Oliwierka, Panienka, Paryżanka, Patawinka, Patten, Petersbirne, Proboszczówka (Plebanka), Pstrągówka Jesienna, Pstrągówka Zimowa, Salisbury Princesse (Marianne), Solanka, Szarneza, Tongrówka (Beurré Durondeau Beurré), Urbanistka, Wczesna z Trevoux (Trewinka), Winiówka Francuska, Żyfardka. Bladoróżowa, Büttnera Czerwona (Poznańska), Czarna Późna, Czarna Późna z Turwi, Dönissena Żółta, Fromma Czarna, Germersdorfska, Hedelfińska, Czereśnie Kanarkowa, Kassina, Kunzego, Lotka Trzebnicka, Przybrodzka, Różowa Wielka, Schneidera Późna (Kasztany, Kasztanioki), Sercówka Nieszawska, Wczesna Riversa, Wolska. Gubeńska Czerecha, Hiszpanka, Hortensja, Książęca, Kerezer, Minister Podbielski, Nadwiślanka, Ostheimska, Pożóg 29, Sokówka Nowotomyska, Wiśnie Szklanka Polska, Szklanka Wielka, Wczesna Ludwika, wiśnie odroślowe lokalne, Włoszakowice, Wróble, Włodzimierska, Wołyńska.  Gatunek Odmiana Anna Späth, Biała Śliwa (Węgierka Biała), Brzoskwiniowa, Damacha, Fryga, Kirka, Królowa Wiktoria, Lowanka, Lubaszka, Mirabelka Flotowa, Mirabelka z Śliwy Nancy, Opal, Renkloda Althana, Renkloda Ulena, Renkloda Zielona, Ruth Gerstetter, Węgierka Łowicka, Węgierka Wczesna, Węgierka Zwykła. 3. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 5 rozporządzenia obejmuje następujące gatunki roślin: 1) gatunki roślin rolniczych: Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Rośliny zbożowe Owies szorstki Avena strigosa Schreb. (syn. owies owsik) Proso zwyczajne Panicum miliaceum L. Pszenica twarda Triticum turgidum L. subsp. durum (Desf.) van Slageren Rośliny oleiste i włókniste Gorczyca Brassica juncea L. Czern. sarepska Kminek Carum carvi L. zwyczajny Len zwyczajny – Linum usitatissimum L. włóknisty Mak Papaver somniferum L. Rzepik Brassica rapa L. var. silvestris Lam. Briggs Rośliny pastewne Bobowate – Fabaceae (Leguminosae) Esparceta siewna Onobrychis viciifolia Scop. Komonica Lotus corniculatus L. Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina dwuletnia roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina jednoroczna oraz roślina dwuletnia bylina bylina  zwyczajna Koniczyna Trifolium hybridum L. białoróżowa (syn. koniczyna szwedzka) Koniczyna perska Trifolium resupinatum L. Lucerna Medicago lupulina L. chmielowa Wiechlinowate – Poaceae (Gramineae) Kostrzewa Festuca filiformis Pourr. nitkowata Kostrzewa owcza Festuca ovina L. Mietlica pospolita Agrostis capillaris L. Mietlica psia Agrostis canina L. Mietlica Agrostis stolonifera L. rozłogowa Rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius L. P. (syn. rajgras Beauv. ex J. Presl & C. Presl francuski) Tymotka Phleum nodosum L. kolankowata Wiechlina błotna Poa palustris L. Wiechlina gajowa Poa nemoralis L. Wiechlina Poa trivialis L. zwyczajna Wyczyniec Alopecurus pratensis L. łąkowy Inne gatunki Brukiew Brassica napus L. var. napobrassica (L.) Rchb. Kapusta pastewna Brassica oleracea L. convar. acephala (DC.) Alef. var. bylina bylina roślina jednoroczna bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina roślina dwuletnia roślina dwuletnia  medullosa Thell. + var. viridis L. 2) gatunki rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych: Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Pszenica płaskurka Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina Triticum diccocum Schrank Pszenica samopsza roślina jednoroczna Triticum monococcum L. Żyto krzyca roślina jednoroczna Secale cereale var. multicale Metzg. ex Alef. Lnianka siewna (lnicznik roślina dwuletnia Camelina sativa (L.) Crantz siewny) Nostrzyk biały Melilotus alba Medik. Przelot pospolity Anthylis vulneraria L. Komonica błotna roślina jednoroczna roślina jednoroczna oraz roślina dwuletnia roślina dwuletnia Lotus uliginosus Schkuhr Gryka tatarka bylina Fagopyrum tataricum L. Gaertn. Lędźwian siewny Lathyrus sativus L. Soczewica jadalna Lens culinaris Medik. Pasternak zwyczajny Pastinaca sativa L. Sałata łodygowa (głąbiki roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina jednoroczna roślina dwuletnia Lactuca sativa var. Angustana krakowskie) 3) gatunki rzadko uprawianych roślin zielarskich: roślina jednoroczna  Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Bukwica zwyczajna Betonica officinalis L., syn. Stachys officinalis L. Centuria pospolita Centaurium erythraea Rafn. (tysiącznik) Czosnek Allium ursinum L. niedźwiedzi Fiołek trójbarwny Viola tricolor L. Goryczka żółta Gentiana lutea L. Pierwiosnka Primula veris L. lekarska Różeniec górski Rhodiola rosea L. Turówka leśna Hierochloë australis (Schrad.) Roem. & Schult. Turówka wonna Hierochloë odorata (L.) P. Beauv. Wiązówka Filipendula vulgaris bulwkowa (Moench) Arnika górska Arnica montana L. Arcydzięgiel Angelica archangelica L. (dzięgiel) litwor (Archangelica officinalis Hoffm.) Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina bylina roślina jednoroczna lub dwuletnia bylina roślina jednoroczna lub dwuletnia bylina bylina bylina bylina bylina bylina bylina roślina dwuletnia 4. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 6 rozporządzenia obejmuje następujące gatunki zwierząt: Gatunek Rasa Bydło domowe Bydło rasy polskiej czerwonej, bydło rasy białogrzbietej, bydło rasy polskiej (Bos taurus) czerwono-białej, bydło rasy polskiej czarno-białej. Konie domowe Koniki polskie, konie huculskie, konie małopolskie, konie śląskie, konie (Equus caballus) wielkopolskie, konie zimnokrwiste w typie sokólskim, konie zimnokrwiste w  typie sztumskim. Owce rasy wrzosówka, owce rasy świniarka, owce olkuskie, polskie owce górskie odmiany barwnej, owce rasy merynos odmiany barwnej, owce uhruskie, Owce domowe owce wielkopolskie, owce żelaźnieńskie, owce rasy korideil (corriedale), owce (Ovis aries) kamienieckie, owce pomorskie, owce rasy cakiel podhalański, owce rasy merynos polski w starym typie, czarnogłówka, polskie owce pogórza, polska owca górska, białogłowa owca mięsna. Świnie (Sus Świnie rasy puławskiej, świnie rasy złotnickiej białej, świnie rasy złotnickiej scrofa) pstrej. Kozy domowe koza karpacka, koza kazimierzowska, koza sandomierska (Capra hircus) 5. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 7 rozporządzenia obejmuje następujące gatunki i odmiany roślin: 1) wariant wymieniony w § 3 pkt 7 lit. a rozporządzenia – wykaz gatunków roślin do wyboru do mieszanek: Lp. Gatunek rośliny Babka lancetowata Plantago lanceolata Babka zwyczajna Plantago major Barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium Bniec biały Melandrium album Bniec czerwony Melandrium - rubrum Bodziszek czerwony Geranium Forma życiowa Kategoria użytkowa/Gatunki Dziko rosnąca Jednoroczna Wieloletnia Dwuletnia Uprawna Trawy x x x x x x x x x x x x x x x x  sanguineum Bodziszek łąkowy Geranium pratense Bylica piołun Artemisia absinthium Bylica Artemisia vulgaris Bukwica lekarska Betonica officinalis Chaber bławatek Centaurea cyanus Chaber driakiewnik Centaurea scabiosa Chaber łąkowy Centaurea jacea Chaber nadreński Centaurea stoebe Cieciorka pstra (Topornica pstra) Coronilla varia (Securigera varia) Cykoria podróżnik Cichorium intybus Czarnuszka siewna Nigella sativa Czosnek winnicowy Allium vineale Czosnek zielonawy Allium oleraceum Czosnek szczypiorek Allium schoenoprasum Dziewanna drobnokwiatowa; Dziewanna firletkowa Verbascum thapsus Verbascum x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  lychnitis i inne dziewanny Dziewanna pospolita Verbascum nigrum Dziewanna wielkokwiatowa Verbascum densiflorum Dziurawiec zwyczajny Hypericum perforatum Dzwonek rozpierzchły Campanula patula Dzwonek skupiony Campanula glomerata Facelia błękitna Phacelia tanacetifolia Fiołek trójbarwny Viola tricolor Firletka poszarpana Lychnis flos-cuculi Głowienka pospolita Prunella vulgaris Gorczyca biała Sinapis alba Goździk katruzek Dianthus carthusianorum Groszek bulwiasty Lathyrus tuberosus Groszek łąkowy Lathyrus pratensis Gryka zwyczajna Fagopyrum esculentum Hyzop lekarski Hyssopus officinalis Jasnota różowa Lamium amplexicaule x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  Jasnota purpurowa Lamium purpureum Jasnota plamista Lamium maculatum Jasieniec piaskowy Jasione montana Jastrun właściwy Leucanthemum vulgare Kąkol polny Agrostemma githago Kminek zwyczajny Carum carvi Kocimiętka właściwa Nepeta cataria Kolendra siewna Coriandrum sativum Komonica zwyczajna Lotus corniculatus Koniczyna biała Trifolium repens Koniczyna krwistoczerwona Trifolium incarnatum Koniczyna łąkowa Trifolium pratense Koniczyna polna Trifolium arvense Koper ogrodowy Anethum graveloens Kostrzewa czerwona Festuca rubra Kostrzewa łąkowa Festuca pratensis x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  Kostrzewa owcza Festuca ovina Kozibród łąkowy Tragopogon pratensis Krwawnica pospolita Lythrum salicaria Krwawnik pospolity Achillea millefolium Krwiściąg mniejszy Sanguisorba minor Krwiściąg lekarski Sanguisorba officinalis Kuklik zwisły Geum rivale Kupkówka pospolita Dactylis glomerata Lebiodka pospolita Origanum vulgare Lepnica rozdęta Silene vulgaris Lnica pospolita Linaria vulgaris Lnicznik siewny Camelina x sativa Lucerna nerkowata (Lucerna x chmielowa) Medicago lupulina Lucerna siewna Medicago sativa Łubin żółty Lupinus luteus x Macierzanka piaskowa Thymus serpyllum Macierzanka zwyczajna Thymus pulegioides Mak piaskowy Papaver x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  argemone Mak wątpliwy Papaver dubium Mak polny Papaver rhoeas Marchew zwyczajna (dzika) Daucus carota subsp. carota Mierznica czarna Ballota nigra Mniszek pospolity Taraxacum officinale agg. Mydlnica lekarska Saponaria officinalis Nagietek lekarski Calendula officinalis Nostrzyk biały Melilotus alba Nostrzyk żółty Melilotus officinalis Ogórecznik lekarski Borago officianalis Oman łąkowy Inula britannica Pasternak zwyczajny Pastinaca sativa Podbiał pospolity Tussilago farfara Prawoślaz lekarski Althaea officinalis Przelot pospolity Anthyllis vulneraria Przytulia biała Galium album Przytulia właściwa Galium verum Rumian polny Anthemis arvensis Rumianek pospolity Matricaria x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  chamomilla (Chamomilla recutita) Rzepik pospolity Agrimonia eupatoria Rzeżucha łąkowa Cardamine pratensis Sadziec konopiasty Eupatorium cannabinum Słonecznik zwyczajny Helianthus annuus Smółka pospolita Viscaria vulgaris Sparceta siewna Onobrychis viciifolia Szałwia lekarska Salvia officinalis Szałwia łąkowa Salvia pratensis Szczaw polny Rumex acetosella Szczaw zwyczajny Rumex acetosa Ślaz dziki Malva sylvestris Ślaz zygmarek Malva alcea Świerzbnica polna Knautia arvensis Trędownik bulwiasty Scrophularia nodosa Trybula ogrodowa Anthriscus cerefolium Wiązówka błotna Filipendula ulmaria x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x  Wiązówka bulwkowa x Filipendula vulgaris Wiechlina łąkowa Poa pratensis Wiesiołek dwuletni Oenothera x biennis s.l. Wrotycz pospolity Tanacetum vulgare Wyczyniec łąkowy Alopecurus pratensis Wyka siewna Vicia sativa x Wyka drobnokwiatowa Vicia x hirsuta Wyka płotowa Vicia sepium x Złocień polny Chrysanthemum x (Glebionis) segetum Żmijowiec zwyczajny Echium vulgare 2) wariant wymieniony w § 3 pkt 7 lit. b rozporządzenia: a) gatunki roślin zielarskich: Lp. Nazwa polska Nazwa łacińska Anyż (biedrzeniec anyż) Pimpinella anisum L. Arcydzięgiel litwor x x x x x x x x x x x x x x x x Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina roślina jednoroczna Archangelica officinalis L. Arnika łąkowa bylina Arnica chamissonis Less. Babka lancetowata Plantago lanceolata L. Babka płesznik Plantago psyllium L. Bazylia pospolita Ocimum basilicum L. Bluszczyk kurdybanek Glechoma hederacea L. Bukwica zwyczajna Betonica officinalis L. Bylica piołun Artemisia absinthium L. bylina bylina roślina jednoroczna roślina jednoroczna bylina bylina bylina  Bylica estragon Centuria pospolita (tysiącznik) Czarnuszka siewna Cząber górski Cząber ogrodowy Czosnek niedźwiedzi Drapacz lekarski Dziewanna wielkokwiatowa Dziurawiec zwyczajny Fiołek trójbarwny Glistnik jaskółcze ziele Goryczka żółta Hyzop lekarski Jeżówka purpurowa Kocimiętka właściwa (K. cytrynowa) Kolendra siewna Kozłek lekarski Krwawnik pospolity Krwiściąg mniejszy Kuklik pospolity Kuklik zwisły Lebiodka pospolita Lnianka (lnica) pospolita Lubczyk ogrodowy Macierzanka zwyczajna Majeranek ogrodowy Malwa czarna Artemisia dracunculus L. bylina Centaurium erythraea roślina jednoroczna lub Rafn. dwuletnia Nigella sativa L. roślina jednoroczna Satureja montana L. bylina Satureja hortensis L. roślina jednoroczna Allium ursinum L. bylina Cnicus benedictus L. roślina jednoroczna Verbascum thapsiforme roślina dwuletnia Schrad. Hypericum perforatum L. bylina Viola tricolor L. roślina jednoroczna lub dwuletnia Chelidonium majus L. bylina Gentiana lutea L. bylina Hyssopus officinalis L. bylina Echinacea purpurea (L.) bylina Moench Nepeta cataria L. (N. bylina cataria L. var. citriodora) Coriandrum sativum L. roślina jednoroczna Valeriana officinalis L. bylina Achillea millefolium L. bylina Sanguisorba minor Scop. bylina Geum urbanum L. bylina Geum rivale L. bylina Origanum vulgare L. bylina Linaria vulgaris Mill. bylina Levisticum officinalis L. bylina Thymus pulegioides L. bylina Origanum majorana L. roślina jednoroczna Althaea rosea (L.) Cav. roślina dwuletnia  Marchewnik anyżowy Melisa lekarska Mięta kędzierzawa Mięta pieprzowa Mięta zielona Nagietek lekarski Nasturcja większa Nostrzyk żółty (lekarski) Ogórecznik lekarski Pierwiosnka lekarska Prawoślaz lekarski Różeniec górski Rumian szlachetny Rumianek pospolity Ruta zwyczajna Rutwica lekarska Serdecznik pospolity Szałwia lekarska Szanta zwyczajna Ślaz dziki Trybula ogrodowa Turówka leśna var. nigra) Myrrhis odorata Scop. roślina dwuletnia lub bylina Melissa officinalis L. bylina Mentha spicata L. var. bylina crispa Mentha piperita L. bylina Mentha spicata L. bylina Calendula officinalis L. roślina jednoroczna Tropaeolum majus L. bylina Melilotus officinalis (L.) roślina jednoroczna lub Pall. dwuletnia Borago officinalis L. roślina jednoroczna Primula veris L. bylina Althaea officinalis L. bylina Rhodiola rosea L. bylina Chamaemelum nobile (L.) bylina All. syn. Anthemis nobilis L. Chamomilla recutita (L.) roślina jednoroczna Rauch. Ruta graveolens L. bylina Galega officinalis L. bylina Leonurus cardiaca L. bylina Salvia officinalis L. bylina Marrubium vulgare L. bylina Malva sylvestris L. roślina dwuletnia lub bylina Anthriscus cerefolium roślina jednoroczna Hoffm. Hierochloë australis bylina (Schrad.) Roem. & Schult.  Turówka wonna Tymianek właściwy Wiązówka bulwkowa Wiesiołek dwuletni Wiesiołek dziwny b) Hierochloë odorata (L.) P. bylina Beauv. Thymus vulgaris L. bylina Filipendula vulgaris bylina Moench Oenothera biennis L. roślina dwuletnia Oenothera paradoxa roślina jednoroczna Hudziok gatunki roślin warzywnych: Lp. Nazwa polska Bób Burak Cebula Cebula siedmiolatka Cukinia Cykoria liściowa Dynia olbrzymia Dynia piżmowa Dynia zwyczajna Endywia Fasola zwykła Groch siewny Jarmuż Kalafior Kalarepa Kapusta biała Kapusta brukselska Kapusta czerwona Kapusta włoska Nazwa łacińska Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina Vicia faba L. roślina jednoroczna Beta vulgaris L. roślina dwuletnia Allium cepa L. roślina dwuletnia Allium fistulosum L. bylina Cucurbita pepo L. bylina Cichorium intybus L. roślina jednoroczna Cucurbita maxima L. roślina jednoroczna Cucurbita pepo L. roślina jednoroczna Cucurbita pepo L. roślina jednoroczna roślina jednoroczna Cichorium endivia L. lub dwuletnia Phaselous vulgaris L. roślina jednoroczna Pisum sativum L. (partim) roślina jednoroczna Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia Brassica oleracea L. roślina dwuletnia  Lp. Nazwa polska Koper ogrodowy Marchew jadalna Ogórek Parpyka Pietruszka Pomidor Por Rokietta siewna / Rukola Roszponka warzywna Rzodkiewka Sałata Seler Szczypiorek Szpinak warzywny Nazwa łacińska Roślina jednoroczna, dwuletnia lub bylina Anethum graveolens L. roślina jednoroczna Daucus carota L. roślina dwuletnia Cucumis sativus L. roślina jednoroczna Capsicum annuum L. roślina jednoroczna Petroselinum crispum roślina dwuletnia (Mill.) Nyman ex. A.W. Hill Solanum lycopersicum L. roślina jednoroczna Allium porrum L. roślina dwuletnia Eruca sativa Mill. roślina jednoroczna roślina jednoroczna lub Valerianella locusta dwuletnia roślina jednoroczna lub Raphanus sativus L. dwuletnia Lactuca sativa L. roślina jednoroczna Apium graveolens L. roślina dwuletnia Allium schoenoprasum L. bylina Spinacia oleracea L. roślina jednoroczna  WYSOKOŚĆ STAWEK PŁATNOŚCI ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNYCH DLA POSZCZEGÓLNYCH INTERWENCJI LUB WARIANTÓW W RAMACH INTERWENCJI Lp. Interwencja Wariant Stawki płatności Ochrona siedlisk przyrodniczych: 1.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe 1568 zł/ha 1.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla 1452 zł/ha 1.3. Murawy 1612 zł/ha 1.4. Półnaturalne łąki wilgotne 1115 zł/ha 1.5. Półnaturalne łąki świeże 1497 zł/ha Torfowiska: 1. Ochrona cennych 1.6.1 Torfowiska – wymogi kluczowe 912 zł/ha siedlisk i zagrożonych 1.6.2 Torfowiska – wymogi kluczowe i 1536 zł/ha 1. gatunków na obszarach uzupełniające Natura 2000 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: 1.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich 1055 zł/ha gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka) 1.8. Ochrona siedlisk lęgowych dubelta i 1347 zł/ha kulika wielkiego 1.9. Ochrona siedlisk lęgowych wodniczki 1555 zł/ha 1.10. Ochrona siedlisk lęgowych derkacza 1055 zł/ha 2. 2. Ochrona cennych Ochrona siedlisk przyrodniczych: siedlisk i zagrożonych 2.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe 1568 zł/ha gatunków poza 2.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla 1452 zł/ha obszarami Natura 2000 2.3. Murawy 1612 zł/ha 2.4. Półnaturalne łąki wilgotne 1115 zł/ha 2.5. Półnaturalne łąki świeże 1497 zł/ha Torfowiska:  Lp. Interwencja Wariant Stawki płatności 2.6.1. Torfowiska – wymogi kluczowe 912 zł/ha 2.6.2. Torfowiska – wymogi kluczowe i 1536 zł/ha uzupełniające Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: 2.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich 1055 zł/ha gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka) 2.8. Ochrona siedlisk lęgowych dubelta i 1347 zł/ha kulika wielkiego 2.9. Ochrona siedlisk lęgowych wodniczki 1555 zł/ha 2.10. Ochrona siedlisk lęgowych derkacza 1055 zł/ha 3. 3. Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000 836 zł/ha 4. 4. Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych 2117 zł/ha 5. Zachowanie 5.1. Uprawa rzadkich gatunków lub odmian roślin 1411 zł/ha zagrożonych zasobów 5. genetycznych roślin w 5.2. Wytwarzanie materiału siewnego rolnictwie rzadkich gatunków lub odmian roślin 1619 zł/ha 6.1.1. Zachowanie lokalnych ras bydła – użytkowanie mleczne 2738 zł/szt. 6.1.2. Zachowanie lokalnych ras bydła – użytkowanie mięsne 1752 zł/szt. 6.2.1.1. Zachowanie lokalnych ras koni – samice (konie małopolskie i wielkopolskie) 2669 zł/szt. 6. Zachowanie zagrożonych zasobów 6.2.1.2. Zachowanie lokalnych ras koni – 6. genetycznych zwierząt w samce (konie małopolskie i wielkopolskie) 5925 zł/szt. rolnictwie 6.2.2.1. Zachowanie lokalnych ras koni – samice (konie śląskie) 2461 zł/szt. 6.2.2.2. Zachowanie lokalnych ras koni – samce (konie śląskie) 5275 zł/szt. 6.2.3.1. Zachowanie lokalnych ras koni – samice (koniki polskie i konie huculskie) 2395 zł/szt.  Lp. Interwencja Wariant Stawki płatności 6.2.3.2. Zachowanie lokalnych ras koni – samce (koniki polskie i konie huculskie) 5130 zł/szt. 6.2.4.1. Zachowanie lokalnych ras koni – samice (konie zimnokrwiste w typie 2185 zł/szt. sztumskim i sokólskim) 6.2.4.2. Zachowanie lokalnych ras koni – samce (konie zimnokrwiste w typie 2513 zł/szt. sztumskim i sokólskim) 6.3. Zachowanie lokalnych ras owiec 500 zł/szt. 6.4. Zachowanie lokalnych ras świń 1335 zł/szt. 6.5. Zachowanie lokalnych ras kóz 953 zł/szt. 7. 7. Bioróżnorodność na 7.1. Wieloletnie pasy kwietne 3501 zł/ha gruntach ornych 7.2. Ogródki bioróżnorodności 2342 zł/ha  KOSZTY TRANSAKCYJNE I WYSOKOŚĆ KWOTY PRZEZNACZONEJ NA REFUNDACJĘ TYCH KOSZTÓW 1. Koszty transakcyjne dla interwencji wymienionych w § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia: 1) w związku ze sporządzeniem dokumentacji przyrodniczej: Koszty transakcyjne Koszty transakcyjne w związku ze sporządzeniem dokumentacji przyrodniczej dla siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków o powierzchni: 2) w związku ze Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych do 1 ha 400 zł powyżej 1 ha do 5 ha 917 zł powyżej 5 ha do 20 ha 1834 zł powyżej 20 ha do 50 ha 2751 zł powyżej 50 ha 3669 zł sporządzeniem rolnośrodowiskowej: Koszty transakcyjne Koszty transakcyjne w związku ze sporządzeniem szczegółowej części planu działalności rolnośrodowiskowej dla siedliska przyrodniczego lub siedliska lęgowego ptaków o powierzchni: szczegółowej części planu działalności Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych do 1 ha 100 zł powyżej 1 ha do 5 ha 393 zł powyżej 5 ha do 20 ha 786 zł powyżej 20 ha do 50 ha 1179 zł powyżej 50 ha 1572 zł 2. Koszty transakcyjne dla wariantu wymienionego w § 3 pkt 5 lit. b rozporządzenia:  Koszty transakcyjne 1. Koszt wykonania oceny wytworzonych nasion w laboratoriach urzędowych lub akredytowanych – w przypadku wytwarzania nasion gatunków roślin wymienionych w ust. 3 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia 2. Koszt wykonania oceny wytworzonego materiału siewnego w laboratoriach urzędowych lub Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych za jeden z następujących gatunków roślin: lnianka siewna (lnicznik siewny) (Camelina sativa L.) Crantz), nostrzyk biały (Melilotus alba Medik.), lędźwian siewny (Lathyrus sativus L.), soczewica jadalna 330 zł (Lens culinaris Medik.), pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa L.), przelot pospolity (Anthylis vulneraria L.), komonica błotna (Lotus uliginosus Schkuhr), Sałata łodygowa (głąbiki krakowskie) (Lactuca sativa var. Angustana) za jeden z następujących gatunków roślin: pszenica płaskurka (Triticum diccocum Schrank), pszenica samopsza (Triticum 295 zł monococcum L.), żyto krzyca (Secale cereale var. multicale Metzg. ex Alef.), gryka tatarka (Fagopyrum tataricum L. Gaertn.) za każdą odmianę rośliny 322 zł  Koszty transakcyjne akredytowanych – w przypadku wytwarzania materiału siewnego roślin odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia Wysokość kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych  WYSOKOŚĆ WSPÓŁCZYNNIKÓW DOTKLIWOŚCI UCHYBIENIA ORAZ WSPÓŁCZYNNIKÓW TRWAŁOŚCI UCHYBIENIA STOSOWANYCH DO DOKONYWANIA ZMNIEJSZEŃ PŁATNOŚCI ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNYCH Lp. Rodzaj uchybienia Współ- Współczynnik trwałości czynnik uchybienia dotkliwo- ści Odwra- uchybie- calna nia krótko- trwała 1,25 I. Interwencje wymienione w § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Iloczyn współ- czynników dotkliwości Od- Nie- uchybienia wra- odwra- i trwałości calna calna uchybienia długo- trwała 1,5 1,75 Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. a–g oraz pkt 2 lit. a–g rozporządzenia: Zastosowanie wałowania 50% – Zastosowanie komunalnych 25% – osadów ściekowych Zastosowanie podsiewu bez 25% – uprawy powierzchniowej gleby Zastosowanie podsiewu z 33% – zastosowaniem uprawy powierzchniowej gleby Mechaniczne zniszczenie 50% – struktury gleby, w tym przez bronowanie lub przyorywanie 1,5 – 75% 1,5 – 38% 1,5 – 38% 1,5 – 50% 1,5 – 75%  Zastosowanie włókowania w okresie: – od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września na obszarach nizinnych (do 300 m n.p.m.), – od dnia 15 kwietnia do dnia 1 września na obszarach wyżynnych i górskich (powyżej 300 m n.p.m.) Zastosowanie środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych) Utworzenie nowych urządzeń melioracji wodnych oraz rozbudowa, przebudowa i odtworzenie istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba, że takie działania: – wynikają z planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 lub – dotyczą dostosowania tych urządzeń 20% – 1,5 – 30% 15% – 1,5 – 23% 57% – – 1,75 100%  do potrzeb związanych z utrzymaniem lub poprawą warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania zostaną dopuszczone, szczegółowo określone i uzasadnione przez eksperta przyrodniczego Składowanie biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo- klimatycznych) 10% 1,25 – – 13% Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia: Zastosowanie pastwiskowego sposobu użytkowania Zastosowanie kośno- pastwiskowego sposobu użytkowania – w przypadku niedopuszczenia takiego sposobu użytkowania przez eksperta przyrodniczego Zastosowanie nawożenia lub wapnowania Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niewykoszenie, 57% – – 1,75 100% 33% – 1,5 – 50% 10% – 1,5 – 15% 33% – 1,5 – 50%  lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% Pozostawienie innej wielkości 10% 1,25 – – 13%  nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 10% 1,25 – – 13% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. b oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia: Zastosowanie nawożenia lub wapnowania 10% – 1,5 – 15% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niewykoszenie, lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 33% – 1,5 – 50%  Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie, lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie nieskoszonej 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13%  niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Użytkowanie pastwiskowe Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie niedojadów w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta 15% 1,25 – – 19% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50% 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6%  przyrodniczego Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy z niedojadów Nieusunięcie z działki rolnej lub działce przyrodniczej do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. c rozporządzenia: Zastosowanie kośnego lub kośno-pastwiskowego sposobu użytkowania – w przypadku niedopuszczenia takiego użytkowania przez eksperta przyrodniczego Zastosowanie nawożenia lub wapnowania Użytkowanie pastwiskowe Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 33% – 1,5 – 50% 10% – 1,5 – 15% 33% – 1,5 – 50%  Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie ich z zastosowaniem innej niż określona częstotliwości lub innej niż określona przez eksperta przyrodniczego lub w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe Zastosowanie innej niż określona przez eksperta 33% – 1,5 – 50%  przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13%  Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. d oraz pkt 2 lit. d rozporządzenia: Zastosowanie pastwiskowego sposobu użytkowania Zastosowanie kośno- pastwiskowego sposobu użytkowania – w przypadku niedopuszczenia takiego sposobu użytkowania przez eksperta przyrodniczego Przekroczenie dopuszczalnego limitu nawożenia 57% – – 1,75 100% 33% – 1,5 – 50% 10% – 1,5 – 15%  Nawożenie azotem na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne Zastosowanie wapnowania Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie nieskoszonej 20% – 1,5 – 30% 10% – 1,5 – 15% 33% – 1,5 – 50% 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13%  niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobionej biomasy Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. e oraz pkt 2 lit. e rozporządzenia: Przekroczenie dopuszczalnego limitu nawożenia Nawożenie azotem na obszarach nawożonych przez 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15%  namuły rzeczne Zastosowanie wapnowania bez wykonania niezbędnych w tym zakresie analiz gleby lub jeżeli ekspert przyrodniczy nie dopuścił i nie uzasadnił takiej możliwości 10% – 1,5 – 15% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niewykoszenie, lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Pozostawienie mniejszej niż 5%, nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 33% – 1,5 – 50% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 5% 1,25 – – 6%  Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego Pozostawienie powierzchni nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15%  Użytkowanie pastwiskowe Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Nieprzestrzeganie dozwolonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie niedojadów w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy niedojadów Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub 33% – 1,5 – 50% 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31%  brogi Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. f oraz g i pkt 2 lit. f oraz g rozporządzenia: Wydobycie torfu 57% Zalesienie 57% Zastosowanie nawożenia lub 57% wapnowania Wykorzystanie sprzętu 50% mechanicznego powodującego naruszenie wierzchniej warstwy gleby Pozostawienie rozdrobnionej 30% biomasy Nieusunięcie odpadów 20% pochodzenia antropogenicznego Niewycięcie wskazanych 25% przez eksperta przyrodniczego lub wycięcie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego zarośli i podrostu drzew Zastosowanie innej niż 15% określona częstotliwości koszenia powierzchni, na której występują odrośla drzew i krzewów, lub innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości wycinania odrośli drzew i krzewów – – 1,75 100% – – 1,75 100% – – 1,75 100% – 1,5 – 75% – – 1,75 53% – – 1,75 35% – 1,5 – 38% – 1,5 – 23%  Niewykoszenie powierzchni, na której występują odrośla drzew i krzewów lub nieusuwanie odrośli drzew i krzewów lub koszenie powierzchni, na której występują odrośla drzew i krzewów w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego lub usuwanie tych odrośli w nieodpowiednim terminie lub terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego Niezłożenie wyciętej lub skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 48% 1,25 – – 60% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. f oraz pkt 2 lit. f rozporządzenia: 100 Zastosowanie pastwiskowego lub kośno-pastwiskowego sposobu użytkowania 57% – – 1,75 100%  101 Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub niekoszenie lub koszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 102 Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 103 Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 104 Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego 105 Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 106 Niezłożenie ściętej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi lub 33% – 1,5 – 50% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50%  jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy 107 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 25% 1,25 – – 31% Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. h–k oraz pkt 2 lit. h–k rozporządzenia: 108 Zastosowanie komunalnych osadów ściekowych 109 Zastosowanie podsiewu bez uprawy powierzchniowej gleby 110 Zastosowanie podsiewu – z zastosowaniem uprawy powierzchniowej gleby 111 Mechaniczne zniszczenie struktury gleby, w tym przez bronowanie i przyorywanie 112 Zastosowanie środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. 25% – 1,5 – 38% 25% – 1,5 – 38% 33% – 1,5 – 50% 50% – 1,5 – 75% 15% – 1,5 – 23%  mazaczy herbicydowych) 113 Utworzenie nowych urządzeń melioracji wodnych oraz rozbudowa, przebudowa i odtworzenie istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba, że takie działania: – wynikają z planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 lub – dotyczą dostosowania tych urządzeń do potrzeb związanych z utrzymaniem lub poprawą warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania zostaną dopuszczone, szczegółowo określone i uzasadnione przez eksperta przyrodniczego 114 Składowanie biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej) 57% – – 1,75 100% 10% 1,25 – – 13% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. h oraz pkt 2 lit. h rozporządzenia: Wszystkie typy użytkowania 115 Zastosowanie wałowania, 50% – 1,5 – 75%  włókowania lub gnojowicy w okresie od dnia 1 marca do dnia 1 sierpnia 116 Zastosowanie innej niż wskazana dawki nawożenia azotowego – w przypadku użytkowania kośnego 117 Zastosowanie nawożenia azotowego w przypadku użytkowania innego niż kośne lub w przypadku użytkowania kośnego na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne 118 Zastosowanie innych zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych niż wałowanie, włókowanie lub stosowanie gnojowicy w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu lub do dnia 15 czerwca – w przypadku użytkowania pastwiskowego 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe 119 Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 33% – 1,5 – 50%  120 Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 121 Pozostawienie większej niż 10%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 122 Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 123 Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego 124 Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 125 Niezłożenie skoszonej biomasy, w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50%  126 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 127 Wypasa w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 128 Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Użytkowanie pastwiskowe 129 Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 130 Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 131 Niewykoszenie niedojadów lub wykoszenie ich z zastosowaniem innej niż określona częstotliwości lub w nieodpowiednim terminie lub 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15% 33% – 1,5 – 50% 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6%  w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 132 Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy z niedojadów 133 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% Wariant wymieniony w § 3 pkt 1 lit. i oraz pkt 2 lit. i rozporządzenia: 134 Zastosowanie wałowania, włókowania lub gnojowicy w okresie od dnia 1 marca do dnia 1 sierpnia 135 Zastosowanie innej niż wskazana dawki nawożenia azotowego w przypadku użytkowania kośnego 136 Zastosowanie nawożenia azotowego w przypadku użytkowania innego niż kośne lub w przypadku użytkowania kośnego na obszarach 50% – 1,5 – 75% 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15%  nawożonych przez namuły rzeczne 137 Zastosowanie innych zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych niż wałowanie, włókowanie lub stosowanie gnojowicy w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu lub do dnia 10 lipca w przypadku użytkowania pastwiskowego 10% – 1,5 – 15% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe 138 Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 139 Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 140 Pozostawienie większej niż 10%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 141 Pozostawienie większej niż 33% – 1,5 – 50% 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31%  50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 142 Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego 143 Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 144 Niezłożenie skoszonej biomasy, w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy 145 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 146 Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 147 Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15%  obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Użytkowanie pastwiskowe 148 Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 149 Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 150 Niewykaszanie niedojadów lub wykaszanie ich z zastosowaniem innej niż określona częstotliwości lub w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 151 Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy z 33% – 1,5 – 50% 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6% 33% – 1,5 – 50%  niedojadów 152 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 25% 1,25 – – 31% Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. j oraz pkt 2 lit. j rozporządzenia: 153 Zastosowanie pastwiskowego sposobu użytkowania 154 Zastosowanie nawożenia lub wapnowania 155 Wykonanie jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych w terminie od dnia 1 marca do terminu pierwszego pokosu 57% – – 1,75 100% 10% – 1,5 – 15% 20% – 1,5 – 30% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe 156 Zastosowanie innej niż określona przez eksperta przyrodniczego częstotliwości koszenia lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 157 Pozostawienie mniejszej niż 15% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 158 Pozostawienie większej niż 85% nieskoszonej 33% – 1,5 – 50% 5% 1,25 – – 6% 25% 1,25 – – 31%  powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 159 Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego 160 Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 161 Niezłożenie skoszonej biomasy, w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy 162 Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 163 Wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 164 Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19% 10% – 1,5 – 15%  obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Warianty wymienione w § 3 pkt 1 lit. k oraz pkt 2 lit. k rozporządzenia: 165 Zastosowanie pastwiskowego sposobu użytkowania 166 Zastosowanie wałowania, włókowania lub gnojowicy okresie od dnia 1 marca do dnia 1 września 167 Zastosowanie innej niż wskazana dawki nawożenia azotowego – w przypadku użytkowania kośnego 168 Zastosowanie nawożenia azotowego w przypadku użytkowania innego niż kośne lub w przypadku użytkowania kośnego na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne 169 Zastosowanie innych zabiegów agrotechnicznych i pielęgnacyjnych niż wałowanie, włókowanie lub stosowanie gnojowicy w terminie od dnia 1 kwietnia do terminu pierwszego pokosu 57% – – 1,75 100% 50% – 1,5 – 75% 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15% 10% – 1,5 – 15% Użytkowanie kośne lub kośno-pastwiskowe 170 Wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez 33% – 1,5 – 50%  eksperta przyrodniczego 171 Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 172 Pozostawienie większej niż 10%, ale mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 173 Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił ekspert przyrodniczy 174 Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez eksperta przyrodniczego 175 Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej 176 Niezłożenie skoszonej biomasy, w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50%  rozdrobnionej biomasy 177 Nieusunięcie z działki do dnia 25% 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 178 Wypas w nieodpowiednim 15% terminie lub w terminie innym niż określony przez eksperta przyrodniczego 179 Nieprzestrzeganie 10% dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi 1,25 – – 31% 1,25 – – 19% – 1,5 – 15% II. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 3 rozporządzenia Wymogi obowiązkowe dla wszystkich typów użytkowania: Zastosowanie wałowania 50% Zastosowanie komunalnych 25% osadów ściekowych Zastosowanie podsiewu bez 25% uprawy powierzchniowej gleby Zastosowanie podsiewu z 33% zastosowaniem uprawy powierzchniowej gleby Mechaniczne zniszczenie 50% struktury gleby, w tym przez bronowanie i przyorywanie – 1,5 – 75% – 1,5 – 38% – 1,5 – 38% – 1,5 – 50% – 1,5 – 75%  Zastosowanie włókowania – od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września na obszarach nizinnych (do 300 m n.p.m.), – od dnia 15 kwietnia do dnia 1 września na obszarach wyżynnych i górskich (powyżej 300 m n.p.m.) Zastosowanie środków ochrony roślin, z wyłączeniem selektywnego i miejscowego niszczenia niepożądanych gatunków roślin określonych w metodyce, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, w szczególności inwazyjnych, z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych) Tworzenie nowych urządzeń melioracji wodnych oraz rozbudowa, przebudowa i odtworzenie istniejących urządzeń melioracji wodnych, chyba że takie działania: – wynikają z planu ochrony albo planu zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 lub – dotyczą dostosowania tych urządzeń do potrzeb związanych z poprawą 20% – 1,5 – 30% 15% – 1,5 – 23% 57% – – 1,75 100%  warunków siedliskowych gatunków lub siedlisk, jeżeli takie działania zostały dopuszczone i uzasadnione przez doradcę rolnośrodowiskowego Składowanie biomasy wśród kęp drzew i zarośli, w rowach, jarach i innych obniżeniach terenu (położonych na działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej) Przekroczenie dopuszczalnego limitu nawożenia Nawożenie azotem na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% Użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe Zastosowanie innej niż wskazana częstotliwości koszenia lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub innym niż określony przez doradcę rolnośrodowiskowego Pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił doradca rolnośrodowiskowy Pozostawienie większej niż 20%, ale mniejszej niż 50% 33% – 1,5 – 50% 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13%  lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił doradca rolnośrodowiskowy Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki, chyba że tak określił doradca rolnośrodowiskowy Pozostawienie innej wielkości nieskoszonej powierzchni działki niż określona przez doradcę rolnośrodowiskowego Pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki, w szczególności innej niż zaznaczona we wniosku o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej Niezłożenie skoszonej biomasy, w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi Wypas w nieodpowiednim 25% 1,25 – – 31% 10% 1,25 – – 13% 10% 1,25 – – 13% 33% – 1,5 – 50% 25% 1,25 – – 31% 15% 1,25 – – 19%  terminie lub w terminie innym niż określony przez doradcę rolnośrodowiskowego Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Użytkowanie pastwiskowe Niewypasanie lub wypas w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez doradcę rolnośrodowiskowego Nieprzestrzeganie dopuszczonego poziomu obsady zwierząt lub obciążenia gruntów objętych płatnościami rolno- środowiskowo-klimatycznymi Niewykaszanie niedojadów lub wykaszanie ich z zastosowaniem innej niż wskazana częstotliwości lub w nieodpowiednim terminie lub terminie innym niż określony przez doradcę rolnośrodowiskowego Niezłożenie skoszonej biomasy z niedojadów w pryzmy, w tym pryzmy 10% – 1,5 – 15% 33% – 1,5 – 50% 20% – 1,5 – 30% 5% 1,25 – – 6% 33% – 1,5 – 50%  balotowe, stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie lub pozostawienie na działce rozdrobnionej biomasy z niedojadów Nieusunięcie z działki do dnia 1 marca kolejnego roku biomasy z niedojadów ułożonej w pryzmy, w tym pryzmy balotowe, stogi lub brogi 25% 1,25 – – 31% III. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 4 rozporządzenia Prowadzenie sadu niezgodnie z wymogami, o których mowa w części III pkt 1–4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Zastosowanie środków ochrony roślin, z wyjątkiem dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym Niewykonanie któregokolwiek z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych w sadzie określonych przez doradcę rolnośrodowiskowego lub wykonanie któregokolwiek z tych zabiegów niezgodnie z tym jak określił to ten doradca Niewykonanie żadnego z określonych przez doradcę 57% – – 1,75 100% 5% 1,25 – – 6% 5% 1,25 – – 6% 20% 1,25 – – 25%  rolnośrodowiskowego podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych w sadzie lub wykonanie ich niezgodnie z tym jak określił to ten doradca Niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub niewypasanie lub wypas poza okresem wegetacyjnym Niezłożenie skoszonej biomasy w pryzmy, w tym pryzmy balotowe stogi lub brogi, lub jej nieusunięcie w odpowiednim terminie, chyba że na działce pozostawiono rozdrobnioną biomasę 5% 1,25 – – 6% 10% 1,25 – – 13% IV. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 5 rozporządzenia Wariant wymieniony w § 3 pkt 5 lit. a rozporządzenia: W przypadku uprawy roślin odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia – w pierwszym i czwartym roku uprawy danej odmiany uprawa ta nie jest prowadzona z 50% – – 1,75 88%  wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard – w przypadku uprawy roślin jednorocznych i dwuletnich, – w pierwszym roku uprawy danej odmiany uprawa ta nie jest prowadzona z wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard – w przypadku uprawy bylin V. Interwencja wymieniona w § 3 pkt 7 rozporządzenia: Wariant wymieniony w § 3 pkt 7 lit. a rozporządzenia: Wysiew mieszanki wykorzystanej do założenia pasa kwietnego w terminie po dniu 15 maja (w pierwszym roku realizacji zobowiązania), ale do dnia 31 maja Wysiew mieszanki wykorzystanej do założenia pasa kwietnego w terminie po dniu 31 października (w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania) lub po dniu 31 maja (w pierwszym roku realizacji zobowiązania) Wysiew mieszanki 20% 1,25 – – 25% 57% – – 1,75 100% 20% 1,25 – – 25%  wykorzystanej do założenia pasa kwietnego w terminie przed dniem 15 sierpnia (w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania), ale nie wcześniej niż w dniu 1 sierpnia Wysiew mieszanki wykorzystanej do założenia pasa kwietnego w terminie przed dniem 1 sierpnia (w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji zobowiązania) lub przed dniem 1 kwietnia (w pierwszym roku realizacji zobowiązania) Założenie pasa kwietnego o szerokości mniejszej niż 3 m Założenie pasa kwietnego o szerokości większej niż 10 m, ale mniejszej niż 12 m lub równej 12 m Założenie pasa kwietnego o szerokości większej niż 12 m Mieszanka wykorzystana do założenia pasa kwietnego zawiera mniej niż 10 gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia 57% – – 1,75 100% 57% – – 1,75 100% – – 32% 1,75 56% 57% – – 1,75 100% 57% – – 1,75 100%  W pierwszym roku realizacji zobowiązania liczba gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 7, ale większa niż 3 lub równa 3 W pierwszym roku realizacji zobowiązania liczba gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 3 W drugim roku lub kolejnych latach realizacji zobowiązania liczba gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 5, ale większa niż 3 lub równa 3 W drugim roku lub kolejnych latach realizacji zobowiązania liczba gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 3 Mieszanka wykorzystana do założenia pasa kwietnego zawiera mniej niż 6 wieloletnich gatunków roślin 40% – 1,5 – 60% 57% – – 1,75 100% 20% – 1,5 – 30% 57% – – 1,75 100% 57% – – 1,75 100%  określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia Liczba wieloletnich gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 4, ale większa niż 2 lub równa 2 Liczba wieloletnich gatunków roślin określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pasie kwietnym jest mniejsza niż 2 Mieszanka wykorzystana do założenia pasa kwietnego nie zawiera gatunków uprawnych lub dziko rosnących, w tym gatunków uprawnych lub dziko rosnących jednorocznych lub gatunków dziko rosnących wieloletnich i dwuletnich Mieszanka wykorzystana do założenia pasa kwietnego zawiera gatunki niepożądane w wieloletnich pasach kwietnych wskazane w ust. 1 pkt 10 w części V załącznika nr 2 do rozporządzenia Udział powierzchniowy roślin z gatunków z rodziny traw 40% – 1,5 – 60% 57% – – 1,75 100% 57% – – 1,75 100% 57% – – 1,75 100% 30% – – 1,75 53%  wymienionych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pierwszym roku realizacji zobowiązania wynosi więcej niż 20%, ale nie więcej niż 50% lub jest równy 50% Udział powierzchniowy roślin z gatunków z rodziny traw wymienionych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pierwszym roku realizacji zobowiązania wynosi więcej niż 50% Udział powierzchniowy roślin z gatunków z rodziny traw wymienionych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w pierwszym roku realizacji zobowiązania wynosi więcej niż 20%, ale nie więcej niż 50% lub jest równy 50% W przypadku zakładania i utrzymywania na gruntach ornych więcej niż jednego pasa kwietnego, odległość między położonymi najbliżej siebie punktami znajdującymi się na granicach tych pasów jest mniejsza niż 50 m 50% – 1,5 – 75% 30% – 1,5 – 45% 12% – – 1,75 21%  Zastosowanie niewłaściwej częstotliwości koszenia lub częstotliwości innej niż określona przez doradcę rolnośrodowiskowego lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie lub w terminie innym niż określony przez doradcę rolnośrodowiskowego Pozostawienie mniejszej niż 45%, ale nie mniejszej niż 30% (chyba że tak określił doradca rolnośrodowiskowy w związku z występowaniem w pasie kwietnym gatunków niepożądanych) lub większej niż 55%, ale nie większej niż 70% nieskoszonej powierzchni pasa kwietnego Pozostawienie mniejszej niż 30% (chyba że tak określił doradca rolnośrodowiskowy w związku z występowaniem w pasie gatunków niepożądanych) lub większej niż 70% nieskoszonej powierzchni pasa kwietnego W dwóch kolejnych latach realizacji pozostawienie nieskoszonego tego samego fragmentu pasa kwietnego 33% – 1,5 – 50% 25% – 1,5 – 38% 50% – 1,5 – 75% 33% – 1,5 – 50%  Nieusunięcie z powierzchni 25% pasa kwietnego skoszonej biomasy w terminie do 14 dni po pokosie Brak podsiewu w przypadku 40% gdy liczba gatunków określonych w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia w tym pasie kwietnym wynosi mniej niż 5 lub podsiew pasa kwietnego gatunkami innymi niż rośliny określone w ust. 5 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub podsiew gatunkami z rodziny traw Niezachowanie istniejących 20% drzew i krzewów w obrębie pasa kwietnego 57% Przeoranie Wypasanie zwierząt w obrębie 15% pasa kwietnego Zastosowanie nawożenia 50% mineralnego lub naturalnego Zastosowanie osadów 50% ściekowych Zastosowanie środków 57% ochrony roślin Składowanie w obrębie pasa 24% kwietnego obornika, siana, słomy lub odpadów 40% Wykorzystywanie pasów 1,25 – – 31% 1,25 – – 50% – – 1,75 35% – – 1,75 100% 1,25 – – 19% – 1,5 – 75% – 1,5 – 75% – – 1,75 100% 1,25 – – 30% 1,25 – – 50%  kwietnych jako dróg dojazdowych Pozostawienie maszyn i urządzeń rolniczych w obrębie pasa kwietnego 40% 1,25 – – 50% Wariant wymieniony w § 3 pkt 7 lit. b rozporządzenia: Założenie lub utrzymanie w okresie zobowiązania ogródka bioróżnorodności zawierającego mniej niż 20 gatunków roślin W ogródku bioróżnorodności żaden z uprawianych gatunków nie jest gatunkiem warzywnym lub zielarskim W ogródku bioróżnorodności uprawiane są mniej niż 3 gatunki lub odmiany roślin będące: – odmianami regionalnymi lub odmianami amatorskimi wpisanymi do krajowego rejestru lub – odmianami marginalnymi z gatunków roślin rolniczych, wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia, lub – gatunkami rzadko uprawianych roślin rolniczych i warzywnych wymienionymi w ust. 3 pkt 2 załącznika nr 4 80% 1,25 – – 100% 56% 1,25 – – 70% 56% 1,25 – – 70%  do rozporządzenia Powierzchnia uprawy któregokolwiek z uprawianych gatunków lub którejkolwiek z odmian przekracza 50% powierzchni ogródka bioróżnorodności W przypadku uprawy roślin odmian regionalnych lub odmian amatorskich wpisanych do krajowego rejestru lub odmian marginalnych z gatunków roślin rolniczych wymienionych w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia – w pierwszym i czwartym roku uprawy danej odmiany uprawa ta nie jest prowadzona z wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału siewnego kategorii standard – w przypadku uprawy w roślin jednorocznych i dwuletnich, – w pierwszym roku uprawy danej odmiany uprawa ta nie jest prowadzona z wykorzystaniem kwalifikowanego materiału siewnego lub materiału 56% 1,25 – – 70% 25% 1,25 – – 31%  siewnego kategorii standard – w przypadku uprawy bylin W przypadku uprawy roślin z materiału pozyskanego z kolekcji banku genów, w pierwszym roku uprawa ta nie jest założona na podstawie protokołu przekazania tego materiału przez bank genów Zastosowanie herbicydu 15% 1,25 – – 19% 15% – 1,5 – 23%