Rozdział 6. Kierowanie działaniem ratowniczym…

Rozdział 6

Kierowanie działaniem ratowniczym

§ 21. Rozpoczęcie i zakończenie kierowania działaniem ratowniczym

1. Kierowanie działaniem ratowniczym rozpoczyna się z chwilą przybycia na miejsce zdarzenia pierwszych sił i środków podmiotów KSRG oraz stwierdzenia, w wyniku przeprowadzonego na miejscu zdarzenia rozpoznania sytuacji, zasadności podjęcia działań ratowniczych.

2. Kierowanie działaniem ratowniczym ustaje z chwilą wykonania działań ratowniczych, w tym:

1) udzielenia medycznych działań ratowniczych osobom poszkodowanym na miejscu zdarzenia oraz przekazania ich jednostkom systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego albo osobie wykonującej zawód medyczny w podmiocie leczniczym;

2) przekazania terenu, obiektu lub mienia objętego działaniem ratowniczym właścicielowi, zarządcy, użytkownikowi lub przedstawicielowi organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego albo Policji lub straży gminnej (miejskiej), a w przypadku braku możliwości ich ustalenia lub nieobecności na miejscu zdarzenia – zgłoszenia tego faktu do właściwego terytorialnie stanowiska kierowania.

§ 22. Uprawnienia i zadania kierującego działaniem ratowniczym

1. Działaniem ratowniczym kieruje uprawniona osoba oznakowana w sposób widoczny dla innych uczestników działań ratowniczych.

2. Kierujący działaniem ratowniczym, zwany dalej „kierującym”, kieruje działaniami sił i środków podmiotów KSRG i innych podmiotów uczestniczących w działaniu ratowniczym przez:

1) wydawanie rozkazów lub poleceń oraz kontrolę ich wykonania;

2) nadzorowanie realizacji zasad i procedur ratowniczych ujętych w planach ratowniczych;

3) ostrzeganie o rodzajach i zasięgu zagrożenia oraz ewentualnym stopniu ryzyka planowanego działania ratowniczego.

3. Kierujący organizuje działania ratownicze z uwzględnieniem:

1) rodzaju i skali zdarzenia;

2) liczby osób poszkodowanych lub bezpośrednio zagrożonych;

3) występujących zagrożeń oraz prognozy ich rozwoju.

4. Podczas działań związanych z zagrożeniami CBRNE zabezpieczenie dowodów w celu wykrycia sprawcy może mieć priorytet nad działaniami ratowniczymi niezwiązanymi z bezpośrednim ratowaniem życia i zdrowia ludzi. Decyzja w tym przedmiocie zostaje podjęta w uzgodnieniu z kierującym działaniami antyterrorystycznymi, o którym mowa w art. 18 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 194 oraz z 2026 r. poz. 815).

§ 23. Poziomy kierowania działaniem ratowniczym

Wyróżnia się trzy poziomy kierowania działaniem ratowniczym:

1) interwencyjny – realizowany w strefie zagrożenia lub w strefie działań ratowniczych, w celu realizowania czynności ratowniczych oraz zapewnienia bezpieczeństwa ratownikom; kierowaniu interwencyjnemu podlegają siły nieprzekraczające wielkością jednej kompanii;

2) taktyczny – realizowany na granicy strefy zagrożenia lub poza nią w celu wykonania przyjętych taktyk lub określonej strategii oraz nadzoru nad kierowaniem interwencyjnym; kierowaniu taktycznemu podlegają siły nieprzekraczające wielkością jednego batalionu lub siły, w których składzie znajduje się co najmniej jedna specjalistyczna grupa ratownicza;

3) strategiczny – realizowany w celu określenia i przyjęcia niezbędnej strategii w likwidowaniu zagrożenia oraz nadzoru nad kierowaniem taktycznym; kierowaniu strategicznemu podlegają siły przekraczające wielkością jeden batalion lub oddziały i pododdziały odwodów operacyjnych na obszarze województwa lub centralnego odwodu operacyjnego w sile przekraczającej wielkością jedną kompanię.

§ 24. Przejmowanie kierowania interwencyjnego

1. Kierowanie interwencyjne przejmują ratownicy z jednostek ochrony przeciwpożarowej, posiadający kwalifikacje do kierowania działaniem ratowniczym, właściwi ze względu na obszar chroniony, w kolejności:

1) strażak ratownik ochotniczej straży pożarnej;

2) komendant gminny ochrony przeciwpożarowej, jeżeli jest strażakiem ratownikiem ochotniczej straży pożarnej;

3) strażak jednostki ochrony przeciwpożarowej;

4) dowódca zastępu Państwowej Straży Pożarnej;

5) dowódca sekcji Państwowej Straży Pożarnej;

6) zastępca dowódcy zmiany Państwowej Straży Pożarnej;

7) dowódca zmiany Państwowej Straży Pożarnej;

8) zastępca dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej;

9) dowódca jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej.

2. W przypadku braku kierującego, o którym mowa w ust. 1, kierowanie interwencyjne przejmuje ratownik z podmiotu KSRG niebędącego jednostką ochrony przeciwpożarowej.

3. Kierowanie interwencyjne podczas działań ratowniczych z udziałem specjalistycznej grupy ratowniczej, w realizo-wanej przez nią części zadań, jest organizowane przez jej dowódcę.

4. Kierowanie interwencyjne może przejąć kierujący, o którym mowa w § 25 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 oraz w § 26 ust. 1.

5. Udział w kierowaniu interwencyjnym przez zasoby ratownicze podmiotów KSRG niebędących jednostkami ochrony przeciwpożarowej oraz innych podmiotów ratowniczych może określać właściwy terytorialnie plan ratowniczy.

§ 25. Przejmowanie kierowania taktycznego

1. Kierowanie taktyczne przejmują w następującej kolejności:

1) zastępca dowódcy jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej właściwej dla miejsca powstania zdarzenia;

2) dowódca jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej właściwej dla miejsca powstania zdarzenia;

3) oficer lub aspirant wyznaczony przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej do kierowania w jego imieniu i na jego polecenie;

4) zastępca komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej;

5) komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej.

2. Kierowanie taktyczne jest realizowane ze stałego lub z ruchomego stanowiska dowodzenia, usytuowanego w miejscu umożliwiającym ocenę rozwoju sytuacji.

3. Kierowanie taktyczne może przejąć kierujący z poziomu strategicznego.

§ 26. Przejmowanie kierowania strategicznego

1. Kierowanie strategiczne przejmują w następującej kolejności:

1) oficer wyznaczony przez komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej do kierowania w jego imieniu i na jego polecenie;

2) zastępca komendanta wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej;

3) komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej;

4) oficer wyznaczony przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do kierowania w jego imieniu i na jego polecenie;

5) zastępca Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej;

6) Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej.

2. Kierowanie strategiczne jest realizowane ze stałego lub z ruchomego stanowiska dowodzenia, usytuowanego poza strefą kierowania taktycznego lub ze stanowisk kierowania, o których mowa w § 52.

3. Kierowanie strategiczne podczas działań ratowniczych z wykorzystaniem batalionów centralnego odwodu operacyjnego może być prowadzone przez dowódcę odwodu operacyjnego na obszarze województwa.

§ 27. Czynności kierowania interwencyjnego, taktycznego i strategicznego

1. Kierowanie interwencyjne polega na:

1) ustaleniu rodzaju zagrożeń oraz wyznaczeniu strefy zagrożenia;

2) przydzielaniu zadań dla rot lub pododdziałów;

3) ustaleniu sposobów i metod poszukiwania zagrożonych i poszkodowanych osób oraz wykonywaniu medycznych działań ratowniczych;

4) ocenie sytuacji i prognozie jej rozwoju w zakresie potrzeb zasobów ratowniczych;

5) zorganizowaniu ewakuacji ludności i zwierząt poza strefę zagrożenia;

6) zorganizowaniu dekontaminacji wstępnej;

7) analizowaniu czasu pracy poszczególnych zespołów w strefie działań ratowniczych, w tym czasu pracy w ubraniach ochronnych i sprzęcie ochrony układu oddechowego ratowników;

8) nadzorowaniu skuteczności działania ratowniczego oraz zachowania bezpiecznych warunków jego prowadzenia;

9) organizowaniu łączności dla podmiotów KSRG biorących udział w działaniu ratowniczym;

10) analizowaniu zużycia sprzętu i środków gaśniczych, pochłaniających i neutralizujących;

11) współdziałaniu z koordynatorem medycznych działań ratowniczych i kierującym akcją medyczną;

12) zgłoszeniu zapotrzebowania na niezbędne siły i środki podmiotów KSRG;

13) zorganizowaniu wsparcia logistycznego;

14) przekazywaniu informacji o prowadzonych działaniach ratowniczych do stanowiska kierowania komendanta Państwowej Straży Pożarnej;

15) dokumentowaniu, według potrzeb, prowadzonych działań ratowniczych na miejscu zdarzenia;

16) współdziałaniu ze środkami masowego przekazu;

17) współdziałaniu z innymi podmiotami uczestniczącymi w działaniu ratowniczym.

2. Kierowanie taktyczne polega na:

1) ocenie zagrożenia przez ustalenie jego charakteru i prognozowanie rozwoju;

2) podziale strefy działań ratowniczych na odcinki bojowe i wyznaczeniu zadań dla dowódców odcinków bojowych;

3) zorganizowaniu ewakuacji zagrożonej ludności i zwierząt poza strefę zagrożenia;

4) współdziałaniu z koordynatorem medycznych działań ratowniczych i kierującym akcją medyczną;

5) ocenie wielkości zapotrzebowania na siły i środki podmiotów KSRG;

6) wyznaczeniu miejsca kierowania działaniami ratowniczymi i jego oznakowaniu;

7) analizowaniu oraz likwidowaniu, ograniczeniu lub zwiększeniu strefy zagrożenia;

8) koordynowaniu zmian sił ratowniczych, w tym ich wprowadzaniu do i wyprowadzaniu ze strefy działań ratowniczych;

9) zorganizowaniu wsparcia logistycznego;

10) nadzorowaniu skuteczności działania ratowniczego oraz zachowaniu bezpiecznych warunków jego prowadzenia;

11) analizowaniu i korygowaniu wydzielonej strefy działań ratowniczych;

12) organizowaniu punktów przyjęcia sił i środków podmiotów KSRG i innych podmiotów uczestniczących w działaniu ratowniczym;

13) współdziałaniu ze środkami masowego przekazu lub na wyznaczeniu oficera prasowego do współpracy ze środkami masowego przekazu;

14) zorganizowaniu łączności dla podmiotów KSRG uczestniczących w działaniu ratowniczym;

15) minimalizowaniu wśród ratowników skutków stresu pourazowego powstałego podczas działań ratowniczych;

16) dokumentowaniu według potrzeb prowadzonych działań ratowniczych na miejscu zdarzenia;

17) współdziałaniu z innymi podmiotami uczestniczącymi w działaniu ratowniczym.

3. Kierowanie strategiczne polega na:

1) ocenie zagrożenia przez ustalenie jego charakteru i prognozowanie rozwoju;

2) określeniu strategii działania ratowniczego;

3) podziale strefy działań ratowniczych na odcinki bojowe oraz wyznaczeniu zadań dla dowódców odcinków bojowych;

4) nadzorowaniu zadań prowadzonych przez podległe siły i środki podmiotów KSRG;

5) wyznaczeniu miejsca kierowania działaniami ratowniczymi;

6) informowaniu ewakuowanej ludności o miejscach organizowanej pomocy medycznej i humanitarnej;

7) dowodzeniu siłami odwodów operacyjnych na obszarze województwa lub centralnego odwodu operacyjnego albo na wprowadzaniu ich na wyznaczone odcinki bojowe;

8) koordynowaniu łączności na potrzeby kierowania strategicznego i taktycznego;

9) powołaniu sztabu w celu realizacji zadań, o których mowa w § 29 ust. 2;

10) wyznaczeniu zespołu prasowego do współpracy ze środkami masowego przekazu;

11) współdziałaniu z innymi podmiotami uczestniczącymi w działaniu ratowniczym.

§ 28. Przejmowanie i ciągłość kierowania działaniem ratowniczym

1. Przejmowanie kierowania interwencyjnego, taktycznego lub strategicznego podlega zgłoszeniu do właściwego terytorialnie stanowiska kierowania oraz odnotowaniu w dokumentacji.

2. W przypadku przybycia na miejsce zdarzenia osób tej samej hierarchii, które powinny przejąć kierowanie działaniem ratowniczym, kierowanie przejmuje ta osoba, dla której miejsce powstania zdarzenia jest przyporządkowane administracyjnie.

3. W zakładach, w których funkcjonują zakładowe służby ratownicze lub zakładowe straże pożarne, zasady kierowania działaniem ratowniczym na poziomie interwencyjnym i taktycznym określają plany działań ratowniczych zakładu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.

4. Uruchomienie kierowania taktycznego lub strategicznego nie powoduje ograniczenia obowiązków, jakie spoczywają na osobach prowadzących odpowiednio kierowanie interwencyjne lub taktyczne.

§ 29. Zadania sztabu działań ratowniczych

1. Kierujący na poziomie interwencyjnym i taktycznym może powołać sztab.

2. Do zadań sztabu należy:

1) analizowanie rodzaju zagrożenia oraz prognozowanie jego rozwoju dla ludzi, zwierząt, środowiska lub mienia;

2) szacowanie sił i środków niezbędnych do ograniczenia lub likwidacji zagrożenia;

3) wypracowywanie taktyki prowadzenia działań ratowniczych;

4) analizowanie funkcjonowania łączności na potrzeby kierowania działaniami ratowniczymi;

5) analizowanie stanu zabezpieczenia logistycznego;

6) analizowanie stanu zabezpieczenia medycznego;

7) analizowanie stanu zabezpieczenia sanitarnego, socjalnego i wsparcia psychologicznego;

8) analizowanie zużycia środków gaśniczych, pochłaniających, neutralizatorów oraz zniszczenia sprzętu ratowniczego;

9) dokumentowanie przebiegu działań ratowniczych;

10) gromadzenie informacji i danych na temat warunków ochrony przeciwpożarowej, mających wpływ na działania ratownicze, w tym skuteczność tych działań i bezpieczeństwo ekip ratowniczych, w szczególności dotyczących:

a) rozwiązań i uwarunkowań architektonicznych, konstrukcyjnych, materiałowych, instalacyjnych, technologicznych oraz innych technicznych, występujących w obrębie obiektu budowlanego lub terenu, w tym w zakresie dojazdu pożarowego i zaopatrzenia w wodę oraz zastosowanych czynnych i biernych zabezpieczeń przeciwpożarowych,

b) funkcjonowania rozwiązań organizacyjnych z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w tym dotyczących utrzymania obiektu budowlanego, terenu oraz instalacji i urządzeń przeciwpożarowych, użytkowych lub technologicznych, sposobu postępowania na wypadek pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz przyjętego scenariusza pożarowego,

c) dostępności i użyteczności dokumentacji oraz innych źródeł informacji i danych dotyczących obiektu budowlanego lub terenu, w tym instrukcji bezpieczeństwa pożarowego lub wyciągu z tej instrukcji, książki obiektu budowlanego, planu operacyjno-ratowniczego, dokumentacji projektowej, dokumentacji technologicznej;

11) dokumentowanie decyzji podjętych przez szefa sztabu;

12) gromadzenie danych dotyczących udziału sił i środków w działaniach ratowniczych oraz wniosków z pracy sztabu;

13) planowanie miejsc na przyjęcie dodatkowych sił i środków oraz wskazanie miejsc do zakwaterowania i odpoczynku ratowników;

14) przygotowanie miejsc do współdziałania kierującego ze środkami masowego przekazu;

15) przygotowanie miejsc do współdziałania kierującego z organami władzy publicznej;

16) planowanie czynności dla podmiotów wspomagających działania ratownicze oraz dla wolontariuszy, o których mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338).

§ 30. Wyłączenia przepisów o kierowaniu działaniami ratowniczymi

Przepisy niniejszego rozdziału nie dotyczą kierowania działaniami ratowniczymi realizowanymi na podstawie przepisów prawa lotniczego, morskiego lub górniczego oraz w zakresie bezpieczeństwa i ratownictwa w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich.

Pełna treść aktu: w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.