Załącznik

 Plan zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry  Spis treści Wykaz skrótów ................................................................................................... 5 Wprowadzenie ...................................................................................... 9 Podsumowanie przeglądów wstępnej oceny ryzyka powodziowego, a także map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego ........................................................................ 11 2.1. Podsumowanie przeglądu i aktualizacji wstępnej oceny ryzyka powodziowego ......................... 11 2.2. Podsumowanie przeglądu i aktualizacji map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego .............................................................................................................................. 14 Ryzyko powodziowe ........................................................................... 17 3.1. Analiza ryzyka powodziowego ...................................................................................................... 17 3.2. Obszary problemowe wymagające pilnych działań redukujących ryzyko powodziowe ............... 23 Ocena postępów w realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym ..................................................................................... 43 4.1. Ocena postępów w realizacji celów – zagrożenie od strony rzek ................................................. 43 4.2. Ocena postępów w realizacji celów – zagrożenie od strony morza i morskich wód wewnętrznych ............................................................................................................................... 47 Cele zarządzania ryzykiem powodziowym .......................................... 48 5.1. Cele zarządzania ryzykiem powodziowym i ich porównanie z celami przyjętymi w I cyklu planistycznym ............................................................................................................................... 48 5.2. Cele zarządzania ryzykiem powodziowym – oddziaływanie morza i morskich wód wewnętrznych ............................................................................................................................... 51 Katalog działań służących osiągnięciu celów zarządzania ryzykiem powodziowym ..................................................................... 52 6.1. Katalog typów działań ................................................................................................................... 52 6.2. Katalog działań przewidzianych do realizacji ................................................................................ 83 6.3. Możliwe źródła finansowania działań ........................................................................................... 87 Opis sposobu przypisania priorytetów działaniom służącym osiągnięciu celów zarządzania ryzykiem powodziowym ..................... 89 Ostateczna lista działań ...................................................................... 91 Opis sposobu nadzorowania postępów w realizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................ 166 9.1. Schemat wdrażania aktualizacjI planu zarządzania ryzykiem powodziowym ............................. 166 9.2. Nadzór postępów w realizacji aktualizacjI planu zarządzania ryzykiem powodziowym ............. 166 9.3. Wskaźniki PA i RA ........................................................................................................................ 166 Podsumowanie działań służących informowaniu społeczeństwa i prowadzeniu konsultacji społecznych ............................................. 171 10.1. Cele strategiczne konsultacji społecznych i działań informacyjno-promocyjnych ...................... 171 10.2. Grupy docelowe .......................................................................................................................... 172 10.3. Harmonogram konsultacji społecznych ...................................................................................... 173  10.4. Działania informacyjno-promocyjne ........................................................................................... 180 10.5. Podsumowanie kampanii informacyjno-promocyjnej ................................................................ 186 Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania ........................... 192 11.1. Podstawy prawne ....................................................................................................................... 192 11.2. Podsumowanie udziału społeczeństwa w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko .................................................................................................................................. 193 11.3. Ustalenia prognozy oddziaływania na środowisko ..................................................................... 193 11.4. Uzasadnienie wyboru przyjętego dokumentu w odniesieniu do rozpatrywanych rozwiązań alternatywnych .......................................................................................................... 198 11.5. Sposób uwzględnienia w planach zarządzania ryzykiem powodziowym opinii właściwych organów ................................................................................................................... 198 11.6. Sposób uwzględnienia w planach zarządzania ryzykiem powodziowym zgłoszonych w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko uwag i wniosków ........................................ 202 11.7. Propozycja dotycząca metod i częstotliwości przeprowadzania monitoringu skutków realizacji postanowień dokumentu ............................................................................................. 202 Wykaz organów właściwych w sprawach zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................................................... 205 12.2. Organy odpowiedzialne za realizację działań wynikających z planów zarządzania ryzykiem powodziowym ............................................................................................................. 209 Opis współpracy międzynarodowej w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................................... 210 Koordynacja prac nad aktualizacją planów zarządzania ryzykiem powodziowym z innymi dokumentami planistycznymi w zakresie gospodarki wodnej ........................................................................... 214 14.2. Koordynacja z planem przeciwdziałania skutkom suszy ............................................................. 224 14.3. Koordynacja z innymi dokumentami planistycznymi .................................................................. 226 Uwzględnienie zmian klimatu w opracowaniu aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................ 231 15.1. Zmiana klimatu w Polsce i jej wpływ na zagrożenie powodziowe .............................................. 231 15.2. Zastosowane metody planowania w zarządzaniu ryzykiem powodziowym uwzględniające zmiany klimatu .................................................................................................. 234 Wykaz tytułów aktów prawnych ..................................................................... 236 Literatura ....................................................................................................... 238 Wykaz tabel .................................................................................................... 241 Wykaz rysunków ............................................................................................ 243 Wykaz załączników ........................................................................................ 244  WYKAZ SKRÓTÓW     WPROWADZENIE Obowiązek przeglądu i aktualizacji PZRP wynika z art. 14 ust. 3 Dyrektywy Powodziowej i art. 173 ust. 19 ustawy — Prawo wodne. Przegląd i aktualizacja PZRP zgodnie z zapisami Dyrektywy Powodziowej opracowywane są jako trzeci, końcowy etap opracowania dokumentów w ramach cyklu planistycznego Dyrektywy Powodziowej, po przeprowadzeniu aWORP oraz aMZP i aMRP. Przegląd i aktualizację PZRP przeprowadza się z uwzględnieniem ONNP wyznaczonych podczas aWORP, bazując na przygotowanych dla tych obszarów aMZP i aMRP. PZRP opracowuje się z uwzględnieniem podziału kraju na OD i RW (art. 172 ust. 1 ustawy — Prawo wodne). Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, w drodze rozporządzenia, przyjmuje PZRP oraz ich aktualizacje, kierując się koniecznością zapewnienia skutecznej ochrony przed powodzią (art. 173 ust. 16 ustawy — Prawo wodne). Integralną częścią aPZRP są zaktualizowane PZRPM (art. 173 ust. 3 ustawy — Prawo wodne), za opracowanie których jest odpowiedzialny minister właściwy do spraw gospodarki morskiej. Przegląd i aktualizacja PZRP stanowi element II cyklu planistycznego zarządzania ryzykiem powodziowym. Wykonany Przegląd realizacji I cyklu planistycznego PZRP wykazał konieczność przeprowadzenia aktualizacji tego dokumentu. Zgodnie z art. 173 ust. 21 ustawy — Prawo wodne, aktualizacja PZRP zawierać powinna: • wszelkie zmiany lub uaktualnienia dotyczące tych planów, wraz z podsumowaniem przeglądów WORP, MZP i MRP, • ocenę postępów w realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym, • opis i wyjaśnienie przyczyn niezrealizowania zaplanowanych działań zmierzających do osiągnięcia celów zarządzania ryzykiem powodziowym, • opis działań podjętych, a niezaplanowanych w tych planach, • możliwy wpływ zmian klimatu na występowanie powodzi. Niniejszy dokument stanowi aPZRP dla OD Odry przyjętego do realizacji w 2016 r., w formie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszaru dorzecza Odry (Dz. U. poz. 1938).  Uzasadnieniem konieczności przeprowadzenia aktualizacji PZRP jest: A. aWORP, która wskazała konieczność uwzględnienia w PZRP nowych ONNP, które nie były uwzględnione w PZRP w I cyklu planistycznym, B. rozszerzony zakres obszarowy, dla którego przygotowano nowe MZP i MRP uwzględniający ustalenia aWORP, C. aktualizacja MZP i MRP przygotowanych w I cyklu planistycznym, D. analiza wykonania PZRP w ramach I cyklu planistycznego, która wskazała na niewielki stopień realizacji zaplanowanych działań oraz nieznaczny stopień osiągnięcia zamierzonych celów, E. konieczność uwzględnienia nowych aspektów: wpływu zmian klimatu, zagadnień dotyczących obiektów piętrzących oraz uwzględnienie w analizach nowo powstałych obiektów w okresie po przygotowaniu PZRP I cyklu, F. zmiany w ustawie — Prawo wodne. Celem aPZRP jest zapewnienie skutecznego zarządzania ryzykiem powodziowym w przyszłości, stwarzając jednocześnie szanse na proaktywne podejście w inicjowaniu i wdrażaniu działań inwestycyjnych oraz instrumentów je wspomagających. Podstawy prawne dla aktualizacji PZRP tworzą: • Dyrektywa Powodziowa, • ustawa — Prawo wodne, • Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 4 października 2018 r. w sprawie opracowywania map zagrożenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego (Dz. U. poz. 2031). Innymi istotnymi aktami prawnymi dla procesu przygotowania PZRP są: • Dyrektywa 2009/147/WE; • Dyrektywa Siedliskowa; • Dyrektywa 2001/42/WE; • Dyrektywa INSPIRE; • dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE L 26 z 28.01.2012, str. 1, Dz. Urz. UE L 124 z 25.04.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 174 z 03.07.2015, str. 44, Dz. Urz. UE L 170 z 25.06.2019, str. 115 oraz Dz. Urz. UE L 245 z 25.09.2019, str. 10); • dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz. Urz. UE L 334 z 17.12.2010, str. 17 oraz Dz. Urz. UE L 158 z 19.06.2012, str. 25); • dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylającą dyrektywę Rady 96/82/WE (Dz. Urz. UE L 197 z 24.07.2012, str. 1); • ustawa OOŚ; • ustawa z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 214).  PODSUMOWANIE PRZEGLĄDÓW WSTĘPNEJ OCENY RYZYKA POWODZIOWEGO, A TAKŻE MAP ZAGROŻENIA POWODZIOWEGO I MAP RYZYKA POWODZIOWEGO 2.1. PODSUMOWANIE PRZEGLĄDU I AKTUALIZACJI WSTĘPNEJ OCENY RYZYKA POWODZIOWEGO WORP jest dokumentem planowania w gospodarowaniu wodami (art. 167 oraz art. 315 ustawy — Prawo wodne), związanym z zarządzaniem ryzykiem powodziowym (dział IV rozdział 1 ustawy — Prawo wodne). Obowiązek jej przeprowadzenia dla państw członkowskich Unii Europejskiej jest określony w rozdz. II Dyrektywy Powodziowej. Jej celem jest oszacowanie ryzyka powodziowego na obszarach dorzeczy i identyfikacja miejsc, gdzie ryzyko to jest znaczące (tak, by w dalszych etapach opracować dla nich MZP i MRP oraz uwzględnić w PZRP). Po raz pierwszy WORP dla obszaru Polski została przeprowadzona w 2011 r. Przeglądu i aktualizacji dokumentu dokonano w roku 2018. Przegląd i aktualizację WORP oparto na założeniach metodycznych będących kontynuacją tych, przyjętych na potrzeby pierwszego cyklu planistycznego, obowiązującego w latach 2010-2015. Zachowano w ten sposób ciągłość podstaw metodycznych przy uwzględnieniu możliwości ich rozwinięcia i uszczegółowienia. Najważniejszymi zmianami, które wprowadzono w aWORP względem pierwszego cyklu planistycznego były: • wyznaczenie ONNP dla powodzi powstałych w wyniku zniszczenia lub uszkodzenia budowli piętrzących; • uwzględnienie kryteriów określających negatywne konsekwencje powodzi dla dziedzictwa kulturowego i środowiska przy wyznaczaniu ONNP; • uwzględnienie najnowszych prognoz długofalowego rozwoju wydarzeń, w tym zmian klimatu; ONNP wyznaczone w wyniku aWORP zostały określone dla 3 typów powodzi zidentyfikowanych w OD Odry: 1. Powodzi rzecznych (dla dwóch mechanizmów: naturalnego wezbrania - oraz zniszczenia obwałowań przeciwpowodziowych). W pierwszym cyklu planistycznym Dyrektywy Powodziowej w ramach ustaleń WORP, w OD Odry wskazano 6 724,4 km rzek, dla których opracowano następnie MZP i MRP oraz 2 804,9 km rzek, dla których MZP i MRP miały zostać opracowane dopiero w drugim cyklu planistycznym. W ramach aktualizacji WORP, stanowiącym drugi cykl planistyczny Dyrektywy Powodziowej, wskazano 774,3 km nowych odcinków rzecznych, które zostały zakwalifikowane jako ONNP.  2. Powodzi powstałych w wyniku zniszczenia lub uszkodzenia budowli piętrzących Jako ONNP powstałe w wyniku zniszczenia lub uszkodzenia budowli piętrzących w II cyklu planistycznym WORP wyznaczono 10 zbiorników w OD Odry: Bukówka, Dobromierz, Jeziorsko, Mietków, Nysa, Otmuchów, Pakość, Poraj, Słup, Turawa. 3. Powodzi od strony morza. Przegląd i aktualizacja WORP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych wykazała konieczność wyznaczenia ONNP w II cyklu planistycznym dla całego wybrzeża Polski oraz odcinków ujściowych rzek. Mapy przedstawiające ONNP wyznaczone w I i II cyklu planistycznym zestawiono poniżej na rysunkach 1 i 2.   2.2. PODSUMOWANIE PRZEGLĄDU I AKTUALIZACJI MAP ZAGROŻENIA POWODZIOWEGO I MAP RYZYKA POWODZIOWEGO Przegląd i aktualizacja MZP i MRP w II cyklu planistycznym (2016-2021) zostały wykonane na podstawie art. 171 ust. 8 ustawy — Prawo wodne. Zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy — Prawo wodne MZP sporządzane są dla ONNP wskazanych w WORP, natomiast zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy — Prawo wodne dla obszarów objętych MZP sporządza się MRP. W II cyklu planistycznym dokonano przeglądu MZP i MRP opracowanych w I cyklu planistycznym oraz ich aktualizację w uzasadnionych przypadkach. W ramach przeglądu została przeprowadzona kompleksowa analiza i identyfikacja istotnych zmian wpływających na zagrożenie i ryzyko powodziowe, na podstawie których ustalono zakres aktualizacji MZP i MRP. Analiza ta uwzględniała w szczególności: zmiany ukształtowania terenu oraz inwestycje przeciwpowodziowe i inne wpływające na zmianę zagrożenia powodziowego, weryfikację danych wejściowych do MZP i MRP, użytych w I cyklu planistycznym oraz uwagi organów administracji. Sporządzone zostały również nowe MZP i MRP dla obszarów i typów powodzi wskazanych w wyniku Przeglądu i aWORP zakończonej w 2018 r. Zaktualizowane i nowe MZP i MRP zostały wykonane na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 4 października 2018 r. w sprawie opracowania map zagrożenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego. Zgodnie z art. 171 ust. 1 ustawy — Prawo wodne projekty MZP i MRP (dla powodzi rzecznych i od budowli piętrzących) zostały sporządzone przez PGW WP w uzgodnieniu z właściwymi wojewodami. Natomiast projekty MZP i MRP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych zostały przygotowane przez dyrektorów urzędów morskich. MZP i MRP zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, zgodnie z art. 171 ust. 4 ustawy — Prawo wodne. Podanie zaktualizowanych oraz nowych MZP i MRP do publicznej wiadomości nastąpiło w dniu 22 października 2020 r. Raport z wykonania przeglądu i aktualizacji MZP i MRP udostępniony został na stronie internetowej PGW WP poświęconej zarządzaniu ryzykiem powodziowym. MZP i MRP w wersji numerycznej (wektorowej) oraz mapy w wersji kartograficznej w formacie pdf dostępne są na stronie internetowej informatycznego systemu osłony kraju PGW WP. Wykaz MZP i MRP dla OD Odry stanowi załącznik nr 2 do PZRP Wizualizacje kartograficzne MZP i MRP. W wyniku przeglądu map dla powodzi rzecznych opracowanych w I cyklu planistycznym dla OD Odry zaktualizowano MZP dla 2 737,3 km rzek oraz wszystkie MRP, tj. dla 6 775,2 km rzek. Ponadto zostały sporządzone nowe MZP i MRP dla 2 772,3 km rzek. Łącznie MZP i MRP dla powodzi rzecznych dla OD Odry obejmują 9 547,5 km rzek. Ponadto dla 772,0 km rzek (nowe ONNP, wskazane w aWORP w 2018 r.) zostały opracowane w drugiej połowie 2022 r. Z uwagi na termin ich publikacji zostaną one uwzględnione w kolejnej aPZRP. Przegląd i aktualizację MZP i MRP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych dla OD Odry wykonano dla 426,3 km, w tym: 98,9 km Przymorza, 160,4 km ujściowych odcinków rzek oraz 167,0 km Zalewu Szczecińskiego. Ponadto zostały sporządzone nowe MZP i MRP dla 95,2 km Przymorza i 40,5 km ujściowych odcinków rzek. Łącznie MZP i MRP  od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych, dla OD Odry obejmują 562 km wybrzeża Morza Bałtyckiego, Zalewu Szczecińskiego i ujściowych odcinków rzek. Dla powodzi od budowli piętrzących zostały opracowane nowe MZP i MRP dla następujących obiektów: Słup, Dobromierz, Mietków. MZP i MRP dla pozostałych 7 budowli piętrzących zostały opracowane w drugiej połowie 2022 r. Z uwagi na termin ich publikacji zostaną one uwzględnione w kolejnym aPZRP. Zmiany powierzchni OZP dla scenariusza Q1% (OZP) wpływają na zmiany ryzyka powodziowego. Analizując zmiany ryzyka powodziowego trzeba jednak mieć na uwadze zmiany metodyczne przy wyznaczaniu OZP oraz aktualizację danych wejściowych do opracowania MZP i MRP. Ponadto zakres opracowania MZP i MRP w II cyklu planistycznym zwiększył się o ok. 40% w stosunku do I cyklu. Są to istotne czynniki mające wpływ na ocenę przyczyn zmian zagrożenia i ryzyka powodziowego. Pomimo zrealizowanych w 1 cyklu planistycznym działań redukujących zagrożenie i ryzyko powodziowe to potencjalne straty powodziowe określone w II cyklu planistycznym sumarycznie wzrosły.  W ramach opracowania MZP i MRP dla rzek granicznych, Polska poinformowała wszystkie kraje sąsiednie o wyznaczonych ONNP i sporządzaniu lub aktualizacji MZP i MRP. W OD Odry współpraca międzynarodowa prowadzona jest z Republiką Federalną Niemiec i Republiką Czeską.  RYZYKO POWODZIOWE Celem przeprowadzenia analizy przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego była identyfikacja OP, charakteryzujących się najwyższym poziomem zintegrowanego ryzyka powodziowego – obszary te, na dalszych etapach opracowywania aPZRP, poddawane były analizom pod kątem wskazania działań związanych z osiągnięciem przypisanych celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Analiza przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego została przeprowadzona dla powodzi typu A11, z uwzględnieniem A21, A22, A23 oraz typu A14 (zgodnie z klasyfikacją UE na potrzeby wdrażania Dyrektywy Powodziowej). 3.1. ANALIZA RYZYKA POWODZIOWEGO Metodyka analizy opierała się wprost na definicji ryzyka powodziowego określonej w Dyrektywie Powodziowej (art. 2 pkt 2) oraz ustawie — Prawo wodne (art. 16 pkt 48), wg której „ryzyko powodziowe” oznacza kombinację prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi i związanych z powodzią potencjalnych negatywnych konsekwencji dla życia i zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Uwzględniono przy tym zarówno stan aktualny ryzyka powodziowego (w postaci oceny potencjalnych negatywnych skutków powodzi), jak i jego zmiany perspektywiczne (prognozy zmian warunków kształtujących poziom ryzyka powodziowego: zmiany klimatu i antropopresji), umożliwiające określenie tendencji zmian. W przypadku oceny potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla PJA zastosowano wskaźniki, z uwzględnieniem kategorii skutków powodzi (Tabela 1).  W przypadku oceny zmian perspektywicznych ryzyka powodziowego obliczono wskaźniki oceny zmian wynikających z antropopresji i zmian klimatu (Tabela 2). Podstawę analizy przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego stanowiły MZP i MRP opracowane w ramach II cyklu planistycznego. Dla części ONNP nowo wyznaczonych w aWORP (w 2018 r.), dla których nie opracowano MZP i MRP (dotyczy ok 118 km rzek) zastosowano analizę uproszczoną, umożliwiającą określenie poziomu ryzyka powodziowego. Obliczenia wszystkich ww. wskaźników przeprowadzono w układzie PJA, stanowiących wynik przecięcia OZP dla prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi 1% (MZP) i zlewni elementarnych zgodnych z Mapą podziału hydrograficznego Polski w skali 1:10 000. Na podstawie obliczonych wskaźników potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla każdej PJA określono poziom ryzyka powodziowego: • osobno dla poszczególnych kategorii skutków powodzi, tj. zdrowie ludzi, środowisko, dziedzictwo kulturowe i działalność gospodarcza; • sumaryczny poziom ryzyka z uwzględnieniem wszystkich ww. kategorii skutków powodzi i hierarchii ich ważności. Przyjęto pięciostopniową skalę poziomów ryzyka powodziowego (Tabela 3).  Na podstawie obliczonych wskaźników zmian perspektywicznych ryzyka powodziowego określono tendencję zmian ryzyka powodziowego (w układzie PJA), z uwzględnieniem tendencji spadku/wzrostu ryzyka powodziowego oraz braku wyraźnej tendencji zmian ryzyka powodziowego. W ostatecznej ocenie ryzyka powodziowego uwzględniono zarówno ocenę aktualnego ryzyka powodziowego (na podstawie oceny potencjalnych negatywnych skutków powodzi), jak i ocenę tendencji jego zmian. Wyniki analizy przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego dla OD Odry przedstawiono w Tabelach 4-9.   Sumaryczne wartości wskaźników uwzględnianych w ocenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla II cyklu planistycznego PZRP dla A11 wskazują, że potencjalnie największe skutki powodzi mogą wystąpić: • w odniesieniu do mieszkańców zagrożonych powodzią – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do budynków o szczególnym znaczeniu społecznym – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do zakładów przemysłowych – w RW Warty; • w odniesieniu do składowisk odpadów – w RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego, Górnej Odry i Środkowej Odry; • w odniesieniu do oczyszczalni i przepompowni ścieków – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do cmentarzy – w RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego, Środkowej Odry i Warty; • w odniesieniu do ujęć wody – w RW Środkowej Odry i Warty; • w odniesieniu do form ochrony przyrody – w RW Środkowej Odry i Warty; • w odniesieniu do obiektów i obszarów cennych kulturowo – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do AAD – w RW Środkowej Odry. Sumaryczne wartości wskaźników uwzględnianych w ocenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla II cyklu planistycznego PZRP dla A23 wskazują, że potencjalnie największe skutki powodzi mogą wystąpić: • w odniesieniu do mieszkańców zagrożonych powodzią – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do budynków o szczególnym znaczeniu społecznym – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do zakładów przemysłowych – w RW Warty i Środkowej Odry; • w odniesieniu do składowisk odpadów – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do oczyszczalni i przepompowni ścieków – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do cmentarzy – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do ujęć wody – w RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego i Środkowej Odry; • w odniesieniu do form ochrony przyrody – w RW Środkowej Odry i Warty; • w odniesieniu do obiektów i obszarów cennych kulturowo – w RW Środkowej Odry; • w odniesieniu do wartości strat powodziowych (AAD) – w RW Środkowej Odry. Podsumowanie oceny ryzyka dla A11 i A23, przedstawiają tabele 6 oraz 7.  Ocena ryzyka w układzie regionów wodnych wskazuje, że największym ryzykiem w przypadku powodzi A11 charakteryzują się: • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi zdrowie ludzi – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 18,1%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi środowisko – RW Środkowej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 6,4%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi dziedzictwo kulturowe – RW Środkowej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 3,8%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi działalność gospodarcza – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 91,9%); • w odniesieniu do zintegrowanego ryzyka powodziowego – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 8,8%). Ocena ryzyka w układzie regionów wodnych wskazuje, że największym ryzykiem w A23 charakteryzują się: • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi zdrowie ludzi – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 26,6%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi środowisko – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 7,7%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi dziedzictwo kulturowe – RW Środkowej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 2,4%); • w odniesieniu do kategorii skutków powodzi działalność gospodarcza – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 94,6%); • w odniesieniu do zintegrowanego ryzyka powodziowego – RW Górnej Odry (udział procentowy powierzchni PJA o ryzyku bardzo wysokim i wysokim 16,2%). Podsumowanie tendencji zmian ryzyka powodziowego na OD Odry w układzie i regionów wodnych, dla powodzi A11 i A23 przedstawiono w tabelach 8 oraz 9.  Analiza tendencji zmian ryzyka powodziowego dowodzi, że w niemal wszystkich RW przy zachowaniu aktualnych działań ochrony przed powodzią (tzw. wariant zero) spodziewać się można tendencji wzrostu ryzyka powodziowego, co jest związane z wpływem zmian klimatu, tj. prognozowanym wzrostem przepływów wysokich na określonych obszarach. Informacje na temat tendencji zmian ryzyka powodziowego z uwzględnieniem prognozowanych zmian klimatu wykorzystano przy OP - tak, by określone dla nich działania mogły być już ukierunkowane na prognozowane wzrosty przepływów wysokich a tym samym, aby mogły być bardziej skuteczne. 3.2. OBSZARY PROBLEMOWE WYMAGAJĄCE PILNYCH DZIAŁAŃ REDUKUJĄCYCH RYZYKO POWODZIOWE Analizy dotyczące wskazania działań związanych z osiągnięciem przypisanych celów zarządzania ryzykiem powodziowym skoncentrowano przede wszystkim na OP, tj. obszarach charakteryzujących się najwyższym poziomem zintegrowanego ryzyka powodziowego. Zostały one określone na podstawie analizy przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego oraz oceny eksperckiej (zwłaszcza administracji odpowiedzialnej za zarządzanie zasobami wodnymi), która umożliwiła uwzględnienie problemów zarządzania ryzykiem powodziowym wynikających z przyczyn wykraczających poza zakres analizy przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego (tj. poza zakres MZP/MRP). Na OD Odry zidentyfikowano łącznie 62 OP – 56 OP związanych jest z zagrożeniem powodziowym od  strony rzek, natomiast 6 z zagrożeniem powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych. 3.2.1. Obszary problemowe dla powodzi rzecznych W ramach aktualizacji II cyklu planistycznego PZRP zidentyfikowano 56 OP, dla których prowadzono analizy mające na celu opracowanie listy zadań ograniczających zagrożenie powodziowe od strony rzek. Zestawienie i lokalizację przedmiotowych OP przedstawia Tabela 10 oraz rysunek 5. Rzeki, dla których stwierdzono największe ryzyko powodziowe na OD Odry to: Odra, Nysa Kłodzka, Mała Panew, Widawa, Bystrzyca, Barycz, Kwisa, Bóbr, Nysa Łużycka, Kanał Mosiński, Prosna, Ner, Widawa, Widawka, Wełna, Obra, Myśla, Noteć, Drawa, Ina, Rega, Parsęta, Gwda, Wieprza, Opawa.                Lokalizację OP (tzw. hot-spotów) w pierwszym cyklu planistycznym na OD Odry przedstawiono na rysunku 4. Przy porównaniu wyników rozkładu ryzyka powodziowego dla pierwszego i drugiego cyklu planistycznego należy jednak mieć na uwadze następujące kwestie: 1. W drugim cyklu planistycznym znacząco rozszerzono zakres opracowania MZP i MRP, wskutek czego możliwe było przeprowadzenie analizy rozkładu ryzyka powodziowego dla OZP, dla których w pierwszym cyklu planistycznym nie dysponowano odpowiednią informacją. 2. W drugim cyklu planistycznym aktualizacji poddano wszystkie MRP, przy czym zmieniła się nie tylko aktualność danych wejściowych, ale także ich źródła. 3. W drugim cyklu planistycznym zachowano ciągłość metodyczną oceny ryzyka stosowanej w pierwszym cyklu planistycznym, jednak znacząco rozszerzono/uszczegółowiono jej zakres (zwłaszcza w odniesieniu do uwzględnienia tendencji zmian ryzyka powodziowego, tj. prognoz zmian warunków kształtujących poziom ryzyka powodziowego, w tym wpływu zagospodarowania przestrzennego na ryzyko powodziowe i wpływu zmian klimatu na występowanie powodzi).  3.2.2. Obszary problemowe dla powodzi od strony morza i morskich wód wewnętrznych Zidentyfikowano sześć OP, dla których prowadzono analizy mające na celu opracowanie listy zadań ograniczających zagrożenie powodziowe od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych. Zestawienie i lokalizację przedmiotowych OP przedstawia Tabela 11.    OCENA POSTĘPÓW W REALIZACJI CELÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 4.1. OCENA POSTĘPÓW W REALIZACJI CELÓW – ZAGROŻENIE OD STRONY RZEK Proces monitorowania postępów realizacji PZRP na OD Odry odbywał się w trybie przewidzianym przez rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich (Dz. U. poz. 2390). Dla przeprowadzenia ewaluacji efektywności realizacji działań i celów w I cyklu PZRP wykorzystano metodykę przedstawioną w „Raporcie dotyczącym metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu” (załącznik 1). Dla oceny skuteczności realizacji PZRP wykorzystano poniższy zestaw wskaźników PA oceniających stopień realizacji fizycznych (materialnych) efektów zaplanowanych działań oraz zestaw wskaźników RA, które wskazują na osiągnięty postęp w realizacji celów głównych i szczegółowych PZRP. Wskaźniki PA: PA0 Liczba wdrożonych do systemu prawnego uregulowań służących wdrażaniu PZRP. PA1 Liczba wykonanych analiz w ramach instrumentów w zakresie racjonalnego gospodarowania OZP. PA2 Wdrożenie systemu informatycznego zgłaszania i szacowania strat powodziowych. PA3 Wzrost długości odcinków rzek, gdzie dostosowano ich przepustowość do warunków przepływu wód powodziowych, uzyskany w wyniku realizacji działania. PA4 Przyrost długości wybudowanych wałów przeciwpowodziowych chroniących zidentyfikowane obszary o dużej wrażliwości na zagrożenie powodziowe uzyskany w wyniku realizacji działania. PA5 Wzrost liczby odbudowanych obiektów przeciwpowodziowych, które utraciły swoją funkcjonalność, uzyskany w wyniku realizacji działania. PA6 Przyrost długości zrealizowanych opasek dla ochrony brzegu morskiego uzyskany w wyniku realizacji działania. PA7 Liczba zbiorników wielofunkcyjnych, dla których usprawniono zasady użytkowania dla zwiększenia rezerwy przeciwpowodziowej. PA8 Wzrost długości wzmocnionych i przebudowanych wałów przeciwpowodziowych uzyskany w wyniku realizacji działania. PA9 Liczba obiektów przeciwpowodziowych, dla których opracowano dokumentację techniczną i ekonomiczną. PA10 Przyrost liczby regionalnych i lokalnych systemów prognozowania i ostrzegania przed powodzią uzyskany w wyniku realizacji działania. PA11 Liczba przeszkolonych obywateli. PA12 Liczba przygotowanych w okresie sprawozdawczym operacyjnych planów przeciwpowodziowych, w tym planów ewakuacji ludności i inwentarza.  PA13 Przyrost długości odcinków rzek, dla których zapewniono dobre warunki prowadzenia akcji lodołamania i bezpiecznego odprowadzenia kry lodowej, uzyskany w wyniku realizacji działania. PA14 Przyrost liczby materiałów edukacyjnych przygotowanych w celu zwiększenia świadomości i wiedzy na temat źródeł zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego, udostępnionych na stronach www PGW WP. Wskaźniki RA: RA0 Wdrożenie nowych uwarunkowań prawnych reformujących organizację jednostek odpowiedzialnych za gospodarkę wodną, w tym bezpieczeństwo powodziowe. RA1 Wzrost powierzchni terenów oddanych rzece uzyskany w wyniku realizacji działań. RA2 Wzrost powierzchni dolin rzecznych oddanych rzece przez budowę retencji polderowej uzyskany w wyniku realizacji działania. RA3 Wzrost pojemności retencji dolinowej uzyskany w wyniku realizacji działania. RA4 Wzrost pojemności rezerwy powodziowej uzyskany w wyniku budowy zbiorników przeciwpowodziowych w ramach realizacji działania. RA5 Względna redukcja wartości AAD w wyniku realizacji działań. RA6 Względna redukcja liczby mieszkańców OSZP Q1% w wyniku realizacji działań. RA7 Względny spadek liczby obiektów cennych kulturowo zlokalizowanych OSZP Q1% w wyniku realizacji działań. RA8 Względny spadek liczby obiektów stanowiących zagrożenie dla środowiska zlokalizowanych w OSZP Q1%, w wyniku realizacji działań. RA9 Względny spadek liczby ujęć wody zlokalizowanych w OSZP Q1%, w wyniku realizacji działań. RA10 Względna redukcja liczby obiektów o szczególnym znaczeniu społecznym zlokalizowanych w OSZP Q1% w wyniku realizacji działań. RA11 Względna redukcja potencjalnych strat powodziowych na OSZP Q1% w wyniku realizacji działań. RA12 Względna redukcja powierzchni OSZP Q1% w wyniku realizacji działań. Analiza została przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich działań zrealizowanych i działań rozpoczętych w I cyklu planistycznym. Na OD Odry, łącznie w I cyklu planistycznym PZRP zaplanowano 300 działań, z tego zrealizowano 19 działań, rozpoczęto 48 działań. Podjęto się również realizacji działań redukujących ryzyko powodziowe, które nie były ujęte w PZRP. Jest to łącznie 25 działań, z czego 10 zostało zrealizowanych, 12 pozostaje w trakcie realizacji, natomiast o statusie 3 działań nie uzyskano informacji. W wyniku realizacji działań I cyklu PZRP, dostosowano przepustowość odcinków rzek do warunków przepływu wód powodziowych na odcinku o łącznej długości 99,32 km. Zakończono działania polegające na budowie łącznie 55,66 km wałów przeciwpowodziowych chroniących zidentyfikowane obszary o dużej wrażliwości na zagrożenie powodziowe, dzięki czemu został osiągnięty względny wskaźnik PA4 na poziomie 123,1% w odniesieniu do wartości docelowej. Jest to najwyższa względna wartość jaka została osiągnięta dla wskaźnika. Wzmocnionych oraz przebudowanych zostało 96,55 km wałów przeciwpowodziowych (PA8). Odbudowanych zostało łącznie 54 obiekty przeciwpowodziowe, które utraciły swoją funkcjonalność – wartość względna wskaźnika  PA5 wynosi 51,4%. Dla 1 (z 29) inwestycji przeciwpowodziowych przygotowano dokumentację techniczną i ekonomiczną. W przypadku wskaźnika PA10 to jest przyrost liczby regionalnych i lokalnych systemów prognozowania i ostrzegania przed powodzią uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP, przyjęto, że w I okresie planistycznym PZRP kontynuowano pracę wdrożenia systemu powiadamiania i ostrzegania zarządzanego przez RCB, które jest państwową, jednostką budżetową podlegającą Prezesowi Rady Ministrów. RCB ma znaczącą rolę w zarządzaniu kryzysowym na poziomie zarówno krajowym jak i lokalnym. Celem tak zbudowanej struktury jest podwyższenie stopnia zdolności radzenia sobie z trudnymi sytuacjami przez właściwe służby i organy administracji publicznej. Do podstawowych zadań RCB należy pełna analiza zagrożeń dokonywana w oparciu o dane uzyskiwane ze wszystkich możliwych podmiotów zarządzania kryzysowego, funkcjonujących w ramach administracji publicznej oraz w oparciu o dane od partnerów międzynarodowych. Oszacowanie wartości wskaźnika PA11 to jest liczba przeszkolonych obywateli w ramach realizacji działań I cyklu planistycznego PZRP, jest trudne, ze względu na brak możliwości sprawdzenia stopnia przeszkolenia obywateli, mimo licznych materiałów edukacyjno- szkoleniowych zamieszczanych na stronach www zarządzanych przez PGW WP. Wartości wskaźnika nie dało się oszacować ze względu na brak jego monitorowania. W trakcie przeglądu i aktualizacji PZRP przeprowadzono ankietyzację obejmującą wszystkie JST leżące w OD Odry, która zawierała pytania dotyczące zrealizowanych działań nietechnicznych, w tym również operacyjnych planów przeciwpowodziowych. Z uwagi na brak uzyskanych, w drodze ankietyzacji, danych nt. stopnia realizacji wskaźnika PA12 to jest liczba przygotowanych w okresie sprawozdawczym operacyjnych planów przeciwpowodziowych, w tym planów ewakuacji ludności i inwentarza) w ramach realizacji działań I cyklu planistycznego oszacowanie wartości wskaźnika nie było możliwe. W wyniku realizacji działań ujętych w PZRP na OD Odry, w wyniku budowy zbiorników przeciwpowodziowych uzyskano wzrost pojemności rezerwy powodziowej o 200,9 mln m (80,8% względnego wzrostu)(RA4). Zrealizowane i będące w realizacji działania pozwoliły na redukcję liczby mieszkańców na OSZP Q1%, wyznaczonych dla odcinków rzek, dla których opracowanych MZP i MRP w I cyklu (2010 – 2015), o 4 941 osób, co przekłada się na realizację docelowej wartości wskaźnika RA6 w 20,8%. Na OSZP Q1% wyznaczonych w I cyklu realizacji MZP i MRP uzyskano również spadek: liczby obiektów stanowiących zagrożenie dla środowiska o 8 (33,3% docelowej wartości wskaźnika RA8), liczby ujęć wody o 18 (17% docelowej wartości wskaźnika RA9) oraz liczby obiektów o szczególnym znaczeniu społecznym o 15 (8,3% docelowej wartości wskaźnika RA10). Względna redukcja powierzchni OSZP Q1% wyznaczonych w I cyklu realizacji MZP i MRP w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP wyniosła 37,6%, tj. 6 705 ha. W I cyklu PZRP w OD Odry nie zrealizowano działań mających na celu wzrost powierzchni terenów oddanych rzece oraz spadku liczby obiektów cennych kulturowo zlokalizowanych w OSZP Q1%. Osiągnięcie założonego poziomu dla wskaźnika RA0 to jest wdrożenie nowych uwarunkowań prawnych reformujących organizację jednostek odpowiedzialnych za gospodarkę wodną, w tym bezpieczeństwo powodziowe, wynika z przeprowadzonej w latach 2017/2018 reformy gospodarki wodnej, wprowadzonej poprzez ustawę — Prawo wodne, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r., zastępując ustawę z dnia 18 lipca 2001 r.  Ustawa – Prawo wodne zmieniła system zarządzania zasobami wodnymi w Polsce, powołując nowy podmiot – PGW WP, realizujący politykę zlewniową gospodarowania wodami na każdym poziomie zlewni, RW oraz dorzecza oraz wykonujący prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa (z wyłączeniem śródlądowych dróg wodnych o szczególnym znaczeniu transportowym). Podjęte w I cyklu planistycznym działania w OD Odry działania realizowały poszczególne cele główne i przypisane im cele szczegółowe zarządzania ryzykiem powodziowym. Cel 1 - Zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego, w I cyklu planistycznym był realizowany przez 1 działanie, z zaplanowanych 19 działań. Działanie to realizowało cel szczegółowy 1.2. Wyeliminowanie/unikanie wzrostu zagospodarowania na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. Jest to działanie na szczeblu krajowym, polegające na wprowadzeniu w ustawie — Prawo wodne przepisów dotyczących ograniczenia zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodziowego Cel 2 - Obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego w I cyklu planistycznym realizowany był przez 21 działań z zaplanowanych 270 działań. W zakresie realizacji celu szczegółowego 2.1. Ograniczanie istniejącego zagrożenia powodziowego zrealizowano 19 działań. W zakresie realizacji celu szczegółowego 2.2. zrealizowano 2 działania na szczeblu krajowym dotyczące ograniczenia zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodziowego oraz swobodnego kształtowania MPZP w tych obszarach. Ponadto wprowadzono reformę instytucji zarządzających gospodarką wodną określoną art. 525 ustawy — Prawo wodne. Cel 3 - Poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym w I cyklu planistycznym realizowany był przez 2 działania z zaplanowanych 15 działań. Miarą osiągnięcia celów 3.2 (doskonalenie skuteczności reagowania ludzi, firm i instytucji publicznych) i 3.3 (doskonalenie skuteczności odbudowy i powrotu do stanu sprzed powodzi), a także celu 3.4 (wdrożenie i doskonalenie skuteczności analiz popowodziowych) jest wskaźnik PA realizacji celu 3.5 (budowa instrumentów prawnych i finansowych zniechęcających lub skłaniających do określonych zachowań zwiększających bezpieczeństwo powodziowe), ponieważ przygotowanie odpowiednich instrumentów prawnych jest niezbędnym warunkiem dla osiągnięcia celów 3.2, 3.3 i 3.4. Podejmowano działania realizujące cel szczegółowy 3.3. Doskonalenie skuteczności odbudowy i powrotu do stanu sprzed powodzi; poprzez przeprowadzane i wdrażane analizy popowodziowe w latach 2016-2021. Działania te nie znalazły jednak odzwierciedlenia w systemie monitoringu. Cel szczegółowy 3.5 zrealizowany został przez 2 działania na szczeblu krajowym dotyczące ograniczenia zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodziowego oraz swobodnego kształtowania MPZP w tych obszarach. Ponadto wprowadzono reformę instytucji zarządzających gospodarką wodną określoną art. 525 ustawy — Prawo wodne. Odstąpiono od działań dotyczących wprowadzenia ograniczeń na obszarach chronionych wałami. Dla oceny postępu realizacji celu głównego 3 w ramach I cyklu PZRP, ze względu na jego specyfikę, posłużono się wskaźnikami PA. Jednym z nich jest uwzględnienie utworzenia systemu SMS-owego powiadamiania ludności o zagrożeniach „Alert RCB”. System ten jest wykorzystywany tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, wtedy gdy występuje naprawdę duże prawdopodobieństwo bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia na znacznym obszarze. Dotyczy to także zjawiska powodziowego. Alert RCB powstaje na podstawie informacji o potencjalnych zagrożeniach otrzymywanych z ministerstw, służb np. policji, straży pożarnej, straży  granicznej, urzędów i instytucji centralnych np. IMGW - PIB oraz urzędów wojewódzkich. RCB 24 godziny na dobę przez 7 dni w tygodniu monitoruje sytuację pod kątem wystąpienia różnego rodzaju zagrożeń i w razie potrzeby uruchamia Alert. 4.2. OCENA POSTĘPÓW W REALIZACJI CELÓW – ZAGROŻENIE OD STRONY MORZA I MORSKICH WÓD WEWNĘTRZNYCH Wyniki oceny postępów w realizacji celów dla OD Odry zagrożonych od strony morza i morskich wód wewnętrznych przedstawiono za pomocą: • względnej i bezwzględnej wartości docelowej wskaźników RA wyznaczonej w I cyklu PZRPM dla RW Dolnej Odry; • względnej i bezwzględnej wartości wskaźników RA obliczonej w ramach przeprowadzanego monitoringu dla RW Dolnej Odry. Dzięki realizacji działań ujętych w PZRP w obszarze RW Dolnej Odry udało się osiągnąć względną redukcję potencjalnych strat powodziowych na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią pochodzącą od wód morskich, w tym morskich wód wewnętrznych (Q1%) o prawie 27 mln zł co stanowi 3,5% docelowej wartości wskaźnika RA7. Zrealizowane działania pozwoliły na redukcję liczby mieszkańców na OSZ PQ1% oszacowaną na 66 osób, co przekłada się na realizację docelowej wartości wskaźnika RA2 w 0,6%. Względna redukcja powierzchni OSZ PQ1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP wyniosła 1%, tj. ok. 368 ha. W okresie obowiązywania I cyklu PZRP nie udało się zrealizować większości zaplanowanych działań służących osiągnięciu celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Z tego względu większość z zaplanowanych celów szczegółowych zrealizowano jedynie częściowo. Do najczęstszych przyczyn niezrealizowania zaplanowanych w I cyklu PZRP działań należą w szczególności: • brak środków finansowych niezbędnych do realizacji inwestycji; • przyczyny organizacyjne np. trudności w uzyskaniu niezbędnych decyzji administracyjnych potrzebnych do realizacji projektu; • problemy prawne, np. postępowania odwoławcze, zmiany w ustawie — Prawo wodne i specustawach; • inne, np. brak wykonawców do realizacji inwestycji. Duża część zadań, które zostały zrealizowane w pierwszym cyklu planistycznym dotyczyła zadań, których przedmiotem i głównym celem nie była ochrona przeciwpowodziowa. Były to typy zadań: Budowa i przebudowa infrastruktury portowej lub dostępowej do portu lub przystani morskiej oraz Ochrona brzegów morskich przed erozją i powodzią od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych. Ich realizacja wpłynęła na ograniczenie / miejscowe przeciwdziałanie niekorzystnym zjawiskom erozyjnym zachodzącym wzdłuż brzegów morskich oraz zwiększyła bezpieczeństwo portów jak i umożliwiła bezpieczny do nich dostęp, jednak nie przekłada się to na redukcję powierzchni OSZ PQ1%, ponieważ nie jest to cel prowadzenia przedmiotowych działań. W związku z powyższym opisane typy zadań nie zostały uwzględnione w aPZRPM.  CELE ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 5.1. CELE ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM I ICH PORÓWNANIE Z CELAMI PRZYJĘTYMI W I CYKLU PLANISTYCZNYM Zgodnie z ustawą — Prawo wodne celem nadrzędnym zarządzania ryzykiem powodziowym jest ograniczenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Przyjęte w I cyklu planistycznym PZRP trzy cele główne, zostały utrzymane w II cyklu planistycznym, a ich realizację zapewnia osiągnięcie 11 celów szczegółowych w odniesieniu do zagrożenia od strony rzek. Poniżej przedstawiono cele główne i przyporządkowane im cele szczegółowe aPZRP: 1. Zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego: 1.1. Zapewnienie warunków ograniczających możliwość występowania powodzi; 1.2. Zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP; 2. Obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego: 2.1. Zapewnienie warunków redukujących możliwość występowania powodzi; 2.2. Redukcja obszaru zagrożonego powodzią oraz zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP; 2.3. Redukcja wrażliwości społeczności i obiektów na OZP; 3. Poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym: 3.1. Zwiększenie skuteczności prognozowania i ostrzegania o zagrożeniach meteorologicznych i hydrologicznych; 3.2. Zwiększenie skuteczności reagowania ludzi, firm i instytucji publicznych; 3.3. Zwiększenie skuteczności odbudowy i powrotu do stanu sprzed powodzi; 3.4. Wdrożenie systemu analiz popowodziowych i zwiększanie jego skuteczności; 3.5. Wdrożenie instrumentów prawnych i finansowych zwiększających bezpieczeństwo powodziowe; 3.6. Zwiększenie świadomości i wiedzy na temat źródeł zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego. Przyjęte cele odnoszą się do wszystkich etapów zarządzania ryzykiem powodziowym (etap prewencji i ochrony, etap przygotowania oraz etap odbudowy i analiz). W procesie tworzenia listy celów szczegółowych PZRP, wykorzystano zagregowane podejście do kategorii działań przeciwpowodziowych, spójne z podejściem, jakie jest stosowane w raportach KE (udostępnionych na stronach internetowych KE). W nazwach celów szczegółowych aPZRP zawarto również terminologię zgodną z terminologią opracowaną przez międzynarodowy zespół ekspertów ds. zmian klimatu, który zaproponował definicję ryzyka związanego z występowaniem zagrożeń naturalnych, która koresponduje z definicją zawartą w dyrektywie powodziowej.  Zgodnie z tą definicją, ryzyko jest funkcją następujących zmiennych: zagrożenia (ang. hazards), podatności (ang. vulnerability) i ekspozycji (ang. exposure). Zarządzając ryzykiem powodziowym można zatem wpływać na wszystkie lub jeden z wymienionych w definicji ryzyka czynników, które je determinują. Zmiany, jakie wprowadzono w II cyklu planistycznym w odniesieniu do celów szczegółowych I cyklu PZRP, zestawiono w Tabeli 12.  W przyjętej dla II cyklu planistycznego PZRP liście celów szczegółowych, najistotniejsze zmiany wprowadzono w celach realizujących cel główny nr 1. W odniesieniu do I cyklu planistycznego, zrezygnowano z celów 1.3. Określenie warunków możliwego zagospodarowywania obszarów chronionych obwałowaniami i celu 1.4. Unikanie wzrostu oraz określenie warunków zagospodarowania na obszarach o niskim (p=0,2%) prawdopodobieństwie wystąpienia powodzi. Cele te nie mają odpowiednich wskaźników mierzących rezultat podjętych i zrealizowanych działań. Można je mierzyć jedynie za pomocą wskaźnika PA realizacji celu 3.5. Budowa instrumentów prawnych i finansowych zniechęcających lub skłaniających do określonych zachowań zwiększających bezpieczeństwo powodziowe, który potwierdzałby przygotowanie stosownych instrumentów prawnych regulujących prawo obowiązujące na terenach zagrożonych powodzią, a także motywujące do działań administracji państwowej i samorządowej w kierunku redukcji wrażliwości społeczności i obiektów wrażliwych na działania wód powodziowych. Wprowadzono natomiast dwa cele szczegółowe realizujące cel główny nr 1: 1.1. Zapewnienie warunków ograniczających możliwość występowania powodzi; 1.2. Zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP. W celach szczegółowych realizujących 2 cel główny zarządzania ryzykiem powodziowym, położono nacisk na redukcję możliwości występowania powodzi (cel 2.1), redukcję obszaru zagrożonego powodzią (cel 2.2) oraz redukcję wrażliwości i obiektów na OZP (cel 2.3). W 3 celu głównym wprowadzono drobne zmiany uściślające nazewnictwo dwóch celów szczegółowych tj. 3.5 i 3.6 Zmianie uległo wyłącznie brzmienie tych celów szczegółowych. Cel szczegółowy 3.5 dedykowany jest wdrażaniu instrumentów prawnych i finansowych zwiększających bezpieczeństwo powodziowe a cel 3.6 podejmowaniu działań służących wzrostowi powszechności zwiększeniu świadomości i wiedzy na temat źródeł zagrożenia i ryzyka powodziowego.  5.2. CELE ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM – ODDZIAŁYWANIE MORZA I MORSKICH WÓD WEWNĘTRZNYCH Zgodnie z art. 173 ust. 3 ustawy — Prawo wodne, projekt PZRPM, jest elementem PZRP przygotowywanych przez PGW WP. W projekcie PZRPM, w tym morskich wód wewnętrznych, określono 3 cele główne, pozostające w zgodzie z celami przyjętymi dla OD Odry, których realizację zapewnia osiągnięcie 6 celów szczegółowych w odniesieniu do zagrożenia od strony wód morskich. Poniżej przedstawiono cele główne i przyporządkowane im cele szczegółowe. 1. Zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego: 1.1. Zapewnienie warunków ograniczających możliwość występowania powodzi; 2. Obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego: 2.2. Redukcja obszaru zagrożonego powodzią oraz zapewnienie racjonalnego gospodarowania OZP; 2.3. Redukcja wrażliwości społeczności i obiektów na OZP; 3. Poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym: 3.1. Doskonalenie prognozowania i ostrzegania o zagrożeniach meteorologicznych i hydrologicznych; 3.2. Doskonalenie skuteczności reagowania ludzi, firm i instytucji publicznych; 3.6. Zwiększenie świadomości i wiedzy na temat źródeł zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego.  KATALOG DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH OSIĄGNIĘCIU CELÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 6.1. KATALOG TYPÓW DZIAŁAŃ 6.1.1. Porównanie katalogu typów działań I i II cyklu planistycznego Typy działań w II cyklu planistycznym pokrywają się w większości przypadków z typami z I cyklu, a zmiany wprowadzono w wyniku zapewnienia koordynacji PZRP z PPSS i IIaPGW a także projektem „Wdrożenie instrumentów wspierających realizację działań PZRP”. Uwaga: W Tabeli 13 przyporządkowanie typów działań stosowanych w I cyklu planistycznym PZRP do typów działań aPZRP jest przypadkowe.     Katalog typów działań ograniczających ryzyko powodziowe prezentuje typy działań służące do osiągnięcia celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Do typu działania przypisuje się różne działania polegających na podjęciu konkretnych interwencji posiadających określone atrybuty m.in. zakres, lokalizację, koszt i czas realizacji. Katalog typów działań jest katalogiem otwartym i może być weryfikowany w kolejnych cyklach planistycznych. Katalog stanowi bazę możliwych do podjęcia działań, przyporządkowanych do poszczególnych celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Występowanie określonego działania w katalogu typów działań ograniczających ryzyko powodziowe nie przesądza o jego konieczności realizacji. Natomiast planowane do realizacji w danym cyklu planistycznym w OD działania techniczne i nietechniczne, nazywane w PZRP „działaniami”, zostały zebrane w tzw. katalog działań przewidzianych do realizacji (opis w rozdziale 6.2) i tworzą OLD przedstawioną w rozdziale 8 PZRP. Podsumowując przedstawione zależności, cele główne zarządzania ryzykiem powodziowym realizowane są przez cele szczegółowe, które następnie zostaną osiągnięte poprzez wdrożenie różnych typów działań, realizowanych przez konkretne działania umieszczone na OLD. Celem przyporządkowania działań do poszczególnych typów działań jest stworzenie możliwości oceny skuteczności wdrażania poszczególnych typów działań w realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w OD oraz RW oraz wskazanie jakiego typu działania pozwolą w najbardziej efektywny sposób osiągnąć zakładane cele. Kolejnym celem przedstawienia katalogu typów działań jest możliwość przypisania poszczególnym typom działań, wskaźników PA oraz wskaźników RA, co pozwoli na prowadzenie monitoringu postępów w realizacji typów działań i działań, jak również umożliwi ocenę stopnia realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym przez realizację konkretnych działań. Katalog typów działań PZRP drugiego cyklu planistycznego uwzględnia typy działań, których realizacja wynika z obowiązujących uwarunkowań prawnych oraz dla których zostały określone podmioty posiadające obowiązek prawny ich realizacji. Ponadto uwzględnione w nim zostały działania wynikające z ustaleń projektu „Wdrożenie  instrumentów wspierających realizację działań PZRP” odebranego przez PGW WP w sierpniu 2020 r. W katalogu typów działań do typów działań hamujących wzrost ryzyka powodziowego należą: • ochrona lub zwiększanie retencji zlewniowej na gruntach leśnych, wodno-błotnych, zadrzewionych i zakrzewionych, na użytkach rolnych oraz na gruntach zabudowanych i zurbanizowanych; • ochrona lub przywrócenie retencji dolin rzecznych; • zachowanie i rozbudowa (poprawa) funkcjonalności systemu zabezpieczenia obszarów depresyjnych; • odbudowa zniszczonej przez powodzie infrastruktury przeciwpowodziowej. Natomiast do typów działań służących obniżeniu zidentyfikowanego ryzyka powodziowego zaliczono: • zwiększanie retencji na gruntach leśnych zadrzewionych i zakrzewionych, wodno- błotnych, na użytkach rolnych oraz na gruntach zabudowanych i zurbanizowanych; • zwiększenie retencji dolin rzecznych; • budowę hydrotechnicznych obiektów retencjonujących wodę; • usprawnienie reguł sterowania obiektami i urządzeniami technicznej ochrony przed powodzią dla redukcji fali powodziowej; • budowę mobilnych systemów ochrony przed powodzią; • budowę, przebudowę wałów przeciwpowodziowych; • budowę kanałów ulgi; • dostosowanie przepustowości koryta cieków lub kanałów do racjonalnego przeprowadzania wód na odcinkach, gdzie obszary szczególnego zagrożenia powodzią charakteryzują się dużą wrażliwością. Dla poprawy systemu zarządzania ryzykiem powodziowym wyodrębniono następujące typy działań: • rozwój krajowego systemu prognoz, monitoringu i ostrzeżeń; • budowę i rozwój lokalnych systemów ostrzegania przed powodziami; • doskonalenie planów zarządzania kryzysowego (wszystkie poziomy zarządzania) z uwzględnieniem MZP i MRP; • usprawnienie „systemu” przywracania funkcji infrastruktury po powodzi; • doskonalenie wsparcia rzeczowego i finansowego dla poszkodowanych; • doskonalenie pomocy zdrowotnej (w tym wsparcie psychologiczne) i sanitarnej dla ludzi oraz opieki weterynaryjnej dla zwierząt; • gromadzenie i udostępnianie danych i informacji o szkodach i ryzyku powodziowym w ujednoliconej formie i zakresie na obszarze całego kraju; • analizy skuteczności systemu zarządzania ryzykiem i rekomendacje zmian; • inicjowanie badań naukowych i analiz eksperckich w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym w warunkach niepewności; • opracowanie dokumentów i przygotowanie podstaw do realizacji działania pozwalającego na uściślenie szczegółowych warunków kształtowania zagospodarowania przestrzennego dolin rzecznych lub terenów zalewowych, w szczególności obszarów szczególnego zagrożenia powodzią (art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy — Prawo wodne);  • opracowanie dokumentów i przygotowanie podstaw do realizacji działania pozwalającego na wykupy gruntów i budynków w obszarze dolin rzecznych lub terenów zalewowych, w szczególności obszarów szczególnego zagrożenia powodzią; • opracowanie dokumentów i przygotowanie podstaw do realizacji działania pozwalającego na relokacje obiektów szczególnie zagrożonych lub utrudniających przepływ wód powodziowych w obszarze dolin rzecznych lub terenów zalewowych, w szczególności obszarów szczególnego zagrożenia powodzią; • opracowanie dokumentów i przygotowanie podstaw do realizacji działania pozwalającego na uściślenie szczegółowych warunków sposobu użytkowania obiektów na OZP; • opracowanie dokumentów i pozwalającego na przygotowanie podstaw do realizacji działania opracowanie instrukcji przeciwpowodziowej dla obiektów znajdujących się w strefie zagrożenia powodzią przez zarządcę obiektu; • opracowanie dokumentów i przygotowanie podstaw do realizacji działania pozwalającego na zobowiązanie zarządców do działań redukujących wrażliwość obiektów na OZP; • inicjowanie programów edukacyjnych dla różnych odbiorców, w tym również dostarczanie materiałów metodycznych i edukacyjnych w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym; • realizacja programów edukacyjno-promocyjnych dla różnych odbiorców w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym. W Tabeli 14 przedstawiono opis typów działań        6.1.2. Katalog typów działań wraz z rodzajem działania określonego w art. 165 ust. 1 ustawy — Prawo wodne oraz z kodami działań Komisji Europejskiej Każdemu typowi działań z katalogu typów działań przyporządkowano rodzaj działania określony w art. 165 ust. 1 ustawy — Prawo wodne, zgodnie z poniższą Tabelą 15. Następnie typom działań przyporządkowano działania wg katalogu działań KE, które zestawiono w Tabeli 16.  Typy działań wraz z przypisanymi im działaniami zgodnie z art. 165 ust. 1 ustawy — Prawo wodne oraz katalogiem KE przedstawiono w Tabeli 17.   6.1.3. Katalog typów działań wraz z priorytetyzacją – zagrożenie od strony rzek Typom działań nadano priorytet wskazujący na ich skuteczność w realizacji celów aPZRP zależny od specyfiki problemów, jakie zostały zidentyfikowane w regionach wodnych. Celem priorytetyzacji typów działań było wskazanie tych typów działań, które najskuteczniej ograniczają wzrost ryzyka lub redukują ryzyko powodziowe, zidentyfikowane w poszczególnych regionach wodnych. Priorytetyzacja pozwala także na ustalenie hierarchii typów działań w celu wzmocnienia systemu zarządzania ryzykiem powodziowym. Określenie priorytetów realizacji typów działań, a następnie dla konkretnych działań, które znajdą się na OLD przyczyni się do efektywnej realizacji ustalonych celów szczegółowych i głównych i tym samym do obniżenia ryzyka powodziowego przy zachowaniu zasady racjonalności działania. Ustalenie priorytetu konkretnego typu działań uzależniono od oceny istotności tego typu działań w uzyskaniu celu szczegółowego oraz od oceny istotności tego celu szczegółowego dla osiągnięcia celu głównego zarządzania ryzykiem powodziowym. W obu przypadkach oceny istotności zastosowano skalę trójstopniową:  • mało istotny: 1; • istotny: 2; • bardzo istotny: 3. Tabela 18 przedstawia metodę przypisywania priorytetu poszczególnym typom działań na podstawie ocen istotności o których mowa wyżej. Przyjęto trójstopniową skalę priorytetyzacji: • WP – wskazuje typy działań bardzo istotnych i istotnych dla realizacji celów szczegółowych najefektywniej realizujących cele główne, stąd też są to typy działań wymagające pilnej realizacji/bezwzględnego wdrożenia w bieżącym cyklu planistycznym; • ŚP – wskazuje typy działań, które w sposób mało istotny dla realizacji celów szczegółowych najefektywniej realizujących cele główne oraz działań, które w sposób bardzo istotny i istotny dla realizacji celów szczegółowych efektywnie realizują cele główne, stąd też są to typy działań, które powinny być podjęte w bieżącym cyklu planistycznym i mogą być kontynuowane w kolejnym cyklu planistycznym; • NP – wskazuje typy pozostałych działań, które powinny być zainicjowane w bieżącym cyklu planistycznym w miarę dostępności zasobów. Należy podkreślić, że przyjęta priorytetyzacja typów działań w OD Odry stanowi jeden z elementów oceny warunkującej nadanie priorytetów konkretnym działaniom planowanym do realizacji. Katalog typów działań wraz z określeniem priorytetów ich realizacji przedstawia Tabela 19.   Zgodnie z danymi zawartymi w powyższej Tabeli 19, w przypadku 8 typów działań (3, 4, 5, 6, 9, 10, 25 oraz 26) dla wszystkich regionów wodnych nadano wysoki priorytet. W przypadku pozostałych typów priorytety w poszczególnych regionach wodnych były zróżnicowane. W RW Warty 24 typom nadano wysoki priorytet oraz 7 typom nadano średni priorytet. W RW Noteci 22 typom nadano wysoki priorytet, a 9 typom nadano średni priorytet. W RW Górnej Odry 24 typom nadano wysoki priorytet, a 7 typom nadano średni priorytet. W RW Środkowej Odry 17 typom nadano wysoki priorytet, 9 typom nadano średni priorytet, a 5 typom działań niski priorytet. W RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego 20 typom nadano wysoki priorytet, a 11 typom nadano średni priorytet. Podsumowując statystycznie zestawienie zawarte w Tabeli 19 stwierdzono, że w układzie 5 regionów wodnych w OD Odry oraz 31 typów działań, w 107 przypadkach przyznano wysoki priorytet realizacji typu działania, w 43 przypadkach średni priorytet realizacji typu działania oraz w 7 przypadkach niski priorytet realizacji typu działania co wskazuje, że zdiagnozowano istotną pilność wdrożenia aPZRP.  6.1.4. Katalog typów działań wraz ze wskaźnikami efektów ich realizacji i oceną wpływu na cele Ramowej Dyrektywy Wodnej - zagrożenie od strony rzek Poszczególnym typom działań przypisane zostały wskaźniki efektów ich realizacji, tj. PA, które przestawiono w Tabeli 20 i RA, które przedstawiono w Tabeli 21.  Ze względu na konieczność zapewnienia spełnienia celów środowiskowych we wszystkich etapach zarządzania ryzykiem powodziowym i uzyskania efektów synergicznych uwzględniono również wymagania RDW i PGW, określając potencjalnie możliwy wpływ typów działań na osiągnięcie celów środowiskowych RDW z zastosowaniem następującego podejścia: • typom działań dedykowanym redukcji intensywności zjawiska (zagrożenia) przypisuje się możliwość wystąpienia pozytywnego, negatywnego i neutralnego oddziaływania wobec celów środowiskowych; • typom działań dedykowanym redukcji ekspozycji na zagrożenie, przypisuje się możliwość wystąpienia pozytywnego, negatywnego i neutralnego oddziaływania wobec celów środowiskowych; • typom działań dedykowanym redukcji wrażliwości wyeksponowanych na zagrożenie ludzi i obiektów przypisuje się możliwość wystąpienia neutralnego oddziaływania wobec celów środowiskowych;  • typom działań dedykowanym podniesieniu efektywności (adaptacyjności) systemu przeciwpowodziowego przypisuje się możliwość wystąpienia oddziaływania neutralnego wobec celów środowiskowych. W odniesieniu do niektórych typów działań, np. typu 31, tj. Dostosowanie przepustowości koryta cieków lub kanałów do racjonalnego przeprowadzania wód na odcinkach, gdzie obszary szczególnego zagrożenia powodzią charakteryzują się dużą wrażliwością wskazano, że możliwy jest potencjalnie neutralny lub potencjalnie negatywny wpływ na osiągnięcie celów środowiskowych RDW. Ocena neutralna dotyczyć będzie działań polegających na nieinwazyjnych sposobach zwiększenia przepustowości cieków, tzn. nieingerujących w morfologię cieków objętych działaniami planowanymi do realizacji w ramach aPZRP. Podsumowanie przeprowadzonych analiz stanowi Tabela 22.         6.1.5. Katalog typów działań – zagrożenie od strony morza i morskich wód wewnętrznych Tabela 23 przedstawia zaktualizowany katalog typów działań dla OD Odry – zagrożenie od strony morza i morskich wód wewnętrznych.  6.2. KATALOG DZIAŁAŃ PRZEWIDZIANYCH DO REALIZACJI 6.2.1. Zasady tworzenia katalogu działań redukujących ryzyko powodziowe W I cyklu planistycznym wybór działań zasilających OLD polegał na ustaleniu OP, dla których dobierano zestaw działań najefektywniej redukujących ryzyko powodziowe w tych obszarach. Listę tą rozbudowywano również o działania realizujące cel 3. Ostateczną listą działań zasilały także działania wynikające z przeprowadzonego procesu konsultacji społecznych. W ramach aktualizacji PZRP dla OD Odry zaplanowano katalog działań redukujących ryzyko powodziowe, poprzez realizację wszystkich trzech celów głównych. Katalog ten tworzy OLD aPZRP. Algorytm tworzenia OLD przedstawia rysunek 6. aPZRP realizuje trzy cele główne: 1. Zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego; 2. Obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego; 3. Poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym.  Pierwszym etapem tworzenia OLD redukujących ryzyko powodziowe było sformułowanie wstępnej listy działań. Podstawę do przygotowania wstępnej listy działań stanowiły analizy dostępnych dokumentów planistycznych, których wyniki uporządkowano w czterech listach działań stanowiących: • A – efekt przeglądu i weryfikacji listy działań zawartych w PZRP; • B – efekt przeglądu i weryfikacji PPI PGW WP; • C – efekt przeglądu i weryfikacji innych dokumentów w gospodarce wodnej; • D – efekt przeglądu i weryfikacji prowadzonych lub planowanych do wykonania przez inne podmioty niż PGW WP działań, które zebrano z wykorzystaniem ankiety. Listy te zawierają ogromną liczbę zidentyfikowanych działań, które w różnym stopniu mogą przyczynić się do redukcji ryzyka powodziowego. Na listach znajdują się zarówno działania nietechniczne, jak i techniczne należące do różnych typów działań i realizujące różne cele zarządzania ryzykiem powodziowym. Racjonalne zarządzanie ryzykiem powodziowym wymaga dokonania selekcji tych działań w celu utworzenia OLD skutecznie i racjonalnie realizujących cele zarządzania ryzykiem powodziowym, które znajdą się w aPZRP. W przypadku działań realizujących cel 1, które mają za zadanie nie dopuścić do wzrostu ryzyka powodziowego oraz w przypadku działań realizujących cel 3, które mają poprawiać system zarządzania ryzykiem powodziowym, to działania te zasilają OLD bez konieczności przeprowadzania analizy ich efektywności ekonomicznej. Działania techniczne związane z zarządzeniem ryzykiem powodziowym dedykowane są ONNP o nieakceptowalnym poziomie ryzyka powodziowego. Do działań tych należą również działania związane z odtworzeniem funkcjonalności obiektów przeciwpowodziowych, natomiast nie należą do nich działania związane z utrzymaniem takich obiektów. Działania zaplanowane w I cyklu PZRP i rozpoczęte, ale nie zakończone w okresie obowiązywania I cyklu planistycznego, które nie przyczyniają się do redukcji ryzyka powodziowego w wyznaczonych OP także zasilają OLD bez konieczności prowadzenia analiz efektywności ekonomicznej. Wynika to z konieczności zachowania ciągłości procesu planistycznego. Działania zaplanowane i rozpoczęte w I cyklu planistycznym, które wpływają na redukcję ryzyka powodziowego w OP zostały uwzględnione w analizach. Przy czym działania te zostały uwzględnione w wariancie planistycznym W0 bis. Zatem rezultatem działań związanych z tworzeniem bazowej listy działań było utworzenie listy działań realizujących cel 2, które bez przeprowadzania analiz zasiliły OLD aPZRP, a także listy działań realizujących cel 1 i cel 3 aPZRP, które także zasiliły ostateczną listę działań aPZRP. Analizom skuteczności oraz efektywności podlegały jedynie działania zakwalifikowane do bazowej listy działań, czyli działania służące redukcji ryzyka powodziowego w wyodrębnionych OP. Działania znajdujące się na bazowej liście działań służyły do tworzenia wariantów planistycznych podlegających ocenie efektywności ekonomicznej. Selekcja działań do bazowej listy działań polegała na wyodrębnieniu ze wstępnej listy działań tych, które istotnie mogą mieć wpływ na redukcję ryzyka powodziowego w OP i jednocześnie pozytywnie przeszły analizę metodą oceny działań w zakresie kryteriów: skonkretyzowany, mierzalny, osiągalny, istotny, określony w czasie, tj. analizę S.M.A.R.T. W ramach niniejszej analizy sprawdzano, czy działania spełniają kryteria: • „Skonkretyzowany (ang. Specific)” - określano, jaki jest powód realizacji działania, gdzie działanie będzie realizowane, kto jest odpowiedzialny za realizację działania, jakie mogą być ograniczenia i problemy; • „Mierzalny (ang. Measurable)” - określano, w jaki sposób mierzone będą efekty realizacji działania;  • „Osiągalny (ang. Achievable)” - określano, czy realizacja działania jest możliwa w obowiązującym systemie prawnym, podmioty wskazane do realizacji są prawnie zobowiązane lub uprawnione, działania mają ustalone źródła finansowania lub zaplanowany sposób ich pozyskania; • „Istotny (ang. Relevant)” - określano, czy działanie jest adekwatne i ważne dla realizacji celu związanego z ograniczeniem ryzyka powodziowego; • „Określony w czasie (ang, Time-bound)” - określano, w jakim horyzoncie czasowym działanie będzie realizowane. Jeżeli nie wskazano działań na wstępnej liście działań lub działania pochodzące ze wstępnej listy działań okazały się niewystarczające, aby skutecznie zredukować ryzyko powodziowe w OP, wówczas grupa ekspertów zaproponowała i uzgodniła z PGW WP dodatkowe działania redukujące ryzyko powodziowe (lista E). Schemat wyboru działań redukujących ryzyko powodziowe w obszarach/miejscach problemowych, rekomendowanych do realizacji w aPZRP przedstawiono poniżej. Wdrożenie konkretnych działań ograniczających poziom ryzyka powodziowego powinno być poprzedzone analizą ich wpływu na infrastrukturę strategiczną, a także kolejową, drogową, energetyczną itp. Działania ograniczające ryzyko powodziowe powinny być planowane, projektowane i realizowane zgodnie z zasadą ograniczania ingerencji w tego typu infrastrukturę. Zatem wdrażaniu konkretnych działań zaplanowanych w aPZRP/PZRP powinien towarzyszyć proces ich uzgadniania na poszczególnych etapach przygotowania tych działań z instytucjami zarządzającymi ww. infrastrukturą. W procesie planowania działań redukujących ryzyko powodziowe uczestniczyły wojewódzkie CZK, które oceniały zagrożenie powodziowe infrastruktury technicznej na podstawie MZP i MRP, a także oceniały lokalizację planowanych działań pod kątem ich  lokalizacji w stosunku do Infrastruktury krytycznej i ich skuteczności w ograniczeniu ryzyka powodziowego dla tej infrastruktury. 6.2.2. Lista planowanych działań redukujących ryzyko powodziowe – oddziaływanie rzek Lista zaplanowanych działań redukujących ryzyko powodziowe dla poszczególnych RW w OD Odry zawiera następujące informacje o poszczególnych działaniach: • numer działania; • nazwa działania; • numer typu działania • opis działania; • numer RW; • nazwa ZP; • nazwa OP (o ile działanie służy realizacji celu głównego nr 2); • podmiot odpowiedzialny za realizację działania; • priorytet realizacji działania; • koszt realizacji działania; • termin rozpoczęcia i zakończenia działania (o ile jest kontynuowane). Lista działań planowanych do realizacji w ramach aPZRP dla OD Odry została przedstawiona w rozdziale 8. W przypadku działań kolidujących z infrastrukturą kolejową działania przeciwpowodziowe powinny być planowane, projektowane i realizowane zgodnie z zasadą ograniczania ingerencji w infrastrukturę kolejową i z uwzględnieniem planów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury kolejowej. Działania ograniczające poziom ryzyka powodziowego powinny być uzgadniane na poszczególnych etapach ich przygotowania z instytucjami zarządzającymi ww. infrastrukturą. W ramach zaplanowanych działań znajdujących się na OLD wskazuje się możliwość do prowadzenia działań o charakterze horyzontalnym, które również mają istotne znaczenie dla redukcji ryzyka powodziowego w OD. Działania te należą do typów działań od 1 do 14 oraz od 19 do 21. 6.2.3. Lista planowanych działań redukujących ryzyko powodziowe od strony morza i morskich wód wewnętrznych Lista zaplanowanych działań redukujących ryzyko powodziowe od strony morza zawiera następujące informacje o poszczególnych działaniach: • numer działania; • nazwa działania; • numer typu działania • opis działania; • numer RW;  • nazwa ZP; • nazwa OP (o ile działanie służy realizacji celu głównego nr 2); • podmiot odpowiedzialny za realizację działania; • priorytet realizacji działania; • koszt realizacji działania; • termin rozpoczęcia i zakończenia działania (o ile jest kontynuowane). Lista działań planowanych do realizacji w ramach aPZRP ograniczających ryzyko od strony morza, została przedstawiona w rozdziale 8. W przypadku działań kolidujących z infrastrukturą kolejową działania przeciwpowodziowe powinny być planowane, projektowane i realizowane zgodnie z zasadą ograniczania ingerencji w infrastrukturę kolejową i z uwzględnieniem planów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury kolejowej. Działania ograniczające poziom ryzyka powodziowego powinny być uzgadniane na poszczególnych etapach ich przygotowania z instytucjami zarządzającymi ww. infrastrukturą. W ramach zaplanowanych działań znajdujących się na OLD wskazuje się możliwość prowadzenia działań o charakterze horyzontalnym, które również mają istotne znaczenie dla redukcji ryzyka poowodziowego od strony morza. Działania te należą do typów działań od 11 do 14 oraz od 19 do 21. 6.3. MOŻLIWE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁAŃ Realizacja działań planowanych w ramach aPZRP dla OD Odry możliwa będzie dzięki pozyskaniu źródeł finansowania dla działań nie posiadających jeszcze zapewnionego finansowania. Przewidywane potencjalne źródła finansowania działań aPZRP w najbliższym 6-letnim cyklu planistycznym obejmują szeroki zakres krajowych oraz zagranicznych instytucji finansowych oraz programów wsparcia finansowego dedykowanych przedsięwzięciom użyteczności publicznej, jakim są niewątpliwie projekty z zakresu ochrony przeciwpowodziowej. Przewiduje się, że w odniesieniu do wielu inwestycji podstawowym źródłem finansowania będą krajowe środki publiczne, pochodzące z: • budżetu państwa; • budżetów JST; • NFOŚiGW. Finansowanie z budżetu państwa odbędzie się w ramach limitu wydatków dla danej części budżetowej przewidzianych w ustawach budżetowych na dany rok bez jego zwiększania. Potencjalnym źródłem finansowania inwestycji mogą być również środki zagraniczne, w tym niepodlegające zwrotowi. Projekty przeciwpowodziowe mogą uzyskać dofinansowanie z funduszy Unii Europejskiej. W okresie planistycznym 2022-2027 potencjalnie przewiduje się możliwość dofinansowania projektów przeciwpowodziowych ze środków europejskich w ramach Funduszu Rozwoju Regionalnego (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) oraz Fundusze Europejskie dla regionów (woj.)). Poza  wyżej wymienionymi źródłami finansowania, opartymi na pomocy bezzwrotnej, międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak: • Bank Światowy, • Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, • Europejski Bank Inwestycyjny, oferują również pożyczki oraz kredyty przeznaczone na finansowanie budowy obiektów przeciwpowodziowych. Działania realizujące cele aPZRP mogą być przedmiotem wniosków o dofinansowanie z ww. instytucji finansowych w celu uzyskania wsparcia finansowego w formie środków bezzwrotnych i zwrotnych. Przewidywane potencjalne źródła finansowania programu działań w najbliższym 6-letnim cyklu planistycznym obejmują zatem szeroki zakres krajowych oraz zagranicznych instytucji finansowych oraz programów wsparcia finansowego dedykowanych przedsięwzięciom użyteczności publicznej, jakimi są projekty związane z zapewnieniem ochrony przeciwpowodziowej. Dla OD Odry zaplanowano realizację działań technicznych i nietechnicznych, których łączne szacunkowe koszty wyniosą 7 mld zł w najbliższym cyklu planistycznym, z czego 6 mln przeznaczone jest na działania minimalizujące zagrożenie od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych. Wśród nich znajduje się 13 działań horyzontalnych, których koszty szacuje się na 300 mln zł. Głównymi jednostkami realizującymi działania będą RZGW w Bydgoszczy, Gliwicach, Poznaniu, Szczecinie i Wrocławiu. Poza tym organami odpowiedzialnymi za inwestycje będą: regionalne dyrekcje Lasów Państwowych oraz IMGW - PIB. W niektórych przypadkach działania będą realizowane również przez JST różnego szczebla. Przy realizacji działań związanych z zagrożeniem od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych przewidziana jest współpraca jednostek odpowiedzialnych z Urzędem Morskim w Szczecinie. W ramach współpracy międzyinstytucjonalnej oraz kompleksowego podejścia do planowania zadań inwestycyjnych i informacyjno-promocyjnych związanych ze zmniejszeniem skutków powodzi istotne jest uwzględnienie funkcjonujących w Polsce Lokalnych Partnerstw ds. Wody oraz jednostek doradztwa rolniczego. Szczegółowe zestawienie działań wraz z organami odpowiedzialnymi za ich realizację przedstawione zostało na OLD w rozdziale 8.  OPIS SPOSOBU PRZYPISANIA PRIORYTETÓW DZIAŁANIOM SŁUŻĄCYM OSIĄGNIĘCIU CELÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM W I cyklu planistycznym priorytetyzacja działań polegała na selekcji działań bezpośrednio wpływających na redukcję ryzyka powodziowego w OP (hot-spotach) z uwzględnieniem pierwszeństwa realizacji działań nie powodujących transferu ryzyka. Tak wyselekcjonowane działania umieszczono na liście działań strategicznych. Pozostałe działania o mniejszym znaczeniu dla redukcji ryzyka w OP zamieszczono na liście działań buforowych. W ramach aktualizacji PZRP wszystkim działaniom ujętym na liście zaplanowanych działań przypisano ostateczne priorytety ich realizacji z zastosowaniem 5 stopniowej skali, zgodnej z zaleceniami KE, wskazując działania o: • niskim priorytecie (ang. low); • umiarkowanym priorytecie (ang. moderate); • wysokim priorytecie (ang. high); • bardzo wysokim priorytecie (ang. very high); • bezzwłocznym priorytecie (ang. critical). Działaniom rozpoczętym w I cyklu planistycznym i przechodzącym do aPZRP oraz działaniom, na które są wydane nakazy nadzoru budowlanego, ponieważ ich stan zagraża bezpieczeństwu, przypisano bezzwłoczny priorytet (5) wynikający z konieczności zrealizowania tych działań, bez względu na to jaki te działania realizują cel główny aPZRP. Działaniom nietechnicznym o charakterze horyzontalnym, tj. nie odnoszącym się do konkretnego OP, a także działaniom technicznym (z wyłączeniem działań technicznych realizujących cel 2) przypisywano priorytety (w skali 1 – 5) uwzględniające przynależność danego działania do typu działania (któremu wcześniej przypisano priorytet niski, średni lub wysoki, przedstawiony w rozdziale 6.1.3) oraz ocenę indywidualnych cech priorytetyzowanego działania, czyli zastosowano następujące kryteria oceny: Kryterium 1. Stan zaawansowania działania, o wadze 30%: a) działanie w fazie pomysłu (dla działań technicznych - brak dokumentacji) – ocena: 1, b) działanie w fazie przygotowawczej (dla działań technicznych - jest koncepcja techniczna) – ocena: 2, c) dla działań technicznych - jest decyzja środowiskowa – ocena: 3, d) działanie gotowe do wdrożenia (dla działań technicznych - jest pozwolenie na budowę) – ocena: 4. Kryterium 2. Zapewnienie finansowania, o wadze 30%: a) posiada potwierdzone finansowanie – ocena: 2, b) planuje się pozyskać finansowanie – ocena: 1. Kryterium 3. Przynależność ocenianego działania do typu działania o danym priorytecie, o wadze 40%: a) działania należące do typu o wysokim priorytecie - ocena: 3, b) działania należące do typu o średnim priorytecie - ocena: 2,  c) działania należące do typu o niskim priorytecie - ocena: 1. Działaniom nietechnicznym, odnoszącym się do konkretnego OP, przypisano priorytety (w skali 1–5), kierując się wartością AAD w OP, do którego dane działanie się odnosi. Nowym działaniom technicznym przewidzianym w aPZRP realizującym cel 2, przypisano priorytety (w skali 1–5) na poziomie RW (lub OD), jako wypadkową wyznaczonego wstępnie priorytetu na poziomie typu działania, a także priorytetu redukcji ryzyka powodziowego w OP, któremu dedykowane jest to działanie. Przy ustalaniu priorytetów redukcji ryzyka powodziowego w OP położonych w RW (lub OD) zastosowano „podejście zlewniowe”, z którego wynika, że powinno się w pierwszej kolejności redukować ryzyka powodziowe w OP położonych bliżej źródeł cieków i prowadzić go tak, aby wykluczyć transfer ryzyka na OP położonych niżej. Należy także kierować się poziomem istotności danego OP w kształtowaniu polityki redukcji ryzyka powodziowego w RW (lub OD). W tym przypadku należy dążyć, aby w pierwszej kolejności rozwiązywać najpoważniejsze problemy, czyli dążyć do redukcji niekorzystnych konsekwencji powodzi w miejscach problemowych, gdzie te konsekwencje są najpoważniejsze. Działania horyzontalne otrzymały priorytet 1 (niski) lub 2 (umiarkowany).  OSTATECZNA LISTA DZIAŁAŃ Zróżnicowany charakter zagrożenia i ryzyka powodziowego na OD Odry warunkuje konieczność podjęcia działań adekwatnych do skali i rodzaju zagrożenia oraz potencjalnych strat powodziowych. W poniższej Tabeli 24 przedstawiono ostateczną listę działań wpływających na ograniczenie ryzyka powodziowego w OD Odry. W celu zachowania spójności aPZRP z IIaPGW, sprawdzono OLD aPZRP z działaniami umieszczonymi w załączniku nr 10 IIaPGW zawierającym wykaz inwestycji i działań, które mogą spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu wód lub pogorszenie dobrego stanu wód. Wysegregowane w ten sposób działania inwestycyjne (zamieszczone jednocześnie w aPZRP i w załączniku nr 10 IIaPGW) uzupełniono na OLD w kolumnie „Numer działania” następującymi zapisami: • jeżeli działania były tożsame z załącznikiem nr 10 IIaPGW wtedy na OLD w kolumnie „Numer działania” w nawiasie umieszczono ID z IIaPGW, • jeżeli działanie aPZRP zawierało w sobie zadanie z załącznika nr 10 IIaPGW to w nawiasie umieszczono informację, że zawiera IIaPGW oraz ID, • jeżeli działanie aPZRP zawierało się w zadaniu z załącznika nr 10 IIaPGW to w nawiasie umieszczono informację, że zawiera się w IIaPGW oraz ID. Graficzna prezentacja danych dotyczących lokalizacji wszystkich zaplanowanych działań technicznych dostępna jest na Hydroportalu.                                                                            OPIS SPOSOBU NADZOROWANIA POSTĘPÓW W REALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 9.1. SCHEMAT WDRAŻANIA AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM PZRP zgodnie z art. 173 ust. 19 ustawy — Prawo wodne, podlegają co 6 lat przeglądowi oraz w razie potrzeby aktualizacji. Postęp realizacji niniejszego planu zarządzania ryzykiem powodziowym będzie monitorowany zgodnie z art. 14 i 15 Dyrektywy Powodziowej oraz zgodnie z art. 328 ust. 1 pkt 2 ustawy — Prawo wodne i rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich. W tym celu KE przygotowała elektroniczne narzędzie do raportowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym dla wszystkich krajów członkowskich, natomiast minister właściwy do spraw gospodarki wodnej określił zakres informacji, jakie określone w ustawie — Prawo wodne podmioty zobowiązane są przedkładać co roku. 9.2. NADZÓR POSTĘPÓW W REALIZACJI AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM Niezbędne jest pozyskiwanie i gromadzenie danych, które pozwolą na analizę postępu wdrażania działań aPZRP, monitorowanie terminu zakończenia poszczególnych działań oraz ocenę ich skuteczności w zakresie osiągania celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Informację o uzyskanych efektach zaplanowanych i zrealizowanych działań dla osiągnięcia celu nadrzędnego Dyrektywy Powodziowej, czyli – ograniczenia negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej poprzez osiągnięcie celów zarządzania ryzykiem powodziowym powinien zapewnić system monitoringu aPZRP. Zgodnie z art. 328 ust. 2 ustawy — Prawo wodne, PGW WP oraz wojewodowie, marszałkowie województw, wójtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast i dyrektorzy urzędów morskich, w zakresie swojej właściwości, sporządzają roczne sprawozdania z realizacji działań zawartych w aPZRP za rok poprzedni i przekazują te sprawozdania ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej w terminie do dnia 28 lutego roku następnego. Natomiast zgodnie z art. 173 ust. 19 ustawy — Prawo wodne PZRP podlegają przeglądowi co 6 lat oraz w razie potrzeby aktualizacji. Zgodnie z art. 353 ust. 2 ustawy — Prawo wodne informację o gospodarowaniu wodami dotyczącą realizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym co 2 lata składa Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. 9.3. WSKAŹNIKI PA I RA Monitoring realizacji aPZRP dotyczy postępów w realizacji poszczególnych działań i zgodności z założonym harmonogramem rzeczowo-finansowym.  Ewaluacja realizacji aPZRP dotyczy natomiast oceny postępów w realizacji ustanowionych celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Szczegółowe zasady monitoringu i ewaluacji aPZRP opisane zostały w osobnym dokumencie, tj. w „Raporcie dotyczącym metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu aPZRP”, stanowiącym załącznik nr 1 do aPZRP. 9.3.1. Monitoring postępu w realizacji działań Proces monitorowania postępów realizacji aPZRP w OD Odry odbywa się w trybie przewidzianym przez Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich, zgodnie z przepisami art. 328 ustawy — Prawo wodne. Analiza postępów w realizacji działań aPZRP na OD Odry przeprowadzona zostanie z wykorzystaniem obliczonych: • bezwzględnych wartości wskaźników PA wskazanych w tabeli 25; • względnych (procentowych) wartości wskaźników realizacji działań. Analiza zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich działań zrealizowanych i działań w trakcie realizacji (podjętych w analizowanym cyklu planistycznym i wymagających ich zakończenia w ramach kolejnego cyklu planistycznego). Poniżej (Tabela 25), zestawiono wskaźniki PA używane w celu monitorowania postępów w realizacji aPZRP wraz z informacją o wartościach docelowych wskaźników.  9.3.2. Ewaluacja postępu realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym Analiza ewaluacji postępów realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w aPZRP dla obszarów dorzeczy, przeprowadzona zostanie z wykorzystaniem obliczonych: • bezwzględnych wartości wskaźników RA wymienionych w tabeli 26; • względnych (procentowych) wartości wskaźników rezultatu zrealizowanych działań. Poniżej (Tabela 26) zestawiono wskaźniki RA, używane w celu monitorowania postępów w realizacji celów II cyklu PZRP wraz z obliczonymi wartościami docelowymi.   9.3.3. Monitoring i ocena osiągnięcia celów środowiskowych realizacji aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym Monitoring i ewaluacja osiągnięcia założonych celów środowiskowych przeprowadzona zostanie z uwzględnieniem działań zrealizowanych w aPZRP. Obejmować będzie ocenę osiągnięcia ośmiu strategicznych celów środowiskowych, które powinny być osiągnięte przez realizację wszystkich zaplanowanych w aPZRP działań: • ochrona zdrowia i bezpieczeństwa ludzi; • ochrona różnorodności biologicznej; • wspieranie osiągnięcia celów środowiskowych dla JCWP i JCWPd; • zmniejszenie wrażliwości i przygotowanie na zmiany klimatu; • ochrona powierzchni ziemi, w tym gleb; • ochrona, a jeśli to możliwa poprawa walorów krajobrazowych; • ochrona dziedzictwa kulturowego; • cele gospodarcze i ochrona dóbr materialnych o dużej wartości. Metody i wskaźniki przeprowadzenia oceny zostały przedstawione w „Raporcie dotyczącym metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu aPZRP”, stanowiącym załącznik nr 1.  PODSUMOWANIE DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH INFORMOWANIU SPOŁECZEŃSTWA I PROWADZENIU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH 10.1. CELE STRATEGICZNE KONSULTACJI SPOŁECZNYCH I DZIAŁAŃ INFORMACYJNO-PROMOCYJNYCH Obowiązek ustawowy poddania projektów PZRP do konsultacji społecznych wynika z art. 173 ust. 6 ustawy — Prawo wodne. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, zapewniając aktywny udział wszystkich zainteresowanych w osiągnięciu celów zarządzania ryzykiem powodziowym, w szczególności w przygotowywaniu, przeglądzie oraz aktualizacji PZRP, podał aktualizację planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla OD Odry do publicznej wiadomości, na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy OOŚ, w celu zgłoszenia uwag i wniosków. Określenie celów planowanych konsultacji społecznych oraz kampanii informacyjnej dotyczącej aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym było jednym z kluczowych czynników sukcesu tworzenia tych strategicznych dokumentów. Cel strategiczny 1 - przeprowadzenie półrocznych konsultacji społecznych Przeprowadzenie konsultacji społecznych projektów planów oraz zebranie uwag, wniosków i opinii zostało przyjęte jako pierwszy cel strategiczny projektu. Konsultacje społeczne trwały 9 miesięcy, od 22 grudnia 2020 r. do 22 września 2021 r., a spotkania w ramach przedmiotowych konsultacji odbyły się w 31 miastach na terenie całego kraju. Wszystkie zostały przeprowadzone w formule on-line ze względu na obowiązujące obostrzenia epidemiologiczne. W związku z wybraną formułą, dostęp do spotkań był nieograniczony, dlatego w niektórych spotkaniach wzięło udział ponad 200 uczestników. W OD Odry zorganizowano łącznie 15 spotkań. Dobór lokalizacji spotkań uwzględniał przede wszystkim zidentyfikowane OP, na których występuje istotne ryzyko powodziowe, co pozwoliło na dotarcie do grup osób zainteresowanych problemem ryzyka powodziowego. Proces zaangażowania społeczeństwa wspierany był dzięki odpowiednio opracowanym i zróżnicowanym materiałom, dotyczącym planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz odpowiednio zaplanowanych konsultacji. Przygotowane materiały informacyjne uwzględniały potrzebę dotarcia do różnych grup społeczeństwa. Dostępne były m.in.: niespecjalistyczne wersje planów, instrukcja składania uwag i wniosków (formularz online, aktywny PDF oraz wersja drukowana) umieszczone na stronie projektu www.stoppowodzi.pl, wśród JST rozpowszechnione były także plakaty informacyjne oraz broszury na temat konsultacji społecznych. Dodatkowo każde ze spotkań poprzedzone było mailingiem do JST, urzędów wojewódzkich i marszałkowskich, wybranych jednostek administracji rządowej (np. Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Klimatu i Środowiska), Lasów Państwowych (dyrekcja generalna i jednostki regionalne), urzędów morskich, NFOŚiGW, GIOŚ, RCB, parków narodowych i krajobrazowych i innych podmiotów. Dodatkowo w związku z koniecznością zmiany formuły spotkań ze stacjonarnych na on- line zorganizowano infolinię dla osób, które chciałyby złożyć uwagi i wnioski do planów zarządzania ryzykiem powodziowym, a nie mają dostępu do Internetu. Te osoby mogły również składać uwagi osobiście w zorganizowanych punktach w regionalnych zarządach gospodarki wodnej oraz w siedzibie ministerstwa właściwego do spraw gospodarki wodnej odpowiedzialnego za przeprowadzenie konsultacji społecznych, zgodnie z art. 173 ust. 6 ustawy — Prawo wodne (w siedzibie Ministerstwa Infrastruktury). Cel strategiczny 2 ‒ przeprowadzenie kampanii informacyjno-promocyjnej  Przeprowadzenie kampanii informacyjno-promocyjnej przez PGW WP służącej rozpowszechnieniu wiedzy o PZRP oraz aPZRP było elementem szerokiego informowania społeczeństwa. Działania objęte kampanią dotyczyły informowania, zarówno grup interesariuszy bezpośrednio związanych z planami, jak również ogółu społeczeństwa. Było to najważniejsze ogniwo wpierające proces konsultacji społecznych w dotarciu z informacją o planach do interesariuszy. Dlatego dostępność informacji na temat projektów planów oraz stałe informowanie poprzez różnorodność działań komunikacyjnych, a w szczególności nasilenie kampanii tuż przed otwarciem procesu konsultacji i w czasie jego trwania, miało znaczenie i wpływ na zaangażowanie grup docelowych w proces konsultacji. Kampania realizowana pod hasłem Stop Powodzi miała również na celu rozpowszechnienie wiedzy o zagrożeniu powodziowym, zwiększenie świadomości społecznej na temat działań na rzecz ochrony przed powodzią oraz wspieranie w racjonalnym podejmowaniu decyzji związanych z planowaniem przestrzennym. 10.2. GRUPY DOCELOWE Interesariusze, inaczej grupy docelowe, stanowili szerokie grono odbiorców począwszy od ekspertów, przez pracowników administracji, aż po ogół społeczeństwa. Główny podział tak różnorodnej grupy mógł zostać dokonany ze względu na poziom zaangażowania we współtworzenie planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Wyróżniono dwie podstawowe grupy docelowe interesariuszy: bezpośrednio zainteresowaną planami oraz ogół społeczeństwa. Grupa bezpośrednio zainteresowana planami Są to osoby związane zawodowo z gospodarką wodną, pracujące w organach administracji, eksperci. Typologia interesariuszy wygląda następująco: • specjaliści – w tym m.in. organizacje sektora publicznego i prywatnego, profesjonalne grupy pozarządowe (społeczne, gospodarcze i środowiskowe); a także grupy biznesowe, ubezpieczeniowe czy środowiska akademickie; • administracja rządowa i samorządowa – wybrani reprezentanci departamentów organów rządowych i władz samorządowych związanych z ochroną przeciwpowodziową i odpowiedzialnych za nie, a także lokalne autorytety; • grupy lokalne – zorganizowane i niezorganizowane podmioty działające na poziomie lokalnym np. stowarzyszenia i rady lokalne; • społeczności skoncentrowane na zainteresowaniach – grupy rolników, deweloperów, mieszkańców obszarów zagrożonych powodzią itp. Do grupy osób bezpośrednio zainteresowanych planami możemy zaliczyć też mieszkańców obszarów zagrożonych powodzią lub w przeszłości dotkniętych powodzią, dla których zwiększenie świadomości o opracowywanych dokumentach planistycznych i ich realnych konsekwencjach (np. zakazy/ograniczenia zabudowy) jest niezwykle istotne. Społeczeństwo Drugą grupą jest szeroko rozumiane społeczeństwo (w tym dzieci i młodzież oraz studenci), do której skierowane były działania informacyjno-promocyjne oraz kampania edukacyjna. Ta grupa nie jest bezpośrednio związana z projektem planów zarządzania ryzykiem powodziowym, jednak podniesienie świadomości oraz wiedzy na temat zagrożenia i ryzyka powodziowego, a także podejmowanych w tym kontekście działań było bardzo istotne dla kształtowania właściwych i świadomych postaw obywatelskich w przyszłości.  10.3. HARMONOGRAM KONSULTACJI SPOŁECZNYCH W dniu 22 grudnia 2020 r. rozpoczęły się 9-miesięczne konsultacje społeczne projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Istotną rolę odegrało w tym procesie równoczesne prowadzenie działań informacyjno-promocyjnych, skierowanych do wszystkich grup docelowych. Aktywne oraz faktyczne zaangażowanie społeczeństwa w proces decyzyjny miało miejsce właśnie na tym etapie procedowania projektów planów. Konsultacje społeczne przybrały szeroką formę debaty publicznej poprzez m.in. zorganizowane spotkania konsultacyjne, dyskusje czy możliwości zgłaszania opinii i wniosków do dokumentów. Miernikiem jakości konsultacji społecznych była zarówno skala udziału zainteresowanych stron, jak i wyrażane opinie. Jednym z najskuteczniejszych narzędzi do zapewnienia udziału społeczeństwa w całym procesie była organizacja spotkań konsultacyjnych w określonych, istotnych z punktu widzenia projektów planów, lokalizacjach. Podczas trwania 9-miesięcznych konsultacji społecznych projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym przeprowadzono we wszystkich obszarach dorzeczy łącznie 31 spotkań konsultacyjnych (rysunek 8). We wszystkich spotkaniach konsultacyjnych dla obszarów dorzeczy wzięło udział aż 2645 osób. Każde ze spotkań poświęcone było konkretnym OP w wybranym OD lub RW, a informacja ta znajdowała się odpowiednio w agendzie każdego ze spotkania, w mailingu oraz na stronie internetowej projektu (podstrona z formularzem rejestracji na spotkanie).  Konsultacje społeczne projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym i projektów aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym były zaplanowane na 6 miesięcy. Konsultacje zostały otwarte w dniu 22 grudnia 2020 r. W związku z obowiązującym stanem epidemicznym, została podjęta decyzja o wydłużeniu procesu konsultacji społecznych aPZRP i PZRP o 3 miesiące, tj. do 22 września 2021 r. Uzgodniono także, że w obszarach dorzeczy Wisły i Odry odbędą się 2 dodatkowe spotkania dla RZGW w Szczecinie (OD Odry) i Gdańsku (OD Wisły). Celem było umożliwienie interesariuszom z ww. obszarów zgłoszenie uwag do aPZRPM, które stanowi element całej aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Dodatkowe spotkania zostały przeprowadzone 3 i 6 września 2021 r., odpowiednio w Szczecinie i w Gdańsku. Istotnym elementem w konsultacjach PZRP oraz aPZRP, była koordynacja procesu konsultowania między PZRP a PGW. Wzięto pod uwagę wnioski KE sformułowane w tym zakresie przy projekcie PZRP i wspólnie z zespołem IIaPGW przeprowadzono 3 wspólne spotkania w Szczecinie, Łodzi i Gdańsku.  Poza spotkaniami konsultacyjnymi, w dniach 17-18 listopada 2021r. zorganizowana została wspólna dwudniowa konferencja podsumowująca działania i konsultacje społeczne obu projektów (aPZRP i IIaPGW) prowadzona przez Ministerstwo Infrastruktury wraz z PGW WP. Ze względu na zaistniałą sytuację epidemiczną w Polsce spotkania zostały przeprowadzone w formule online, która pozwoliła na nieograniczanie ilości uczestników na spotkaniach. Interesariusze mieli możliwość zadawania pytań na czacie spotkania. Podczas panelu dyskusyjnego eksperci udzielali odpowiedzi na wybrane zagadnienia. Pozostałe kwestie były omówione przez ekspertów i przedstawicieli PGW WP oraz Ministerstwa Infrastruktury w formie pisemnej i opublikowane na stronie internetowej projektu: www.stoppowodzi.pl. Harmonogram spotkań konsultacyjnych w OD Odry W ramach konsultacji społecznych projektów aPZRP w OD Odry zorganizowano łącznie 15 spotkań (rysunek 10). RZGW w Gliwicach a) miejsce spotkania: Gliwice, termin: 16.02.2021 r. (OD Wisły i Odry) (obszar zlewni rzek RW Górnej Odry oraz Małej Wisły), b) miejsce spotkania: Pszczyna, termin: 17.02.2021 r. (RW Górnej Odry oraz Małej Wisły). RZGW w Poznaniu a) miejsce spotkania: Gorzów Wielkopolski, termin: 09.03.2021 r. (obszar zlewni rzek RW Warty), b) miejsce spotkania: Poznań, termin: 10.03.2021 r. (obszar zlewni rzek RW Warty), c) miejsce spotkania: Kalisz, termin: 11.03.2021 r. (obszar zlewni rzek RW Warty). RZGW w Bydgoszczy a) miejsce spotkania: Bydgoszcz, termin: 16.03.2021 r. (obszar zlewni rzek RW Dolnej Wisły i Noteci), b) miejsce spotkania: Piła, termin: 17.03.2021 r. (obszar zlewni rzek RW Dolnej Wisły i Noteci). RZGW we Wrocławiu a) miejsce spotkania: Wrocław, termin: 28.04.2021 r. (obszar RW Środkowej Odry od Brzegu do Słubic oraz zlewnie: Barycz, Widawa, Ślęza, Bystrzyca i Kaczawa). b) miejsce spotkania: Zgorzelec, termin: 29.04.2021 r. (obszar RW Środkowej Odry zlewnia Nysy Łużyckiej), c) miejsce spotkania: Nysa, termin: 06.05.2021 r. (spotkanie dla obszarów dorzeczy Odry i Łaby) (obszar ZP Nysy Kłodzkiej), d) miejsce spotkania: Jelenia Góra: 10.09.2021 r. (termin spotkania przesunięty na wrzesień) (obszar RW Środkowej Odry, w szczególności ze zlewni rzeki Bóbr z Kwisą i Szprotawą). RZGW w Szczecinie a) miejsce spotkania: Szczecin, termin: 11.05.2021 r. (wspólne spotkanie z IIaPGW) (obszar RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego), b) miejsce spotkania: Koszalin, termin: 12.05.2021 r. (obszar RW Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego),  c) miejsce spotkania: Łódź, termin: 17.05.2021 r. (OD Wisły i Odry, wspólne spotkanie z IIaPGW) (OD Wisły i Odry oraz RW Środkowej Wisły i Warty). Spotkanie dodatkowe zorganizowane we wrześniu: a) miejsce spotkania: Szczecin, termin: 03.09.2021 r. (spotkanie dotyczyło omówienia aPZRPM). W spotkaniach konsultacyjnych przeprowadzonych w OD Odry łącznie wzięło udział 1324 osoby. Głównie byli to przedstawiciele JST z regionów jak również osoby prywatne.  Podczas 15 spotkań w OD Odry uczestnicy zadali łącznie 77 pytań do projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym, które są opublikowane na stronie internetowej www.stoppowodzi.pl. Niektóre z zagadnień nie dotyczyły opracowywanych aktualizacji projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Wszystkie pytania i wnioski zostały rozpatrzone. Uwagi i wnioski zgłoszone podczas konsultacji społecznych aPZRP dla OD Odry Podczas konsultacji społecznych aPZRP dla OD Odry zgłoszono łącznie 199 uwag (rysunek 12), z czego 31 uwag przez ankietę online (w tym 7 pytań ogólnych dotyczących projektów planów), 31 uwag przez ankietę papierową, 12 uwag przez bazę portalu danych przestrzennych, 77 uwag w formie pytań na czacie spotkań konsultacyjnych aPZRP, 42 uwagi przez e-mail (w tym 10 pytań ogólnych dotyczących projektów planów), 1 przez Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (EPUAP), a 5 uwag pocztą tradycyjną.  Ze 199 zgłoszonych uwag i wniosków uwzględniono 18 uwag, nie uwzględniono 42 uwag, wyjaśniono 139 uwag (rysunek 13). W ramach konsultacji społecznych uwagi i wnioski dla OD Odry złożyli przedstawiciele administracji rządowej (1) (Wojewoda Wielkopolski), administracji samorządowej (47), jednostek naukowo-badawczych (1), organizacji pozarządowych (4), przedstawiciele innych podmiotów (11) oraz osoby prywatne (11). W przypadku 9 wniosków nie wskazano podmiotu (rysunek 14).  Udział społeczeństwa w konsultacjach projektów PZRP służy zwiększeniu poziomu zaakceptowania zaproponowanych w Planach działań. Szerokie zaangażowanie społeczności lokalnych w proces konsultacji społecznych poprzez aktywny udział w spotkaniach jak również poprzez konsultowanie projektów planów przez formularze do składania uwag i wniosków pozwolił na modyfikację formy i treści Planów jak również OLD redukujących ryzyko powodziowe, przedstawionej w rozdziale 8. Konsultacje społeczne pozwoliły także wyjaśnić interesariuszom kwestie metodyki opracowania planów i uzgodnić dodatkowe zapisy w ostatecznej wersji aPZRP zobowiązujące podmioty odpowiedzialne za realizację planowanych działań przeciwpowodziowych do identyfikacji potencjalnych kolizji z inną infrastrukturą (drogową, kolejową, energetyczną czy gazową). Największe zaangażowanie interesariuszy projektu było w obszarze RW Środkowej Odry czyli na obszarach działania RZGW we Wrocławiu, zaobserwowano zaangażowanie zarówno mieszkańców, jak i JST. Nie bez znaczenia było także zaangażowanie pozarządowych organizacji ekologicznych, a także zarządców infrastruktury. Jak zgłaszano uwagi do planów? Podczas trwających przez okres dziewięciu miesięcy konsultacji społecznych, uwagi i wnioski można było składać: • za pośrednictwem formularza on-line umieszczonego na stronie www.stoppowodzi.pl/konsultacje; • poprzez przesłanie informacji na adres e-mail: konsultacje@stoppowodzi.pl; • pisemnie w miejscu udostępnienia dokumentów; • pisemnie przesyłając na adres pocztowy: Ministerstwo Infrastruktury, Departament Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej, ul. Chałubińskiego 4/6, 00-928 Warszawa; • ustnie do protokołu w Departamencie Gospodarki Wodnej i Żeglugi Śródlądowej Ministerstwa Infrastruktury przy ul. Nowy Świat 6/12 w Warszawie (wejście A, klatka D, III piętro, pokój nr 308). Ponadto wszyscy zainteresowani w dniach od 22 grudnia 2020 r. do 22 września 2021 r. mogli zapoznać się z projektami planów zarządzania ryzykiem powodziowym  w siedzibie Ministerstwa Infrastruktury ‒ projekty zostały wyłożone do wglądu w Ministerstwie Infrastruktury przy ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa (wejście A, klatka D, III piętro, p. 308). Dodatkowo, podczas spotkań konsultacyjnych, które zostały przeprowadzone w formule online, uczestnicy zgłaszali uwagi i wnioski na udostępnionym czacie każdego spotkania. Poza tym interesariusze mieli możliwość składania uwag przez portal danych przestrzennych dostępny na stronie projektu aPZRP/PZRP www.stoppowodzi.pl. Do wszystkich uwag i wniosków odnieśli się eksperci opracowujący aPZRP i PZRP. Następnie propozycje odpowiedzi zostały przeanalizowane przez PGW WP. Należy przy tym zaznaczyć, iż za ostateczny sposób rozpatrzenia uwag i wniosków zgłoszonych podczas konsultacji społecznych odpowiedzialny jest Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej. Zgodnie z ustawą — Prawo wodne, przyjmuje on plany zarządzania ryzykiem powodziowym w formie rozporządzenia oraz udostępnia do publicznej wiadomości zestawienie uwag, które wpłynęły podczas konsultacji społecznych. 10.4. DZIAŁANIA INFORMACYJNO-PROMOCYJNE Działania informacyjno-promocyjne projektów planów zarządzania ryzykiem powodziowym i projektów aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym, prowadzone były w formie kampanii społecznej Stop Powodzi. Aby kampania społeczna wraz z informacją o planach dotarła do szerokiego grona odbiorców, został przygotowany odpowiedni przekaz, modyfikowany w zależności od grupy odbiorców. Przyjęcie nazwy komunikacyjnej kampanii: „Stop Powodzi”, zrozumiałej dla wszystkich grup społecznych, łatwo zapamiętywanej i kojarzonej bezpośrednio z projektem, w znacznym stopniu wpłynął na odbiór projektu oraz na dotarcie do szerokiego grona odbiorców. Nazwa ta dodatkowo nawiązywała do wcześniej realizowanej przez PGW WP kampanii Stop Suszy! Komunikacja kampanii prowadzona była w sposób, który skupiał się na istocie planów, tj. minimalizowania ryzyka powodziowego, zgodnie z celem Dyrektywy Powodziowej. Poza nazwą programu (Stop Powodzi), komunikacja planów zbudowana została w sposób czytelny i przejrzysty, tak żeby nie tylko grono ekspertów, lecz ogół społeczeństwa, rozumiało działania podejmowane przez organy rządowe i samorządowe na rzecz społeczności. Rozdzielenie komunikacji do ekspertów z komunikacją skierowaną do ogółu społeczeństwa wpłynęło na szersze dotarcie i zrozumienie planów przez osoby dotąd niezwiązane z gospodarką wodną. Kampania informacyjna była prowadzona dwutorowo - w mediach ogólnopolskich i regionalnych. Dodatkowym wsparciem było przeprowadzenie szeregu działań edukacyjnych, skierowanych do dzieci, młodzieży oraz studentów. Strona internetowa projektu W ramach kampanii informacyjno-promocyjnej opracowano nową stronę projektu www.stoppowodzi.pl, która została uruchomiona 12 maja 2020 r. Strona została zaprojektowana w uzgodnionej identyfikacji projektu, zawierała nowe logo oraz obowiązkowe oznakowanie unijne. W nowym serwisie pojawiły się też wybrane treści przeniesione ze strony www.powodz.gov.pl. W pierwszym etapie na stronie przedstawiono informacje na temat projektu – jego ramowy harmonogram, cele projektu oraz dane kontaktowe i aktualności. Serwis był na bieżąco aktualizowany o informacje o postępie prac. Powstała też jego angielska wersja językowa, której celem było dotarcie z informacją o projekcie do interesariuszy z krajów ościennych. W dniu otwarcia konsultacji społecznych uruchomiono dedykowaną zakładkę ze szczegółowymi informacjami na temat procesu konsultacji. Znalazły się tam między innymi: informacje ogólne, dokumenty do konsultacji - projekty aktualizowanych planów zarządzania ryzykiem powodziowym, zakładka poświęcona zgłaszaniu uwag i wniosków do  aPZRP - formularze oraz podstrona dotycząca spotkań konsultacyjnych. Ta część była stale aktualizowana o nowości i zmiany, były w nim też uruchamiane formularze zgłoszeniowe na spotkania konsultacyjne oraz publikowane materiały – prezentacje oraz uzgodnione odpowiedzi na pytania zadane na czacie spotkań. Przygotowano również banery Stop Powodzi, które były zamieszczone na stronie głównej PGW WP oraz na stronach RZGW. Informacja o stronie była też zamieszczona na stronach Ministerstwa Infrastruktury. Linki, które prowadziły na www.stoppowodzi.pl wpływały pozytywnie na organiczne pozycjonowanie serwisu w przeglądarkach. Regularna aktualizacja serwisu oraz publikowanie treści z linkami do strony projektu również poprawiały pozycję strony w przeglądarkach. Na stronie uruchomiono również podstronę „materiały do pobrania”, gdzie regularnie publikowano najnowsze lub dodatkowe dokumenty związane z aPZRP, prezentacje ze spotkań konsultacyjnych, relacje z konferencji merytorycznych oraz materiały wspierające – banery, broszurę, plakaty. Na stronie projektu znalazły się też przygotowane w ramach działań informacyjno-promocyjnych filmy. Informacje i materiały dotyczące kampanii edukacyjnej, zgłoszone podczas konsultacji społecznych uwagi i wnioski do projektów planów wraz z uzgodnionymi odpowiedziami oraz inne aktualne informacje są publikowane na stronie www.stoppowodzi.pl. Kampania z ambasadorem projektu Działania informacyjno-promocyjne podczas konsultacji społecznych wspierał także ambasador projektu – Karol Wójcicki. Wspólnie z ambasadorem przygotowano i nagrano filmy informujące oraz wspierające proces konsultacji. Spoty „Oni już nie boją się powodzi”, „Co robić podczas powodzi?”, „Razem powiedzmy Stop Powodzi”, „Dlaczego aktualizacja PZRP jest dla nas ważna?” oraz „Ciekawe co dzieci wiedzą o powodzi?”, łącznie 10 filmów. Wszystkie zostały opublikowane na profilu PGW WP na portalu społecznościowym, kanale serwisu internetowego oraz stronie projektu. Łączna ilość wyświetleń filmu na profilu PGW WP na portalu społecznościowym to ponad 33 000. Ambasador projektu wziął także udział w dwóch konferencjach – otwierającej projekt, która odbyła się 23 czerwca 2020 r. oraz podsumowującej konsultacje społeczne aPZRP i IIaPGW, która odbyła się w dniach 17-18 listopada 2021 r. Kampania z ambasadorem trwała do końca marca 2022 r. Konferencje merytoryczne W ramach projektu Stop Powodzi zostały zorganizowane 4 ogólnopolskie konferencje merytoryczne na temat projektu aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym, w tym wspólna konferencja podsumowująca konsultacje społeczne dwóch projektów prowadzonych przez PGW WP – aPZRP i IIaPGW. Celem wszystkich wydarzeń było przedyskutowanie w gronie ekspertów merytorycznych aspektów projektów. W czasie spotkań omówiono między innymi podejście metodyczne do opracowania aktualizacji planów, korzyści płynące z realizacji planów, rolę administracji rządowej i PGW WP, czy analizy rozkładu ryzyka przestrzennego oraz podejście do analiz ekonomicznych. Na ostatniej konferencji podsumowano konsultacje społecznie obu projektów, w czasie jej trwania odbyły się dedykowane projektom panele dyskusyjne, na których uczestnicy mogli zadawać pytania ekspertom. Do udziału w spotkaniach zaproszeni zostali interesariusze reprezentujący ministerstwa, instytucje centralne i regionalne, JST oraz środowiska naukowe i organizacje pozarządowe. Na spotkaniach, na których padły pytania od uczestników, w ostatnim bloku została przeprowadzona dyskusja, podczas której prelegenci i eksperci udzielali szczegółowych informacji na zagadnienia i pytania od uczestników. Na pytania wymagające głębszej analizy odpowiedzi zostały udzielone drogą mailową.  Ze względu na stan epidemiczny konferencje zostały zorganizowane z transmisją online, bez stacjonarnego udziału interesariuszy. W związku z możliwościami technicznymi nie było ograniczenia ilość uczestników. Łącznie w trzech konferencjach udział wzięło 1506 osób. Wszystkie prezentacje z przeprowadzonych konferencji udostępnione zostały na stronie projektu Stop Powodzi w zakładce „Do pobrania”. Konferencjom merytorycznym towarzyszyły konferencje prasowe, gdzie przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury i PGW WP udzielali odpowiedzi na pytania dziennikarzy. Na każde spotkanie z mediami przygotowane zostały komunikaty prasowe na temat projektu aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Kampania w Internecie W celu zwiększenia zainteresowania konsultacjami społecznymi PZRP i aPZRP oraz konsultowanymi dokumentami przeprowadzono kampanię banerową w Internecie z przekierowaniem zainteresowanych osób na stronę projektu www.stoppowodzi.pl. Efektem kampanii był 1 milion odsłon. Natomiast na www.portalkomunalny.pl przygotowany został i opublikowany film – wywiad na temat projektu i konsultacji społecznych z PGW WP. Publikacje w prasie ogólnopolskiej i lokalnej oraz branżowej Proces konsultacji społecznych aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym został rozpoczęty publikacją obwieszczenia oraz publikacjami w prasie ogólnopolskiej. W celu zwiększenia dotarcia do wyznaczonych grup docelowych zdecydowano, że publikacje będą ukazywały się na nośnikach drukowanych oraz w wersjach cyfrowych dzienników. Adresatami działań w mediach był ogół społeczeństwa (publikacje ogólnopolskie) oraz społeczności lokalne (publikacje lokalne). Płatne publikacje w prasie ogólnopolskiej (Dziennik Gazeta Prawna, Super Express oraz portal naszemiasto.pl) miały na celu informowanie o odbywających się spotkaniach konsultacyjnych w całym kraju. Poza publikacjami w mediach ogólnopolskich i lokalnych,  treści na temat projektu regularnie pojawiały się w prasie branżowej. Były one przygotowane wspólnie z ekspertami i bardziej szczegółowo opisywały projekt. Artykuły, które pojawiły się w periodykach w wersji papierowej i elektronicznej, miały formę obwieszczeń, tekstów informacyjnych, wywiadów, notek informujących o przedłużeniu konsultacji. Teksty na temat procesu konsultacji społecznych aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym pojawiły się w następujących tytułach (także tych branżowych) o ogólnopolskim zasięgu: • Gospodarka Wodna; • Energetyka Wodna – wydanie międzynarodowe; • Rzeczpospolita (wydanie online); • Rzeczpospolita (wydanie papierowe); • Dziennik Gazeta Prawna; • Super Express; • PortalKomunalny.pl; • Teraz-Srodowisko.pl; • Portal Nasze Miasto (skupiający 524 tytuły). Przez cały czas trwania konsultacji społecznych na portalu Naszemiasto.pl był stale opublikowany artykuł informujący o spotkaniach konsultacyjnych dla poszczególnych obszarów dorzeczy. Ważnym elementem kampanii społecznej były także publikacje w prasie lokalnej. Oprócz artykułów opublikowanych na łamach wersji drukowanej, zrealizowano także kampanie banerową kierującą do formularza rejestracyjnego na spotkania konsultacyjne w poszczególnych miastach. Artykuły o konsultacjach społecznych dla OD Odry zostały opublikowane w Dzienniku Zachodnim, Głosie Wielkopolski, Gazecie Wrocławskiej, prasie z obrębu Gdańska, a kampania banerowa na stronach internetowych periodyków. Kampania ambient Podczas konsultacji społecznych aPZRP i PZRP działania informacyjno-promocyjne skierowane zostały także do młodzieży szkolnej i studentów. W tym celu ogłoszono i przeprowadzono konkurs na projekt graficzny muralu Stop Powodzi. Jego hasłem przewodnim było hasło kampanii „W trosce o Twoje bezpieczeństwo”. Zwycięski projekt, wyłoniony przez jury z udziałem PGW WP, był przez trzy miesiące eksponowany we Wrocławiu – mieście, które najbardziej ucierpiało w trakcie powodzi tysiąclecia w 1997 r. O konkursie informowano w mediach społecznościowych, prowadzono mailingi do szkół, przygotowano dodatkową publikację na portalu naszemiasto.pl o bardzo dużym zasięgu oraz prowadzono działania na specjalnie dedykowanej konkursowi podstronie projektu. Przygotowano film z powstania muralu, w którym udział wzięła laureatka konkursu. Spot był promowany na profilu PGW WP na portalu społecznościowym i dotarł do prawie 65 000 użytkowników. Podcast Wśród działań zaplanowanych w media planie znalazł się również podcast, który został opracowany na potrzeby projektu. Było to działanie mające na celu przedstawienie projektu aPZRP/PZRP jeszcze w inny sposób. Zdecydowano się na nagranie wypowiedzi przedstawicieli PGW WP i pracujących przy projekcie aPZRP/PZRP ekspertów. Celem produkcji było opowiedzenie o projekcie aPZRP/PZRP i udostępnienie publikacji na dedykowanych podcastom platformach. Podcast został opublikowany na stronie projektu,  na kanale serwisu internetowego, w mediach społecznościowych PGW WP oraz na dedykowanych platformach. Kampania edukacyjna Kampania edukacyjna towarzysząca prowadzonym działaniom informacyjno-promocyjnym Stop Powodzi i została skierowana do dzieci, młodzieży oraz studentów. Dotarcie do tych grup było również istotne z punktu widzenia informowania społeczeństwa o PZRP. Działania prowadzone były na dwóch poziomach edukacyjnych: podstawowym oraz ponadpodstawowym i wyższym. To ważne, aby tematyka zarządzania ryzykiem powodziowym pojawiała się w ramach programów nauczania, aby świadomość zagrożenia powodzią budować od najmłodszych lat. W ramach kampanii edukacyjnej przygotowano grę strategiczną online dla dzieci, która została umieszczona na serwerze PGW WP, z dostępem ze strony internetowej Stop Powodzi. Broszura informacyjna i plakat na temat konsultacji społecznych W ramach działań komunikacyjnych projektu aPZRP/PZRP opracowano również broszurę informacyjną na temat projektu. Jej treść była opracowana na podstawie danych eksperckich, ale przygotowana prostym i zrozumiałym językiem. Broszura omawiała metodykę aPZRP, OP oraz prezentowała przykładowe propozycje działań technicznych i nietechnicznych w obszarach dorzeczy. Była materiałem wspierającym proces konsultacji społecznych. Została wydrukowana na początku procesu konsultacji i rozdystrybuowana do punktów informacyjnych zorganizowanych w jednostkach PGW WP w całej Polsce. Jej wersja elektroniczna była również dostępna na stronie projektu w zakładce materiały do pobrania. Przygotowano także wersję angielską dla interesariuszy z państw ościennych. Filmy na temat projektu PZRP/aPZRP Na potrzeby kampanii Stop Powodzi wyprodukowane zostały 3 filmy: 2-minutowy film fabularny oraz jego 30-sekundowa wersja (spot TV), film ekspercki na temat projektu aPZRP/PZRP oraz film edukacyjno-instruktażowy (animacja). Film fabularny „Nasz przyjaciel” został opublikowany na kanale serwisu internetowego PGW WP, a spot został wyemitowany TVP, telewizji o zasięgu ogólnopolskim, zgodnie z zatwierdzonym media planem. W celu dotarcia z ekspercką informacją na temat projektu aPZRP/PZRP, wyprodukowano także drugi film „Wszystko co powinniście wiedzieć o powodzi” z udziałem ekspertów PGW WP. Film został opublikowany w serwisie internetowym oraz na stronie projektu aPZRP/PZRP. Aby ułatwić udział w konsultacjach społecznych aPZRP przygotowano także animację wraz z częścią instruktażową, dotyczącą wypełniania formularza zgłaszania uwag oraz wniosków do konsultowanych dokumentów. Wszystkie filmy były prezentowane w przerwach spotkań konsultacyjnych.  Konferencje prasowe Spotkaniom konsultacyjnym oraz konferencjom ogólnokrajowym towarzyszyły konferencje prasowe (również ze względów epidemicznych przeprowadzone online), które były organizowane w dniu spotkania konsultacyjnego przed jego rozpoczęciem. Były one dedykowane dla dziennikarzy oraz redaktorów zarówno ogólnopolskich jak i lokalnych mediów. Celem spotkań z dziennikarzami było przekazanie do mediów informacji o opracowywanych planach zarządzania ryzykiem powodziowym i aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Informacje przekazywane do mediów dotyczyły lokalnych rozwiązań i działań zaproponowanych w projekcie aPZRP/PZRP. Miejsca i terminy konferencji prasowych w OD Odry przedstawiono na rysunku 16.  10.5. PODSUMOWANIE KAMPANII INFORMACYJNO- PROMOCYJNEJ Kampania informacyjno-promocyjna dotycząca projektów planów zarzadzania ryzykiem powodziowym oraz projektów aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym była zróżnicowana i wielowątkowa. Wynikało to ze złożoności samego projektu, dużej liczby tematów do podjęcia oraz z szerokiej i zróżnicowanej grupy docelowej. Realizacja wszystkich działań z zakresu konsultacji, komunikacji, informacji i promocji zagwarantowała dotarcie do wszystkich określonych w projekcie grup docelowych, o czym może świadczyć ilość przesłanych uwag oraz frekwencja na spotkaniach konsultacyjnych i konferencjach merytorycznych. Odpowiednie przygotowanie prezentowanych informacji, czytelność przekazu i nowoczesne rozwiązania przyjęte przy realizacji zadań oraz szeroki wybór kanałów komunikacji pozytywnie wpłynął na całość procesu konsultacyjnego Łącznie podczas konsultacji społecznych PZRP dla OD Odry zebrano 199 unikatowych uwag i wniosków, które zostały złożone przez około 75 podmiotów. W wyniku przeprowadzonych konsultacji do OLD dla OD Odry dodano 5 działań przedstawionych w Tabeli 27 i wykreślono 17 działań przedstawionych w Tabeli 28.       PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA 11.1. PODSTAWY PRAWNE Zasadniczą podstawą prawną przeprowadzenia SOOŚ są przepisy prawa krajowego (ustawa OOŚ) i wspólnotowego (dyrektywa 2001/42/WE). Prognoza oddziaływania na środowisko jest podstawowym dokumentem sporządzanym dla potrzeb przeprowadzenia SOOŚ. W kontekście funkcji prognozy oddziaływania na środowisko, należy mieć na uwadze cel Dyrektywy 2001/42/WE, wyrażony w art. 1, tj. zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska, przyczynienie się do uwzględniania aspektów środowiskowych w przygotowaniu i przyjmowaniu planów i programów w celu wspierania zrównoważonego rozwoju. Prognoza oddziaływania na środowisko oraz dokument będący przedmiotem SOOŚ wymagają przeprowadzenia konsultacji ze społeczeństwem oraz odpowiednimi organami administracji (art. 6 Dyrektywy 2001/42/WE, art. 54 ustawy OOŚ). Procedura SOOŚ jest zintegrowana z procedurą oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 55 ust. 2 ustawy OOŚ, art. 6 ust. 3 Dyrektywy Siedliskowej). Formalne ramy dokumentu opracowanej prognozy tworzą przepisy art. 5 Dyrektywy 2001/42/WE oraz art. 51 i 52 ustawy OOŚ, a także uzgodniony z właściwymi organami zakres i stopień szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko, czyli z GIS, GDOŚ oraz Dyrektorem Urzędu Morskiego w Gdyni. Przeprowadzenie SOOŚ stanowi uregulowaną prawnie procedurę, której celem jest przeprowadzenie merytorycznej analizy ocenianego dokumentu aPZRP w zakresie: • analizy zgodności ocenianego dokumentu z celami ochrony środowiska ustanowionymi na szczeblu regionalnym, krajowym i międzynarodowym; • identyfikacji stanu tych elementów środowiska, w przypadku których istnieje potencjalny wpływ związany z realizacją ustaleń wynikających z ocenianego dokumentu; • analizy środowiskowych skutków wdrożenia ustaleń ocenianego dokumentu (aPZRP); • analizy racjonalnych rozwiązań alternatywnych oraz zaproponowanie działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie i kompensowanie negatywnych oddziaływań na środowisko; • zaproponowania sposobów monitorowania skutków stosowania ocenianego dokumentu strategicznego pod kątem ochrony środowiska. Prognoza oddziaływania na środowisko została dostosowana do skali i szczegółowości dokumentu strategicznego będącego podstawą oceny, a tym samym przeprowadzone wnioskowania dotyczą oddziaływań zidentyfikowanych w zakresie możliwym do oceny na tym etapie planowania. Ustalenia projektu prognozy zostały podane konsultacjom społecznym. Za przeprowadzenie procesu konsultacji społecznych SOOŚ dla projektu aPZRP i projektu prognozy oceny oddziaływania na środowisko odpowiedzialny był Prezes PGW WP.  11.2. PODSUMOWANIE UDZIAŁU SPOŁECZEŃSTWA W STRATEGICZNEJ OCENIE ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO Konsultacje społeczne SOOŚ zostały przeprowadzone w terminie od 15 października 2021 r. do 12 listopada 2021 r. W związku z udziałem społeczeństwa, w wyznaczonym terminie, w tym z uwzględnieniem uwag zgłoszonych w ramach 3 spotkań konsultacyjnych zorganizowanych w ramach procedury SOOŚ, do projektu aPZRP dla OD Odry zgłoszono łącznie 114 uwag i wniosków. Przy czym do samego aPZRP w liczbie 19 a do prognozy 95 uwag. 11.3. USTALENIA PROGNOZY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO 11.3.1. Założenia metodyczne Pierwszym etapem prac nad prognozą była analiza aPZRP oraz uwarunkowań prawnych i strategicznych mających znaczenie dla ocenianego dokumentu. Została określona relacja ocenianego dokumentu w stosunku do innych strategii, planów i programów (o zasięgu lokalnym, regionalnym, ponadregionalnym, krajowym oraz wspólnotowym), a także stopień powiązania z przepisami mającymi znaczenie dla zagadnień związanych bezpośrednio z ochroną środowiska, ochroną przyrody, zrównoważonym rozwojem i oddziaływaniem na klimat. Mając na uwadze cel, jakiemu ma służyć aPZRP, dokonana została ocena zgodności jego treści z celami środowiskowymi wynikającymi z dokumentów strategicznych i ich projektów dotyczących ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Kolejnym krokiem było pozyskanie informacji o poszczególnych komponentach środowiska z dokumentów źródłowych o charakterze przekrojowym, danych opracowywanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska koordynowanego przez służby Inspekcji Ochrony Środowiska oraz danych o formach ochrony przyrody i korytarzach ekologicznych. W odniesieniu do poszczególnych komponentów środowiska sformułowany został opis skutków, które mogą wystąpić w przypadku odstąpienia od realizacji ustaleń aPZRP, a następnie opis skutków jego wdrożenia. Ocenę następstw realizacji ustaleń projektu aPZRP dokonano z podziałem uwzględniającym wpływ na poszczególne elementy środowiska przyrodniczego i antropogenicznego (w tym na zdrowie ludzi), uwzględniając wzajemne zależności między nimi. Stopień szczegółowości treści prognozy oddziaływania na środowisko jest adekwatny do charakteru i stopnia szczegółowości treści ocenianych dokumentów. Oznacza to, że analizy zostały przeprowadzane zarówno na poziomie szczegółowości poszczególnych przedsięwzięć i obiektów środowiskowych, jak również zostały oparte na identyfikacji kluczowych oddziaływań, jakie mogą wystąpić w związku z praktycznym stosowaniem aPZRP. W prognozie zidentyfikowane zostały najbardziej problematyczne obszary (zarówno w rozumieniu przestrzennym, jak i rodzajów działań) z punktu widzenia negatywnych oddziaływań na środowisko. W szczególności uwaga poświęcona została działaniom, dla których w projekcie aPZRP wskazane zostało ryzyko kolizji z obszarami Natura 2000 lub też ryzyko negatywnego wpływu na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych przez JCWP.  11.3.2. Analiza oddziaływań transgranicznych Przeprowadzona w ramach prognozy OOŚ dla projektu aPZRP dla OD Odry ocena wykazała, że oddziaływania o charakterze transgranicznym nie będą miały charakteru znaczącego i nie będą stanowiły zagrażania dla przedmiotów ochrony po stronie niemieckiej. Znaczącego charakteru nie będą miały również oddziaływania na elementy abiotyczne. Z przyjętych w prognozie założeń można wskazać, że analogiczne oddziaływania będą miały działania realizowane przez stronę Niemiecką, co uzasadnia przyjętą podstawę nawiązania współpracy przez stronę niemiecką i polską, która daje podstawy do podejmowania działań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa przeciwpowodziowego po obu stronach Odry. Wskazać również należy, że jedynym przedsięwzięciem w aPZRP, które może powodować oddziaływanie transgraniczne jest zaplanowane w I cyklu planistycznym przedsięwzięcie pn.: „Prace modernizacyjne na Odrze granicznej” (nr działania PPI_28). Zostało ono zaplanowane zgodnie z założeniami polsko-niemieckiej Aktualizacji koncepcji regulacji cieku Odry Granicznej opracowanej przez niemiecki Federalny Instytut Budownictwa Wodnego w Karlsruhe, wykonanej w 2014 roku. Inwestycja, poza realizacją działań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwo przeciwpowodziowego, jest konsekwencją realizacji postanowień Umowy o poprawie sytuacji na drogach wodnych, w ramach której zaplanowano kompleksową przebudowę zabudowy regulacyjnej granicznego odcinka rzeki Odry na łącznej długości ok. 95 km. Umowa o poprawie sytuacji na drogach wodnych wskazuje potrzebę utrzymania i odtworzenia takiej zabudowy po obu stronach Odry, zarówno polskiej, jak i niemieckiej. Zamierzenie to jest zatem efektem potrzeby realizacji celu dot. ochronny przeciwpowodziowej, który leży po stronie zarówno polskiej, jak i niemieckiej. Przedsięwzięcia przewidziane w PZRP do realizacji w pierwszym cyklu planistycznym, które przez wzgląd na charakter i położenie stwarzają potencjalne ryzyko wystąpienia oddziaływań o charakterze transgranicznym, były i są przedmiotem uzgodnień z Republiką Federalną Niemiec; wypracowane zostały wspólnie (jak wskazano powyżej m.in. w ramach Umowy o poprawie sytuacji na drogach wodnych) i uzgodnione ze świadomością presji wywieranych na środowisko, mogących się objawić na obszarach poszczególnych państw, wraz z osiągnięciem konsensusu w tym zakresie. Ujęte w aPZRP poddane zostało ocenie w kontekście transgranicznym, a jej wyniki zostały uwzględnione w wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy podkreślić, iż każdorazowo na etapie poprzedzającym wydawanie pozwolenia na budowę czy pozwolenia wodnoprawnego dla planowanych inwestycji, zostanie zweryfikowana i określona konieczność uzyskania decyzji środowiskowej oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W przypadku braku konieczności uzyskiwania decyzji środowiskowej na etapie pozwolenia na budowę lub pozwolenia wodnoprawnego nastąpi analiza i rozważenie czy zamierzenie może potencjalnie oddziaływać na obszary Natura 2000. Pozwoli to na precyzyjną identyfikację zagrożeń oraz zaplanowanie działań zapobiegających, ograniczających lub kompensujących negatywne oddziaływania, gdyby takie miały wystąpić. Etap ten, dzięki posiadaniu szczegółowej wiedzy na temat realizowanych zamierzeń będzie dawał również możliwość zweryfikowania i ustalenia ich oddziaływań, a w konsekwencji określenia ewentualnej potrzeby uruchomienia procedury w kontekście przeprowadzenia transgranicznej oceny oddziaływania na środowisko dla każdej inwestycji. Podsumowując należy stwierdzić, że wszystkie przedstawione w prognozie OOŚ dla projektu aPZRP inwestycje na etapie przystąpienia do ich oceny szczegółowej powinny mieć przeanalizowaną możliwość ewentualnego oddziaływania na środowisko Republiki Federalnej Niemiec i/lub Republiki Czeskiej. Posiadane na obecnym etapie informacje nie dają podstaw do uznania, że wpływ ten ma miejsce lub jest na tyle istotny, aby dawał podstawy do uznania, że konieczne jest przeprowadzenie oceny w kontekście  transgranicznym. Identyfikacja oraz skala ewentualnych zagrożeń może być określona dopiero po przeprowadzeniu dokładnych analiz uwzględniających lokalne uwarunkowania środowiskowe każdego kraju. Współpraca w zakresie transgranicznych ocen oddziaływania na środowisko z wymienionymi państwami odbywa się na mocy przyjętych przez Polskę Konwencji (z Espoo i helsińskiej) oraz dodatkowo w przypadku Republiki Federalnej Niemiec: Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Federalnej Niemiec o realizacji Konwencji o ocenach odziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym z dnia 25 lutego 1991 r., podpisanej w Neuhardenberg dnia 11 kwietnia 2006 r. (Dz. U. z 2007 r. poz. 1709 i 1710). W efekcie przeprowadzonych analiz stwierdzono, iż zarówno realizacja inwestycji, jak i pozostałych działań z katalogu działań dla OD Odry nie spowoduje wystąpienia negatywnego oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska na obszarze państw sąsiednich. Ponadto planowane działania w ramach projektu aPZRP mają prowadzić do długofalowej poprawy i ochrony zarządzania ryzykiem powodziowym, które wpisuje się w zakres współpracy i współdziałania obu państw. 11.3.3. Przewidywane zmiany środowiska w przypadku braku realizacji ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym W prognozie wskazano skutki, jakie wystąpią w odniesieniu do poszczególnych komponentów środowiska w przypadku, gdy dokument nie zostanie wdrożony. Z oczywistych względów nie wystąpią wtedy negatywne oddziaływania realizacji działań inwestycyjnych. Z drugiej jednak strony wystąpić może szereg negatywnych zmian, związanych z zagrożeniem powodziowym dla społeczeństwa i gospodarki, które również mogą stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego. 11.3.4. Przewidywane zmiany środowiska w przypadku realizacji ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym W prognozie dokonano oceny oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska poszczególnych typów działań zgodnie z katalogiem zawartym w dokumencie aPZRP. Dodatkowo dokonano podsumowania w podziale na kategorie działań, wyodrębnione ze względu na rodzaj obiektów, jakich dotyczą. Przeprowadzone analizy wskazują na dominujące negatywne oddziaływania działań technicznych, infrastrukturalnych na komponenty środowiska naturalnego i pozytywne oddziaływania tych kategorii działań na komponenty związane z działalnością człowieka. Wynika to z faktu, iż dominujące w dokumencie działania techniczne wiążą się z fizyczną ingerencją w środowisko, jednak ich efektem będzie ochrona przed powodzią ludności oraz obiektów gospodarczych i zabytkowych. Ponadto, częściowo w przypadku powierzchni ziemi i wód podziemnych oddziaływanie większości działań może być pozytywne bądź negatywne, w zależności od sposobu ich realizacji. Natomiast, najbardziej narażone na negatywne oddziaływania inwestycji przeciwpowodziowych stwierdzono w odniesieniu do elementów środowiska: wód powierzchniowych oraz różnorodności biologicznej i obszarów chronionych. Działania zmierzające do poprawy retencji terenowej, w tym związane z zagospodarowaniem przestrzennym oraz realizacją zalesień, będą oddziaływały pozytywnie na wszystkie komponenty środowiska.  Oceniany dokument zawiera również działania koncepcyjne, analityczne organizacyjne czy też projektowe, które jako działania nietechniczne nie będą miały żadnego wpływu na środowisko. Niemniej jednak efektem realizacji tych analiz i koncepcji będzie realizacja konkretnych działań, wśród których mogą się znaleźć zarówno działania techniczne, jak i nietechniczne, które będą wykazywały wpływ na wszystkie, bądź wybrane komponenty środowiska. Będzie on zbliżony do omówionego przy poszczególnych kategoriach przedsięwzięć. Wpływ wdrożenia opracowanych analiz i koncepcji na środowisko będzie zależał zarówno od tego, czy i jakie działania zostaną docelowo zaplanowane i wdrożone, jak i od zastosowanych rozwiązań projektowych i realizacyjnych, w tym między innymi zastosowanych działań minimalizujących oraz od środowiskowych uwarunkowań lokalizacji danych przedsięwzięć. Nie przewiduje się niemożliwego do uniknięcia znaczącego negatywnego oddziaływania na cel i przedmiot ochrony obszarów Natura 2000 oraz na lądowe korytarze ekologiczne. Stanowi o tym fakt, że wskazanie w projekcie aPZRP działań inwestycyjnych nie określa dokładnie lokalizacji i charakterystyki przedsięwzięcia, harmonogramu prac, rozwiązań minimalizujących wpływ na środowisko itp., a zatem nie ma podstaw by na etapie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko zakładać, że dojdzie do naruszenia podstawowych zasad ochrony środowiska wymuszających konieczność zastosowania odstępstw określonych w przepisach o ochronie przyrody. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii nastąpi na etapie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. 11.3.5. Oddziaływania skumulowane Oddziaływania skumulowane rozpatrywane były z jednej strony w kontekście kumulacji poszczególnych działań zaplanowanych w aPZRP, zaś z drugiej w kontekście wdrażania ich równolegle z działaniami wynikającymi z innych dokumentów strategicznych (np. PPSS, projekt Programu przeciwdziałania niedoborowi wody). Może to być zarówno kumulacja oddziaływań negatywnych, jak i niwelacja negatywnych oddziaływań inwestycji w wyniku wdrożenia działań prośrodowiskowych. W wyniku realizacji aPZRP nie przewiduje się ryzyka wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania skumulowanego na gleby, powierzchnię ziemi i wody podziemne. Istnieje ryzyko wystąpienia oddziaływań skumulowanych w odniesieniu do obszarów ochrony przyrody oraz celów środowiskowych JCWP. Prognoza dostarczyła informacji o obszarach Natura 2000, w których aPZRP przewiduje realizację więcej niż jednego działania o charakterze technicznym. W odniesieniu do obszarów Natura 2000 na OD Odry mogą wystąpić negatywne skumulowane oddziaływania wskutek oddziaływań generowanych przez poszczególne zadania inwestycyjne aPZRP. W obliczu braku wystarczających danych o inwestycjach (a więc także o ich skutkach przyrodniczych) nie ma racjonalnej podstawy do skonkretyzowania opisu ryzyka znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000, co oznacza że można wykluczyć ryzyko znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. Kumulacja działań realizowanych w obrębie obszarów chronionych może potencjalnie negatywnie wpływać na przyrodę, dlatego niezbędnym jest przeprowadzenie szczegółowej analizy w tym zakresie na etapie postępowań administracyjnych.  11.3.6. Podsumowanie propozycji rozwiązań mających na celu zapobieganie, ograniczenie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko mogących być rezultatem realizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym W Prognozie zawarte zostały propozycje w zakresie rozwiązań ukierunkowanych na unikanie negatywnych oddziaływań, ich minimalizację, jak również na ich kompensację. W pierwszej kolejności należy unikać powstawania negatywnych oddziaływań, zaś w przypadku ich wystąpienia - należy minimalizować ich skalę i skutki. Dopiero po wyczerpaniu możliwości ograniczenia oddziaływania - należy zastosować działania kompensacyjne. Każdy z powyższych kroków powinien być ukierunkowany na konkretne ryzyko oddziaływań środowiskowych oraz poddany ocenie pod kątem adekwatności, skuteczności, wykonalności i trwałości, a także analizie pod względem oddziaływania na środowisko. Należy pamiętać, że jeżeli ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa, należy podejmować działania mające na celu naprawienie wyrządzonych szkód, w szczególności przez kompensację przyrodniczą. W większości przypadków, przed realizacją działań i przedsięwzięć wskazanych w projekcie aPZRP niezbędne będzie wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz innych rodzajów decyzji, opinii czy postanowień związanych z ochroną środowiska. W trakcie tych postępowań administracyjnych będzie szczegółowo badany wpływ na środowisko, na podstawie którego zostanie opracowany katalog wiążących wymagań ukierunkowanych na ochronę środowiska. Istniejące przepisy o ochronie środowiska ustanawiają system, w ramach którego indywidualnie rozpatruje się wpływ poszczególnych zamierzeń na środowisko i ocenia się jego akceptowalność, a także ustanawia się indywidualne warunki z zakresu zapobiegania, minimalizowania i kompensowania oddziaływań środowiskowych i ich skutków. Oprócz wskazanego w prognozie katalogu działań mających na celu unikanie i minimalizowanie negatywnych oddziaływań na środowisko, możliwe jest zastosowanie systemowego podejścia do nadania ochronie środowiska wysokiej rangi poprzez: • opracowanie dokumentu o charakterze wytycznych dla wykonawców dokumentacji środowiskowych oceniających wpływ na środowisko działań technicznych wynikających z aPZRP; • dla największych inwestycji: opracowanie planu zarządzania środowiskiem – czyli dokumentu zestawiającego między innymi wymagania ochrony środowiska wynikające z wielu decyzji administracyjnych oraz z przepisów. Natomiast odnośnie oddziaływań poszczególnych typów działań inwestycyjnych – w prognozie sformułowano ich katalog i przedstawiono informację o tym, że obecnie w kraju istnieje obszerna literatura obrazująca wiele możliwości unikania, minimalizowania i kompensowania negatywnych oddziaływań na środowisko.  11.4. UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH W prognozie zaproponowano różne rozwiązania alternatywne, szczególnie dla działań technicznych, które mogą przyczynić się do ich mniejszej presji na środowisko. Korzystniejsze środowiskowo alternatywy dla działań technicznych, takich jak zbiorniki retencyjne, budowle poprzeczne, prace związane z regulacją i kształtowaniem koryta będą stanowiły działania proprzyrodnicze (jako nietechniczne metody zarządzania ryzykiem powodziowym) w tym renaturyzacja rzek i dolin rzecznych, odtwarzanie terenów zalewowych, mokradeł, zalesianie, tworzenie mikro-retencji. Dla realizacji planowanych działań na rzecz ochrony i zwiększania naturalnej retencji oraz przywracania naturalnych warunków przepływu (na terenach zurbanizowanych, w tym miast) przywracania naturalnych parametrów morfologicznych rzek i ekosystemów dolinowych, opracowano w ramach pierwszego cyklu PZRP zgodnie z wymogiem części pn. „Instrumenty wspomagające realizację działań”, metodyki identyfikacji obszarów priorytetowych o największym potencjale retencyjnym oraz obszarów przeznaczonych do renaturyzacji w dolinach rzecznych (KZGW 2020). W prognozie zaproponowano alternatywne działania dla zbiorników retencyjnych tj. budowa suchych zbiorników lub polderów - w takim też kierunku powinny zmierzać analizy rozwiązań alternatywnych w sytuacjach, gdy nie jest możliwa budowa zbiorników retencyjnych. Inwestycje typu zbiorniki retencyjne czy stopnie wodne są inwestycjami wielozadaniowymi, realizującymi nie tylko cele przeciwpowodziowe i na dalszych etapach postępowania administracyjnego powinny być badane rozwiązania alternatywne dotyczące nie tylko funkcji przeciwpowodziowej. Na terenach miejskich alternatywnie dla realizacji budowli hydrotechnicznych bądź równolegle z nimi, zaproponowano rozważenie działań w zakresie realizacji błękitno- zielonej infrastruktury. Z kolei dla inwestycji na terenach rolnych zaproponowano alternatywne rozwiązania typu m.in. oczka wodne, zalesienia i zakrzewienia śródpolne, zabiegi agrotechniczne. Należy mieć na uwadze, że nie zawsze zastosowanie działań alternatywnych, które wywierają mniejszą presję na środowisko jest wystarczające, by wypełnić realizację celów głównych zarządzania ryzykiem powodziowym i zapewnić ochronę przeciwpowodziową w OP. Nieuniknione wtedy będzie zastosowanie działań technicznych, które mogą wywrzeć presje na środowisko, co z kolei powinno zostać szczegółowo przeanalizowane w trakcie procesu inwestycyjnego. W trakcie konsultacji społecznych SOOŚ dla kilku działań zmieniono zakres działań lub zrezygnowano z realizacji niektórych działań mając na uwadze presje środowiskowe 11.5. SPOSÓB UWZGLĘDNIENIA W PLANACH ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM OPINII WŁAŚCIWYCH ORGANÓW W ramach SOOŚ, w trybie art. 54 ust. 1 ustawy OOŚ, stanowisko zajęły właściwe organy administracji publicznej wskazane w art. 57 i 58 ustawy OOŚ, tj.: GDOŚ, GIS oraz Dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie. Stanowiska ww. organów zostało poddane analizie pod względem prawnym i środowiskowym. Przyczyniły się one do zmodyfikowania treści prognozy oddziaływania na  środowisko oraz znalazły przełożenie na ustalenia projektu aPZRP będącego przedmiotem SOOŚ. Najważniejszym aspektem wynikającym z procesu opiniowania była kwestia potencjalnego znaczącego wpływu ustaleń projektu aPZRP na obszary Natura 2000. GDOŚ słusznie zauważył, że w przypadku braku wykluczenia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 – należy przyjąć możliwość wystąpienia ww. oddziaływania. Co do zasady jest ono niedopuszczalne, natomiast stosowne przepisy (art. 6 ust. 4 Dyrektywy Siedliskowej) wskazują na możliwość przyjęcia dokumentu strategicznego powodującego ww. oddziaływania – ale tylko pod warunkiem, że udowodniony jest brak wariantów alternatywnych niepowodujących ww. oddziaływania, istnieją udokumentowane przesłanki nadrzędnego interesu publicznego oraz zapewniona jest adekwatna kompensacja przyrodnicza. Lokalizacja wszystkich planowanych w ramach aPZRP inwestycji została przeanalizowana względem obszarowych form ochrony przyrody, w tym obszarów Natura 2000. Dla części inwestycji zlokalizowanych w granicach obszarowych form ochrony przyrody, w tym obszarów Natura 2000 wydane zostały decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, w których nie stwierdzono znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary chronione. Dla pozostałych inwestycji, które kwalifikują się jako mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przeprowadzona zostanie ocena oddziaływania na środowisko na etapie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określającej warunki realizacji inwestycji. Szczegóły sposobu uwzględnienia wydanych w związku z SOOŚ opinii organów w projekcie aPZRP przedstawiają się następująco. Na podstawie opinii GDOŚ wskazującej na potrzebę pogłębionych analiz dokonano zmian w opisach typów działań oraz w OLD. Wynikiem analiz są wprowadzone zmiany w zakresie kwalifikacji działań z OLD do typów działań katalogowych. Doprecyzowano także rodzaj zakres interwencji w zakresie rodzaju działań w kategoriach techniczne i nietechniczne ze wskazaniem na uszczegółowienie kwalifikacji działania (objaśnienia pod tabelą typów działań). W poniższej tabeli przedstawiono listę działań, jakie usunięto z projektu PZRP dla OD Odry w wyniku konsultacji społecznych w ramach SOOŚ (Tabela 29).    11.6. SPOSÓB UWZGLĘDNIENIA W PLANACH ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM ZGŁOSZONYCH W STRATEGICZNEJ OCENIE ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO UWAG I WNIOSKÓW W ramach konsultacji społecznych SOOŚ do projektu aPZRP dla OD Odry wpłynęło 19 uwag: • uwzględniono 11 uwag; • nie uwzględniono 3 uwag; • wyjaśniono 5 uwag. Natomiast do projektu prognozy dla projektu aPZRP dla OD Odry wpłynęło 95 uwag: • uwzględniono 56 uwag; • częściowo uwzględniono 3 uwagi; • nie uwzględniono 3 uwag; • wyjaśniono 33 uwagi. Uwagi i wnioski dedykowane do projektu aPZRP dla OD Odry koncentrowały się szczególnie wokół zmian na OLD, mianowicie zmian uszczegóławiających zakres informacji zadań zawartych na OLD, a także postulatów rozszerzenia tej listy o nowe działania z zakresu ochrony terenów zabudowanych, poldery, odbudowę naturalnej retencji, rewitalizację zabezpieczeń brzegów, regulację koryt, obwałowania, kształtowanie przekroju koryt. Uwagi dotyczyły także tematu zaktualizowania informacji w zakresie MZP od awarii obiektów, zmian redakcyjnych w obrębie projektowanego dokumentu bez wpływu na zakres przedmiotowy oraz cele określone w aPZRP. 11.7. PROPOZYCJA DOTYCZĄCA METOD I CZĘSTOTLIWOŚCI PRZEPROWADZANIA MONITORINGU SKUTKÓW REALIZACJI POSTANOWIEŃ DOKUMENTU Metodyka skutków realizacji aPZRP w zakresie oddziaływania na środowisko skupiona jest na typach działań i działaniach listy ostatecznej, ujętych w kategorie przedsięwzięć. Monitoring zaproponowany w ramach SOOŚ zakłada analizy identyfikacji i oceny skutków (pozytywnych i negatywnych) tych działań na poszczególne elementy środowiska. Monitoring powinien także śledzić efektywność realizowanych działań minimalizujących negatywne oddziaływanie realizacji ustaleń aPZRP na środowisko. Jednocześnie należy uwzględnić miejsce na możliwość wystąpienia w przyszłości a obecnie trudnych do przewidzenia, szczególnych sytuacji (w tym oddziaływania sił niezależnych) wpływających na ryzyko powodziowe oraz na stan środowiska. Sytuacje te powinny być także wykazywane i opisywane w ramach monitoringu skutków środowiskowych realizacji działań aPZRP. Pod uwagę należy brać także możliwość wystąpienia oddziaływań transgranicznych czy skumulowanych. W ramach metod analizy skutków środowiskowych realizacji aktualizacji PZRP bazowym elementem analizy powinna być analiza stanu wyjściowego środowiska (w rozbiciu na jego elementy), określonego przed rozpoczęciem realizacji nowych działań i przedsięwzięć zaplanowanych w aPZRP. Dla działań rozpoczętych w poprzednim cyklu planistycznym należy dokonać analizy porównawczej zmian stanu środowiska z poprzedniego okresu  planowania względem aktualnego stanu. Analiza stanu wyjściowego środowiska to pierwszy mierzalny zbiór danych do weryfikacji konsekwencji środowiskowych realizacji PZRP. Pierwszy i najszerszy horyzont czasowy ma monitoring związany z podsumowaniem II cyklu planistycznego, tj. okresu 2022-2027. Regulacje w tym zakresie ustalane są cyklicznością aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym. Dla wypełnienia obowiązku sprawozdawczości prowadzonej na szczeblu rządowym i lokalnym zastosowanie mają przepisy ustawy — Prawo wodne, tj.: a) przygotowanie informacji o gospodarowaniu wodami w zakresie realizacji aPZRP oraz PPSS,a także stanu ochrony ludności i mienia przed powodzią i suszą przedkładanej Sejmowi przez ministra właściwego w sprawach gospodarki wodnej, w trybie art. 353 ust. 2 pkt 6 i 7 ustawy — Prawo wodne, w okresach co dwa lata nie później niż do 31 sierpnia, b) roczne sprawozdania z realizacji działań PZRP przez instytucje przypisane w PZRP do realizacji działań, zgodnie z art. 328 ustawy — Prawo wodne, w ramach prowadzonego przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej monitoringu działań PZRP, c) sprawozdania PGW WP z działalności za rok poprzedni, przedkładane ministrowi właściwemu w sprawach gospodarki wodnej, w trybie art. 240 ust. 14 ustawy — Prawo wodne, w terminie do 30 czerwca roku następnego, d) roczne sprawozdania z działań podejmowanych na terenie powiatu, przedkładane radzie powiatu przez kierownika nadzoru wodnego w trybie art. 250 ust. 10 i 11 ustawy — Prawo wodne, w terminie do końca drugiego kwartału następującego po roku sprawozdawczym, e) monitoring aPZRP/PZRP (zgodnie z ustawą — Prawo wodne w ramach prac nad opracowaniem aPZRP/PZRP w ramach przeglądu PZRP z poprzedniego cyklu oraz monitoringu skutków realizacji planów na środowisko - zgodnie z ustawą OOŚ). Z punktu widzenia monitorowania skutków dla środowiska realizacji poszczególnych działań aPZRP, istotne znaczenie będą miały zakresy monitoringu elementów środowiska związane z badaniem stanu rzek oraz obserwacją elementów oceny stanu wód powierzchniowych i podziemnych. Elementem składowym bardzo ważnym dla monitoringu skutków realizacji PZRP na środowisko jest ocena stanu siedlisk przyrodniczych w zakresie oceny potencjalnych skutków dla tego komponentu środowiska. Przedmiotowy element składowy należy pozyskać z Państwowego Monitoringu Środowiska realizowanego przez GIOŚ. Monitoring przyrodniczy prowadzony przez GIOŚ wynika z przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, z późn. zm.), która wdraża Dyrektywę Siedliskową i Dyrektywę 2009/147/WE.  Monitoring skutków realizacji postanowień aPZRP w zakresie oddziaływania na środowisko wymaga koordynacji z: 1. danymi monitoringu powodzi; 2. uwarunkowaniami podanymi przez organy współdziałające wskazane w art. 173 ust. 24 ustawy — Prawo wodne; 3. danymi wynikającymi z monitoringu realizacji aPGW (IIaPGW), planów utrzymania wód oraz sprawozdawczości dotyczącej tych dokumentów planowania w gospodarowaniu wodami; 4. danymi wynikającymi z planów zarządzania kryzysowego oraz sprawozdań końcowych z działań podejmowanych w związku z zarządzaniem kryzysowym, sporządzanych na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 261, 583 i 2185); 5. monitoringiem zmian w zakresie prawa polskiego oraz prawa UE dotyczącego powodzi.  WYKAZ ORGANÓW WŁAŚCIWYCH W SPRAWACH ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM Art. 163 ust. 1 ustawy — Prawo wodne stanowi, że ochrona przed powodzią jest zadaniem PGW WP oraz organów administracji rządowej i samorządowej. Równocześnie mówiąc o ochronie ludzi i mienia przed powodzią podkreśla się w nim m.in. rolę kształtowania zagospodarowania przestrzennego, ochrony i odtwarzania systemów naturalnej i sztucznej retencji wód czy systemu ostrzegania przed powodzią. Ochrona przed powodzią leży w kompetencjach wielu instytucji, a zakres ich odpowiedzialności definiują akty prawne, z których najważniejsze, to wspomniana wyżej ustawa — Prawo wodne, ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2022 r. poz. 135, 165 i 1504), ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, 1846 i 2185), ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559, 583, 1005, 1079 i 1561) Poniżej opisano rolę głównych instytucji zaangażowanych w ochronę przed powodzią w kraju (stan prawny na listopad 2021 r.). 12.1.1. Organy właściwe do wdrażania Dyrektywy Powodziowej Organami właściwymi w sprawach związanych z wdrażaniem Dyrektywy Powodziowej tzn. tymi, które są odpowiedzialne za opracowanie dokumentów planistycznych wymaganych Dyrektywą Powodziową lub uczestniczą w procesie ich uzgadniania, są: • minister właściwy do spraw gospodarki wodnej; • Prezes PGW WP; • minister właściwy do spraw gospodarki morskiej; • dyrektorzy urzędów morskich; • minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej; • minister właściwy do spraw transportu; • wojewodowie. Minister Infrastruktury Minister Infrastruktury kieruje działami administracji rządowej: transport; żegluga śródlądowa; gospodarka morska; gospodarka wodna zgodnie z zakresem działania określonym w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. 2021 r. poz. 937). Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, zgodnie z art. 353 ust. 1 ustawy — Prawo wodne jest naczelnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach gospodarowania wodami, w tym zarządzania ryzykiem powodziowym. Zgodnie z art. 356 ust. 1 ustawy – Prawo wodne nadzoruje PGW WP. Przepisy ustawy — Prawo wodne zgodnie z art. 3 i 4 mają zastosowanie do wód śródlądowych, morskich wód wewnętrznych, jak również do wód morza terytorialnego m.in. w zakresie ochrony przed powodzią. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej sprawuje, zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji  morskiej (Dz. U. z 2022 r. poz. 457, 1079, 1250, 1604 i 2185) nadzór nad działalnością dyrektorów urzędów morskich. Kompetencje i terytorialny zakres działania organów administracji morskiej określa ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej. Na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej do organów administracji morskiej należy m.in. wykonywanie zadań w dziedzinie ochrony przed powodzią zgodnie z przepisami ustawy — Prawo wodne. Prezes PGW WP Prezes PGW WP kieruje działalnością PGW WP, które działa na podstawie przepisów ustawy — Prawo wodne i rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie nadania statutu Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie z dnia 28 grudnia 2017 r. (Dz. U. poz. 2506). Zgodnie z art. 239 ust. 1 ustawy — Prawo wodne, PGW WP jest państwową osobą prawną w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy — Prawo wodne Prezes PGW WP pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185) w stosunku do dyrektorów RZGW, w sprawach określonych ustawą — Prawo wodne. Dyrektorzy urzędów morskich Są odpowiedzialni za zabezpieczenie brzegów morskich i ochronę przed powodziami od strony morza, zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich RP i administracji morskiej, w tym m.in. budowę i utrzymanie umocnień brzegowych w obrębie pasa technicznego, nadzoru nad zapewnieniem ochrony przed powodzią od strony wód morskich w tym poprzez budowę, rozbudowę i utrzymywanie budowli hydrotechnicznych oraz umocnień brzegowych w pasie technicznym oraz określanie warunków wykorzystania pasa technicznego (m.in. wydawanie pozwoleń na wykorzystanie pasa technicznego do celów innych niż ochronne oraz zwolnień z zakazu zabudowy, a także uzgadnianie decyzji o pozwoleniu na budowę wydawanych przez wojewodę). Ponadto Dyrektor opracowuje projekty MZP i MRP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych i przekazuje do PGW WP. Dyrektor urzędu morskiego jest terenowym organem administracji morskiej i podlega ministrowi właściwemu do spraw gospodarki morskiej. Właściwym na OD Odry jest: • Dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni, który wykonuje swoje kompetencje przy pomocy Urzędu Morskiego w Gdyni, będącego państwową jednostką budżetową. • Dyrektor Urzędu Morskiego w Szczecinie, który wykonuje swoje kompetencje przy pomocy Urzędu Morskiego w Szczecinie, będącego państwową jednostką budżetową. Wojewoda Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 8 ustawy — Prawo wodne, wojewoda jest organem właściwym w sprawach gospodarowania wodami. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, wojewoda jest przedstawicielem Rady Ministrów w województwie.  Zgodnie z art. 22 pkt 3 ww. ustawy, wojewoda dokonuje oceny stanu zabezpieczenia przeciwpowodziowego województwa, opracowuje plan operacyjny ochrony przed powodzią oraz ogłasza i odwołuje pogotowie i alarm przeciwpowodziowy. Zgodnie z art. 14 ust 1 pkt 8 ustawy – Prawo wodne, uwzględniając trójstopniowy podział terytorialny państwa na podstawie art. 4 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. poz. 603 i 656, z 1999 r. poz. 1182 oraz z 2001 r. poz. 497), organami właściwymi na OD Odry są: • Wojewoda Dolnośląski; • Wojewoda Lubuski; • Wojewoda Łódzki; • Wojewoda Kujawsko-Pomorski; • Wojewoda Opolski; • Wojewoda Pomorski; • Wojewoda Śląski; • Wojewoda Wielkopolski; • Wojewoda Zachodniopomorski. • Wojewoda Świętokrzyski; • Wojewoda Warmińsko-Mazurski; • Wojewoda Zachodniopomorski. 12.1.2. Rola i powiązanie organów odpowiedzialnych za wdrażanie dyrektywy powodziowej Każdy z organów pełni odmienną rolę we wdrażaniu Dyrektywy Powodziowej. Organy te są również powiązane między sobą. Naczelnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach gospodarowania wodami, w tym zarządzania ryzykiem powodziowym, jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, który nadzoruje PGW WP. Nadaje PGW WP, w drodze rozporządzenia, statut określający strukturę i organizację, uwzględniając zakres zadań jednostek organizacyjnych PGW WP i ich obszar działania, potrzebę racjonalnego wykorzystania środków publicznych oraz podział hydrograficzny kraju. Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej: • zatwierdza wstępną ocenę ryzyka powodziowego i podaje do publicznej wiadomości przez umieszczenie jej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej; • zatwierdza MZP i MRP i podaje do publicznej wiadomości przez umieszczenie ich na stronie Biuletynu Informacji Publicznej; • podaje do publicznej wiadomości w celu zgłoszenia uwag, projekty PZRP, zapewniając aktywny udział wszystkich zainteresowanych stron; • podejmuje działania mające w celu zapewnienie koordynacji na poziomie międzynarodowych OD; • przyjmuje, w drodze rozporządzenia, plany zarządzania ryzykiem powodziowym oraz ich aktualizacje;  • w drodze rozporządzenia określa, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji oraz ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej, wymagania dotyczące opracowywania MZP i MRP oraz ich skali; • udostępnia KE przeglądy oraz aktualizacje: wstępnej oceny ryzyka powodziowego, MZP i MRP oraz PZRP; • monitoruje realizację działań zawartych w PZRP. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej jest naczelnym organem administracji morskiej i sprawuje nadzór nad działalnością dyrektorów urzędów morskich. Do organów administracji morskiej należą m.in. sprawy z zakresu administracji rządowej związane z ochroną przed powodzią od strony wód morskich zgodnie z ustawą — Prawo wodne. Powyższe organy administracji morskiej sporządzają dokumenty planistyczne wynikające z Dyrektywy Powodziowej w zakresie powodzi od strony morza. Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej: • przygotowuje projekt WORP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych i przekazuje PGW WP; • przygotowuje projekty PZRPM i przekazuje Wodom Polskim. Minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej uzgadnia projekty w zakresie dotyczącym śródlądowych dróg wodnych. Minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej: • uzgadnia projekt WORP; • uzgadnia projekty PZRP w zakresie dotyczącym śródlądowych dróg wodnych. Minister właściwy do spraw transportu: • uzgadnia projekty PZRP, sporządzone przez PGW WP w zakresie infrastruktury transportowej. PGW WP jest państwową osobą prawną w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Prezes PGW WP pełni funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów RZGW, w sprawach określonych ustawą — Prawo wodne. PGW WP sporządzają projekty WORP, MZP, MRP i PZRP. Natomiast minister właściwy do spraw gospodarki wodnej zatwierdza powyższe dokumenty planistyczne wynikające z Dyrektywy Powodziowej. Prezes PGW WP: • przygotowuje projekt WORP; • przekazuje projekt WORP do zaopiniowania wojewodom oraz do uzgodnienia ministrowi właściwemu do spraw żeglugi śródlądowej w zakresie dotyczącym śródlądowych dróg wodnych; • przygotowuje projekty MZP i MRP w uzgodnieniu z właściwymi wojewodami; • przygotowuje projekty PZRP w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu w zakresie infrastruktury transportowej, z właściwymi wojewodami oraz po zasięgnięciu opinii marszałków województw; • uzgadnia projekty PZRP w zakresie dotyczącym śródlądowych dróg wodnych z ministrem właściwym do spraw żeglugi śródlądowej. Dyrektorzy urzędów morskich przygotowują projekty MZP i MRP od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych i przekazują je Wodom Polskim.  Wojewoda zgodnie z ustawą — Prawo wodne jest jednym z organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami, w tym w zakresie ochrony przed powodzią. Uzgadnia projekty MZP i MRP oraz PZRP, sporządzone przez PGW WP. Jest organem administracji rządowej w województwie. Zapewnia współdziałanie wszystkich organów administracji rządowej i samorządowej działających w województwie i kieruje ich działalnością w zakresie zapobiegania zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia. Wojewodowie: • opiniują projekty WORP; • uzgadniają projekty MZP i MRP; • uzgadniają projekty PZRP. 12.2. ORGANY ODPOWIEDZIALNE DZIAŁAŃ WYNIKAJĄCYCH ZA REALIZACJĘ Z PLANÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM W tabeli 24 poszczególnym działaniom przewidzianym do realizacji przypisano organy odpowiedzialne za ich wdrażanie: • Dyrektor RCB; • Dyrektor IMGW - PIB; • Prezes PGW WP; • dyrektorzy RZGW; • właściwy dyrektor urzędu morskiego; • właściwy dyrektor ZZ; • dyrektorzy regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych; • dyrektorzy parków narodowych; • wojewodowie; • starostowie; • organy wykonawcze gmin.  OPIS WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ W ZAKRESIE ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM W oparciu o przepis art. 354 ust. 4 ustawy — Prawo wodne minister właściwy do spraw gospodarki wodnej wykonuje obowiązki wynikające z umów międzynarodowych dotyczących gospodarki wodnej, których Rzeczpospolita Polska jest stroną. OD Odry zlokalizowany jest na terenie trzech państw członkowskich Unii Europejskiej, którymi są: Czechy, Polska i Niemcy. Jest więc dorzeczem transgranicznym, które zgodnie z Dyrektywą Powodziową wymaga międzypaństwowej koordynacji. Na tej podstawie wyznaczony został Międzynarodowy Obszar Dorzecza Odry (MODO), a także powołana została MKOOpZ. W myśl zasady solidarności sformułowanej w art. 7 ust. 4 Dyrektywy Powodziowej, PZRP ustanowione przez jedno państwo członkowskie, nie mogą obejmować środków, które poprzez swój zasięg i wpływ w znaczący sposób zwiększają ryzyko powodziowe w górę lub w dół biegu rzeki na terenie innych krajów w tym samym dorzeczu lub zlewni, chyba że środki te skoordynowano i zainteresowane państwa członkowskie znalazły wspólne rozwiązanie. Za wdrażanie ustaleń wynikających z zapisów Dyrektywy Powodziowej odpowiada MKOOpZ, a wiodącą rolę w zakresie planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla MODO i ich aktualizacji pełni Grupa Robocza G2 „Powódź”, której zadaniem jest koordynacja konkretnych działań oraz zapewnienie wymiany informacji, np. na temat opracowań dotyczących oceny ryzyka i zagrożenia powodziowego. W planie zarządzania ryzykiem powodziowym dla MODO w sposób zbiorczy przedstawione są w szczególności działania podejmowane na terenie Polski, Czech i Niemiec, które mają znaczenie transgraniczne. Plan ten jest kontynuacją „Programu działań przeciwpowodziowych w dorzeczu Odry” (MKOOpZ, 2004), w którym są zawarte cele i działania zintegrowane we wspólnej strategii zarządzania ryzykiem powodziowym. Jednym z podstawowych celów jaki został wyodrębniony w ramach działalności MKOOpZ jest zapobieganie i trwałe obniżanie ryzyka szkód powodziowych, koordynacja wdrażania RDW oraz Dyrektywy Powodziowej w dorzeczu Odry. W ramach MKOOpZ działa pięć grup roboczych, tj.: • Grupa Sterująca G1, odpowiedzialna za opracowywanie aPGW dla MODO, a także za prawidłowość działań pozostałych grup roboczych pod kątem RDW; • Grupa G2 ds. powodzi, odpowiedzialna za implementację Dyrektywy Powodziowej, w tym aPZRP dla MODO, a także wymianę danych w ramach systemu osłony przeciwpowodziowej; • Grupa G3 ds. zanieczyszczeń awaryjnych, odpowiadająca za koordynację planu ostrzegania i aktualizowania listy potencjalnych zagrożeń; • Grupa G4 ds. zagadnień prawnych, działająca wyłącznie na podstawie konkretnych zleceń Komisji, Przewodniczących Delegacji lub Przewodniczącego Komisji; • Grupa G5 ds. zarządzania danymi, odpowiadająca za pozyskiwanie i udostępnianie danych niezbędnych do realizacji zadań Komisji. Za wiodącą grupę w zakresie planów zarządzania ryzykiem powodziowym odpowiada wspomniana już Grupa G2 ds. powodzi, której działalność obejmuje 6 poniższych punktów: 1. Koordynacja zadań związanych z wdrażaniem Dyrektywy Powodziowej; 2. Wymiana informacji na temat istniejących systemów osłony przeciwpowodziowej i prognoz oraz ich dalszy rozwój;  3. Inicjowanie rozwoju wspólnych modeli możliwych do wykorzystania na poziomie transgranicznym, służących optymalizacji działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej; 4. Gromadzenie i wymiana informacji o krajowych projektach badawczych z zakresu ochrony przeciwpowodziowej oraz proponowanie przyszłych prac badawczych; 5. Wymiana informacji z innymi grupami roboczymi oraz instytucjami zajmującymi się problematyką powodziową; współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi w OD Odry; 6. Wymiana informacji dotyczących danych hydrologicznych niezbędnych do realizacji zadań grup roboczych zleconych przez Komisję. Zadanie związane z wdrażaniem Dyrektywy Powodziowej obejmuje: • zapewnienie wymiany istotnych informacji między państwami członkowskimi w celu weryfikacji oraz ewentualnej aktualizacji wstępnej oceny ryzyka powodziowego; • koordynacje weryfikacji oraz ewentualnej aktualizacji określonych obszarów o potencjalnym znaczącym ryzyku powodziowym; • zapewnienie wymiany informacji przy weryfikacji oraz ewentualnej aktualizacji MZP i MRP; • informacje na temat wdrażania znaczących pod względem strategicznym, transgranicznych działań z zakresu zarządzania ryzykiem powodziowym, w szczególności działań zawartych w międzynarodowym Planie zarządzania ryzykiem powodziowym dla MODO; • koordynacje weryfikacji oraz ewentualnej aktualizacji międzynarodowego Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla MODO. Natomiast wymiana informacji na temat istniejących systemów osłony przeciwpowodziowej i prognoz oraz ich dalszy rozwój zawiera: • analizę istniejących systemów gromadzenia, przetwarzania i przesyłania danych wykorzystywanych do oceny przebiegu powodzi; propozycje dotyczące modernizacji tych systemów; • propozycje dotyczące usprawnienia systemu osłony przeciwpowodziowej i prognoz poprzez rozwój oraz stosowanie narzędzi służących do opracowywania modeli opad- odpływ oraz sterowania odpływem. Ze strony polskiej w pracach MKOOpZ i jej grup roboczych uczestniczą przedstawiciele ministerstwa obsługującego ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej oraz przedstawiciele następujących instytucji: PGW WP, RZGW w Szczecinie, RZGW w Poznaniu, RZGW we Wrocławiu, RZGW w Gliwicach, IMGW-PIB, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, GIOŚ oraz WIOŚ w Szczecinie i Wrocławiu. Za koordynację prac MKOOpZ odpowiada jego Sekretariat, który ma swoją siedzibę we Wrocławiu. Umowy o współpracy w MODO Dla MODO zawarta została umowa obejmująca cały międzynarodowy OD Odry, gdzie wszystkie kraje nadbrzeżne współdziałają w zintegrowanym gospodarowaniu wodami oraz umowy dwustronne, obejmujące swym zasięgiem fragment OD położony wzdłuż wspólnej granicy państw stron. Umowy międzynarodowe dla całego OD są szczególnie pożądaną formą prawną współpracy, gwarantującą najlepsze rezultaty w osiąganiu celów zarówno ekologicznych, gospodarczych jak też społecznych. Umowy dwustronne pozwalają zaś na rozwój relacji dobrosąsiedzkich. Rzeczpospolita Polska jest także sygnatariuszem Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, sporządzonej w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. (Dz. U. z 2000 r. poz. 346).  MKOOpZ powołana została na mocy umowy podpisanej w dniu 11 kwietnia 1996 r. pomiędzy rządem Rzeczypospolitej Polskiej, rządem Republiki Czeskiej, rządem Republiki Federalnej Niemiec i Unią Europejską. W dniu 1 maja 2004 r. w wyniku przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej, umowa została zmieniona i Unia Europejska przestała być jej stroną. Współpraca polsko - niemiecka Podstawę prawną współpracy polsko - niemieckiej stanowi Umowa między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych, podpisana w Warszawie, w dniu 19 maja 1992 r. Jako strategiczny cel współpracy strony wskazały zagwarantowanie racjonalnego gospodarowania i ochrony wód granicznych oraz poprawy ich jakości, jak też zapewnienie zachowania ekosystemów lub ich restytuowanie. W ramach Komisji działa pięć Grup roboczych. W skład grup roboczych w zależności od zagadnień grupy wchodzą zwykle przedstawiciele RZGW, IMGW-PIB, PIOŚ i WIOŚ. Działalność każdej Grupy roboczej określona jest w odpowiednim mandacie, w którym sprecyzowano zakres obowiązków grupy. Współpraca polsko - czeska Podstawę prawną współpracy polsko - czeskiej stanowi Umowa między Rządem Rzeczpospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy na wodach granicznych w dziedzinie gospodarki wodnej, sporządzona w Pradze, dnia 20 kwietnia 2015 r. Swoim zasięgiem współpraca polsko - czeska obejmuje odcinek wodny granicy o łącznej długości 218 km, przebiegający na wielu ciekach, z których główne rzeki to Opawa, Odra, Olza. Platformę współpracy stanowi Polsko - Czeska Komisja ds. Wód Granicznych. Umowa stanowi obustronne zobowiązanie do współpracy w dziedzinie gospodarki wodnej na wodach granicznych. Podstawowym celem Umowy jest zapewnienie ochrony, wzajemne skoordynowanie i racjonalne użytkowanie wód granicznych oraz poprawa ich jakości, a także zachowanie i odnowa ekosystemów od wód zależnych, w tym ich różnorodności biologicznej. Ważnym celem jest również koordynacja wysiłków prowadzących do złagodzenia negatywnych skutków powodzi i suszy. W celu realizacji postanowień Umowy została powołana Polsko – Czeska Komisja ds. Wód Granicznych, w skład której wchodzi pięć grup roboczych. Każda z grup posiada dwóch kierowników, po jednym z każdego państwa. Ponadto, zgodnie z zapisami Dyrektywy Powodziowej w myśl zasady solidarności, PZRP ustanowione przez poszczególne państwa nie mogą obejmować środków, które poprzez swój zasięg i wpływ w znaczący sposób zwiększają ryzyko powodziowe w górę lub w dół biegu rzeki na terenie innych krajów w tym samym dorzeczu lub zlewni, chyba że środki te skoordynowano i zainteresowane państwa członkowskie znalazły wspólne rozwiązanie (art. 7 ust. 4). Założenia zasady solidarności rozwija art. 8 Dyrektywy Powodziowej mówiący m.in., że: • w przypadku międzynarodowego OD położonego w całości na terytorium Wspólnoty, państwa członkowskie zapewniają koordynację mającą na celu opracowanie jednego międzynarodowego PZRP lub zestawu PZRP skoordynowanych na poziomie międzynarodowego OD; • w przypadku międzynarodowego OD rozciągającego się poza terytorium Wspólnoty, państwa członkowskie dokładają starań zmierzających do opracowania jednego międzynarodowego PZRP lub zestawu PZRP skoordynowanych na poziomie międzynarodowego OD; • w przypadku stwierdzenia przez państwo członkowskie problemu, który wywiera wpływ na zarządzanie ryzykiem powodziowym jego wód i który nie może zostać rozwiązany  przez to państwo członkowskie, może ono zgłosić ten problem Komisji i każdemu innemu zainteresowanemu państwu członkowskiemu oraz sformułować zalecania dla jego rozwiązania. Zgodnie z przepisami ustawy — Prawo wodne dla OD, którego część znajduje się na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej, minister właściwy do spraw gospodarki wodnej podejmuje współpracę z właściwymi organami tych państw w celu przygotowania dla międzynarodowego OD jednego międzynarodowego planu zarządzania ryzykiem powodziowym albo zestawu PZRP skoordynowanych na poziomie międzynarodowego OD lub zapewnienia koordynacji w jak największym stopniu na poziomie międzynarodowego OD Planu zarządzania ryzykiem powodziowym obejmującego OD znajdujący się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach współpracy międzynarodowej strona polska poinformowała państwa ościenne o prowadzeniu Przeglądu i aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym. W celu zapewnienia koordynacji, komisjom międzynarodowym oraz właściwym ministrom przekazano projekt aktualizacji Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla części OD Odry leżącego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto poinformowano o trwających konsultacjach społecznych projektu aktualizacji Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla ww. OD. Zaznaczono przy tym, że poddawany konsultacjom społecznym projekt aktualizacji planu nie przewiduje realizacji działań, które w jakikolwiek sposób mogłyby niekorzystnie wpływać na obszary krajów graniczących z Rzeczpospolitą Polską.  KOORDYNACJA PRAC NAD AKTUALIZACJĄ PLANÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM Z INNYMI DOKUMENTAMI PLANISTYCZNYMI W ZAKRESIE GOSPODARKI WODNEJ 14.1.1. Koordynacja z II aktualizacją planów gospodarowania wodami Równolegle do aPZRP trwają prace nad opracowaniem IIaPGW na OD Odry. RDW stanowi podstawę systemu ochrony wód powierzchniowych a także podziemnych w Polsce oraz w Unii Europejskiej. Kraje członkowskie na mocy RDW zobligowane są do cyklicznego (co 6 lat) opracowania i aktualizacji PGW na obszarach dorzeczy. Celem planów jest dążenie do osiągnięcia lub utrzymania co najmniej dobrego stanu JCW i ekosystemów od nich zależnych, poprawy stanu zasobów wodnych, poprawy możliwości korzystania z wód, zmniejszenia presji antropogenicznych i ich wpływu na stan wód. PGW zawierają szereg informacji przyporządkowanych do jednostek planistycznych (JCW), jednakże w ramach prac aPZRP dla OD Odry w zakresie zapewnienia koordynacji i spójności główna uwaga skupiła się na aspektach związanych z: • osiągnięciem celów środowiskowych; • wskazaniem odstępstw od osiągnięcia celów środowiskowych; • wskazaniem wybranych jednostek planistycznych tworzących rejestr wykazów obszarów chronionych uwzględniający wykaz: obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, dla których utrzymanie lub poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie, JCW przeznaczonych do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, JCW przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych; • zestawem działań z uwzględnieniem sposobów osiągania ustanawianych celów środowiskowych. Dokument aPZRP dla OD Odry był koordynowany z przygotowaniem równolegle II aPGW poprzez analizę celów środowiskowych, zagrożeń oraz presji określonych w III cyklu planistycznym dla poszczególnych JCWP oraz przeprowadzenie oceny środowiskowej działań. Zgodnie z przepisami ustawy — Prawo wodne PGW ustalają działania zmierzające do poprawy lub utrzymania dobrego stanu wód na obszarach dorzeczy. W PGW określa się dwa typy działań: działania podstawowe oraz działania uzupełniające. Działania podstawowe są ukierunkowane na spełnienie minimalnych wymogów i obejmują: 1. działania umożliwiające wdrożenie przepisów dotyczących ochrony wód, w szczególności działania służące: • zaspokajaniu obecnych i przyszłych potrzeb wodnych w zakresie zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi; • ochronie siedlisk lub gatunków zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody; • kontroli zagrożeń wypadkami z udziałem substancji niebezpiecznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska;  • właściwemu wykorzystaniu osadów ściekowych; • zapobieganiu zanieczyszczeniu wód związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych; • zapewnieniu, żeby nie wystąpił znaczny wzrost stężeń substancji priorytetowych wykazujących tendencję do akumulowania się w osadach lub faunie i florze. 2. działania umożliwiające wdrożenie przepisów dotyczących ochrony wód związane z ocenami oddziaływania przedsięwzięć na środowisko oraz na obszar Natura 2000; 3. działania służące wdrożeniu zasady zwrotu kosztów usług wodnych uwzględniającej wkład wniesiony przez użytkowników wód oraz koszty środowiskowe i koszty zasobowe; 4. działania służące propagowaniu skutecznego i zrównoważonego korzystania z wody w celu niedopuszczenia do zagrożenia realizacji celów środowiskowych; 5. działania prewencyjne, ochronne i kontrolne, związane z ochroną wód przed zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł punktowych i obszarowych; 6. działania uniemożliwiające znaczny wzrost stężeń substancji priorytetowych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 114 ustawy — Prawo wodne, charakteryzujących się zdolnością do akumulacji, w osadach lub organizmach żywych; 7. działania podejmowane na rzecz optymalizowania zasad kształtowania zasobów wodnych i warunków korzystania z nich, w tym działania na rzecz kontroli poboru wody; 8. ograniczanie poboru wód powierzchniowych i wód podziemnych z uwzględnieniem potrzeby rejestrowania poboru wód powierzchniowych i wód podziemnych oraz rejestrowania ograniczeń poboru; 9. ograniczanie sztucznego zasilania wód podziemnych, które jest dopuszczalne tylko przy założeniu, że dokonywany w tym celu pobór wody powierzchniowej lub wody podziemnej nie zagrozi osiągnięciu celów środowiskowych ustalonych dla wód zasilanych lub zasilających; 10. działania służące eliminowaniu lub ograniczaniu zanieczyszczeń ze źródeł obszarowych, w tym stanowienie przepisów prawa powszechnie obowiązującego; 11. działania służące temu, aby znaczące oddziaływania na stan wód, nieobjęte działaniami wymienionymi w pkt 1–10, zostały poprzedzone przedsięwzięciami zapewniającymi utrzymanie warunków hydromorfologicznych JCW na takim poziomie, który umożliwi osiągnięcie wymaganego stanu ekologicznego lub dobrego potencjału ekologicznego, w przypadku sztucznych lub silnie zmienionych JCW, z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju; 12. niewprowadzanie zanieczyszczeń bezpośrednio do wód podziemnych, rozumiane jako wprowadzanie w inny sposób niż przez przesiąkanie przez glebę i podglebie, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w odrębnych przepisach, o ile nie zagrożą one osiągnięciu celów środowiskowych dla JCWPd; 13. działania służące eliminowaniu substancji priorytetowych z wód powierzchniowych oraz stopniowemu ograniczaniu innych zanieczyszczeń, jeżeli mogłyby one zagrozić osiągnięciu celów środowiskowych ustalonych dla tych wód; 14. działania zapobiegające uwalnianiu w znaczących ilościach substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego z instalacji technicznych, a także służące zapobieganiu lub łagodzeniu skutków zanieczyszczeń niedających się przewidzieć, w tym przez stosowanie systemów wczesnego ostrzegania, a w przypadku zaistnienia niedających się przewidzieć okoliczności niezbędne środki dla zredukowania zagrożeń dla ekosystemów wodnych. Należy również pamiętać, że realizacja działań podstawowych nie powinna powodować wzrostu zanieczyszczenia wód morskich, przyczyniać się bezpośrednio ani pośrednio do  wzrostu zanieczyszczenia śródlądowych wód powierzchniowych, chyba że byłoby to z korzyścią dla środowiska jako całości. Działania uzupełniające działania podstawowe są ukierunkowane w szczególności na osiągnięcie celów środowiskowych i mogą wskazywać: 1. środki prawne, administracyjne i ekonomiczne niezbędne do zapewnienia optymalnego wdrożenia przyjętych działań; 2. wynegocjowane porozumienia dotyczące korzystania ze środowiska; 3. działania na rzecz ograniczenia emisji; 4. zasady dobrej praktyki; 5. przywracanie i tworzenie terenów podmokłych; 6. działania służące efektywnemu korzystaniu z wody i ponownemu jej wykorzystaniu, przede wszystkim promowanie technologii polegających na efektywnym wykorzystaniu wody w przemyśle i oszczędzających wodę technik nawadniania; 7. przedsięwzięcia techniczne, badawcze, rozwojowe, demonstracyjne i edukacyjne. Cele środowiskowe w PGW określa się dla: • JCWP niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione; • sztucznych i silnie zmienionych JCWP; • JCWPd; • obszarów chronionych. W myśl art. 56 i 57 ustawy — Prawo wodne, celem środowiskowym dla JCWP: • „niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione jest ochrona oraz poprawa ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry stan ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego”; • „dla sztucznych i silnie zmienionych JCWP jest ochrona tych wód oraz poprawa ich potencjału ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego”. Zgodnie z ustawą — Prawo wodne ochronę przed powodzią prowadzi się w sposób zapewniający koordynację z działaniami służącymi osiągnięciu celów środowiskowych i ochronie wód, w związku z tym dla potrzeb PZRP przeprowadzono analizę środowiskową przedsięwzięć i wariantów działań, mającą bezpośrednie przełożenie na proces planowania i koordynacji opracowania aPGW. Kluczowym elementem w ramach koordynacji wdrażania Dyrektywy Powodziowej i RDW jest zachowanie spójności metodycznej i merytorycznej w opracowaniu analiz środowiskowych we wskazanych dokumentach planistycznych (aPZRP i II aPGW). Ponadto w ramach przeprowadzonych na potrzeby aPZRP analiz środowiskowych zapewniona została spójność z założeniami II aPGW poprzez uwzględnienie: • aktualizacji podziału terytorialnego JCW; • analizy identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych (analiza presji); • aktualizacji celów środowiskowych dla JCW oraz obszarów chronionych; • przeglądu i weryfikacji metodyk wyznaczania silnie zmienionych i sztucznych części wód powierzchniowych wraz ze wstępnym i ostatecznym wyznaczaniem.  Zgodnie z art. 66 ustawy — Prawo wodne dopuszczalne jest nieosiągnięcie dobrego stanu ekologicznego lub dobrego potencjału ekologicznego oraz niezapobieżenie pogorszeniu stanu ekologicznego lub potencjału ekologicznego, jeżeli jest ono skutkiem nowych zmian właściwości fizycznych JCWP lub niezapobieżenie pogorszeniu stanu ekologicznego JCWP ze stanu bardzo dobrego do dobrego lub niezapobieżenie pogorszeniu potencjału ekologicznego z maksymalnego do dobrego, jeżeli jest ono wynikiem nowych działań człowieka, zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju i niezbędnych dla rozwoju społeczeństwa. Zastosowanie takich odstępstw wymaga spełnienia wszystkich warunków, o których mowa w art. 68 ww. ustawy, w tym ujęcia tych działań w PGW lub ich kolejnych aktualizacjach. Dodatkowo muszą być spełnione wymagania, o których mowa w art. 4 ust. 8 i art. 4 ust. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej. Należy zatem zapewnić, że stosowanie to nie wyklucza lub nie przeszkadza w osiągnięciu celów Ramowej Dyrektywy Wodnej w innych częściach wód w tym samym OD i jest zgodne z prawodawstwem wspólnotowym dotyczącym ochrony środowiska. Należy podjąć kroki celem zapewnienia, że stosowanie nowych przepisów gwarantuje przynajmniej taki sam poziom bezpieczeństwa, jak istniejące prawodawstwo wspólnotowe. W trakcie trwania cyklu planistycznego zamierzenia inwestycyjne jednostek administrujących wodami analizowane mogą być pod kątem wpływu na JCWP na etapie postępowań w zakresie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub ocen wodnoprawnych. Jeżeli w procedurze oceny wodnoprawnej zgodnie z art. 432 ustawy — Prawo wodne wskazano, że planowana inwestycja lub działanie będzie wpływać negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych organ właściwy w sprawach ocen wodnoprawnych nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 w ww. ustawie, czyli konieczne jest wykazanie, że: • podejmowane są wszelkie działania, aby łagodzić skutki negatywnych oddziaływań na stan JCW; • przyczyny zmian i działań, o których mowa w art. 66 ustawy — Prawo wodne, są uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, a pozytywne efekty związane z ochroną zdrowia, utrzymaniem bezpieczeństwa oraz zrównoważonym rozwojem przeważają nad korzyściami dla społeczeństwa i środowiska związanymi z osiągnięciem celów środowiskowych, o których mowa w art. 55 ustawy — Prawo wodne, utraconymi w następstwie tych zmian i działań; • zakładane korzyści wynikające ze zmian i działań, o których mowa w pkt 1–3, nie mogą zostać osiągnięte przy zastosowaniu innych działań, znacząco korzystniejszych z punktu widzenia interesów środowiska, ze względu na negatywne uwarunkowania wykonalności technicznej lub nieproporcjonalnie wysokie koszty. Zgodnie z art. 434 ust. 1 ustawy — Prawo wodne, organ wyda ocenę wodnoprawną, jeżeli zostaną spełnione ww. warunki. Analizy dotyczące wskazania działań przeciwpowodziowych w ramach aPZRP, związanych z osiągnięciem przypisanych celów zarządzania ryzykiem powodziowym, skoncentrowano przede wszystkim na OP, tj. obszarach charakteryzujących się najwyższym poziomem zintegrowanego ryzyka powodziowego dla OD. W rezultacie działania przeciwpowodziowe zaplanowane w ramach aPZRP realizowane będą w głównej mierze w OP. W przypadku IIaPGW działania przeciwpowodziowe zaplanowano na obszarze całego dorzecza. W rezultacie część działań przeciwpowodziowych zaplanowanych do realizacji w II aPGW nie występuje w aPZRP. W związku z powyższym IIaPGW zawiera wykaz inwestycji oraz działań, które mogą spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu wód lub pogorszenie dobrego stanu wód pochodzących z poprzedniej aPGW oraz w wyniku wydanych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub ocen wodnoprawnych.  W IIaPGW wykaz inwestycji i działań, które mogą spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu wód lub pogorszenie dobrego stanu wód przedstawiony jest w załączniku nr 10. Wykaz ten ma funkcję sprawozdawczą ponieważ przedstawia informacje wynikające z decyzji administracyjnych (decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, oceny wodnoprawne) na temat działań i przedsięwzięć, dla których wydano (w okresie od daty przyjęcia aPGW do 21 grudnia 2020 r.) ostateczną decyzję potwierdzającą spełnienie warunków, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 ustawy — Prawo wodne. Ponadto uwzględnia on informacje o planowanych i realizowanych inwestycjach i działaniach, dla których w aPGW z 2016 r. potwierdzono warunki spełniania odstępstwa w trybie art. 4 ust. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej. W obecnym IIaPGW, w odniesieniu do ustalenia podstaw derogacji przyjęto zasadę przeniesienia analiz z poziomu strategicznego (aPZRP) na poziom procedur administracyjnych w sprawie indywidualnych przedsięwzięć (OOŚ). W ramach opracowania IIaPGW podstawy do derogacji bazowały przede wszystkim na wynikach postępowań w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz ocen wodnoprawnych. W IIaPGW na podstawie informacji od organów właściwych w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach/ocen wodnoprawnych lub innych właściwych organów, zidentyfikowano inwestycje, dla których stwierdzono konieczność zastosowania derogacji z art. 4 ust. 7 Ramowej Dyrektywy Wodnej. Te przedsięwzięcia zostały ujęte w załączniku nr 10 do IIaPGW. W ramach opracowywania dokumentów na potrzeby nowego cyklu planistycznego nie występuje przeniesienie ustaleń aPZRP do IIaPGW dla inwestycji dla których nie wydano decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach/ocen wodnoprawnych. Koordynacja z Ramową Dyrektywą Wodną, dyrektywą 2009/147/WE i Dyrektywą Siedliskową W celu oceny zgodności działań planowanych do realizacji w ramach aPZRP z Ramową Dyrektywą Wodną: 1. zidentyfikowano uwarunkowania środowiskowe związane z realizacją celów Ramowej Dyrektywy Wodnej na poziomie typów działań i działań; 2. zidentyfikowano oddziaływania na cele środowiskowe. Istotność oddziaływań działań planowanych do realizacji wynika z analizy oddziaływań typów przedsięwzięć w kontekście zidentyfikowanego stanu wód i celów środowiskowych, a także zapisanych odstępstw oraz celów wynikających z innych przepisów prawa wspólnotowego. Ocenę oddziaływania na obszary, siedliska i gatunki Natura 2000 na poziomie strategicznym opracowano z wykorzystaniem materiałów źródłowych, literatury, informacji zawartych w Standardowych Formularzach Danych oraz Planach Zadań Ochronnych. Ocena zgodności działań z dyrektywami 2009/147/WE i Dyrektywą Siedliskową została przeprowadzona przy uwzględnieniu: • celów oraz przedmiotu ochrony poszczególnych obszarów Natura 2000 pozostających w strefie potencjalnych wpływów grup działań; • czynników określających spójność i integralność tych obszarów Natura 2000; • najlepszej dostępnej wiedzy naukowej; • wiedzy i doświadczenia eksperckiego.  Zgodnie z Dyrektywą Siedliskową każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zarządzania obszarem Natura 2000, ale które może na niego w znaczący sposób oddziaływać, zarówno osobno, jak i w powiązaniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega ocenie pod kątem skutków dla danego obszaru z punktu widzenia celów ochrony obszaru, czyli tzw. ocenie habitatowej. Zgoda na realizację jest możliwa tylko po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na integralność danego obszaru. Jeśli, pomimo negatywnej oceny skutków dla danego obszaru oraz przy braku rozwiązań alternatywnych, plan lub przedsięwzięcie muszą zostać zrealizowane ze względu na konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym, konieczne jest podjęcie środków kompensujących umożliwiających zapewnienie ochrony spójności sieci Natura 2000. Jeżeli dany obszar obejmuje typ siedliska przyrodniczego o znaczeniu priorytetowym i/lub jest zasiedlony przez gatunek o znaczeniu priorytetowym, jedyne względy, na które można się powołać, to względy odnoszące się do zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa publicznego, korzystnych skutków o podstawowym znaczeniu dla środowiska albo względy odnoszące się do innych koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicznego. Analizę akceptowalności środowiskowej działań planowanych do realizacji w ramach aPZRP przeprowadzono dwustopniowo: • ocena wstępna prowadzona na etapie budowania wariantów planistycznych; • ocena właściwa na etapie prowadzenia analizy wielokryterialnej służącej wyborowi optymalnego wariantu planistycznego zawierającego działania redukujące ryzyko powodziowe w OP poddawanych analizom. Ocena wstępna W ramach wstępnej oceny: I. Każde działanie przypisano do jednego z typów przedsięwzięć wymienionych poniżej: • budowa zbiorników retencyjnych zakwalifikowana do typu przedsięwzięć „zbiorniki wodne”; • budowa suchych zbiorników przeciwpowodziowych; • budowa wałów przeciwpowodziowych; • przebudowa wałów przeciwpowodziowych i związanej z nimi infrastruktury (stacji pomp, śluz i przepustów wałowych) oraz budowa polderów; • bulwary i mury oporowe wraz z towarzyszącą infrastrukturą (np. śluzy); • regulacja rzek i potoków; • oczyszczanie i utrzymanie koryt rzecznych; • oczyszczanie i utrzymanie międzywala; • kanały ulgi; • sieć melioracyjna i drenaże wraz z powiązaną infrastrukturą (np. śluzami, przepompowniami); • renaturyzacja i rewitalizacja ekosystemów wodno-błotnych; • zalesianie; • wrota sztormowe i bramy przeciwpowodziowe; • obiekty zwiększające retencję na terenach zurbanizowanych; • infrastruktura techniczna przecinająca cieki; • inne.  II. W odniesieniu do każdego działania udzielono odpowiedzi na pytania sprawdzające: • Czy działanie może spowodować nieosiągnięcie dobrego stanu wód lub pogorszenie stanu wód? • Czy działania będące w konflikcie z celami środowiskowymi ustalonymi dla wód, których dotyczy działanie mają odpowiednie uzasadnienie, zgodnie z wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej, uwzględniające Zasady weryfikacji przesłanek z art. ust. Ramowej Dyrektywy Wodnej w odniesieniu do przedsięwzięć przeciwpowodziowych? • Czy działania wpływające na obszary siedliskowe lub inne formy ochrony przyrody mają zaproponowane działania kompensujące? Odpowiedzi na pytania sprawdzające pozwoliły na wstępną ocenę poszczególnych działań w zakresie możliwości spowodowania negatywnego oddziaływania na stan jakości wód lub funkcjonowanie obszarowych form ochrony przyrody. Ocena właściwa Ocena środowiskowa stanowiła jedno z kryteriów oceny efektywności wariantów planistycznych sformułowanych dla każdego z OP na etapie prowadzenia analizy wielokryterialnej. Zakres prowadzonej oceny środowiskowej obejmował dwa kryteria: • oddziaływanie na obszary chronione w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody oraz na krajowe i regionalne korytarze ekologiczne; • określenie możliwego oddziaływania na cele ochrony wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. I. Oddziaływanie na obszary chronione w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody oraz na krajowe i regionalne korytarze ekologiczne Celem przeprowadzonych analiz było określenie akceptowalności środowiskowej działań mających na celu redukcję ryzyka powodziowego w obrębie OP. Stopień akceptowalności środowiskowej określano uwzględniając: • relację przestrzenną miejsca realizacji działań w odniesieniu do lokalizacji obszarów objętych ochroną; • wpływu działania na integralność obszaru, jego łączność z innymi obszarami oraz przedmioty ochrony obszaru; przedmiotami ochrony obszaru chronionego objętymi analizami były: wpływ na utrzymanie wysokiego poziomu wód gruntowych, utrzymanie okresowych zalewów, utrzymanie gospodarki wodnej na stawach rybnych, utrzymanie / odtworzenie drożności cieku, utrzymanie naturalnego charakteru jeziora / koryta, brak dopływu zanieczyszczeń. Dokonano następującej waloryzacji obszarów chronionych: • park narodowy: ranga wysoka; • rezerwat przyrody/obszar Natura 2000: ranga wysoka; • park krajobrazowy: ranga średnia; • użytek ekologiczny: ranga średnia; • obszar chronionego krajobrazu: ranga niska; • zespół przyrodniczo-krajobrazowy: ranga niska. Podstawowym uwarunkowaniem, które brano pod uwagę było położenie planowanego przedsięwzięcia względem granic obszaru objętego ochroną. Ocena oddziaływania obejmowała analizę obszarów, na których dane działanie będzie realizowane, jak  i zlokalizowanych poza granicami inwestycji, jednak znajdujących się w zasięgu jej oddziaływania. Po ustaleniu relacji przestrzennej planowanych przedsięwzięć określano i definiowano najistotniejsze zasoby przyrodnicze obszaru oraz określano podstawowe warunki ich funkcjonowania. Kolejnym krokiem było określenie czynników oddziaływania właściwych dla każdego z analizowanych działań. Równocześnie przeanalizowano usytuowanie działań w stosunku do krajowych i regionalnych korytarzy ekologicznych. Pod uwagę brano zarówno korytarze, na których dana inwestycja się znajduje, jak również korytarze zlokalizowane poza granicami inwestycji, jednak mogące znaleźć się w zasięgu jej oddziaływania. Wpływ na korytarze ekologiczne analizowano w dwóch aspektach: • wpływu na warunki swobodnej migracji ssaków ziemno-wodnych (jako gatunki wskaźnikowe przyjęto wydrę Lutra lutra i bobra Castor fiber); • wpływu na warunki migracji dużych ssaków, ze szczególnym uwzględnieniem dużych ssaków drapieżnych (ryś Lynx lynx, wilk Canis lupus). Dokonano następującej waloryzacji korytarzy ekologicznych: • korytarz ekologiczny o randze krajowej/międzynarodowej: ranga wysoka; • korytarz ekologiczny o randze lokalnej: ranga średnia. W celu określenia oddziaływania na obszary chronione oraz krajowe i regionalne korytarze ekologiczne przyjęto następującą skalę ocen:  Przeprowadzona analiza pozwoliła na określenie możliwości wystąpienia konfliktów środowiskowych wynikających z realizacji działań planowanych w ramach aPZRP, wpływających na ograniczenie ryzyka powodziowego a celami ochrony obszarowych form ochrony przyrody oraz funkcjonowaniem korytarzy ekologicznych. II. Oddziaływanie na cele ochrony wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Analiza oddziaływania na cel ochrony wód w rozumieniu Ramowej Dyrektywy Wodnej obejmowała ocenę w zakresie parametrów biologicznych, hydromorfologicznych, drożności cieków. Analiza w zakresie parametrów biologicznych jakości wód dotyczyła fitobentosu, makrofitów, makrobezkręgowców oraz ichtiofauny. Drożność rzek dla ryb określono zgodnie z warunkami ustalonymi w warunkach korzystania z wód regionów wodnych. Dla potrzeb oceny wpływu działań na parametry hydromorfologiczne stanu wód zastosowano metodykę oceny wód płynących w oparciu o HIR. Wykorzystano wyniki oceny kameralnej HIR przeprowadzonej w ramach projektu „Przegląd i weryfikacja metodyk wyznaczania silnie zmienionych i sztucznych części wód powierzchniowych wraz ze wstępnym i ostatecznym wyznaczeniem”. Dla każdego działania określono rodzaj i zakres potencjalnych oddziaływań na poszczególne elementy stanu hydromorfologicznego rzek reprezentowane przez składowe wskaźnika HIR. Wpływ ten dotyczył zarówno parametrów przekształcenia hydromorfologii, jak i parametrów różnorodności hydromorfologicznej. Dobrano następujące kryteria oceny: geometria koryta, materiał budujący dno koryta (substrat), roślinność w korycie rzeki lub potoku, rumosz drzewny, erozja i depozycja, przepływ, wpływ zabudowy hydrotechnicznej na ciągłość rzeki lub potoku, charakter brzegów rzeki lub potoku i ich modyfikacje, typ roślinności nadbrzeżnej i roślinności terenów przyległych, obszar zalewowy oraz inne elementy oceny rzeki lub potoku, łączność koryta rzeki lub potoku z obszarem zalewowym oraz mobilność koryta. W celu określenia oddziaływania działań planowanych do realizacji w ramach aPZRP na Ramową Dyrektywę Wodną przyjęto następującą skalę:  III. Określenie stopnia akceptowalności środowiskowej Określenie stopnia akceptowalności środowiskowej stanowiło końcowy etap oceny środowiskowej. Stopień akceptowalności środowiskowej przedstawiono w skali trójstopniowej: K – korzystna środowiskowo Obszary wysokiej rangi: w związku z realizacją działań nie ma zagrożenia wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania, możliwe oddziaływania nieznaczące, które da się minimalizować lub zupełny brak negatywnych oddziaływań. Obszary średniej i niskiej rangi: w związku z realizacją działań nie ma zagrożenia wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary, możliwe wystąpienie oddziaływań umiarkowanych/nieznaczących, które da się minimalizować lub zupełny brak negatywnych oddziaływań. U – umiarkowanie korzystna środowiskowo Obszary wysokiej rangi: w związku z realizacją działań nie ma zagrożenia wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary, możliwe wystąpienie oddziaływań umiarkowanych. Obszary średniej i niskiej rangi: w związku z realizacją działań możliwe wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary. N – niekorzystna środowiskowo  Obszary wysokiej rangi: w związku z realizacją działań możliwe wystąpienie znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary. Dla działań w odniesieniu do których wyniki oceny wykazały możliwość wystąpienia prawdopodobnego, negatywnego oddziaływania na integralność obszaru Natura 2000, przeprowadzono analizę możliwych do realizacji wariantów alternatywnych. Dla działań, dla których nie określono rozwiązań alternatywnych, które równocześnie w świetle wymogów nadrzędnego interesu publicznego powinny być realizowane, wskazano rozwiązania kompensacyjne mające na celu zachowanie lub wzmocnienie spójności obszarów Natura 2000. Równocześnie wskazuje się, że potrzeba realizacji celów o randze nadrzędnego interesu publicznego, odnoszących się do zdrowia ludzkiego i bezpieczeństwa publicznego uznawana jest za ważniejszą dla społeczeństwa od spełnienia celów ochrony obszarów Natura 2000. Pozwala się na realizację planowanych działań nawet w przypadku zaistnienia znaczącego oddziaływania na cele ochrony obszarów Natura 2000. 14.2. KOORDYNACJA Z PLANEM PRZECIWDZIAŁANIA SKUTKOM SUSZY PPSS sporządza się na podstawie art. 183-185 ustawy — Prawo wodne. Zgodnie z art. 185 ust. 6 ustawy — Prawo wodne PPSS przyjęty został rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie przyjęcia Planu przeciwdziałania skutkom suszy (Dz. U. poz. 1615). Zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy — Prawo wodne plan przeciwdziałania skutkom suszy obejmuje: • analizę możliwości powiększenia dyspozycyjnych zasobów wodnych; • propozycje budowy lub przebudowy urządzeń wodnych; • propozycje niezbędnych zmian w zakresie korzystania z zasobów wodnych oraz zmian naturalnej i sztucznej retencji; • działania służące przeciwdziałaniu skutkom suszy. Cel główny dokumentu, jakim jest przeciwdziałanie skutkom suszy doprecyzowany jest przez cele szczegółowe: • skuteczne zarządzanie zasobami wodnymi dla zwiększenia dostępnych zasobów wodnych na obszarach dorzeczy; • zwiększanie retencji na obszarach dorzeczy; • edukacja i zarządzanie ryzykiem suszy; • formalizacja i zaplanowanie działań służących przeciwdziałaniu skutkom suszy. Najważniejszym elementem PPSS jest katalog działań, w którym znajdują się konkretne, mierzalne rozwiązania, które należy wdrożyć w celu ograniczenia skutków suszy. Poprzez ten zbiór optymalnych działań realizowane są cele szczegółowe PPSS, a dzięki nim cel główny. Istotnym jest, że PPSS nie stanowi planu inwestycyjnego, prezentuje jedynie propozycje budowy, przebudowy i remontu urządzeń wodnych. Załącznik nr 1 zawierający listę A stanowi wykaz inwestycji z Programu planowanych inwestycji w gospodarce wodnej PGW WP służących zwiększeniu retencji oraz wspierających przeciwdziałanie skutkom suszy. Załącznik nr 2 do PPSS zawierający listę B zawiera inwestycje związane ze zwiększeniem retencji korytowej w zlewniach na obszarach wiejskich. Załącznik nr 3 do PPSS stanowiący listę C zawiera inwestycje zgłoszone przez podmioty zewnętrzne (spoza PGW WP). PPSS jest zgodny z celami środowiskowymi, w zakresie dobrego stanu wód, o których jest mowa w Ramowej Dyrektywie Wodnej.  PPSS wraz z PGW oraz PZRP stanowić będzie program przyczyniający się do zintegrowanej ochrony wód i gospodarki wodami, mając na celu zapewnienie dobrej jakość oraz wystarczającej ilość wód służących wszystkim działom gospodarki narodowej oraz środowisku naturalnemu. W OD Odry ocenę możliwości korzystania z zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych w czasie suszy determinuje wskaźnik stanu nienaruszalnych zasobów wód powierzchniowych. Na OD Odry średni moduł odpływu jest niższy niż średni dla Polski i wynosi 7,7 l/s∙km. W czasie suszy hydrologicznej odpływ jednostkowy na OD Odry stanowi 38,1% średniego rocznego odpływu jednostkowego z obszaru tego dorzecza. W OD Odry udział terenów ekstremalnego i silnego zagrożenia suszą wynosi 71,45%. W PPSS zaplanowano wiele działań, które równocześnie mogą posiadać większy lub mniejszy wpływ na ograniczenie ryzyka powodziowego. Do działań realizujących obydwa ww. cele zaliczyć można budowę zbiorników retencyjnych oraz wykorzystanie retencji jeziornej. Podobną rolę pełnić mogą działania polegające na ochronie oraz odbudowie zdolności retencjonowania wód w dolinach i korytach rzecznych, a także w naturalnych zbiornikach wodnych poprzez ich renaturyzację oraz odtwarzanie naturalnych terenów zalewowych. Retencja dolin rzecznych może być również regulowana poprzez zastosowanie urządzeń piętrzących, działania obejmujące polderyzację dolin rzecznych, a także odtworzenie naturalnych siedlisk w obrębie dolin rzecznych posiadających zdolność retencjonowania wód. Do innych działań służących przeciwdziałaniu skutkom suszy, a równocześnie ograniczeniu ryzyka powodziowego można zaliczyć działania służące zwiększeniu retencji wodnej w obrębie mokradeł oraz torfowisk, działania ukierunkowane na zwiększenie lesistości w obrębie zlewni, a także rozwój systemów melioracji na terenach rolnych. Z udostępnionych w ramach konsultacji społecznych dokumentów wynika, że z całą pewnością szereg planowanych i proponowanych działań nietechnicznych będzie spójny dla PPSS i aPZRP. W przypadku dołączonej do dokumentu PPSS Listy zadań, część stanowi istotne inwestycje hydrotechniczne (w tym przeciwpowodziowe), część jest natomiast drobnymi inwestycjami, niezwiązanymi z ochroną przed powodzią. Na etapie analiz zweryfikowano i rozpatrzono proponowane listy inwestycji pod kątem możliwości i zasadności ich ujęcia w projektach aPZRP. W związku z tym w aPZRP uwzględniono działania wynikające z PPSS mające wpływ na ograniczenie ryzyka powodziowego, znajdujące się w: • załączniku nr 1 do PPSS – Lista zadań inwestycyjnych z Programu planowanych inwestycji w gospodarce wodnej PGW WP służących zwiększeniu retencji oraz wspierających przeciwdziałanie skutkom suszy – lista A; • załączniku nr 2 do PPSS – Lista zadań inwestycyjnych związanych ze zwiększeniem retencji korytowej w zlewniach na obszarach wiejskich – Lista B; • załączniku nr 3 do PPSS – Lista inwestycji zgłoszonych przez podmioty zewnętrzne (spoza PGW WP) – Lista C. Działania związane z retencją zaplanowane w PPSS po przeprowadzeniu analiz ich efektywności ekonomicznej i jednocześnie realizujące cel główny nr 1 aPZRP zostały wpisane do aPZRP bez przeprowadzania analizy wariantów.  14.3. KOORDYNACJA Z INNYMI DOKUMENTAMI PLANISTYCZNYMI W ramach opracowywania aPZRP dla OD Odry uwzględniono również wyniki realizacji następujących projektów: • Program przeciwdziałania niedoborowi wody (Program Rozwoju Retencji); • Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych; • Założenia do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016-2020 z perspektywą do roku 2030. Program przeciwdziałania niedoborowi wody (Program Rozwoju Retencji) Program przeciwdziałania niedoborom wody ma na celu przeciwdziałanie obserwowanemu deficytowi wody oraz zjawisku suszy, będących skutkiem zarówno zmian klimatu jak i zwiększającej się antropopresji. Urbanizacja oraz związany z nią wzrost uszczelnienia terenu przyczyniają się do zmniejszenia powierzchni retencyjnej zlewni. Równocześnie występowanie suszy przyczynia się do powstawania deficytów wody szczególnie w sektorze rolnictwa, a także występowaniem niżówek na rzekach. Skutki tych niekorzystnych zjawisk mogą być łagodzone poprzez zwiększanie pojemności retencyjnej zlewni rzek. Podejmowanie działań w zakresie retencji wodnej przyczyni się do zmniejszenia lub spowolnienia odpływu wód ze zlewni, stanowiąc równocześnie jeden ze sposobów przeciwdziałania powstawaniu powodzi lub ograniczania skali ich skutków. Istotne będzie podejmowanie działań w zakresie zmiany sposobu użytkowania terenu, obejmujących zadrzewianie oraz zalesianie terenów. Działania te przyczyniają się do zwiększenia infiltracji wody gruntu, a także powodują spowolnienie i zmniejszenie objętości spływu powierzchniowego – są to działania zaliczane do retencji krajobrazowej. Ważną rolę w ograniczaniu niedoborów wody odgrywa retencja wód powierzchniowych, realizowana poprzez budowę dużych zbiorników retencyjnych (o pojemności powyżej 5 mln m), tak zwaną małą retencję obejmującą budowę zbiorników retencyjnych o mniejszej pojemności, w tym stawów hodowlanych, a także mikroretencję obejmującą wykonywanie zbiorników wodnych o pojemności poniżej 0,1 mln m i powierzchni poniżej 1 ha, w tym oczek wodnych oraz podpiętrzeń cieków. Istotne znaczenie posiadają również działania z zakresu retencji wód opadowych, realizowane w miejscach powstawania opadów, w tym na terenach użytkowanych przez osoby prywatne. Opracowanie Programu przeciwdziałania niedoborowi wody przyczyni się do poprawy funkcjonowania gospodarki wodnej w kraju przyczyniając się równocześnie do ograniczenia ryzyka powodziowego jak i łagodzenia skutków zmian klimatu związanych z występowaniem suszy i niedoborów wody. Efektem realizacji Programu będą między innymi zwiększenie objętości wody retencjonowanej w obrębie zlewni, zwiększenie pojemności zbiorników małej retencji, zwiększenie powierzchni siedlisk hydrogenicznych, zwiększenie roli ekosystemów powiązanych z systemami retencjonowania wód, zwiększenie ilości działań związanych z retencjonowaniem wód, a także zmniejszenie ryzyka powodziowego, w tym wynikającego z występowania powodzi błyskawicznych na terenach silnie zurbanizowanych. Rząd przyjął w formie uchwały „Założenia do Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021-2027 z perspektywą do roku 2030”. W okresie 5 lipca – 26 lipca 2021 r. trwały konsultacje społeczne projektu „Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021-2027 z perspektywą do roku 2030”. Zamieszczony w „Założeniach do Programu ...” wykaz inwestycji, które zostaną zrealizowane do 2027 r., mających poprawić retencyjność  w Polsce (tożsama lista towarzyszy PPSS), został wykorzystany przy opracowaniu aPZRP do budowy listy wstępnej działań aPZRP. W toku dalszych analiz działania w zakresie uzgodnionym z każdym z RZGW zostały umieszczone na OLD aPZRP jako działania w szczególnym stopniu sprzyjające osiągnięciu celu głównego nr 1 aPZRP, tj. Zahamowaniu wzrostu ryzyka powodziowego. Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych „Krajowy Program Renaturyzacji Wód Powierzchniowych” został opracowany w lutym 2020 r. Opracowanie Programu stanowiło jedno z działań ujętych w aPGW. Realizacja Programu pozwoli na ocenę możliwości przeprowadzenia renaturyzacji cieków wodnych oraz identyfikację koniecznych do podjęcia działań, służących osiągnięciu tego celu. Renaturyzacja wód powierzchniowych ma na celu zwiększenie retencji naturalnej cieków poprzez przywracanie lub utrzymanie naturalnych ekosystemów. W ramach renaturyzacji wód powierzchniowych podejmowane będą działania wpływające na normalizację stosunków wodnych w obrębie zlewni, poprawę retencji dolinowej i korytowej, renaturyzację torfowisk i mokradeł, a także przywrócenie ciągłości oraz zwiększenie różnorodności hydromorfologicznej wód powierzchniowych. Efektem podejmowanych działań będzie nie tylko tworzenie miejsc atrakcyjnych dla ludności, ograniczenie kosztów prac utrzymaniowych, ale także zmniejszenie stopnia ryzyka powodziowego. Ograniczenie ryzyka powodziowego osiągnięte zostanie w wyniku przywrócenia naturalnej retencji korytowej cieków, czego skutkiem będzie zmniejszenie możliwych wezbrań wody. W ramach prac nad aPZRP przeanalizowano wyniki Programu i uwzględniono, w uzgodnieniu z poszczególnymi RZGW, wytyczne w nim przedstawione. Założenia do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016- 2020 z perspektywą do roku 2030 Założenia do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016-2020 z perspektywą do roku 2030 zostały przyjęte przez Rząd w formie uchwały nr 79 Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 2016 r. w sprawie przyjęcia „Założeń do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016–2020 z perspektywą do roku 2030” (M.P. poz. 711) i określają priorytetowe kierunki rozwoju dróg wodnych na terenie Polski. Dokument wskazuje cztery priorytetowe kierunki działań w zakresie Odrzańskiej Drogi Wodnej, Drogi wodnej rzeki Wisły, Połączenia Odra – Wisła – Zalew Wiślany i Warszawa – Brześć – rozbudowa dróg wodnych E-70 i E-40 oraz Rozwoju partnerstwa i współpracy na rzecz śródlądowych dróg wodnych. Działania mające na celu rozwój transportu śródlądowego w obszarze Polski posiadają znaczenie również w kontekście przeciwdziałania i łagodzenia skutków powodzi. W ramach prac nad aPZRP przeanalizowano zapisy dokumentu oraz w uzasadnionych przypadkach uwzględniono, w uzgodnieniu z poszczególnymi RZGW, działania zawarte w omawianym dokumencie podczas formułowania listy działań aPZRP. Ponadto w aPZRP uwzględniono potrzebę koordynacji realizacji działań przeciwpowodziowych z następującymi dokumentami dotyczącymi rozwoju infrastruktury: • PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – zamierzenia inwestycyjne na lata 2021-2030 z perspektywą do 2040 roku; • Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku - Infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.; • Rządowy Program wsparcia zadań zarządców infrastruktury kolejowej, w tym w zakresie utrzymania i remontów, do 2023 roku;  • Program uzupełniania lokalnej i regionalnej infrastruktury kolejowej – KOLEJ+ do 2028 roku; • Plan zamierzeń państwa oraz priorytetów inwestycyjnych związanych z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego – w perspektywie obejmującej Strategię Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku. • Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap I. 2020–2023”. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – zamierzenia inwestycyjne na lata 2021-2030 z perspektywą do 2040 roku Dokument zawiera zestawienie zamierzeń inwestycyjnych PKP Polskie Linie kolejowe S.A., przewidywanych do realizacji w latach 2021-2030, z perspektywa do 2040 roku. Zestawienie określa listy planowanych działań w podziale na projekty ponadregionalne (126 projektów), projekty związane z inwestycją CPK Sp. z o. o. (19 projektów), projekty multilokalizacyjne (39 projektów), projekty regionalne (200 projektów). W ramach prac nad PZRP przyjęto ustalenie, że na etapie planowania, projektowania i realizacji działań przeciwpowodziowych uwzględniona zostanie zasada ograniczania ingerencji w infrastrukturę kolejową i z uwzględnieniem planów inwestycyjnych dotyczących infrastruktury kolejowej. Działania ograniczające poziom ryzyka powodziowego będą uzgadniane na poszczególnych etapach ich przygotowania z PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku - Infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Dokument stanowi ramy finansowe oraz warunki realizacji inwestycji kolejowych przewidzianych do wykonania do roku 2023. Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku - Infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. stanowi odpowiedź na wyzwania wynikające z przyjęcia przez Polskę oraz Unię Europejską celów związanych z rozwojem infrastruktury kolejowej, a co z tym jest związane – zapewnienia możliwości zrównoważonego rozwoju gospodarczego. W celu zapewniania koordynacji realizacji działań planowanych w ramach Krajowego Programu Kolejowego do 2023 roku - Infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z działaniami planowanymi do realizacji w ramach aPZRP ustalono, że planowanie oraz realizacja działań przeciwpowodziowych uwzględniać będzie zasadę minimalizacji ingerencji w infrastrukturę kolejową. Działania ograniczające ryzyko powodziowe będą podlegały uzgodnieniom na wszystkich etapach ich przygotowania z PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Rządowy Program wsparcia zadań zarządców infrastruktury kolejowej, w tym w zakresie utrzymania i remontów, do 2023 roku Celem Programu jest zwiększenie efektywności realizowanych działań utrzymaniowo-remontowych dotyczących istniejącej infrastruktury kolejowej. W ramach Programu zdefiniowane zostały cele i priorytety wsparcia finansowego zarządców infrastruktury, ramy finansowe i prawne Umów zawieranych w okresie obowiązywania Planu. Ponadto określone zostały wysokości środków, jakie w poszczególnych latach będą przeznaczane na działania w zakresie utrzymania, remontów i ochrony infrastruktury kolejowej, a także działalności zarządcy infrastruktury, która nie może być finansowana z opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Koordynacja realizacji ustaleń ww. dokumentu z aPZRP, wskazuje na potrzebę uwzględnienia dla planowanych, projektowanych i realizowanych działań związanych z ochroną przeciwpowodziową zasady ograniczania ingerencji w infrastrukturę kolejową, a także uwzględniania planów inwestycyjnych rozwoju infrastruktury kolejowej. W tym celu działania ograniczające poziom ryzyka powodziowego będą uzgadniane na poszczególnych etapach ich przygotowania z PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.  Program uzupełniania lokalnej i regionalnej infrastruktury kolejowej – KOLEJ+ do 2028 roku Celem realizacji Programu jest wyeliminowanie wykluczenia komunikacyjnego regionów dzięki uzupełnieniu istniejącej sieci połączeń. Program obejmuje głównie rozwój sieci komunikacji międzywojewódzkiej i dotyczy głownie miejscowości o liczbie mieszkańców powyżej 10 tys., nieposiadających dostępu do kolei towarowej lub pasażerskiej. W celu zapewnienia koordynacji realizacji ustaleń ww. dokumentu z aPZRP, działania przeciwpowodziowe będą na etapach planowania, projektowania oraz realizacji uwzględniać zasadę ograniczenia ingerencji w infrastrukturę kolejową, a także uwzględniać będą plany inwestycyjne dotyczące infrastruktury kolejowej. Działania ograniczające poziom ryzyka powodziowego będą uzgadniane na poszczególnych etapach ich przygotowania z PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Plan zamierzeń państwa oraz priorytetów inwestycyjnych związanych z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego – w perspektywie obejmującej Strategię Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku Plan obejmuje infrastrukturalne projekty transportowe realizujące założenia Programu inwestycyjnego CPK. Etap I. 2020–2023, co jest bezpośrednio i funkcjonalnie związane z budową CPK. Przedsięwzięcia te wpisują się jednocześnie w ciągi, ujęte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 2021 r. w sprawie wykazu Inwestycji Towarzyszących w zakresie Centralnego Portu Komunikacyjnego (Dz. U. poz. 225). Zasadniczym celem Planu zamierzeń państwa oraz priorytetów inwestycyjnych związanych z budową CPK – w perspektywie obejmującej Strategię Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku nie jest ostateczne i precyzyjne przesądzenie o harmonogramie realizacji inwestycji transportowych związanych z budową CPK, podobnie jak nie jest tym celem precyzyjne określenie wysokości niezbędnych nakładów, lecz podjęcie przez Radę Ministrów rozstrzygnięcia w zakresie priorytetów inwestycyjnych wśród projektów składających się na Program inwestycyjny CPK. Etap I. 2020 – 2023). Jest to zatem dokument planistyczny, ukierunkowany na usprawnienie synchronizacji prac wszystkich podmiotów odpowiedzialnych za wdrożenie przedsięwzięć na różnych etapach ich przygotowania i realizacji. W efekcie Plan ułatwi zachowanie m.in. komplementarności parametrów (dzięki uwzględnieniu zależności pomiędzy poszczególnymi projektami) i terminów realizacji. Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap I. 2020‒2023 Dokument ustanawia ramy finansowe i warunki realizacji zamierzeń Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie CPK. Podsumowanie W ramach prac nad aPZRP zostały przeanalizowane zapisy ww. dokumentów pod względem: • określenia spójności z celami zarządzania ryzykiem powodziowym; • analizy listy działań technicznych i nietechnicznych służących ochronie przeciwpowodziowej, które zostały ujęte w dokumentach dotyczących przeciwdziałaniu skutkom suszy, renaturyzacji wód powierzchniowych czy retencji; • możliwości zaproponowania działań organizacyjnych związanych z wdrożeniem instrumentów prawnych; • potrzeby uwzględniania podczas realizacji inwestycji przeciwpowodziowych działań zasady minimalizacji ingerencji w infrastrukturę liniową, przy uwzględnieniu planów rozbudowy infrastruktury; • pozyskania danych o regionach wodnych i obszarach dorzeczy.  Zakres podjętych działań pozwoli na zachowanie spójności zapisów oraz sposobu analizy zagadnień dla omówionych wyżej dokumentów strategicznych i projektowych.  UWZGLĘDNIENIE ZMIAN KLIMATU W OPRACOWANIU AKTUALIZACJI PLANÓW ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 15.1. ZMIANA KLIMATU W POLSCE I JEJ WPŁYW NA ZAGROŻENIE POWODZIOWE W ostatnich dziesięcioleciach zaobserwowano na całym świecie, również w Polsce, wyraźną zmianę klimatu. Efekt cieplarniany staje się coraz silniejszy wskutek globalnego wzrostu spalania energetycznych surowców kopalnych – węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego. Od dwóch i pół wieku zachodzi wzrost stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze, bezdyskusyjnie spowodowany działaniami człowieka. Atmosferyczne stężenie dwutlenku węgla jest obecnie wyższe niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich 2 milionów lat (IPCC, 2021). W efekcie antropogenicznego ocieplenia, każde z ostatnich czterech dziesięcioleci było kolejno coraz cieplejsze niż którakolwiek wcześniejsza dekada od 1850 r. Średnia globalna temperatura powierzchni w okresie od 2011 do 2020 r. była wyższa o 1,09°C (IPCC, 2021) niż w okresie 1850–1900, przy czym wzrost temperatury nad lądami (1,59°C) okazał się wyższy niż nad oceanami (0,88°C). Jednak znaczne są wahania temperatury między latami, związane z fazą cyklu oscylacji południowej (ang. El Niño Southern Oscillation) systemu ocean-atmosfera. Tempo ocieplenia globalnego przekracza obecnie 0.2C na dziesięciolecie. Globalny średni poziom morza podnosi się obecnie o ok. 5 mm rocznie i to tempo wzrostu przyspiesza. Od 1900 r. poziom morza wzrósł szybciej niż w jakimkolwiek innym stuleciu w ciągu co najmniej ostatnich 3000 lat. W ostatnich dziesięcioleciach ekstrema ciepła (w tym fale upałów) spowszedniały i stały się bardziej intensywne, natomiast ekstrema chłodu (w tym fale zimna) stały się rzadsze i mniej dotkliwe. Wystąpienie ekstremalnych upałów, zaobserwowane w różnych miejscach świata w ostatnich dekadach, byłoby bardzo mało prawdopodobne, gdyby nie wpływ człowieka na system klimatyczny. Zmieniają się charakterystyki przestrzennej i czasowej zmienności opadów atmosferycznych. Częstotliwość i intensywność ulewnych deszczy wzrosła od lat 1950-tych nad większością obszarów lądów. Mechanizm tego wzrostu odpowiada fizycznemu prawu Clausiusa-Clapeyrona, które stanowi, że w cieplejszej atmosferze może zmieścić się więcej pary wodnej, co zwiększa potencjał intensywnych opadów. Również w Polsce obserwuje się wzrost amplitudy oraz częstotliwości występowania intensywnych opadów, wzrost średniej intensywności opadów w dniach z opadami, a także zmiany rozkładu sezonowego opadów. Maleje w Polsce stosunek sumy opadów w półroczu ciepłym do sumy opadów w półroczu zimowym. Rośnie suma opadów zimowych, przy czym coraz częściej obserwujemy deszcz, a rzadziej śnieg. Bezśnieżne zimy występują częściej, zmniejsza się liczba dni z pokrywą śnieżną, a pierwszy śnieg spada później. Powodzie w Polsce mogą być spowodowane różnymi czynnikami, w tym intensywnymi i/lub długotrwałymi opadami, lub nagłym ociepleniem powodującym szybkie topnienie śniegu wiosną, czy zimą. Istotna jest też wysoka wilgotność gleby. W ocieplającym się klimacie obserwuje się w Polsce mniej zjawisk związanych z niskimi temperaturami (zamarzanie rzek, pochód kry i śryżu) oraz mniej powodzi zatorowych i roztopowych. Na zmianę wskaźników wysokich przepływów rzecznych wpływa oprócz zmiany klimatu również szereg czynników pozaklimatycznych: zmiana użytkowania terenu i pokrycia terenu – urbanizacja i postępujące uszczelnienie powierzchni, a także regulacja rzek. Powodzie rzeczne generowane w południowej części Polski, w obszarach dorzeczy Górnej Odry i Wisły, mogą powodować propagację wielkiej wody wielkimi rzekami, aż do ich ujścia.  Powodzie rzeczne mogą wystąpić kilkakrotnie w ciągu jednego roku (np. było tak w roku 2010). Piniewski i in. (2018) przeprowadzili detekcję trendów w szeregach czasowych QMAX w Polsce, ilustrując skomplikowany charakter zmian. Stwierdzili, że w obserwowanych danych dominuje trend spadkowy, a wzrosty zaobserwowano tylko w 21% stacji. Venegas-Cordero i in. (2022) zbadali charakterystyki wskaźników QMAX i szczyt ponad progiem (ang. Peak over Threshold). W północnowschodniej części Polski wykryli w szeregach czasowych tych wskaźników trend malejący, podczas gdy w częściach południowej Polski, a w szczególności w zlewni Górnej Wisły – trend rosnący. Zaobserwowali również zmiany czasu wystąpienia wysokich przepływów (przyspieszenie w południowej Polsce i opóźnienie na północnym wschodzie i północnym zachodzie). Jednak wyniki w znacznej mierze zależą od przedziału czasowego, dla którego dostępne są dane obserwacyjne poddawane analizie. W pracy Venegas-Cordero i in. (2022) analizowany był większy zbiór 146 stacji z danymi obserwacyjnymi dla krótszego szeregu czasowego, 1981-2019, a także mniejszy zbiór 58 stacji dla dłuższego szeregu czasowego, 1956-2019. Zmienność wysokich przepływów rzecznych w Polsce może mieć związek z fazą tzw. oscylacji północnoatlantyckiej (ang. North Atlantic oscillation). Wielki wpływ na długoletnie tendencje mają pojedyncze zjawiska ekstremalne. W Polsce ostatnia wielka powódź rzeczna wystąpiła w roku 2010, podczas gdy w Niemczech w ostatnim dziesięcioleciu wystąpiły dwie katastrofalne powodzie, w roku 2013 i 2021. W lipcu roku 2021, ogromna powódź nawiedziła nie tylko Niemcy, ale też Belgię i Holandię. W samych Niemczech stwierdzono 184 ofiar śmiertelnych powodzi (najwięcej od niemal 60 lat). Straty materialne oszacowano na poziomie ponad 30 miliardów Euro. Straty ubezpieczone sięgają ok. 7 miliardów Euro, w tym ok. 6,5 miliardów Euro stanowią straty w budynkach, a ok. 0, 5 miliarda Euro - straty związane z pojazdami. Projekcje klimatyczne dla Polski wskazują na stopniowe ocieplenie w każdym przyszłym horyzoncie czasowym w obecnym stuleciu. Projekcje zmian zależą od scenariusza emisji gazów cieplarnianych i zastosowanego modelu klimatycznego. Mezghani i in. (2017) oszacowali, że przy założeniu scenariusza RCP4.5 (gdzie RCP oznacza reprezentatywną ścieżkę koncentracji), roczna średnia temperatura będzie w Polsce stale wzrastać, osiągając 2C ocieplenia w latach 2071-2100, ale przy założeniu scenariusza RCP 8.5, do okresu 2071-2100 ocieplenie może osiągnąć prawie 4C. Prognozowane zmiany temperatury sezonowej są dla zimy wyższe w porównaniu z innymi porami roku. Modelowe prognozy klimatyczne wskazują na przyszły wzrost średnich rocznych opadów dla Polski, choć nastąpią zmiany rozkładu czasowego opadów. Zmaleje stosunek sumy opadów w półroczu ciepłym do sumy opadów w półroczu zimowym. Według projekcji, opady wzrosną najbardziej zimą (z rosnącym udziałem deszczu i malejącym udziałem śniegu), podczas gdy wiosną i jesienią opady będą rosły w mniejszym stopniu. Modelowe projekcje opadów letnich nie zgadzają się nawet co do znaku zmian (tzn. czy będzie mniej czy więcej opadów), nie mówiąc już o wielkości zmian. Oczekuje się, że zmiana klimatu nasili zagrożenie powodziowe ze względu na zwiększoną intensywność i objętość opadów. Jednak wyższe opady spowodowane silnym ociepleniem niekoniecznie oznaczają, że nastąpi odpowiedni wzrost wilgotności gleby w sezonie wegetacyjnym, a więc polskie rolnictwo, które jest w dużej mierze zasilane deszczem, może być coraz bardziej narażone na ryzyko suszy w przyszłości. Dla miesięcy letnich projekcje nie pokazują silnego wzrostu opadów, co w połączeniu ze zwiększoną  ewapotranspiracją potencjalną może spowodować, że poziom wilgotności gleby będzie obniżony. W porównaniu z okresem 1850–1900, średnia globalna temperatura powierzchni w okresie 2081–2100 będzie – według projekcji – wyższa o 1,0-1,8°C w scenariuszu bardzo niskich emisji gazów cieplarnianych (SSP1-1.9), o 2,1-3,5°C w scenariuszu pośrednim (SSP2-4.5), oraz o 3,3-5,7°C w scenariuszu bardzo wysokich emisji gazów (SSP5-8.5). Ostatni epizod, podczas którego globalna temperatura powierzchni Ziemi utrzymywała się na poziomie 2,5°C lub więcej ponad tą z okresu 1850–1900, miał miejsce ponad 3 miliony lat temu. Wykorzystując dostępne w ramach projektu KLIMADA 2.0 scenariusze zmian klimatu dla Polski, w OD Odry, w latach 2041–2050, w porównaniu do dekady 2011–2021, dla scenariusza RCP 4.5, prognozuje się − wzrost rocznej sumy opadów w północno-zachodniej części OD (RW Dolnej Odry) oraz w środkowej części dorzecza (zachodnia część RW Noteci i północno- zachodnia część RW Warty), − spadek sumy opadów w pozostałej części OD (RW Środkowej Odry, RW Górnej Odry oraz RW Noteci, RW Warty), − niewielki wzrost liczby dni z opadem dziennym powyżej 20mm prognozowany jest w południowej części OD (RW Górnej Odry), − spadek liczby dni z opadem dziennym powyżej 20mm w pozostałej części OD (RW Środkowej Odry, RW Górnej Odry, RW Dolnej Odry, RW Warty, RW Noteci), − średnia liczba dni bezopadowych (mogących przyczyniać się do występowania suszy i niedoborów wody) pozostanie bez znaczących zmian w północnej części OD (RW Dolnej Odry i północne część RW Noteci i RW Warty), natomiast wzrośnie w części centralnej (RW Środkowej Odry, RW Warty) i południowej (RW Górnej Wisły, RW Środkowej Odry), − warto tez zwrócić uwagę na wskaźnik intensywności opadu, którego wzrost prognozowany jest w południowo-wschodniej i południowej części OD – obszarze górskim i podgórskim (RW Górnej Odry, RW Środkowej Odry). Jednak zasadniczym wyzwaniem stojącym przed Polską w zakresie uwzględniania zmian klimatu w planowaniu zarządzania ryzykiem powodziowym jest brak projekcji o wystarczająco wysokiej pewności, dotyczących zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego na przyszłość. Istnieje szereg artykułów naukowych publikowanych w poważnych czasopismach akademickich oferujących takie projekcje dla kontynentu europejskiego, w tym Polski. Jednak wyniki przedstawione przez różnych autorów istotnie się różnią, zob. Kundzewicz i in. (2017). Zasadniczym wyzwaniem stojącym przed Polską w zakresie uwzględniania zmian klimatu w planowaniu zarządzania ryzykiem powodziowym jest brak projekcji o wystarczająco wysokiej pewności, dotyczących zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego na przyszłość. Istnieje szereg artykułów naukowych publikowanych w poważnych czasopismach akademickich oferujących takie projekcje dla kontynentu europejskiego, w tym Polski. Jednak wyniki przedstawione przez różnych autorów istotnie się różnią, zob. Kundzewicz i in. (2017). Istnienie znacznych różnic między różnymi projekcjami zagrożenia powodziowego w Polsce (i szerzej, w Europie) ma potencjalne konsekwencje dla redukcji ryzyka powodziowego i adaptacji do zmiany klimatu. Rozbieżność w prognozach zagrożenia powodziowego budzi ostrożność, zwłaszcza wśród decydentów odpowiedzialnych za zarządzanie zasobami wodnymi, zarządzanie ryzykiem powodziowym oraz adaptację do zmian klimatu w różnych skalach – od krajowej, regionalnej do lokalnej. Chociaż można porównywać projekcje zagrożenia powodziowego i wyjaśniać różnice (Kundzewicz i in., 2017), nie wydaje się możliwe jednoznaczne określenie, które badania wielkoskalowe można uznać za najbardziej wiarygodne w konkretnych krajach Europy, a w szczególności w Polsce.  Bardziej ogólne omówienie pojęcia niepewności wpływu zmian klimatu na zasoby wodne, obejmujące niepewność w projekcjach zagrożenia powodziowego, przedstawili Kundzewicz i in. (2018). 15.2. ZASTOSOWANE METODY PLANOWANIA W ZARZĄDZANIU RYZYKIEM POWODZIOWYM UWZGLĘDNIAJĄCE ZMIANY KLIMATU Przewidywane zmiany klimatu i wynikające z nich zmiany zagrożenia powodziowego uwzględniono na etapie: • ustalania rozkładu przestrzennego ryzyka powodziowego w OD – wyznaczania OP; • ewaluacji i doboru działań redukujących ryzyko powodziowe z zastosowaniem preferencji dla działań adaptacyjnych; • analiz kosztów i korzyści oraz analiz wielokryterialnych uwzględniających wzrost strat powodziowych wynikających ze zmian klimatu; • priorytetyzacji działań. W analizie przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego, przy identyfikacji OP, uwzględniono nie tylko stan aktualny ryzyka powodziowego, ale również zmiany perspektywiczne wynikające ze zmian antropopresji i zmian klimatu. Przy określaniu tendencji zmian ryzyka powodziowego wykorzystano dwa wskaźniki umożliwiające określenie wpływu zmian klimatu na występowanie powodzi: • zmiana procentowa przepływu wysokiego Q90 w latach 2021-2050 (tzw. bliska przyszłość) dla scenariusza RCP 4,5; • zmiana procentowa przepływu wysokiego Q90 w latach 2021-2050 (tzw. bliska przyszłość) dla scenariusza RCP 8,5. Wskaźniki te określono dla wszystkich PJA stosowanych w analizie przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego. Do ich określenia wykorzystano przede wszystkim dane projektu CHASE-PL Ocena konsekwencji zmian klimatu dla wybranych sektorów w Polsce (Norweski Mechanizm Finansowy 2009-2014, nr POL-NOR/200799/90/2014); dla rzek Przymorza, w przypadku których nie dysponowano ww. danymi, wykorzystano wartości wynikające z analizy trendu wielkości maksymalnych rocznych przepływów. Wszystkie ww. dane odpowiadały danym wykorzystanym w aWORP. Dla OD Odry zauważa się znaczne zróżnicowanie zmienności przestrzennej przewidywanych zmian przepływu wysokiego – w przypadku wskaźnika dla scenariusza RCP 4,5 mieści się ono w zakresie -68÷58%, natomiast w przypadku wskaźnika dla scenariusza RCP 8,5 w zakresie -1÷97%. Najwyższy wzrost przepływów przewidywany jest dla rzek nizinnych. Podkreślić należy, że identyfikacja OP miała na celu wskazanie obszarów charakteryzujących się najwyższym poziomem zintegrowanego ryzyka powodziowego – dla obszarów tych, na dalszych etapach opracowywania aPZRP/PZRP, zostały wskazane działania związane z osiągnięciem przypisanych celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Uwzględnienie wpływu zmian klimatu na występowanie powodzi pozwoliło więc na ukierunkowanie działań również pod kątem potencjalnych zmian przepływów wysokich w perspektywie czasu 2021-2050. Przy analizie ww. przewidywanych zmian procentowych przepływu wysokiego na uwadze trzeba mieć niepewność projekcji zmian klimatu, w tym również w odniesieniu do ich potencjalnego wpływu na zasoby wodne. Przyjmuje się, że niepewność w ustaleniach co  do przyszłych skutków zmian klimatu dotyczy w szczególności zjawisk ekstremalnych, m.in. powodzi (Kundzewicz i in. 2017). Zmiany klimatu zostały także uwzględnione w analizach ekonomicznych, tj. w analizie kosztów i korzyści oraz w analizie wielokryterialnej. Ujęcie zmian klimatu w obu tych etapach analiz ekonomicznych było odmienne. W analizach kosztów i korzyści, zmiany zagrożenia powodziowego wynikające ze zmian klimatu zostały uwzględnione poprzez przyrost strat w wariancie zerowym, służący do kalkulacji unikniętych strat dzięki realizacji planowanych działań. Przyrost ten m.in. obejmuje przyrost strat z powodu zmian klimatu. Kwota przyrostu strat jest iloczynem kwoty strat z okresu bazowego mnożonej przez czynniki wzrostu, tym samym w okresie analizy występuje coraz wyższa wartość strat z roku na rok. W odniesieniu do przyrostu strat z powodu zmian klimatu zastosowano podejście do przyrostu strat przeciwpowodziowych, spójne z podejściem, jakie jest stosowane w raportach KE. Zmiany klimatu zostały również ujęte na etapie analiz wielokryterialnych. Aspekt zmian klimatu uwzględniono w ramach ocen wariantów zidentyfikowanych w OP w świetle m.in. kryterium pn. Znaczenie dla realizacji strategii adaptacji do zmian klimatu. Zgodnie z metodyką projektu aPZRP, w II cyklu PZRP do analiz wielokryterialnych została zastosowana metoda AHP podobnie zresztą jak w I cyklu planistycznym. Przeprowadzona została ocena wariantów w świetle ośmiu kryteriów porównawczych. Analiza porównawcza spełniania danego kryterium przez analizowane warianty parami wykonywana była osobno dla każdego kryterium, czyli dokonano porównania parami wariantów rozwiązania problemu w OP w świetle każdego z kryteriów osobno. Znaczenie dla realizacji strategii adaptacji do zmian klimatu to kryterium jakościowe, czyli takie, które nie może być określone np. przez koszt w PLN, liczbę sztuk, obszar, kilometry, jednostki czasu itp., natomiast może zostać ocenione w postaci przypisywanej przez ekspertów oceny, określającej stopień realizacji celu przez dany wariant pod kątem danego kryterium. W przypadku miar jakościowych zastosowano system stopniowej skali oceny za pomocą nadawania punktacji w skali 1-9, bowiem ocena ekspercka jest konieczna w stosunku do kryteriów, których nie można wyrazić w ujęciu ilościowym. Wagi kryteriów zostały określone na potrzeby projektu aPZRP z uwzględnieniem włączenia osób ze strony PGW WP w proces ustalenia wag, aby w miarę możliwości zobiektywizować przypisanie wag kryteriom. Kryterium pn. Znaczenie dla realizacji strategii adaptacji do zmian klimatu otrzymało uśrednioną na podstawie ankiet wagę, zastosowaną w analizie wielokryterialnej, na poziomie 8,38%. Ponadto, w kwestii doboru działań redukujących ryzyko powodziowe zastosowana została preferencja dla działań adaptacyjnych. Zwracano uwagę na elastyczność działań, co stanowi bardzo istotną cechę, w kontekście możliwej niepewności potencjalnego zagrożenia powodziowego oraz zmian jego skali wynikającej np. ze zmian klimatu oraz możliwych antropogenicznych zmian zagospodarowania terenu w obrębie zlewni.  WYKAZ TYTUŁÓW AKTÓW PRAWNYCH Dyrektywy i konwencje Unii Europejskiej 1. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko 2. Dyrektywa Siedliskowa 3. dyrektywa Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi 4. Ramowa Dyrektywa Wodna 5. Dyrektywa 2001/42/WE 6. Dyrektywa INSPIRE 7. Dyrektywa Powodziowa 8. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa 9. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) 10. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylająca dyrektywę Rady 96/82/WE 11. konwencja o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych z dnia 17 marca 1992 r. Uchwały, ustawy i rozporządzenia krajowe 1. uchwała nr 92 Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przyjęcia "Założeń do Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021-2027 z perspektywą do roku 2030”, (M.P. poz. 941) 2. uchwała nr 151/2019 Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie ustanowienia Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej + do 2028 roku 3. ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym 4. ustawa z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej 5. ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa 6. ustawa z dnia 27 marca 2003 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 7. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody 8. ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym 9. ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko 10. ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie 11. ustawa z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej  12. ustawa — Prawo wodne 13. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie 14. rozporządzanie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla OD Odry 15. rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich 16. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury 17. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie przyjęcia Planu przeciwdziałania skutkom suszy  LITERATURA 1. Adaptation to Climate Change in the Alpine Space – AdaptAlp Klagenfurt, Nußdorf, Juni 2011; 2. Analiza obecnego systemu zarządzania ochrony przeciwpowodziowej na potrzeby opracowania panów zarządzania ryzykiem powodziowym dla obszarów dorzeczy i regionów wodnych, 2013. KZGW, Warszawa (Etap I, 2012); 3. Best practices on flood prevention, protection and mitigation, Water Directors meeting, Athens, June 2003; 4. Błachuta J. i in., 2010: Ocena potrzeb i priorytetów udrożnienia ciągłości morfologicznej rzek w kontekście osiągnięcia dobrego stanu i potencjału części wód w Polsce. KZGW, Warszawa; 5. Bojarski A., Jeleński J., Jelonek M., Litewka T., Wyżga B., Zalewski J., 2005: Zasady dobrej praktyki w utrzymaniu rzek i potoków górskich. Ministerstwo Środowiska Dep. Zasobów Wodnych, Warszawa 2005; 6. Brouwer R., van Ek R., 2004, Integrated ecological, economic and social impact assessment of alternative flood control policies in the Netherlands, Ecological Economics 50, str.1-21; 7. COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT Fitness Check Evaluation of the Water Framework Directive and the Floods Directive, Grudzień 2019; 8. COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT European Overview - Flood Risk Management Plans Accompanying the document REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL on the implementation of the Water Framework Directive (2000/60/EC) and the Floods Directive (2007/60/EC) Second River Basin Management Plans First Flood Risk Management Plans, Luty 2019; 9. Common Implementation Strategy for the Water Framework Directive (2000/60/EC) Guidance Document No. 22 Updated Guidance on Implementing the Geographical Information System (GIS) Elements of the EU Water policy 2009, (2000/60/WE), 2009; 10. Consolidation of outcomes of WG F Thematic Workshops, 8th version – Final, 2015; 11. Concept paper on reporting and compliance checking for the Floods Directive (2007/60/WE) – 30 listopada 2009; 12. Downarowicz O., Krause J., Sikorski M., Stachowski W., 2000: Zastosowanie metody AHP do oceny i sterowania poziomem bezpieczeństwa złożonego obiektu technicznego, Politechnika Gdańska, Wydział Zarządzania i Ekonomii, Zakład Ergonomii i Eksploatacji Systemów Technicznych; 13. Informator PSH, Główne Zbiorniki Wód Podziemnych w Polsce, PIG, redakcja naukowa J. Mikołajków, A. Sadurski, Warszawa 2017; 14. IPCC, 2021: Summary for Policymakers. In: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [V. Masson-Delmotte, P. Zhai, A. Pirani, S. L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M. I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T. K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu and B. Zhou (red.)]. Cambridge University Press. W druku. Tłumaczenie polskie: Podsumowanie dla Decydentów. W: Zmiana klimatu 2021: Fizyczne podstawy naukowe. Wkład I Grupy Roboczej do Szóstego Raportu Oceny Międzyrządowego Zespołu ds. Zmiany Klimatu. https://informacje.pan.pl/images/2021/Raport_IPCC_2021_11_04_T%C5%81UMACZ ENIE_FINAL.pdf; 15. Kondracki J., Geografia regionalna Polski, Warszawa, 2009;  16. Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku - Infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.; 17. Krajowy program renaturyzacji wód powierzchniowych, 2020; 18. Kundzewicz Z.W., Hov Ø., Piniewski M., Krysanova V., Benestad R.E., Otto I.M., 2017: Niepewność zmian klimatu i ich konsekwencji w Z.W., Hov Ø., Okruszko T. Zmiany klimatu i ich wpływ na wybrane sektory w Polsce, Poznań 2017; 19. Kundzewicz, Z.W., Krysanova, V., Dankers, R., Hirabayashi, Y., Kanae, S., Hattermann, F.F., Huang, S., Milly, P.C.D., Stoffel, M., Driessen, P.P.J., Matczak, P., Quevauviller, P., Schellnhuber, H.-J., 2017: Differences in flood hazard projections in Europe - their causes and consequences for decision making. Hydrological Sciences Journal. 62(1), 1- 14, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02626667.2016.1241398; 20. Kundzewicz, Z.W., Krysanova, V., Benestad, R.E., Hov, Ø., Piniewski, M., Otto, I.M., 2018: Uncertainty in climate change impacts on water resources. Environmental Science & Policy 79: 1-8. http://dx.doi.org/10.1016/j.envsci.2017.10.008; 21. Mezghani, A., Dobler, A., Haugen, J.E., Benestad, R.E., Parding, K.M., Piniewski, M., Kardel, I., Kundzewicz, Z.W., 2017: CHASE-PL Climate Projection dataset over Poland - bias adjustment of EURO-CORDEX simulations. Earth System Science Data 9(2), 905- 925. https://doi.org/10.5194/essd-9-905-2017; 22. Miejskie plany adaptacji do zmian klimatu - opracowanie w ramach projektu „Opracowanie planów adaptacji do zmian klimatu w miastach powyżej 100 tys. Mieszkańców”, 2017-2019; 23. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 marca 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 24. Piniewski, M., Marcinkowski, P. Kundzewicz, Z.W., 2018: Trend detection in river flow indices in Poland. Acta Geophysica 66(3): 347-360. https://doi.org/10.1007/s11600- 018-0116-3; 25. Plan zamierzeń państwa oraz priorytetów inwestycyjnych związanych z budową Centralnego Portu Komunikacyjnego – w perspektywie obejmującej Strategię Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku; 26. Państwowa służba do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących, 2021, Raport o stanie bezpieczeństwa budowli piętrzących wodę w Polsce według stanu na dzień 31.12.2020 r., Katowice; 27. Projekt drugiej aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry, wersja podlegająca konsultacjom społecznym w 2021 r.; 28. Projekt CHASE-PL Ocena konsekwencji zmian klimatu dla wybranych sektorów w Polsce realizowany w ramach programu Polsko-Norweska Współpraca Badawcza, prowadzonego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR); 29. Projekt Programu przeciwdziałania niedoborowi wody, wersja podlegająca konsultacjom społecznym w 2021 r.; 30. Program inwestycyjny Centralny Port Komunikacyjny. Etap I. 2020–2023; 31. Program Planowanych Inwestycji w Gospodarce Wodnej PGW WP; 32. Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027; 33. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. – zamierzenia inwestycyjne na lata 2021-2030 z perspektywą do 2040 roku, Warszawa 2021; 34. Podręcznik oceny wód płynących w oparciu o hydromorfologiczny indeks rzeczny, Inspekcja Monitoringu Środowiska, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, 2017r.;  35. Podręcznik dobrych praktyk renaturyzacji wód powierzchniowych, opracowany w ramach projektu pn. Opracowanie krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych”, Kraków, kwiecień 2020; 36. Przegląd i aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych, Projekt, 2021; 37. Przegląd realizacji Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla OD Odry w I cyklu planistycznym, Zamawiający: PGW WP – KZGW, Wykonawca: Arcadis Sp. z o.o., Sweco, IMGW-PIB, PGW WP, Warszawa 2021; 38. Przegląd i weryfikacja metodyk wyznaczania silnie zmienionych i sztucznych części wód powierzchniowych wraz ze wstępnym i ostatecznym wyznaczeniem. Ostateczna metodyka wyznaczania silnie zmienionych i sztucznych części wód powierzchniowych wraz z koncepcją określania potencjału ekologicznego. Grela J. (red.), Biedroń I., Boroń A., Gąsior M., Gebler D., Godyń I., Grzebinoga M., Grześkowiak A., Jusik S., Kokoszka R., Krawczyk D., Krzymiński W., Madej P., Mazur A., Olszar M., Pawlaczyk P., Pietruczuk K., Prus P., Stępień M., Wybraniec K., Żak J. Kraków, maj 2019 r.; 39. Raport z wykonania przeglądu i aktualizacji map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego, Zamawiający: PGW WP – KZGW, Wykonawca: IMGW-PIB, Arcadis Sp. z o.o., Warszawa 2020; 40. Raport dotyczący metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu PZRP, Podręcznik, 2016; 41. Raport KE z 2020 r.: Dottori F, Mentaschi L, Bianchi A, Alfieri L and Feyen L, Adapting to rising river flood risk in the EU under climate change, EUR 29955 EN, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 2020, ISBN 978-92-76-12946-2, doi:10.2760/14505; 42. Raport z Przeglądu i aktualizacji Wstępnej oceny ryzyka powodziowego, Zamawiający: PGW WP – KZGW, Wykonawca: Sweco Consulting Sp. z o.o., IMGW-PIB, Warszawa 2018; 43. Renaturyzacja wód. Podręcznik dobrych praktyk renaturyzacji wód powierzchniowych. Podręcznik opracowany w ramach przedsięwzięcia „Opracowanie krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych”, na zamówienie PGW WP - KZGW w Warszawie; Kraków, kwiecień 2020 r. Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030, Warszawa, październik 2013; 44. Rządowy Program wsparcia zadań zarządców infrastruktury kolejowej, w tym w zakresie utrzymania i remontów, do 2023; 45. Wdrożenie instrumentów wspierających realizację działań PZRP, Zamawiający: PGW WP, Wykonawca: WIND-HYDRO Grzegorz Łukasiewicz, Kancelaria Radców Prawnych CIC Pikor, Behnke, Dmoch, Fryzowski Sp.p., Warszawa, 2020; 46. Założenia do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016-2020 z perspektywą do roku 2030. Program wieloletni, czerwiec 2016; 47. Założenia do Programu przeciwdziałania niedoborowi wody na lata 2021-2027 z perspektywą do roku 2030, wrzesień 2019.  WYKAZ TABEL Tabela 1. Wskaźniki oceny potencjalnych negatywnych skutków powodzi stosowane w analizie przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego ............................ 17 Tabela 2. Wskaźniki oceny zmian perspektywicznych ryzyka powodziowego stosowane w analizie przestrzennego rozkładu ryzyka powodziowego ............. 18 Tabela 3. Skala poziomów ryzyka powodziowego .................................................... 18 Tabela 4. Sumaryczne wartości wskaźników uwzględnianych w ocenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi w drugim cyklu planistycznym w układzie regionów wodnych – powodzie rzeczne o mechanizmie naturalnego wezbrania dla scenariusza wystąpienia powodzi Q1% ................................... 20 Tabela 5. Sumaryczne wartości wskaźników uwzględnianych w ocenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi w drugim cyklu planistycznym w układzie regionów wodnych – powodzie rzeczne powstałe w wyniku całkowitego zniszczenia wałów przeciwpowodziowych.................................................... 20 Tabela 6. Podsumowanie oceny ryzyka w układzie regionów wodnych – powodzie rzeczne o mechanizmie naturalnego wezbrania ........................................... 21 Tabela 7. Podsumowanie oceny ryzyka w układzie regionów wodnych – powodzie rzeczne powstałe w wyniku całkowitego zniszczenia wałów przeciwpowodziowych ............................................................................. 22 Tabela 8. Tendencja zmian ryzyka powodziowego w układzie regionów wodnych uwzględniających przewidywane zmiany klimatu – powodzie rzeczne o mechanizmie naturalnego wezbrania ......................................................... 23 Tabela 9. Tendencja zmian ryzyka powodziowego w układzie regionów wodnych uwzględniających przewidywane zmiany klimatu – powodzie rzeczne powstałe w wyniku całkowitego zniszczenia wałów przeciwpowodziowych ....... 23 Tabela 10. Lista obszarów problemowych związanych z zagrożeniem powodziowym od strony rzek ........................................................................................ 25 Tabela 11. Zidentyfikowane obszary problemowe związane z zagrożeniem powodziowym od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych (II cykl planistyczny) ......................................................................................... 41 Tabela 12. Cele szczegółowe I cyklu planistycznego PZRP oraz cele aPZRP ................. 49 Tabela 13. Porównanie typów działań z I i II cyklu .................................................. 52 Tabela 14. Opis typów działań aPZRP .................................................................... 58 Tabela 15. Zestawienie rodzajów działań określonych zgodnie z art. 165 ust. 1 ustawy ‒ Prawo wodne ....................................................................................... 65 Tabela 16. Zestawienie katalogu działań zgodnie z wytycznymi raportowania do Komisji Europejskiej ................................................................................ 65 Tabela 17. Katalog typów działań w aPZRP wraz z działaniami z art. 165 ust. 1 ustawy Prawo wodne oraz typem działań Komisji europejskiej – zagrożenie od strony rzek ...................................................................................................... 66 Tabela 18. Zasada priorytetyzacji typów działań ..................................................... 69 Tabela 19. Wyniki oceny priorytetyzacji typów działań aPZRP dla regionów wodnych na obszarze dorzecza Odry ...................................................................... 69  Tabela 20. Wskaźniki produktu PA służące do pomiaru efektu realizacji działań ........... 72 Tabela 21. Wskaźniki rezultatu RA służące do pomiaru efektu realizacji działań ........... 73 Tabela 22. Katalog typów działań wraz ze wskaźnikami efektów ich realizacji i oceną wpływu na cele Ramowej Dyrektywy Wodnej .............................................. 75 Tabela 23. Katalog typów działań w aPZRP wraz z priorytetami typów działań dla obszaru dorzecza Odry - zagrożenie od strony morza i morskich wód wewnętrznych ........................................................................................ 82 Tabela 24. Lista działań PZRP dla dorzecza Odry ..................................................... 92 Tabela 25. Wskaźniki produktu PA służące do monitoringu postępów w realizacji działań w aPZRP wraz z wartościami docelowymi dla obszaru dorzecza Odry . 167 Tabela 26. Wskaźniki rezultatu RA służące do monitoringu postępu w realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w aPZRP wraz z obliczonymi wartościami docelowymi ........................................................................ 169 Tabela 27. Działania dodane po konsultacjach społecznych na Ostateczną Listę Działań dla obszaru dorzecza Odry .......................................................... 187 Tabela 28. Działania usunięte po konsultacjach społecznych z ostatecznej listy działań dla obszaru dorzecza Odry ..................................................................... 188 Tabela 29. Działania usunięte z aPZRP w wyniku konsultacji społecznych w ramach strategicznej oceny oddziaływania na środowisko w obszarze dorzecza Odry . 200  WYKAZ RYSUNKÓW Rysunek 1. Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi na obszarze dorzecza Odry wyznaczone w I cyklu planistycznym (źródło: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie przyjęcia Planu zarządzania ryzykiem powodziowym dla OD Odry) ...................................... 12 Rysunek 2. Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi na obszarze dorzecza Odry wyznaczone w II cyklu planistycznym ................................................ 13 Rysunek 3. Rzeki lub odcinki rzek, dla których opracowano MZP i MRP w I i II cyklu na obszarze dorzecza Odry ...................................................................... 15 Rysunek 4. Lokalizacja obszarów problemowych (tzw. hot-spotów) w pierwszym cyklu planistycznym (źródło: https://isok.gov.pl/hydroportal.html) ................ 39 Rysunek 5. Lokalizacja obszarów problemowych związanych z zagrożeniem powodziowym od strony rzek (II cykl planistyczny) ..................................... 40 Rysunek 6. Algorytm tworzenia ostatecznej listy działań aPZRP ................................. 83 Rysunek 7. Schemat wyboru działań redukujących ryzyko powodziowe w obszarach/miejscach problemowych i rekomendowanych do realizacji w aPZRP ................................................................................................... 85 Rysunek 8. Liczba uczestników wszystkich spotkań konsultacyjnych w obszarach dorzeczy ............................................................................................. 173 Rysunek 9. Mapa 31 spotkań konsultacyjnych dla wszystkich obszarów dorzeczy, w tym 3 wspólne spotkania z IIaPGW ......................................................... 174 Rysunek 10. Mapa spotkań konsultacyjnych aPZRP w obszarze dorzecza Odry .......... 176 Rysunek 11. Liczba uczestników spotkań konsultacyjnych aPZRP w obszarze dorzecza Odry ................................................................................................... 177 Rysunek 12. Formy składania uwag i wniosków podczas konsultacji społecznych aPZRP dla obszaru dorzecza Odry ........................................................... 178 Rysunek 13. Sposób rozpatrzenia uwag i wniosków dla obszaru dorzecza Odry ......... 178 Rysunek 14. Podział i liczba podmiotów składających uwagi i wnioski dla obszaru dorzecza Odry w ramach konsultacji społecznych aPZRP ............................. 179 Rysunek 15. Liczba uczestników konferencji ogólnokrajowych Stop Powodzi ............. 182 Rysunek 16. Miejsca i terminy lokalnych konferencji prasowych aPZRP w obszarze dorzecza Odry ...................................................................................... 185  WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW Załącznik nr 1 – Raport dotyczący metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu PZRP - Podręcznik Załącznik nr 2 – Wizualizacje kartograficzne map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego  Załącznik nr 1 do PZRP Raport dotyczący metod i sposobu przeprowadzenia monitoringu PZRP - Podręcznik  Spis treści 1. Wprowadzenie .................................................................................. 247 2. Działania ochrony przeciwpowodziowej przewidzianej w aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym ................ 248 3. Sposób wyznaczania wskaźników PA i RA ........................................ 250 4. Ocena postępu w realizacji działań aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................................... 256 4.1 Sposób przeprowadzenia ewaluacji postępów realizacji działań................................................ 256 4.2 Sposób przeprowadzenia ewaluacji osiągnięcia celów ............................................................... 257 4.3 Otwarty katalog przyczyn nieosiągnięcia celów ......................................................................... 265 5. Monitoring i ocena osiągnięcia celów środowiskowych w realizacji aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym ......................................................................................................... 266 5.1 Metodyka .................................................................................................................................... 266 5.2 Monitoring i ocena realizacji celu środowiskowego „Ochrona zdrowia i bezpieczeństwa ludzi” ........................................................................................................................................... 267 5.3 Monitoring i ocena realizacji celu środowiskowego „ochrona różnorodności biologicznej”................................................................................................................................ 268 5.4 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Wspieranie celów środowiskowych dla jednolitych części wód” ......................................................................................................... 272 5.5 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Zmniejszenie wrażliwości na zmiany klimatu i inne przyszłe wyzwania” .................................................................................. 273 5.6 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Ochrona powierzchni ziemi, w tym gleb” ............................................................................................................................................ 273 5.7 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Ochrona, a jeśli to możliwe, poprawa warunków krajobrazowych” ........................................................................................ 274 5.8 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Ochrona dziedzictwa kulturowego” .................................................................................................................................................... 274 5.9 Monitoring i ocena realizacji Celu środowiskowego „Cele gospodarcze i ochrona dóbr materialnych o dużej wartości” .................................................................................................. 275 6. Nadzór postępu w realizacji aktualizacji planu zarządzania ryzykiem powodziowym ................................................................... 276 Wykaz tabel .................................................................................................... 277  1. WPROWADZENIE Zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy — Prawo Wodne plany zarządzania ryzykiem powodziowym przygotowują PGW WP w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu w zakresie infrastruktury transportowej, z właściwymi wojewodami oraz po zasięgnięciu opinii marszałków województw. Natomiast KZGW przygotowuje projekty planów zarządzania ryzykiem powodziowym i ich aktualizacje (art. 240 ust. 2 pkt 7 ustawy — Prawo wodne). PZRP podlegają przeglądowi, co 6 lat oraz w razie potrzeby aktualizacji (zgodnie z art. 173 ust. 19 ustawy — Prawo wodne). Informację o gospodarowaniu wodami dotyczącą realizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym co 2 lata składa Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej (art. 353 ust. 2 pkt 6 ustawy — Prawo wodne). Monitoring realizacji aPZRP dotyczy postępów w realizacji poszczególnych działań i zgodności z założonym harmonogramem rzeczowo-finansowym. Ewaluacja realizacji aPZRP dotyczy natomiast oceny postępów (skuteczności) w realizacji ustanowionych celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Postęp realizacji aPZRP będzie monitorowany zgodnie z artykułem 14 i 15 Dyrektywy Powodziowej oraz rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich. W tym celu KE przygotowała elektroniczne narzędzie do raportowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym dla wszystkich krajów członkowskich, natomiast minister właściwy do spraw gospodarki wodnej określił zakres informacji, określonych w ustawie — Prawo wodne jakie podmioty zobowiązane są przedkładać co roku. System zarządzania ryzykiem powodziowym to planowanie, wdrażanie i monitorowanie celów i działań mających na celu ograniczenie zagrożenia oraz minimalizację ryzyka powodziowego w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju. Monitoring to jeden z etapów programowania systemu, który powinien pełnić kluczową rolę w procesie zarządzania ryzykiem powodziowym. W praktyce monitorowanie celów i działań to etap, w którym napotykane są liczne problemy, przede wszystkim przez trudności w formułowaniu, generowaniu oraz pozyskiwaniu wskaźników monitoringu. Poniższa propozycja sposobu przeprowadzenia monitoringu realizacji działań i celów określonych w aPZRP opracowana została z uwzględnieniem zidentyfikowanych problemów w prowadzeniu monitoringu PZRP, wynikających z oceny jakości i kompletności danych i informacji oraz oceny adekwatności zastosowanych w ocenie wskaźników PA i RA.  2. DZIAŁANIA OCHRONY PRZECIWPOWODZIOWEJ PRZEWIDZIANEJ W AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM Zgodnie z Dyrektywą Powodziową, celem zarządzania ryzykiem powodziowym jest ograniczenie potencjalnych negatywnych skutków powodzi dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. W świetle tak sformułowanego celu z dyrektywy, w procesie aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym zachowano 3 cele główne, tj.: zahamowanie wzrostu ryzyka powodziowego, obniżenie istniejącego ryzyka powodziowego oraz poprawa systemu zarządzania ryzykiem powodziowym. Osiągnięcie ww. celów w obszarze wszystkich dorzeczy powinno zostać zapewnione poprzez właściwe zarządzanie ryzykiem powodziowym, podjęcie działań nietechnicznych zmniejszających wrażliwość obszarów szczególnego zagrożenia powodzią oraz działań organizacyjnych i prawnych wzmacniających wszystkie elementy systemu zarządzania ryzykiem powodziowym. Do działań tych będą należały przede wszystkim: • w pierwszej kolejności typy działań związane z zwiększaniem retencji i spowalnianiem spływu wód opadowych (jako takie, które nie tylko wpływają na redukcję ryzyka powodziowego, ale także mają wpływ na ograniczenie niekorzystnych skutków związanych z niedoborem wody), • w drugiej kolejności wymieniono działania nietechniczne, których celem jest kształtowanie warunków prawnych pozwalających na racjonalne zagospodarowanie obszarów zagrożonych powodzią i redukcję podatności ludzi i obiektów tam znajdujących się, • następne działania to działania nietechniczne edukacyjne oraz informacyjno- promocyjne oraz wszystkie działania nietechniczne wzmacniające system zarządzania ryzykiem powodziowym. Przedstawione w aktualizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym działania techniczne powodują redukcję ryzyka powodziowego wyrażonego w postaci wskaźnika AAD, szacowaną wielkość redukcji AAD dla poszczególnych regionów wodnych przedstawiono w poniższej Tabeli 1. W tabeli przedstawiono również wskaźniki efektywności ekonomicznej, które wskazują na racjonalność działań przyjętych w aPZRP.   3. SPOSÓB WYZNACZANIA WSKAŹNIKÓW PA I RA W poniższej Tabeli 2 zestawiono wskaźniki PA używanych w celu monitorowania postępów w realizacji działań aPZRP i pokazano sposób ich wyznaczania.   W Tabeli 3 zestawiono wskaźniki RA używane w celu monitorowania postępów w realizacji celów I cyklu PZRP oraz sposób ich obliczania.     4. OCENA POSTĘPU W REALIZACJI DZIAŁAŃ AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 4.1 SPOSÓB PRZEPROWADZENIA EWALUACJI POSTĘPÓW REALIZACJI DZIAŁAŃ Proces monitorowania postępów realizacji aPZRP w obszarach dorzeczy odbywa się w trybie przewidzianym przez rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich. Analiza postępów w realizacji działań aPZRP na OD Odry przeprowadzona zostanie z wykorzystaniem obliczonych: • bezwzględnych wartości wskaźników PA; • względnych (procentowych) wartości wskaźników realizacji działań. Analiza zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich działań zrealizowanych i działań w trakcie realizacji (podjętych w analizowanym cyklu planistycznym i wymagających ich zakończenia w ramach kolejnego cyklu planistycznego). W Tabeli 4 zestawiono wskaźniki PA używane w celu monitorowania postępów w realizacji aPZRP wraz z informacją o wartościach docelowych wskaźników.  4.2 SPOSÓB PRZEPROWADZENIA EWALUACJI OSIĄGNIĘCIA CELÓW Analiza ewaluacji postępów realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w aPZRP dla obszarów dorzeczy, przeprowadzona zostanie z wykorzystaniem obliczonych: • bezwzględnych wartości wskaźników RA; • względnych (procentowych) wartości wskaźników RA zrealizowanych działań. W Tabeli 5 zestawiono wskaźniki RA, używane w celu monitorowania postępów w realizacji celów II cyklu PZRP wraz z obliczonymi wartościami docelowymi.  W celu pokazania postępu w realizacji celów głównych i celów szczegółowych, zaproponowano matrycę, w której poszczególnym celom szczegółowym przypisano odpowiednie wskaźniki RA mierzące dany cel szczegółowy. Przygotowując listę działań realizujących cele zarządzania ryzykiem powodziowym założono, że działania te będą w całości realizowane przez podmioty za nie odpowiedzialne. Ponieważ ocena postępów w realizacji celów głównych i szczegółowych przy zastosowaniu wskaźników RA jest możliwa tylko w odniesieniu do części celów, zaproponowano również wybrane wskaźniki PA przedstawione w Tabeli 6.        4.3 OTWARTY KATALOG PRZYCZYN NIEOSIĄGNIĘCIA CELÓW System monitoringu stanu realizacji działań przyjętych w aPZRP ma na celu ocenę osiągnięcia przyjętych celów zarządzania ryzykiem powodziowym w wyznaczonym terminie oraz wskazanie ewentualnych przyczyn opóźnienia w realizacji działań a tym samym zidentyfikowanie przyczyn nieosiągnięcia celów, a także zaplanowanie działań zaradczych w kolejnym cyklu planistycznym. Przyczyny nieosiągnięcia celów mogą być różne. Do najczęstszych będą należeć: • przyczyny organizacyjne, tj. o trudności w uzyskaniu niezbędnych decyzji administracyjnych potrzebnych do realizacji projektu; o trudności w uzyskaniu zgody na wejście w teren dla transportu materiału do budowy, przedłużające się wykupy nieruchomości; o protesty społeczne odnośnie realizowania inwestycji wg projektowanego wariantu; o zmiany w zakresie zadania m.in. wynikłe z przeprowadzonych dodatkowych modelowań; • przyczyny prawne: o np. uchylenie pozwolenia wodnoprawnego; o przedłużające się procedury w związku z uzyskaniem decyzji zwalniającej z zakazów określonych w art. 176 ust. 1 ustawy — Prawo wodne oraz decyzji pozwolenia wodnoprawnego; o długotrwające postepowanie odwoławcze, zmiany w ustawie — Prawo wodne i specustawach; o negatywne decyzje w postępowaniach administracyjnych; o brak potwierdzenia przez KE zgodności aPGW z RDW; • inne przyczyny: o brak wykonawców do realizacji inwestycji; o gwałtowne zmiany przepływów na ciekach, gdzie realizowana jest inwestycja; o opóźnienia w realizacji prac; o odstąpienie od umowy z wykonawcą robót i konieczność przeprowadzenia kolejnego przetargu; o konieczność wcześniejszej realizacji innej inwestycji; o przedłużające się uzgodnienia ze współinwestorami lub negocjacje umów; o bardziej skomplikowane warunki realizacji inwestycji niż przewidywano na etapie jej przygotowania.  5. MONITORING I OCENA OSIĄGNIĘCIA CELÓW ŚRODOWISKOWYCH W REALIZACJI AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM 5.1 METODYKA Monitoring i ewaluacja osiągnięcia założonych celów środowiskowych przeprowadzona zostanie z uwzględnieniem działań zrealizowanych w aPZRP. Obejmować będzie ocenę osiągnięcia ośmiu strategicznych celów środowiskowych, które powinny być osiągnięte poprzez realizację wszystkich zaplanowanych w aPZRP działań: 1. Ochrona zdrowia i bezpieczeństwa ludzi; 2. Ochrona różnorodności biologicznej; 3. Wspieranie osiągnięcia celów środowiskowych dla JCWP i JCWPd; 4. Zmniejszenie wrażliwości i przygotowanie na zmiany klimatu; 5. Ochrona powierzchni ziemi, w tym gleb; 6. Ochrona, a jeśli to możliwa poprawa walorów krajobrazowych; 7. Ochrona dziedzictwa kulturowego; 8. Cele gospodarcze i ochrona dóbr materialnych o dużej wartości. Do monitorowania osiągnięcia celów ochrony środowiska proponuje się zastosowanie wyselekcjonowanych wskaźników PA i wskaźników RA. Ponadto na potrzeby monitoringu, w celu uzyskania dodatkowych informacji o działaniach zrealizowanych w aPZRP, skonstruowano poniższą listę sprawdzającą: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko? 3. Czy dla działania zostało przeprowadzone postępowanie na podstawie art. 96 ustawy OOŚ – w przypadku gdy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została wydana? 4. Czy dla działania dokonano zgłoszenia na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 5. Czy dla działania zostało wydane zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na podstawie art. 83a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 6. Czy w związku z realizacją działania zostały wydane derogacje na podstawie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 7. Czy w trakcie realizacji działania wystąpiła konieczność zawiadomienia na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody?  8. Powierzchnia obszarów chronionych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1–9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, bezpośrednio zajętych na potrzeby realizacji działania (km). 9. Liczba obszarów Natura 2000, dla których uzyskano derogacje na podstawie art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. 10. Powierzchnia zależnych od wód siedlisk przyrodniczych bezpośrednio zajętych na potrzeby realizacji działania (km). 11. Liczba JCW, w obrębie których są realizowane działania. 12. Liczba JCW, dla których uzyskano derogacje na podstawie art. 66 ustawy — Prawo wodne. 13. Czy w związku z realizacją działania zostały określone specjalne wymagania dotyczące ochrony krajobrazu? 14. Liczba zabytków zagrożonych wskutek realizacji działania. 15. Liczba osób, które musiały zmienić miejsce zamieszkania wskutek realizacji działania. Dane źródłowe do monitorowania osiągnięcia celów ochrony środowiska obejmować powinny: 1. Wyniki monitoringu prowadzonego przez GIOŚ w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska; 2. Dane Narodowego Instytut Dziedzictwa w zakresie warstw przestrzennych rejestru zabytków nieruchomych oraz rejestru stanowisk archeologicznych; 3. Dane na temat korytarzy ekologicznych; 4. Dane rejestru zabytków nieruchomych oraz rejestru stanowisk archeologicznych Narodowego Instytut Dziedzictwa przy użyciu usługi danych przestrzennych WMS (Web Mapping Service). 5.2 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „OCHRONA ZDROWIA I BEZPIECZEŃSTWA LUDZI” Monitoring osiągniecia celu „Ochrona zdrowia i bezpieczeństwa ludzi” realizowany będzie na podstawie dedykowanych wskaźników PA i RA: • PA2 – wdrożenie systemu informatycznego zgłaszania szacowania strat powodziowych [%, szt.]; • PA10 – względny przyrost liczby regionalnych i lokalnych systemów prognozowania i ostrzegania przed powodzią uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, szt.]; • PA11 – liczba przeszkolonych obywateli w ramach realizacji działań I cyklu planistycznego [%, l. ob.]; • PA12 – liczba aktualizacji dotychczas obowiązujących lub nowych obowiązujących operacyjnych planów przeciwpowodziowych, w tym planów ewakuacji ludności i inwentarza uwzględniających zaktualizowane lub nowe MRP; • RA6 Względna redukcja liczby mieszkańców na OSZP Q1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, l. os.]; • RA8 Względny spadek liczby obiektów stanowiących zagrożenie dla środowiska zlokalizowanych w OSZP Q1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, szt.];  • RA9 Względny spadek liczby ujęć wody zlokalizowanych w OSZP Q1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, szt.]; • RA10 Względna redukcja liczby obiektów o szczególnym znaczeniu społecznym zlokalizowanych w OSZP Q1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, szt.]; • RA12 Względna redukcja powierzchni OSZP Q1% w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, ha]. Ponadto w ocenie uwzględnione będą również odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla przedsięwzięcia została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko? 3. Liczba osób, które musiały zmienić miejsce zamieszkania wskutek realizacji przedsięwzięcia. 5.3 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „OCHRONA RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ” Monitoring osiągniecia celu „OCHRONA RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ” realizowany będzie na podstawie dedykowanych wskaźników RA: • RA1. Wzrost powierzchni terenów oddanych rzece w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, ha]; • RA2. Wzrost powierzchni dolin rzecznych oddanych rzece poprzez budowę retencji polderowej uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, ha]; • RA3. Wzrost pojemności retencji dolinowej uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, mln m3]. Ponadto w ocenie uwzględnione będą również odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko w aspekcie oddziaływania na obszary chronione, siedliska i gatunki zależne od wody, korytarze ekologiczne oraz utraty różnorodności biologicznej? 3. Czy dla działania zostało przeprowadzone postępowanie na podstawie art. 96 ustawy OOŚ – w przypadku gdy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie została wydana? 4. Czy dla działania dokonano zgłoszenia na podstawie art. 118 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 5. Czy dla działania zostało wydane zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na podstawie art. 83a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody?  6. Czy w związku z realizacją działania zostały wydane derogacje na podstawie art. 56 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 7. Czy w trakcie realizacji działania wystąpiła konieczność zawiadomienia na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? 8. Powierzchnia obszarów chronionych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1–9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, bezpośrednio zajętych na potrzeby realizacji przedsięwzięcia (km). 9. Liczba obszarów Natura 2000, dla których uzyskano derogacje na podstawie art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. 10. Powierzchnia zależnych od wód siedlisk przyrodniczych bezpośrednio zajętych na potrzeby realizacji działania (km). W ocenie proponuje się wykorzystanie wyników Państwowego Monitoringu Środowiska w Polsce w zakresie monitoringu siedlisk przyrodniczych i monitoringu gatunków zwierząt zależnych od wód, które przedstawiono w tabelach 7 oraz 8.    5.4 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „WSPIERANIE CELÓW ŚRODOWISKOWYCH DLA JEDNOLITYCH CZĘŚCI WÓD” Monitoring osiągniecia celu „Wspieranie celów środowiskowych dla JCWP i JCWPd” realizowany będzie na podstawie danych z Państwowego Monitoringu Środowiska GIOŚ. Ponadto, w ocenie uwzględnione będą odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko w aspekcie zgodności z Ramową Dyrektywą Wodną i wpływu działań na cele środowiskowe JCW? 3. Liczba JCW, w obrębie których jest realizowane przedsięwzięcie. 4. Liczba JCW, dla których uzyskano derogacje na podstawie art. 66 ustawy — Prawo wodne.  Na potrzeby analizy wpływu zrealizowanych w ramach aPZRP działań na jcwp, proponuje się pozyskanie danych dotyczących monitoringu jakości wód powierzchniowych (wody śródlądowe, wody przejściowe i przybrzeżne) w zakresie: • badanie i ocena stanu rzek, w tym zbiorników zaporowych; • badanie i ocena stanu jezior; • badanie i ocena stanu wód przejściowych i przybrzeżnych; • badanie elementów hydromorfologicznych dla potrzeb oceny stanu ekologicznego wód powierzchniowych, w tym ocena w zakresie HIR. 5.5 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „ZMNIEJSZENIE WRAŻLIWOŚCI NA ZMIANY KLIMATU I INNE PRZYSZŁE WYZWANIA” Monitoring osiągnięcia celu „Zmniejszenie wrażliwości na zmiany klimatu i inne przyszłe wyzwania” będzie przedstawiony w oparciu o dane: • dotyczące zgłoszonych wielkości niekorzystnych konsekwencji powodzi występujących w okresie obowiązywania aPZRP; • dotyczące wielkości powodzi oraz niekorzystnych konsekwencji powodzi w okresie obowiązywania aPZRP, zgromadzone w ramach opracowywania kolejnej aktualizacji WORP; • dotyczące niekorzystnych konsekwencji powodzi wyznaczonych na podstawie kolejnej aktualizacji MZP i MRP. Ponadto, w ocenie uwzględnione będą również odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko, z uwzględnieniem oceny wpływu tego działania na wzrost adaptacyjności do zmian klimatu oraz zidentyfikowanej presji antropogenicznej? 3. Czy dla przedsięwzięcia zostało wydane zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na podstawie art. 83a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody? Dodatkowo uwzględnione będą dane dotyczące wielofunkcyjności działań dedykowanych ograniczeniu ryzyka powodziowego w kontekście równoczesnego przeciwdziałania skutkom suszy, tj. w szczególności wpływających na zwiększenie retencji w obrębie zlewni. 5.6 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI, W TYM GLEB” Monitoring osiągniecia celu „Ochrona powierzchni ziemi, w tym gleb” oceniony będzie w oparciu o wartości dedykowanych wskaźników: • RA1. Wzrost powierzchni terenów oddanych rzece w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, ha]; • RA2. Wzrost powierzchni dolin rzecznych oddanych rzece poprzez budowę retencji polderowej uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, ha]; • RA3. Wzrost pojemności retencji dolinowej uzyskany w wyniku realizacji działań I cyklu PZRP [%, mln m3].  Ponadto w ocenie uwzględnione będą odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko z uwzględnieniem oddziaływania na powierzchnię ziemi? 5.7 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „OCHRONA, A JEŚLI TO MOŻLIWE, POPRAWA WARUNKÓW KRAJOBRAZOWYCH” Monitoring osiągniecia celu „Ochrona, a jeśli to możliwe, poprawa warunków krajobrazowych”, pokazany będzie w oparciu o analizę wpływu zrealizowanych działań na krajobraz. Ponadto w ocenie uwzględnione będą odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko z uwzględnieniem aspektów krajobrazowych? 3. Czy w związku z realizacją działania zostały określone specjalne wymagania dotyczące ochrony krajobrazu? Dodatkowo wspierająco należy potraktować ocenę celu nr 2 „Ochrona różnorodności biologicznej”, wykorzystując analizę w zakresie kolizji inwestycji z obszarami chronionymi ze względu na walory krajobrazowe (parki krajobrazowe) oraz uwzględniono kolizję z obszarami chronionego krajobrazu. 5.8 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „OCHRONA DZIEDZICTWA KULTUROWEGO” Monitoring osiągnięcia celu Ochrona dziedzictwa kulturowego, pokazany będzie w oparciu o wartości dedykowanego wskaźnika RA7. Realizacja celu „Ochrona dziedzictwa kulturowego” uwzględniać powinna ocenę w zakresie: • informacji w zakresie liczby obiektów cennych kulturowo, które w wyniku realizacji działań I cyklu planistycznego PZRP, znalazły się poza obszarami szczególnego zagrożenia powodzią; • danych w zakresie liczby obiektów cennych kulturowo, w odniesieniu do których stwierdzono wystąpienie negatywnego oddziaływania, będącego skutkiem realizacji działań I cyklu planistycznego PZRP. Ponadto, w ocenie uwzględnione będą odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko w aspekcie wpływu na dziedzictwo kulturowe? 3. Liczba zabytków zagrożonych wskutek realizacji działania.  5.9 MONITORING I OCENA REALIZACJI CELU ŚRODOWISKOWEGO „CELE GOSPODARCZE I OCHRONA DÓBR MATERIALNYCH O DUŻEJ WARTOŚCI” Monitoring osiągniecia celu Cele gospodarcze i ochrona dóbr materialnych o dużej wartości, ze względu na brak dedykowanych wskaźników RA, proponuje się przedstawić w oparciu o wskaźniki PA. Dodatkowo opis skutków realizacji przedsięwzięć odniesiono do zakładanych skutków wdrożenia wariantów planistycznych opracowanych w ramach aPZRP, przedstawionych w tzw. „kartach Obszarów Problemowych”. Ponadto, w ocenie uwzględnione będą odniesienia do następujących zagadnień z listy sprawdzającej: 1. Czy dla działania została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach? 2. Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach była wydana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko? 3. Liczba osób, które musiały zmienić miejsce zamieszkania wskutek realizacji działania.  6. NADZÓR POSTĘPU W REALIZACJI AKTUALIZACJI PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM POWODZIOWYM Niezbędne jest pozyskiwanie i gromadzenie danych, które pozwolą na analizę postępu wdrażania działań aPZRP, monitorowanie terminu zakończenia poszczególnych działań oraz ocenę ich skuteczności w zakresie osiągania celów zarządzania ryzykiem powodziowym. Informację o uzyskanych efektach zaplanowanych i zrealizowanych działań dla osiągnięcia celu nadrzędnego Dyrektywy Powodziowej, czyli – ograniczenie negatywnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej poprzez osiągnięcie głównych celów zarządzania ryzykiem powodziowym powinien zapewnić system monitoringu aPZRP. Zgodnie z art. 353 ust. 2 ustawy — Prawo wodne informację o gospodarowaniu wodami dotyczącą realizacji planów zarządzania ryzykiem powodziowym co 2 lata składa Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej inister właściwy do spraw gospodarki wodnej. Zgodnie z art. 328 ust. 2 ustawy — Prawo wodne, PGW WP oraz wojewodowie, marszałkowie województw, wójtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast i dyrektorzy urzędów morskich, w zakresie swojej właściwości, sporządzają roczne sprawozdania z realizacji działań zawartych w PZRP za rok poprzedni i przekazują te sprawozdania ministrowi właściwemu do spraw gospodarki wodnej w terminie do dnia 28 lutego roku następnego. Natomiast zgodnie z art. 173 ust. 19 ustawy — Prawo wodne PZRP podlegają przeglądowi co 6 lat oraz w razie potrzeby aktualizacji. W przypadkach uzasadnionych podmiot odpowiedzialny za realizację działania, którego zakres miałby ulec modyfikacji (ograniczeniu), jest obowiązany do przekazania informacji o takiej zmianie do ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, który zgodnie z art. 328 ust.1 ustawy — Prawo wodne monitoruje realizację działań zawartych w planach zarządzania ryzykiem powodziowym. Informacja o zmodyfikowanym działaniu powinna zawierać m.in.: wszystkie dostępne dane o działaniu, w tym analizę dotyczącą zmian wartości wskaźników, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 14 grudnia 2018 r. w sprawie zakresu informacji z realizacji działań zawartych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, planach zarządzania ryzykiem powodziowym i programie ochrony wód morskich.  WYKAZ TABEL Tabela 1. Zestawienie kosztów inwestycji strategicznych, redukcji wskaźnika AAD, oraz wskaźników ekonomicznych w poszczególnych regionach wodnych ......................................................................................... 249 Tabela 2. Zbiór wskaźników produktu (PA) ........................................................... 250 Tabela 3. Zbiór wskaźników rezultatu (RA) ........................................................... 252 Tabela 4. Wskaźniki produktu PA służące do monitoringu postępów w realizacji działań w aPZRP wraz z wartościami docelowymi dla obszaru dorzecza Odry .............................................................................................. 256 Tabela 5. Wskaźniki rezultatu RA służące do monitoringu postępu w realizacji celów zarządzania ryzykiem powodziowym w aPZRP wraz z obliczonymi wartościami docelowymi. .................................................................. 257 Tabela 6. Wskaźniki przypisane do celów szczegółowych i typów działań aPZRP wraz z oceną wpływu na cele ramowej Dyrektywy Wodnej ..................... 259 Tabela 7. Lista siedlisk zależnych od wód ............................................................. 269 Tabela 8. Lista gatunków zwierząt ...................................................................... 270  Załącznik nr 2 do PZRP Wizualizacje kartograficzne map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego