w sprawie noszenia umundurowania przez żołnierzy
Rozdział 5. Sposób noszenia oznak wojskowych
Rozdział 5
Sposób noszenia oznak wojskowych
§ 36. Rodzaje oznak wojskowych na mundurach
Na mundurach wojskowych nosi się oznaki wojskowe:
1) stopni wojskowych;
2) korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności;
3) specjalistów wojskowych;
4) szkolne;
5) przynależności państwowej;
6) rozpoznawcze;
7) identyfikacyjne;
8) specjalne.
1. Oznaki stopni wojskowych nosi się na:
1) nakryciach głowy, z wyjątkiem:
a) czapek: futrzanych, zimowych, ćwiczebnych, technika lotniczego, garnizonowych marynarskich oraz czapek garnizonowych Marynarki Wojennej do stopnia starszy bosman,
b) kapeluszy polowych,
c) beretów marynarskich oraz beretów Wojsk Specjalnych i Wojsk Obrony Terytorialnej,
d) czapek rogatywek polowych;
2) pozostałym umundurowaniu:
a) Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych:
na naramiennikach płaszczy, kurtek mundurów, bluz olimpijek, koszulobluzy i swetrów,
na wysokości lewej piersi kurtki wyjściowej, kurtki wiatrówki, kombinezonu i kurtki pilota, ocieplacza do kurtki pilota, kombinezonu i kurtki czołgisty, bluzy i kurtki technika lotniczego, kurtki i podpinki ubrania ochronnego oraz bluzy ocieplacza ćwiczebnego,
na pochewce umieszczonej na patce od bluzy polowej na wysokości linii piersi,
na pochewkach umieszczonych na naramiennikach koszulki specjalnej letniej, kurtki czołgisty warsztatowca oraz motocyklisty,
na kieszeni prawego rękawa w miejscu wszycia taśmy samosczepnej bluz polowych, koszulobluz pod kamizelkę ochronną oraz kombinezonów, kurtek, bluz i koszulobluz Wojsk Specjalnych,
w miejscu wszycia taśmy samosczepnej koszulek polowych,
b) Marynarki Wojennej:
na naramiennikach płaszczy, kurtek czołgisty warsztatowca i koszulobluz,
na wysokości lewej piersi kurtki wyjściowej, kurtki wiatrówki, kombinezonu i kurtki pilota, kombinezonu i kurtki czołgisty, bluzy ćwiczebnej, koszuli ćwiczebnej, bluzy i kurtki technika lotniczego, kurtki i podpinki ubrania ochronnego, bluzy ocieplacza ćwiczebnego i swetra,
na lewych rękawach bluz wyjściowych marynarskich, półpłaszczy marynarskich, kurtek munduru z wyjątkiem oficerów,
na obu rękawach kurtek munduru oficerów,
na pochewce umieszczonej na patce od bluzy polowej na wysokości linii piersi.
2. Sposób rozmieszczenia orłów i oznak stopni wojskowych na nakryciach głowy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jest określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia.
3. Sposób rozmieszczenia oznak stopni wojskowych na naramiennikach, podkładkach i pochewkach jest określony w załączniku nr 11 do rozporządzenia.
1. Oznaki stopni wojskowych wykonuje się na:
1) nakryciach głowy:
a) techniką haftu srebrzystym bajorkiem na:
beretach generałów, a także beretach w składzie ubioru galowego i wyjściowego: Żandarmerii Wojskowej, jednostek powietrznodesantowych i kawalerii powietrznej, jednostek obrony wybrzeża oraz 11 Dywizji Kawalerii Pancernej,
otokach czapek garnizonowych i rogatywek,
kapeluszach podhalańskich i huculskich,
b) techniką haftu złocistym bajorkiem na podkładce sukiennej koloru czarnego nałożonej na pasek skórzany czapek garnizonowych oraz kapeluszy damskich żołnierzy od stopnia młodszego chorążego marynarki,
c) techniką haftu komputerowego na podkładce z tkaniny zasadniczej – na pozostałych nakryciach głowy;
2) pozostałym umundurowaniu:
a) Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych na:
na naramiennikach ubiorów wieczorowych, galowych, wyjściowych (z wyjątkiem swetra) i służbowych: oficerów – techniką haftu srebrzystym bajorkiem, szeregowych i podoficerów – gwiazdki techniką haftu srebrzystym bajorkiem, pozostałe elementy stopnia wykonuje się z taśmy dystynkcyjnej,
pozostałych przedmiotach – techniką haftu komputerowego,
b) Marynarki Wojennej (z wyjątkiem admirałów) w kolorze złocistym na:
rękawach kurtek munduru – taśmą dystynkcyjną na podkładce sukiennej,
naramiennikach płaszczy – naramienniki w kolorze czarnym, taśmą dystynkcyjną,
naramiennikach koszulobluz wyjściowych – naramienniki w kolorze czarnym, techniką haftu komputerowego,
pozostałych ubiorach – techniką haftu komputerowego,
c) admirałów na:
rękawach kurtek munduru – techniką haftu złocistym bajorkiem na podkładce sukiennej,
naramiennikach płaszczy i koszulobluz – naramienniki w kolorze czarnym, techniką haftu złocistym bajorkiem,
pozostałych ubiorach – techniką haftu komputerowego.
2. Oznaki stopni wojskowych starszy szeregowy specjalista oraz starszy marynarz specjalista w składzie umundurowania galowego oraz wyjściowego wykończone są taśmą dystynkcyjną koloru czerwonego.
1. Na daszku czapek garnizonowych, rogatywek, kapelusza damskiego noszą:
1) generałowie – dwa galony naszyte obok siebie;
2) admirałowie – wężyk admiralski (stopniowo zwężający się w kierunku obu końców daszka), haftowany złocistym bajorkiem, na podkładce koloru czarnego;
3) oficerowie starsi – dwa galony naszyte obok siebie;
4) oficerowie młodsi – jeden galon.
2. Na rondzie czapki rogatywki oraz główce kapelusza podhalańskiego i kapelusza huculskiego noszą:
1) generałowie – jeden galon na rondzie czapki rogatywki oraz dwa galony na główce kapelusza podhalańskiego i huculskiego;
2) oficerowie starsi – dwa galony;
3) oficerowie młodsi i żołnierze w stopniu od młodszego chorążego do starszego chorążego sztabowego – jeden galon.
3. Galony nosi się w kolorach:
1) srebrzystym – w umundurowaniu Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych;
2) złocistym – w umundurowaniu Marynarki Wojennej;
3) karmazynowym – na kapeluszach podhalańskich i huculskich żołnierzy w stopniu od młodszego chorążego do starszego chorążego sztabowego.
1. Oznaki korpusów osobowych/grup osobowych (specjalności) żołnierze noszą na kołnierzach kurtek mundurów oraz płaszczy służbowych w składzie umundurowania Wojsk Lądowych oraz Sił Powietrznych – w zależności od korpusu osobowego, grupy osobowej i specjalności wojskowej, do której zostali zaliczeni.
2. Marszałek Polski i generałowie (admirałowie) nie noszą oznak korpusów osobowych/grup osobowych (specjalności).
3. Sposób rozmieszczenia oraz wzory oznak korpusów osobowych/grup osobowych (specjalności) jest określony w załączniku nr 12 do rozporządzenia.
1. Oznakę specjalisty wojskowego żołnierze noszą w składzie umundurowania Marynarki Wojennej na lewym rękawie bluz wyjściowych marynarskich i bluz wyjściowych letnich marynarskich oraz półpłaszczy marynarskich – w zależności od korpusu osobowego, grupy osobowej i specjalności wojskowej, do której zostali zaliczeni.
2. Sposób rozmieszczenia oraz wzory oznak specjalistów wojskowych jest określony w załączniku nr 13 do rozporządzenia.
1. Oznaki szkolne:
1) koloru złocistego noszą:
a) podchorążowie Akademii Marynarki Wojennej na:
kołnierzach kurtki munduru – na końcu kołnierza przy styku z klapami oznakę „AMW”,
naramiennikach koszulobluz wyjściowych – oznakę „AMW”,
oznace stopnia z wyjątkiem nakryć głowy – oznakę „AMW”,
zewnętrznej części mankietów rękawów kurtki munduru – taśmę (naszytą na podkładkę sukienną) oznaczającą rok nauki,
b) słuchacze szkół podoficerskich Marynarki Wojennej na:
lewym rękawie bluz wyjściowych marynarskich, półpłaszcza marynarskiego – oznakę „SP”,
oznace stopnia z wyjątkiem nakryć głowy – oznakę „SP”;
2) koloru matowosrebrnego noszą:
a) pozostali podchorążowie na:
naramienniku kurtki munduru i koszulobluzy ubioru wyjściowego – odpowiednio oznakę „WAT”, „AWL”, lub „LAW” oraz sznurek pleciony koloru matowosrebrnego naszyty dookoła naramienników (poza wyszyciem przy rękawie),
oznace stopnia z wyjątkiem nakryć głowy – odpowiednio oznakę „WAT”, „AWL”, lub „LAW”,
zewnętrznej części mankietów rękawów kurtki munduru – taśmę (naszytą na podkładkę sukienną) oznaczającą rok nauki,
b) pozostali słuchacze szkół podoficerskich na oznace stopnia z wyjątkiem nakryć głowy – oznakę „SP”.
2. Wzory oraz sposób rozmieszczenia oznak szkolnych są określone w załączniku nr 14 do rozporządzenia.
1. Oznakę przynależności państwowej:
1) w postaci naszywki z godłem Rzeczypospolitej Polskiej – można nosić na lewym rękawie półfraka, żakietu, kurtek munduru, bluz olimpijek, płaszczy i półpłaszczy marynarskich w składzie ubiorów wieczorowych, galowych, wyjściowych i służbowych;
2) w postaci naszywki z flagą Rzeczypospolitej Polskiej – nosi się na obydwu rękawach ubiorów polowych, ćwiczebnych i specjalnych; w czasie działań bojowych oznakę można odpiąć.
2. Sposób rozmieszczenia oznak przynależności państwowej i rozpoznawczych jest określony w załączniku nr 15 do rozporządzenia.
1. Oznaki rozpoznawcze można nosić w składzie ubiorów:
1) galowych, wyjściowych i służbowych – na prawym rękawie kurtek munduru, bluz olimpijek i płaszczy;
2) polowych i ćwiczebnych – na lewym rękawie, z wyjątkiem podpinek, ocieplaczy, koszulek polowych, ćwiczebnych i specjalnych.
2. Emblemat rozpoznawczy NATO noszą żołnierze w czasie udziału w operacjach Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w sposób określony w ust. 1 pkt 2.
3. W Wojskach Specjalnych bezpośrednio nad oznaką rozpoznawczą można nosić napis „WOJSKA SPECJALNE”.
4. W jednostkach Marynarki Wojennej funkcję oznaki rozpoznawczej dla marynarzy i słuchaczy szkół podoficerskich spełnia napis na taśmie otokowej czapki garnizonowej, którego treść określa Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych.
5. Proporczyk można nosić na berecie z lewej strony za oznaką stopnia wojskowego równolegle do krawędzi beretu.
6. Sposób rozmieszczenia oznak przynależności państwowej i rozpoznawczych jest określony w załączniku nr 15 do rozporządzenia.
1. Oznakę identyfikacyjną z nazwiskiem nosi się po prawej stronie:
1) bezpośrednio nad klapą górnej kieszeni kurtki munduru, bluzy olimpijki, w składzie ubiorów: galowego, wyjściowego i służbowego Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych;
2) symetrycznie w stosunku do baretek na półfraku, żakiecie, kurtce munduru w składzie ubiorów: galowego, wyjściowego i służbowego Marynarki Wojennej oraz ubioru wieczorowego Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych;
3) na piersi w miejscu naszycia taśmy samosczepnej w składzie ubiorów: polowego, ćwiczebnego i specjalnego.
2. Oznakę identyfikacyjną z nazwiskiem można nosić po prawej stronie:
1) bezpośrednio nad klapą górnej kieszeni koszulobluzy w składzie ubiorów: wyjściowego i służbowego;
2) na środku na wysokości górnej krawędzi kieszeni swetra w składzie ubioru wyjściowego Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych oraz po lewej stronie symetrycznie nad górną krawędzią kieszeni swetra w składzie ubioru wyjściowego Marynarki Wojennej;
3) na kieszeni prawego rękawa w miejscu wszycia taśmy samosczepnej bezpośrednio nad oznaką stopnia wojskowego kombinezonów, kurtek, bluz i koszulobluz Wojsk Specjalnych;
4) symetrycznie w stosunku do baretek na półfraku, żakiecie w składzie ubioru wieczorowego Marynarki Wojennej.
3. Oznakę identyfikacyjną z nazwiskiem, z zastrzeżeniem ust. 4, noszą żołnierze pełniący:
1) zawodową służbę wojskową;
2) terytorialną służbę wojskową;
3) zasadniczą służbę wojskową – studenci w akademiach, uczelniach i szkołach wojskowych.
4. Oznaki identyfikacyjnej z nazwiskiem:
1) nie nosi się w czasie realizacji zadań w sytuacji kryzysu, mobilizacji i wojny, jeżeli wymagają tego warunki bezpieczeństwa;
2) mogą nie nosić żołnierze niepełniący zawodowej służby wojskowej.
5. Na oznace identyfikacyjnej z nazwiskiem do ubioru specjalnego personelu latającego umieszcza się znak lotnictwa wojskowego oraz logo oznaki: pilota, nawigatora lub technika pokładowego, w zależności od specjalności wojskowej.
1. Żołnierze przeniesieni do rezerwy i w stanie spoczynku na oznakach stopnia (rękawach, naramiennikach, podkładkach, pochewkach) umundurowania noszą oznakę identyfikacyjną, wykonaną z metalu, przedstawiającą stylizowaną literę „R” w okrągłym wieńcu z liści laurowych.
2. Oznakę identyfikacyjną, o której mowa w ust. 1, nosi się w umundurowaniu:
1) Marynarki Wojennej – w kolorze złocistym;
2) Wojsk Lądowych i Sił Powietrznych – w kolorze matowosrebrnym.
3. Wzory oznak identyfikacyjnych są określone w załączniku nr 16 do rozporządzenia.
§ 47. Zamienne noszenie oznak specjalnych i rozpoznawczych
Oznaki specjalne można nosić zamiennie z oznakami rozpoznawczymi w sposób określony w § 44 ust. 1.
Pełna treść aktu: w sprawie noszenia umundurowania przez żołnierzy.