Załącznik

 WZÓR LEGITYMACJI PRZEWODNIKA GÓRSKIEGO LEGITYMACJA PRZEWODNIKA GÓRSKIEGO  WZÓR IDENTYFIKATORA PRZEWODNIKA GÓRSKIEGO  PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH BESKIDZKICH LUB SUDECKICH KLASY III Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu Minimalny wymiar zajęć Geografia turystyczna 5 godzin gór Polski, Europy i świata Przegląd masywów i pasm górskich wszystkich kontynentów ze szczególnym uwzględnieniem gór Europy. Podział geograficzny, morfologiczny i turystyczny gór Polski. Charakterystyka środowiska geograficznego oraz topografia najważniejszych grup górskich. Klimat i wody. Główne szlaki turystyczne. Organizacja turystyki 5 godzin górskiej w Polsce Podstawowe pojęcia z zakresu turystyki i krajoznawstwa. Wartości społeczne, zdrowotne, wychowawcze i gospodarcze turystyki górskiej. Historia i organizacja przewodnictwa górskiego. Organizacja turystyki górskiej, alpinizmu i ratownictwa górskiego. Ochrona obszarów 5 godzin górskich i ich środowiska Górskie parki narodowe, parki krajobrazowe i wybrane rezerwaty przyrody – funkcje, znaczenie, zagrożenia. Wrażliwość ekosystemów górskich na zagrożenia i sposoby przeciwdziałania. Szczegółowa charakterystyka środowiska geograficznego. Znajomość podstawowych, charakterystycznych dla terenów górskich gatunków chronionych i ich siedlisk. Zasady ruchu turystycznego na obszarach chronionych, bezpieczeństwo przeciwpożarowe w lasach. Obszary szczególnie zagrożone masowym ruchem turystycznym. Topografia obszaru 10 godzin uprawnień Szczegółowa topografia obszaru uprawnień, układ grzbietów górskich i dolin rzecznych, przebieg działów wodnych. Budowa geologiczna. Zasady letniej 10 godzin i zimowej turystyki górskiej Sprzęt i ekwipunek turystyczny. Wyposażenie przewodnika w górach. Zasady znakowania szlaków turystycznych. Metodyka prowadzenia wycieczek w terenie górskim z uwzględnieniem specyfiki grupy oraz warunków terenowych i pogodowych. Orientacja w terenie. Posługiwanie się mapą i kompasem. Zasady poruszania się w górach. Określanie trudności technicznej szlaku. Bezpieczeństwo 10 godzin w górach Klimat górski i przewidywanie pogody. Rodzaje zagrożeń występujących w górach. Prowadzenie grupy w warunkach ekstremalnych (mgła, burza, noc, oblodzenie, zabłądzenie itp.). Stan zdrowia turysty. Przygotowanie kondycyjne, przeciwwskazania do uprawiania turystyki górskiej. Zagrożenie lawinowe i postępowanie w sytuacji zejścia lawiny. GOPR/TOPR i zasady jego wzywania. Obszary o szczególnym, sezonowym lub stałym, podwyższonym ryzyku. Szlaki sezonowo niedostępne. Komunikacja 5 godzin i zagospodarowanie turystyczne Zagospodarowanie turystyczne (poza terenami zabudowanymi), w szczególności schroniska turystyczne i urządzenia związane z bezpieczeństwem turystów (np. wiaty i schrony). Sieć szlaków turystycznych. Metodyka i etyka 10 godzin przewodnictwa Kultura osobista i etyka przewodnika. Prowadzenie grup wycieczkowych w terenie z uwzględnieniem specyfiki grupy oraz warunków terenowych i pogodowych. Metodyka i technika prowadzenia wycieczek w warunkach zimowych. Prowadzenie w terenie wycieczek osób niepełnosprawnych i grup specjalnych. Problematyka wycieczek szkolnych, oddziaływanie wychowawcze na dzieci i młodzież.  Wybrane zagadnienia 5 godzin z psychologii i socjologii Psychologia i socjologia grupy wycieczkowej. Przewodnik jako kierownik zespołu. Opis pożądanej sylwetki przewodnika. Zasady kierowania zespołami ludzkimi. Psychologia młodzieży. Znużenie psychiczne i fizyczne. Rozwiązywanie konfliktów w grupie. Kształtowanie postaw proekologicznych u organizatorów i uczestników ruchu turystycznego. Podstawowe przepisy 5 godzin prawne w turystyce Ustawa o usługach turystycznych, rozporządzenie w sprawie nadawania uprawnień przewodnika górskiego oraz inne przepisy. Stosunek prawny przewodnik górski – uczestnik wycieczki. Odpowiedzialność prawna przewodnika górskiego: karna, cywilna i służbowa. Ubezpieczenia turystyczne. Szkolenie praktyczne 10 godzin z pierwszej pomocy Zasady postępowania z poszkodowanym, resuscytacja, tamowanie krwotoków, zasłabnięcie, wstrząs, unieruchamianie złamań. Rozpoznawanie zagrożeń. Wyposażenie apteczki. Zasady opieki nad grupą w trakcie akcji ratunkowej. Zagrożenia w trakcie udzielania pierwszej pomocy w górach i sposoby ich niwelowania. Aklimatyzacja, choroba górska − jej objawy, zapobieganie i leczenie. Improwizowany sprzęt transportowy i transport poszkodowanego. Szkolenie praktyczne w terenie Polega m.in. na samodzielnym przeprowadzeniu przez uczestników szkolenia wybranych odcinków tras pod kierunkiem instruktora. 40 dni OGÓŁEM Co najmniej: − 140 godzin zajęć teoretycznych, − 10 godzin szkolenia praktycznego z pierwszej pomocy, − 40 dni szkolenia praktycznego w terenie.  PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH TATRZAŃSKICH KLASY III Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu Minimalny wymiar zajęć Geografia 5 godzin turystyczna gór Polski, Europy i świata Przegląd masywów i pasm górskich wszystkich kontynentów ze szczególnym uwzględnieniem gór Europy. Podział geograficzny, morfologiczny i turystyczny gór Polski. Charakterystyka środowiska geograficznego oraz topografia najważniejszych grup górskich. Klimat i wody. Główne szlaki turystyczne. Organizacja 5 godzin turystyki górskiej w Polsce Podstawowe pojęcia z zakresu turystyki i krajoznawstwa. Wartości społeczne, zdrowotne, wychowawcze i gospodarcze turystyki górskiej. Historia i organizacja przewodnictwa górskiego. Organizacja turystyki górskiej, alpinizmu i ratownictwa górskiego. Topografia Tatr 10 godzin i zagospodarowanie turystyczne Położenie, podział i granice Tatr. Główna grań Tatr i doliny walne, szczegółowa topografia Tatr − poszczególne doliny wraz z otoczeniem. Obszary o szczególnym, sezonowym lub stałym, podwyższonym ryzyku. Szlaki sezonowo niedostępne. Panoramy z ważniejszych szczytów, przełęczy i innych miejsc widokowych, szlaki turystyczne, główne węzły turystyczne. Zagospodarowanie: schroniska, kolejki, obiekty sakralne, leśniczówki oraz inne. Topografia Podhala, Spisza, Liptowa, Orawy i Pienin oraz ich zagospodarowanie turystyczne, góry otaczające Podtatrze. Topografia 10 godzin Podtatrza i Pienin oraz zagospodarowanie turystyczne Środowisko 10 godzin przyrodnicze Tatr, Podtatrza i Pienin i jego ochrona Charakterystyka środowiska przyrodniczego, parki narodowe, krajobrazowe oraz rezerwaty przyrody – funkcje, znaczenie, zagrożenia. Znajomość podstawowych, charakterystycznych dla terenów górskich gatunków chronionych i ich siedlisk. Zasady ruchu turystycznego na obszarach chronionych, presje antropogeniczne, bezpieczeństwo przeciwpożarowe w lasach. Obszary szczególnie zagrożone masowym ruchem turystycznym. Bezpieczeństwo 10 godzin wycieczki i turysty w trudnym terenie górskim. Podstawy taternictwa letniego i zimowego Niebezpieczeństwa obiektywne związane z terenem i pogodą, stopnie i ocena zagrożenia lawinowego, choroba górska. Niebezpieczeństwa subiektywne związane ze stanem psychofizycznym człowieka oraz jego postępowaniem. Wyposażenie wspinacza, sprzęt wspinaczkowy i asekuracyjny. Technika wspinaczki skalnej, stanowiska i posługiwanie się liną, zakładanie poręczówek, ubezpieczanie turysty, zjazd na linie, technika podchodzenia na linie, prowadzenie na krótkiej linie. Wyposażenie do wspinaczki zimowej, technika wspinania w śniegu, asekuracja w śniegu i w lodzie, narzędzia lodowe i ich zastosowanie, wspinaczka w zimie. Skale trudności wspinaczkowych. Zasady znakowania szlaków turystycznych. Orientacja w terenie. Posługiwanie się mapą i kompasem. Określanie trudności technicznej szlaku.  Metodyka 10 godzin przewodnictwa i etyka zawodowa Dydaktyka przekazu przewodnickiego. Zaplanowanie i przeprowadzenie wycieczki. Sposoby nawiązywania kontaktu z grupą. Problematyka wycieczek szkolnych, osób dorosłych i grup specjalnych. Metodyka prowadzenia wycieczek w terenie górskim z uwzględnieniem specyfiki grupy oraz warunków terenowych i pogodowych. Metodyka prowadzenia wycieczki na szlaku turystycznym trudnym i łatwym, w obiektach muzealnych. Prowadzenie grupy w warunkach ekstremalnych (mgła, burza, noc, oblodzenie, zabłądzenie itp.). Kultura osobista, etyka przewodnicka, cechy psychofizyczne i walory przewodnika. Wybrane 5 godzin zagadnienia z psychologii i socjologii Psychologia i socjologia grupy wycieczkowej. Przewodnik jako kierownik zespołu. Opis pożądanej sylwetki przewodnika. Zasady kierowania zespołami ludzkimi. Psychologia młodzieży. Znużenie psychiczne i fizyczne. Rozwiazywanie konfliktów w grupie. Kształtowanie postaw proekologicznych u organizatorów i uczestników ruchu turystycznego. 5 godzin Podstawowe przepisy prawne w turystyce Ustawa o usługach turystycznych, rozporządzenie w sprawie nadawania uprawnień przewodnika górskiego oraz inne przepisy. Stosunek prawny przewodnik górski – uczestnik wycieczki. Odpowiedzialność prawna przewodnika górskiego: karna, cywilna i służbowa. Ubezpieczenia turystyczne. Szkolenie 10 godzin praktyczne z pierwszej pomocy, podstawy ratownictwa i autoratownictwa Pierwsza pomoc w różnych wypadkach i w przypadku zagrożenia życia, rozpoznawanie stanów zagrażających życiu, zabiegi reanimacyjne. Rodzaje urazów, zabezpieczenie, wykonywanie opatrunków, ułożenie rannego. Postępowanie w przypadkach oparzeń, odmrożeń, porażenia piorunem. Apteczka przewodnicka, górskie organizacje ratownicze i sposoby łączności z nimi. Autoratownictwo w różnych praktycznych przypadkach. Polega m.in. na samodzielnym przeprowadzeniu przez uczestników szkolenia wybranych odcinków tras pod kierunkiem instruktora. Szkolenie 60 dni praktyczne w terenie OGÓŁEM Co najmniej: − 140 godzin zajęć teoretycznych, − 10 godzin szkolenia praktycznego z pierwszej pomocy, − 60 dni szkolenia praktycznego w terenie. Uwaga: Program szkolenia przewodników turystycznych górskich tatrzańskich klasy III w warunkach zimowych obejmuje szlaki turystyczne na terenie uprawnień, z wyjątkiem następujących odcinków szlaków: 1. Liliowe – Świnica; 2. Orla Perć wraz ze wszystkimi szlakami dojściowymi od schronisk, z wyjątkiem ich następujących odcinków (dopuszczalnych): – Murowaniec – Czarny Staw Gąsienicowy (fragment niebieskiego szlaku na Zawrat), – Murowaniec – Czerwony Staw (fragment żółtego szlaku na Krzyżne), – Schronisko w Dolinie Pięciu Stawów – do zakończenia ramienia Kołowej Czuby (fragment niebieskiego szlaku na Zawrat); 3. Zielony Staw – Świnicka Przełęcz; 4. Czarny Staw Gąsienicowy – Karb – Kościelec; 5. Zielony Staw – Karb – Kościelec; 6. Morskie Oko – Dolina Pięciu Stawów; 7. Morskie Oko – Wrota Chałubińskiego; 8. Czarny Staw – Rysy; 9. Czarny Staw – Przełęcz pod Chłopkiem.  PROGRAMY UZUPEŁNIAJĄCYCH SZKOLEŃ DLA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH KLASY III ALBO II I. Program uzupełniającego szkolenia dla przewodników górskich beskidzkich lub sudeckich ubiegających się o uzyskanie uprawnień przewodnika górskiego klasy II albo I Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu Minimalny wymiar zajęć Geografia 5 godzin i geologia Szczegółowe wiadomości z geografii regionu. Topografia: układ grzbietów górskich, dolin rzecznych, punkty widokowe i panoramiczne. Wybrane zagadnienia z geologii i morfologii. Szczegółowa charakterystyka środowiska przyrodniczego; parki narodowe, krajobrazowe, rezerwaty, pomniki przyrody. Zagrożenia środowiska przyrodniczego dla bezpieczeństwa turysty. Zagrożenia dla środowiska przyrodniczego płynące z turystyki. Zagospodarowanie 5 godzin turystyczne, komunikacja, szlaki turystyczne Szczegółowe wiadomości o przebiegu szlaków turystycznych na obszarze uprawnień, baza noclegowa (schroniska, stacje turystyczne i inne obiekty); koleje linowe, wyciągi narciarskie, szlaki komunikacyjne, linie kolejowe, dojazdy do ważniejszych obiektów; parkingi, w tym leśne; turystyczne przejścia graniczne. Zasady poruszania się w strefie nadgranicznej. Metodyka 10 godzin i technika prowadzenia wycieczek w warunkach zimowych Zasady poruszania się w terenie skalnym, śnieżnym, lodowym (sprzęt, zasady asekuracji). Meteorologia: czynniki pogodotwórcze, rodzaje chmur, fronty atmosferyczne, przewidywanie pogody na podstawie obserwacji zjawisk atmosferycznych; wpływ warunków atmosferycznych na zagrożenie zdrowia i życia uczestników wycieczek górskich (mgła, śnieg, wiatr, temperatura, burza, oblodzenie, lawiny). Etyka przewodnicka. Bezpieczeństwo 10 godzin w górach Kontynuacja szkolenia, w tym studia przypadku unikania zagrożeń i radzenia sobie w sytuacjach awaryjnych. Niebezpieczeństwa dla wycieczki ze strony przyrody ożywionej i nieożywionej. Podstawy alpinizmu i ratownictwa górskiego (w przypadku szkolenia na klasę I). 8 godzin Szkolenie z pierwszej pomocy Kontynuacja szkolenia, w tym: wypadki – pierwsza pomoc, reanimacja, unieruchamianie kończyn, transport rannego, improwizowane środki transportu; lawinoznawstwo, ekwipunek przewodnika (ubiór, apteczka, plecak, płachta biwakowa). Szkolenie 20 dni praktyczne w terenie Szkolenie polega m.in. na samodzielnym przeprowadzeniu przez uczestników szkolenia wybranych odcinków tras pod kierunkiem instruktora. W przypadku szkolenia na przewodników klasy I, większa część szkolenia powinna odbywać się w warunkach zimowych. OGÓŁEM Co najmniej: − 76 godz. zajęć teoretycznych, − 8 godz. szkolenia praktycznego z pierwszej pomocy, − 20 dni szkolenia praktycznego w terenie.  II. Program uzupełniającego szkolenia dla przewodników górskich tatrzańskich ubiegających się o uzyskanie uprawnień przewodnika górskiego klasy II Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu Minimalny wymiar zajęć Topografia Tatr Szczegółowa topografia Tatr ze szczególnym uwzględnieniem rejonów 4 godzin taternickich oraz szczytów i przełęczy, na które mogą prowadzić turystów przewodnicy klasy II. Turystyka 4 godzin wysokogórska letnia i zimowa Zasady prowadzenia turystów w terenie wysokogórskim, asekuracja na krótkiej linie. Zasady turystyki zimowej. Zimowe niebezpieczeństwa gór, lawinoznawstwo. Metodyka prowadzenia wycieczek pieszych oraz wycieczek narciarskich w warunkach zimowych. Taternictwo letnie Technika wspinaczki skalnej, mikstowej i lodowej. 8 godzin i zimowe Szkolenie lawinowe Zasady poruszania w terenie zagrożonym lawinami, testy śniegowe, zasady postępowania po wypadku lawinowym. 8 godzin Zaplanowanie i przeprowadzenie wycieczki. Metodyka prowadzenia 5 godzin wycieczki poza szlakami turystycznymi oraz na drogach taternickich. Etyka przewodnicka. Metodyka przewodnictwa i etyka zawodowa Przyroda Tatr Rozszerzone wiadomości dotyczące obszarów udostępnionych do 3 godzin działalności taternickiej i przewodnickiej. Współpraca ze służbami parku narodowego w zakresie ochrony przyrody. Niebezpieczeństwa dla wycieczki ze strony przyrody ożywionej i nieożywionej. Szkolenie Kontynuacja szkolenia w rozszerzonym zakresie. 8 godzin praktyczne z pierwszej pomocy i ratownictwa Szkolenie 40 dni praktyczne w terenie W tym co najmniej: − prowadzenie na trasach wysokogórskich poza znakowanymi szlakami w warunkach letnich (10 dni), − prowadzenie na trasach wysokogórskich poza znakowanymi szlakami w warunkach zimowych (8 dni), − prowadzenie na drogach wspinaczkowych do III stopnia trudności w warunkach letnich (8 dni), − prowadzenie na drogach wspinaczkowych do II stopnia trudności w warunkach zimowych (5 dni). OGÓŁEM Co najmniej: − 69 godz. zajęć teoretycznych, − 8 godz. szkolenia praktycznego z pierwszej pomocy, − 40 dni szkolenia praktycznego w terenie.  III. Program uzupełniającego szkolenia dla przewodników górskich tatrzańskich ubiegających się o uzyskanie uprawnień przewodnika górskiego klasy I Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu Minimalny wymiar zajęć Topografia Tatr Szczegółowa topografia Tatr ze szczególnym uwzględnieniem rejonów 2 godzin taternickich oraz szczytów i przełęczy, na które mogą prowadzić turystów przewodnicy klasy I. Taternictwo letnie Techniki wspinaczki i asekuracji w terenie powyżej III stopnia trudności. Trening wspinaczkowy. 4 godzin Technika wspinaczki mikstowej i lodowej w terenie powyżej II stopnia trudności. Taternictwo 4 godzin zimowe Szkolenie lawinowe Kontynuacja szkolenia w rozszerzonym zakresie. 2 godzin Metodyka planowania i prowadzenia wspinaczki na bardzo trudnych 2 godzin drogach taternickich. Meteorologia. Podstawy nawigacji. Umiejętności w zakresie szkolenia turystów. Etyka przewodnicka. Metodyka przewodnictwa i etyka zawodowa Kontynuacja szkolenia w rozszerzonym zakresie. Fizjologia wysiłku i podstawy medycyny sportu. Szkolenie 6 godzin praktyczne z pierwszej pomocy i ratownictwa Szkolenie 28 dni praktyczne w terenie W tym co najmniej: − prowadzenie na drogach wspinaczkowych powyżej III stopnia trudności w warunkach letnich (10 dni), − prowadzenie na drogach wspinaczkowych powyżej II stopnia trudności w warunkach zimowych (8 dni). OGÓŁEM Co najmniej: − 24 godz. zajęć teoretycznych, − 6 godz. szkolenia praktycznego z pierwszej pomocy, − 28 dni szkolenia praktycznego w terenie.  WZÓR ŚWIADECTWA ZDANIA EGZAMINU NA PRZEWODNIKA GÓRSKIEGO (pieczęć podłużna) Świadectwo zdania egzaminu Pan(i) ..................................................................................................................................... urodzony(-na) dnia ............................................................................................................... w ....................................................... imiona rodziców ........................ / ............................. złożył(a) w dniu ..................................................... egzamin na przewodnika górskiego klasy ...............* na obszar ......................................................**. Świadectwo wydane zostało na podstawie protokołu egzaminacyjnego nr ......................... z dnia .......................................... Komisji Egzaminacyjnej dla kandydatów na przewodników górskich*** ................................................................................................ powołanej przez Marszałka Województwa ......................................................................... . ............................................................. ........................................, dnia ....................................... * Wstawić odpowiednio: III / II / I. ** Wstawić odpowiednio: Beskidów / Sudetów / Tatr. *** Wstawić odpowiednio: beskidzkich / sudeckich / tatrzańskich.