§ 14. Postępowanie w przypadku niepożądanej reakcji poprzetoczeniowej
1. Do wczesnych poważnych niepożądanych reakcji, których objawy występują w okresie 24 godzin od przetoczenia, zalicza się w szczególności:
1) reakcję hemolityczną;
2) zakażenie bakteryjne;
3) reakcję alergiczną lub anafilaktyczną;
4) ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc, zwane dalej „TRALI”;
5) duszność poprzetoczeniową;
6) niehemolityczną reakcję gorączkową;
7) poprzetoczeniowe przeciążenie krążenia (TACO).
2. Do opóźnionych niepożądanych reakcji zalicza się w szczególności:
1) reakcję hemolityczną;
2) poprzetoczeniową skazę małopłytkową;
3) poprzetoczeniową chorobę przeszczep przeciw biorcy (TA-GvHD);
4) przeniesienie biologicznych czynników chorobotwórczych.
3. W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów nasuwających podejrzenie wczesnej niepożądanej reakcji, w tym poważnej niepożądanej reakcji, należy:
1) niezwłocznie przerwać przetoczenie i powiadomić lekarza;
2) odłączyć pojemnik ze składnikiem krwi wraz z zestawem do przetoczenia, utrzymując jednocześnie wkłucie do żyły, i powoli przetaczać choremu – przez nowy sterylny zestaw – 0,9% roztwór chlorku sodowego (NaCl) do czasu wdrożenia odpowiedniego leczenia;
3) zabezpieczyć odłączony składnik krwi do ewentualnych dalszych badań;
4) zmierzyć pacjentowi ciepłotę ciała, tętno i ciśnienie tętnicze krwi;
5) dalsze postępowanie uzależniać od nasilenia i rodzaju objawów.
4. W przypadku gdy potwierdzi się podejrzenie, że objawy wskazują na wystąpienie poważnej niepożądanej reakcji, należy niezwłocznie:
1) sprawdzić:
a) dane na wszystkich pojemnikach z przetaczaną krwią lub jej składnikami,
b) wynik próby zgodności i wynik grupy krwi pacjenta,
c) dane identyfikujące pacjenta, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2;
2) pobrać próbki krwi od pacjenta z innego miejsca wkłucia niż miejsce, w którym dokonywano przetoczenia, w celu wykonania badań:
a) immunohematologicznych w zakresie ustalonym z pracownią badań konsultacyjnych centrum, a w przypadku podejrzenia TRALI – w zakresie ustalonym przez jednostkę organizacyjną publicznej służby krwi, o której mowa w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy,
b) bakteriologicznych (na posiew); objętość próbki krwi i rodzaj pojemnika z podłożem bakteriologicznym określa pracownia mikrobiologiczna wykonująca badania dla podmiotu leczniczego;
3) powiadomić pracownię immunologii transfuzjologicznej, która wykonywała badania przed przetoczeniem; pracownia kontroluje dokumentację i ponownie wykonuje badania grupy krwi biorcy krwi i krwi dobranej do przetoczenia, a wyniki badań przekazuje do lekarza odpowiedzialnego za przetoczenie;
4) powiadomić właściwe centrum, pod którego nadzór specjalistyczny podlega terytorialnie dany podmiot leczniczy, w celu dalszego przeprowadzania badań; właściwe centrum dla podmiotu leczniczego powiadamia centrum, z którego otrzymano składniki krwi, o wystąpieniu poważnej niepożądanej reakcji lub poważnego niepożądanego zdarzenia;
5) przesłać do działu lub pracowni immunologii transfuzjologicznej właściwego centrum:
a) wszystkie próbki krwi pacjenta oraz krwi dobieranej do przetoczenia znajdujące się w pracowni immunologii transfuzjologicznej,
b) próbki krwi pacjenta pobrane do badań immunohematologicznych po przetoczeniu,
c) w przypadku podejrzenia TRALI – próbki krwi wraz ze zgłoszeniem niepożądanej reakcji lub zdarzenia, którego wzór jest określony w załączniku nr 10 do rozporządzenia; dział lub pracownia immunologii transfuzjologicznej właściwego centrum przesyła próbki do diagnostyki w jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi, o której mowa w art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy;
6) przesłać do pracowni mikrobiologicznej uzgodnionej z właściwym centrum:
a) pobrane po przetoczeniu próbki krwi pacjenta,
b) wszystkie pojemniki z resztkami przetaczanej krwi lub jej składników; pracownia mikrobiologiczna po pobraniu z pojemników próbek krwi do badań przesyła je do działu lub pracowni immunologii transfuzjologicznej właściwego centrum;
7) w przypadku wystąpienia duszności poprzetoczeniowej – przeprowadzić badania w celu diagnostyki TRALI: badanie radiologiczne klatki piersiowej oraz badanie CRP (białko C-reaktywne) w surowicy;
8) przesłać do właściwego centrum zgłoszenie niepożądanej reakcji wypełnione przez lekarza odpowiedzialnego za przetoczenie.
5. W przypadku gdy niepożądana reakcja wystąpi po zakończonym przetoczeniu, należy powiadomić lekarza odpowiedzialnego za przetoczenie i postępować zgodnie z przepisami ust. 4 pkt 4–8.
6. W przypadkach wystąpienia poważnych niepożądanych zdarzeń i poważnych niepożądanych reakcji, kierownik właściwego centrum lub upoważniony przez niego lekarz przeprowadza w podmiocie leczniczym kontrolę postępowania przed przetoczeniem i podczas jego przeprowadzania oraz udziela wskazówek dotyczących postępowania po ich wystąpieniu.
Tekst przepisu: akt wydany przez Ministra Zdrowia, Dziennik Ustaw z 2017 r. poz. 2051.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.