w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w portach morskich i śródlądowych.
Rozdział 3. Urządzenia przeładunkowe
Rozdział 3
URZĄDZENIA PRZEŁADUNKOWE
§ 39.
Urządzenia przeładunkowe podlegające organom dozoru technicznego powinny być projektowane, wytwarzane, eksploatowane i naprawiane według obowiązujących przepisów dozoru technicznego.
§ 40.
Haki i urządzenia chwytne dźwignic powinny odpowiadać wymaganiom norm przedmiotowych.
§ 41.
Wykonywanie przez organy dozoru technicznego czynności dozorowych nie zwalnia użytkowników i jednostek naprawiających urządzenia przeładunkowe od odpowiedzialności za ich odpowiednią jakość, zgodną z normami i przepisami dozoru technicznego, a także za dbałość o ich właściwą eksploatację i naprawę.
§ 42.
Zakłady pracy eksploatujące urządzenia przeładunkowe nie objęte dozorem powinny zorganizować we własnym zakresie nadzór techniczny oraz wydać instrukcje dotyczące prowadzenia ewidencji, kontroli, sprawdzania wytrzymałości i warunków obsługi tych urządzeń.
§ 43.
Liczba pracowników konieczna do obsługi urządzenia przeładunkowego powinna być określona w instrukcji obsługi danego urządzenia.
§ 44.
Urządzenia przeładunkowe powinny mieć ustalone dopuszczalne obciążenie robocze, nośność lub dopuszczalny zakres ich stosowania.
§ 45.
Urządzenia przeładunkowe będące pod nadzorem technicznym, z wyjątkiem narzędzi stosowanych w przeładunku, powinny posiadać świadectwo wydane przez wytwórcę oraz aktualną cechę atestacji.
§ 46.
Kontrola bieżąca haków i innych urządzeń chwytnych pod względem ich zużycia i ustalenia przydatności do dalszej pracy powinna być przeprowadzona przed rozpoczęciem każdej zmiany roboczej.
1. Stanowisko operatora wózka silnikowego powinno być wyposażone w osłonę chroniącą operatora przed urazami.
2. Wózki silnikowe używane jako ciągniki powinny być wyposażone w sprzęgi zabezpieczone przed samoczynnym odłączeniem się przyczepy od ciągnika podczas jazdy.
3. Wózki silnikowe stosowane do prac przeładunkowych w ładowniach statków i w magazynach wielopoziomowych (z balkonami) powinny posiadać - obok standardowego wyposażenia - dodatkowe uchwyty służące do przemieszczania wózków za pomocą urządzeń dźwignicowych.
4. Wózki silnikowe na oponach powinny posiadać oznakowanie nominalnego ciśnienia w oponach.
§ 48.
Pojazdy używane do przewozu kontenerów powinny być tak skonstruowane i wyposażone, by przewożone kontenery mogły być oparte na narożach i mocowane do pojazdu za pomocą urządzeń zaczepowych.
§ 49.
Prędkość końcowa ładunku w miejscach odbioru dla przenośników prostych i spiralnych przy odbiorze ręcznym nie powinna przekraczać 0,75 m/s.
1. Przenośniki proste typu otwartego (ześlizgi) do drobnicy powinny być zaopatrzone po obu stronach w prowadnice takiej wysokości, aby zapobiegały wypadaniu ładunków podczas ich ruchu. Wysokość prowadnic nie może być mniejsza niż 0,4 m.
2. Powierzchnia ślizgów oraz obrzeża przenośnika prostego do transportu bawełny i podobnych ładunków łatwo zapalnych powinny być wyłożone materiałem nieiskrzącym (np. drewnem), a główki gwoździ lub inne części metalowe, jeśli są z materiału iskrzącego, powinny być zakryte materiałem nieiskrzącym.
3. Miejsca odbioru ładunków z przenośnika powinny być wyposażone w urządzenia zatrzymujące ładunek w celu zabezpieczenia pracowników przed uderzeniem.
§ 51.
Otwarte przenośniki spiralne, przeznaczone do drobnicy, powinny być wyposażone w obrzeża zabezpieczające ładunek przed wypadnięciem. Wysokość obrzeża powinna wynosić co najmniej 2/3 wysokości największej jednostki przesuwanego ładunku.
§ 52.
Odstęp między osiami rolek w przenośnikach rolkowych powinien być taki, aby najkrótsza jednostka przesuwanego ładunku spoczywała co najmniej na trzech rolkach.
1. Włączniki napędu przenośników, których elementy nośne są niewidoczne ze stanowiska sterowania powinny być sprzężone z instalacją sygnalizacji dźwiękowej i świetlnej.
2. Sygnalizacja powinna być dobrze słyszalna, szczególnie na odcinku niewidocznym ze stanowiska sterowania.
3. Sygnalizacja powinna się włączyć co najmniej 20 sekund przed włączeniem napędu urządzenia nośnego i wyłączyć się po włączeniu napędu.
1. Napęd przenośnika skośnego powinien być wyposażony w hamulec działający automatycznie z chwilą zaniku napięcia oraz wykluczający włączenie się napędu po przywróceniu zasilania. Powtórne uruchomienie przenośnika powinno nastąpić tylko z zerowego położenia sterowania.
2. System sterowania powinien zapewnić natychmiastowe zatrzymanie przenośnika w dowolnym położeniu.
3. Przenośniki stałe, niezależnie od wymagania ust. 1, powinny mieć wyłączniki awaryjne umieszczone w łatwo dostępnych i dobrze oświetlonych miejscach, w odstępach nie przekraczających 25 m.
§ 55.
Jeżeli przenośnik składa się z dwóch lub więcej członów, to wyłączenie napędu jednego z członów powinno automatycznie wyłączyć napędy członów poprzedzających.
§ 56.
Stałe stanowiska pracy przenośnika ładunków masowych powinny być zabezpieczone przed opadami atmosferycznymi.
§ 57.
Miejsca przekazu ładunku z jednego przenośnika na drugi powinny być osłonięte.
§ 58.
Przejścia komunikacyjne wzdłuż przenośników powinny mieć szerokość co najmniej 1,0 m.
§ 59.
Gniazda wtykowe, przeznaczone do wtyków kabli zasilających silniki elektryczne przenośników przewoźnych, powinny być jednego typu i posiadać automatycznie zamykające się osłony.
§ 60.
Złącza końców taśmy przenośników powinny być obustronnie gładkie.
§ 61.
Przenośniki taśmowe, przeznaczone do ładunków sypkich, powinny być wyposażone w urządzenia do czyszczenia taśmy z pozostałości ładunku.
1. Przyciągarki z liną nawijaną na bęben powinny być wyposażone w hamulec i urządzenia zabezpieczające przed przeciążeniem oraz w czerwone światło ostrzegawcze czynne od zmroku do świtu i w porze złej widoczności.
2. Bębny linowe przyciągarek powinny być zaopatrzone w obustronne tarcze zapobiegające spadaniu liny z bębna.
3. Stanowisko operatora powinno posiadać zabezpieczenie przed możliwością doznania urazu przez urwany uchwyt wagonu.
§ 63.
Przyciągarki z liną obiegową bez końca powinny być zaopatrzone w wyłączniki awaryjne rozmieszczone w odstępach nie przekraczających 50 m i usytuowane wzdłuż odcinka torów, obok którego biegnie lina, w miejscach łatwo dostępnych, a w porze nocnej dobrze oświetlonych.
1. Prędkość przetaczania wagonów przyciągarkami nie powinna przekraczać 5 km/h.
2. Dozwolona liczba przetaczanych wagonów powinna być określona w instrukcji obsługi przyciągarki, z uwzględnieniem warunków terenowych oraz pracy w porze letniej i zimowej.
§ 65.
Liny przyciągarek wykazujące zużycie lub uszkodzenia określone w § 78 ust. 1 powinny być wymienione.
§ 66.
Podczas pracy przyciągarek zabrania się przebywania i przechodzenia w zasięgu pracujących lin.
§ 67.
Zabrania się przeciągania liny przyciągarki wagonowej przez drogi komunikacyjne.
§ 68.
W portach morskich na nabrzeżach typowo drobnicowych i strefy przeładunkowej zabrania się instalowania przyciągarek wagonowych.
§ 69.
Pomocniczy sprzęt przeładunkowy i magazynowo-placowy (w dalszej części nazywany sprzętem) powinien być bezpieczny dla obsługi, niezawodny w użyciu, czynić zadość wymaganiom wytrzymałościowym, mieć jak najmniejszą masę, pozwalać na szybkie i dogodne uchwycenie i zwolnienie ładunku.
§ 70.
Zabrania się używania sprzętu nieatestowanego, nie odpowiadającego normom przedmiotowym lub dokumentacji technicznej oraz nie oznakowanego w sposób wyraźny.
§ 71.
Materiały i elementy użyte do wyrobu sprzętu powinny spełniać wymagania norm i zachowywać swoje właściwości fizyczno-mechaniczne w temperaturze od 2530 do 323oK (-20o do 50oC).
§ 72.
Liny, łańcuchy, pasy, taśmy i wszystkie inne elementy nośne, jak np.: ogniwa łącznikowe, haki, uchwyty itp. powinny być wykonane z materiałów atestowanych.
§ 73.
Liny stalowe sprzętu powinny mieć wytrzymałość na rozrywanie od 1400 do 1800 MPa (140 do 160 kG/mm2).
§ 74.
Minimalne wartości współczynników bezpieczeństwa dla lin i łańcuchów sprzętu powinny być przyjmowane według tablicy stanowiącej załącznik do rozporządzenia.
§ 75.
Ogniwa łącznikowe sprzętu powinny być zamykane za pomocą zgrzewania, spawania, specjalnych śrub bądź innych elementów łączących, przeznaczonych do tego celu i wykonanych zgodnie z wymaganiami norm.
§ 76.
Zaplatanie kausz, uch i pętli należy wykonać przez przeplatanie splotek liny lub stosowanie tulejek zaciskowych.
1. Sprzęt będący w eksploatacji, z wyjątkiem narzędzi stosowanych w przeładunku, powinien być poddawany kontroli bieżącej i kontroli okresowej. Narzędzia stosowane przy pracach przeładunkowych podlegają kontroli bieżącej.
2. Kontrola bieżąca powinna polegać na oględzinach sprzętu przed przystąpieniem do pracy, przed rozpoczęciem każdej zmiany i w czasie jego użytkowania. Zadaniem kontroli jest sprawdzenie, czy poszczególne elementy sprzętu nie doznały niebezpiecznych dla dalszej jego pracy uszkodzeń.
3. Kontrola okresowa sprzętu, przeprowadzana przez pracowników nadzoru technicznego, powinna polegać na szczegółowym przeglądzie, określeniu stopnia zużycia oraz przydatności do dalszego użytkowania. Kontrola okresowa powinna być przeprowadzana co najmniej raz na trzy miesiące.
1. Sprzęt powinien być natychmiast wycofany z eksploatacji, gdy ma pęknięcia, trwałe odkształcenia lub widoczne zużycia, które spowodowały zmniejszenie pierwotnej grubości lub średnicy powyżej 10% nominalnej wielkości w dowolnym miejscu oraz gdy:
1) liny stalowe:
a) na odcinku liny równym 8 jej średnicom liczba widocznych pęknięć wynosi 10% lub więcej całkowitej liczby drutów w linie,
b) wykazują oznaki silnego zużycia, przerdzewienia, zerwania splotek lub inne uszkodzenia,
2) Liny z włókien naturalnych:
a) mają zerwane lub rozkręcone sploty, przecięcia, postrzępienia czy oznaki butwienia lub wyraźne przewężenia,
b) mają wydłużone cięgna o więcej niż 10% w stosunku do pierwotnej długości,
3) liny i taśmy z włókien syntetycznych:
a) nastąpiło przerwanie przędzy taśmy lub pętli pasów przy obrzeżach spowodowane uszkodzeniem mechanicznym,
b) nastąpiło zerwanie splotów liny, przecięcie, rozkręcenie splotów bądź wyraźne przewężenie,
c) nastąpiło uszkodzenie mechaniczne lub przetopienie przędzy na minimum 10% szerokości taśmy lub średnicy liny,
4) łańcuchy:
a) zużycie pręta ogniwa przekracza 20% pierwotnej jego średnicy,
b) ogniwa uległy deformacji lub wykazują inne widoczne uszkodzenia,
5) bloki: mają niewyraźne cechy, pęknięte lub nie obracające się krążki, okaleczone krawędzie, zgięte lub wytarte osie.
2. Sprzęt wycofany z eksploatacji nie powinien być przechowywany razem ze sprzętem zdatnym do użytku.
3. Do przechowywania wycofanych zawiesi powinno być w magazynie wydzielone pomieszczenie zamykane na klucz.
§ 79.
Sprzęt, o ile normy przedmiotowe nie stanowią inaczej, powinien być badany pod próbnym obciążeniem statycznym zgodnie z instrukcją technologiczną w następujących przypadkach:
1) po wykonaniu,
2) przed wprowadzeniem do eksploatacji nowych elementów sprzętu, o ile nie zostało stwierdzone w zaświadczeniu producenta, że były badane po wykonaniu,
3) po każdej naprawie lub przeróbce,
4) po wyżarzeniu okresowym.
1. Badania sprzętu powinny być wykonane przez jednostki organizacyjne posiadające odpowiednie wyposażenie i wykwalifikowanych pracowników, które po stwierdzeniu, że badany sprzęt lub jego elementy nie uległy uszkodzeniu w czasie prób, wykonują na nim trwałe i wyraźne oznaczenie dopuszczalnego obciążenia roboczego, o ile uległo ono zmianie, oraz daty wykonania badań. Jednostki te, w oparciu o posiadane uprawnienia, mają obowiązek wystawienia zaświadczeń o wykonanych badaniach.
2. Sprzęt złożony z elementów, które posiadają ważne zaświadczenie o wykonanych badaniach, nie musi być poddany badaniom.
§ 81.
Łańcuchy, pierścienie, haki, ogniwa łącznikowe i krętliki sprzętu, o ile normy nie stanowią inaczej, powinny być odpowiednio wyżarzone (wyżarzenie odprężające) w następujących przypadkach:
1) przed wprowadzeniem do eksploatacji nowych elementów sprzętu, jeżeli nie zostało stwierdzone w zaświadczeniach producenta, że były wyżarzone bądź nie wyrażono przeciwwskazań wyżarzenia,
2) po naprawie lub przeróbce,
3) jeżeli producent zalecił wyżarzanie okresowe.
§ 82.
Eksploatowany sprzęt lub jego elementy wykonane ze stali zgrzewnej, niezależnie od wymagań § 81, podlegają okresowemu wyżarzaniu co 12 miesięcy, o ile producent nie zalecił inaczej.
§ 83.
Sprzęt po zakończeniu pracy, jeżeli nie jest przekazywany następnej zmianie, powinien być natychmiast oddany do magazynu w celu sprawdzenia jego dalszej przydatności do bezpiecznej pracy.
§ 84.
W magazynie sprzętu powinny być prowadzone oddzielne kartoteki dla każdego rodzaju sprzętu, w których powinny być odnotowywane informacje dotyczące przeglądów, badań i konserwacji.
§ 85.
Karty katalogowe pomocniczego sprzętu przeładunkowego powinny określać również m.in. warunki przechowywania i konserwacji tego sprzętu.
§ 86.
Sprzęt, którego masa przekracza 50 kg, powinien mieć wybitą cechę podającą jego masę.
§ 87.
Ucha i pętle zawiesi lin z włókien naturalnych i syntetycznych powinny być zaplatane. Dla lin z włókien syntetycznych dopuszcza się, w uzgodnieniu z zamawiającym, inne wykonanie łączeń lin, np. przy użyciu specjalnych złączek metalowych lub z tworzyw sztucznych zaciskanych mechanicznie lub spajanych termicznie z liną, dające trwałe połączenie liny i wytrzymałość nie mniejszą od łączeń zaplatanych.
§ 88.
Zawiesia wielocięgnowe powinny być wykonane z zawiesi jednocięgnowych. Cięgna parami powinny być uchwycone ogniwami łączącymi pośrednimi, a ogniwa pośrednie uchwycone wspólnym ogniwem zbiorczym. W przypadku nieparzystej liczby cięgien w zawiesiu dopuszcza się łączenie trzech cięgien jednym ogniwem zbiorczym.
1. Jeżeli warunki eksploatacyjne na to pozwalają, można stosować łączenie cięgien zawiesia z hakiem i pierścieniami za pomocą rozłącznych szakli i ogniw lub innych równorzędnych łączników.
2. Zabrania się przedłużania zawiesi wykonanych z lin lewoskrętnych zawiesiami z lin prawoskrętnych.
§ 90.
Cecha zawiesi jednocięgnowych i pętlowych wykonanych z lin lub łańcuchów powinna zawierać dwa określenia DOR odnoszące się do sposobu użytkowania zawiesia:
1) do zawieszania lub podtrzymywania ładunku,
2) do zawieszania ładunku przy jednoczesnym jego obwiązaniu.
1. Dopuszczalne obciążenie robocze zawiesi dwu- i wielocięgnowych w zależności od kąta wierzchołkowego ŕ mierzonego między cięgnami, po naprężeniu zawiesia, podlega obniżeniu: przy kącie 0o < α ≤ 45o - o 10% DOR 45o < α ≤ 90o - o 30% DOR 90o < α ≤ 120o - o 50% DOR
2. Zabrania się przekraczania kąta wierzchołkowego ponad 120o.
§ 92.
Przy określeniu DOR zawiesia wielocięgnowego należy przyjąć, że w zawiesiu:
1) dwucięgnowym - pracują dwa cięgna przy równomiernym obciążeniu zawiesia; jeżeli unos przemieszczany jest ukośnie, to przyjmuje się tylko jedno cięgno jako nośne,
2) trzycięgnowym i czterocięgnowym - pracują trzy cięgna,
3) o obwodzie zamkniętym - pracują dwa cięgna.
§ 93.
Przy użyciu dwóch zawiesi o obwodzie zamkniętym, gdy układ cięgien nie zapewnia równomiernego obciążenia, łączne obciążenie nie powinno przekraczać wielkości DOR jednego zawiesia.
§ 94.
W zawiesiach łańcuchowych pracujących w warunkach, w których temperatura otoczenia znacznie odbiega od przeciętnej, zaleca się obniżenie wartości obciążenia roboczego o 50 % przy temperaturach poniżej 253oK (-20oC) oraz 25% przy temperaturach od 253o do 263oK (-20o do -10oC).
§ 95.
W magazynach sprzętu pomocniczego, w dobrze widocznych miejscach, powinny być umieszczone tablice wskazujące dopuszczalne obciążenie zawiesi z lin, pasów i łańcuchów w zależności od: Zaleca się wywieszanie tablic również na nabrzeżach drobnicowych w pobliżu miejsc używania sprzętu pomocniczego.
1) sposobu zawieszenia ładunku,
2) kątów rozwarcia lub odchylenia cięgien od pionu,
3) temperatury otoczenia, znacznie odbiegającej od przeciętnej dla zawiesi wykonanych ze stali niskowęglowej (np. łańcuchów).
§ 96.
Gardziele haków współpracujących z zawiesiami pasowymi powinny mieć szerokość odpowiadającą szerokości pasów, a ich obrzeża powinny być zaokrąglone.
§ 97.
Zabrania się skracania zawiesia przez robienie węzłów.
§ 98.
Mostki i płyty służące do łączenia wagonu z rampą lub wagonu z wagonem powinny być zaopatrzone w zaczepy lub inne urządzenia zabezpieczające przed nieumyślnym przesunięciem, a ich powierzchnia robocza powinna utrudniać poślizg.
§ 99.
Pomosty, stojaki, kozły i inne urządzenia powinny mieć na widocznym miejscu trwałe i wyraźne oznakowanie dopuszczalnego obciążenia roboczego.
§ 100.
Jeżeli górna powierzchnia pomostów znajduje się powyżej 1,0 m ponad ziemią (podłogą), to na bocznych krawędziach pomostu zaleca się osadzenie składanych barier.
§ 101.
Pomosty przejezdne powinny być wyposażone w urządzenia hamulcowe.
§ 102.
Pomosty przejezdne i płyty przeznaczone do budowy pomostów i stołów ładunkowych powinny mieć urządzenia do sprzęgania, umożliwiające skuteczne ich łączenie obok lub wzdłuż siebie.
§ 103.
Dolne powierzchnie drewnianych tac ładunkowych powinny być wzmocnione oraz zakończone uchami lub innymi elementami do zawieszenia.
§ 104.
Do przeładunku ładunków w balonach oraz ładunków niebezpiecznych kl. 1 i 7 kat.0) i A powinny być stosowane palety i tace ładunkowe ze ścianami bocznymi.
§ 105.
Stosowanie chwytników elektromagnetycznych do przeładunku na statek lub ze statku jest zabronione.
§ 106.
Chwytniki elektromagnetyczne mogą być stosowane do innych prac niż wymienione w § 105, jeśli napięcie ich zasilania nie zmienia się w zakresie większym niż ±10%.
§ 107.
Chwytnik elektromagnetyczny powinien być zabezpieczony przed zawilgoceniem wnętrza.
§ 108.
Hak, na którym wisi chwytnik elektromagnetyczny, powinien być zabezpieczony przed obracaniem się oraz posiadać urządzenie zabezpieczające przed spadnięciem chwytnika.
§ 109.
Masa bloków przenoszonych ręcznie nie powinna przekraczać 50 kg.
§ 110.
Zamknięcie otwieranej części metalowego jarzma bloku powinno być zabezpieczone w taki sposób, aby nie mogło ono otwierać się samoczynnie podczas pracy i aby liny nie dostawały się między krążek a jarzmo.
1. Bloki używane w ładowni statków powinny być mocowane w wyznaczonych miejscach, za pomocą sworzniowych ogniw łącznikowych.
2. Mocowanie bloków na rozpornicach jest niedopuszczalne.
3. Jeżeli wręgi nie są wyposażone w urządzenia do mocowania bloków, to bloki powinny być mocowane przy użyciu uchwytów wykonanych specjalnie do tego celu.
4. Wiercenie otworów we wręgach lub przyspawanie do konstrukcji statków urządzeń zastępczych do mocowania bloków, bez zgody kierownictwa statku, jest zabronione.
Pełna treść aktu: w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w portach morskich i śródlądowych..