Żywy dawca

Pojęcie „żywy dawca” oznacza osobę, od której pobiera się materiał przeznaczony do wykorzystania w obszarze regulowanym przez ustawę o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Chodzi więc o człowieka, który jest źródłem komórek, tkanek albo narządu podlegających pobraniu. Najważniejszym elementem tego określenia jest faktyczne dokonanie pobrania lub jego związek z daną osobą, a nie sam zamiar, zgoda czy późniejsze wykorzystanie pobranego materiału.

Określenie składa się z dwóch znaczeniowo istotnych części. „Dawca” wskazuje osobę, od której pochodzi pobierany materiał biologiczny. Przymiotnik „żywy” odróżnia ją od osoby, której komórki, tkanki lub narządy są pozyskiwane po śmierci. W ramach tej definicji nie ma znaczenia, jaki dokładnie rodzaj materiału jest pobierany, ponieważ może nim być komórka, tkanka albo narząd. Istotne jest natomiast to, że pobranie następuje od konkretnej osoby.

Znaczenie w ustawie

Definicja porządkuje podstawowe pojęcia używane w przepisach dotyczących pobierania, przechowywania i przeszczepiania komórek, tkanek i narządów. Pozwala jednoznacznie wskazać, kogo przepisy określają jako żywego dawcę, gdy odnoszą się do osoby, od której pozyskuje się taki materiał. Dzięki temu można odróżnić rolę dawcy od innych osób uczestniczących w całym procesie, na przykład osoby, która otrzymuje przeszczep, lub podmiotu zajmującego się materiałem po jego pobraniu.

W praktyce hasło odnosi się zatem do osoby będącej źródłem komórek, tkanek lub narządu pobieranych w warunkach objętych zakresem tej ustawy. Samo użycie tego terminu nie przesądza o celu pobrania, dalszym postępowaniu z materiałem ani o innych warunkach, które mogą wynikać z pozostałych przepisów. Jego funkcją jest przede wszystkim precyzyjne nazwanie osoby, od której materiał jest pozyskiwany, i odróżnienie jej od dawcy pośmiertnego oraz innych uczestników procedury.