Zyski i straty nadzwyczajne

„Zyski i straty nadzwyczajne” to szczególna kategoria wyników finansowych, odnosząca się wyłącznie do określonych rodzajów jednostek: banków, zakładów ubezpieczeń, zakładów reasekuracji oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Pojęcie obejmuje zarówno korzystne, jak i niekorzystne skutki finansowe zdarzeń, które mają wyjątkowy charakter i nie wynikają ze zwykłego funkcjonowania danej jednostki.

Zgodnie z ustawą „Rachunkowość.”, a dokładnie z definicją zawartą w art. 3, aby dane zdarzenie można było powiązać z tą kategorią, powinno ono spełniać kilka warunków:

• dotyczyć jednej z jednostek wskazanych w przepisie,
• być trudne do przewidzenia,
• pozostawać poza działalnością operacyjną jednostki,
• nie być związane z ogólnym ryzykiem prowadzenia jej działalności,
• powodować powstanie zysku albo straty.

Istotne jest więc nie tylko to, czy zdarzenie przyniosło dodatni czy ujemny skutek finansowy. Znaczenie ma także jego źródło i charakter. Jeżeli określony skutek jest następstwem zwykłej działalności operacyjnej albo typowego ryzyka związanego z jej prowadzeniem, nie odpowiada tej kategorii. „Nadzwyczajność” wiąże się tu z wyjątkowością zdarzenia, jego nieprzewidywalnością oraz brakiem związku z normalnym tokiem działalności.

Definicja służy uporządkowaniu sposobu rozumienia takich zdarzeń w rachunkowości wskazanych jednostek. Pozwala odróżnić wyniki wynikające z codziennej działalności od skutków zdarzeń nietypowych i pozostających poza jej operacyjnym zakresem. Ma to praktyczne znaczenie przy kwalifikowaniu zdarzeń oraz przy ocenie, z czego wynika osiągnięty wynik finansowy. Dzięki temu można ustalić, czy dane zwiększenie albo zmniejszenie wyniku jest konsekwencją zwykłego ryzyka działalności, czy też zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym w rozumieniu ustawy.