Zwrot opłaty

Zwrot opłaty oznacza oddanie całości albo części kwoty uiszczonej tytułem opłaty, jeżeli obowiązek taki wynika z przepisu prawa lub z zasad pobierania danej opłaty. Nie jest to jednolita instytucja prawna o takich samych zasadach we wszystkich przypadkach. Zakres zwrotu, jego przesłanki, sposób dokonania oraz termin zależą od rodzaju opłaty i regulacji właściwej dla danej procedury.

Zwrot może dotyczyć w szczególności opłat administracyjnych, sądowych, egzaminacyjnych, komorniczych, geodezyjnych i podatkowych. Występuje także przy opłatach związanych z postępowaniami kwalifikacyjnymi, wydawaniem opinii lub zawieraniem porozumień. Przepisy mogą przewidywać:

• zwrot całej opłaty, na przykład gdy postępowanie nie może być prowadzone z przyczyn określonych w ustawie;
• zwrot części opłaty, gdy wykonano tylko część czynności albo ustawa wiąże zwrot z określonym wynikiem lub etapem postępowania;
• zwrot nadpłaconej kwoty, gdy pobrano więcej, niż wynikało z obowiązujących stawek lub sposobu obliczenia opłaty;
• brak zwrotu, mimo zakończenia postępowania lub niewykorzystania świadczenia, jeżeli przepisy wyraźnie wyłączają taką możliwość.

W niektórych sprawach zwrot następuje z urzędu, w innych konieczne jest złożenie wniosku albo przedstawienie dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty. Przepisy mogą wskazywać organ właściwy do dokonania zwrotu, formę przekazania środków oraz termin, którego należy przestrzegać. Zwrot opłaty nie zawsze jest tożsamy ze zwrotem kosztów postępowania lub odszkodowaniem, ponieważ obejmuje co do zasady tylko wcześniej pobraną opłatę, w zakresie określonym przez podstawę prawną. Znaczenie praktyczne tego terminu polega na ustaleniu, czy i w jakiej wysokości osoba, która uiściła opłatę, może odzyskać przekazane środki.