Zwolnienie ze służby

„Zwolnienie ze służby” oznacza prawne zakończenie stosunku służbowego łączącego funkcjonariusza albo żołnierza zawodowego z określoną formacją lub Siłami Zbrojnymi. Jest to sformalizowana czynność właściwego organu, podejmowana na podstawie przepisów regulujących daną służbę. Nie jest to zwykłe rozwiązanie umowy o pracę, ponieważ stosunek służbowy ma charakter administracyjnoprawny, a jego nawiązanie, przebieg i zakończenie podlegają szczególnym zasadom.

Zwolnienie może nastąpić z różnych przyczyn, w szczególności:

• na wniosek osoby pełniącej służbę albo w związku ze zgłoszeniem wystąpienia ze służby,
• z urzędu, w przypadkach określonych w ustawie,
• z powodu utraty zdolności do służby, ustalonej przez właściwą komisję lekarską,
• w następstwie kary dyscyplinarnej, w tym wydalenia ze służby,
• w związku z przejściem do innej służby, nabyciem uprawnień emerytalnych lub zaistnieniem innych przesłanek powodujących ustanie stosunku służbowego.

W zależności od przepisów danej formacji zwolnienie może być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, opiniowaniem, badaniem lekarskim albo wydaniem rozstrzygnięcia przez wskazany organ. Skutek następuje w określonym dniu, który wyznacza ustanie obowiązku pełnienia służby, a także wpływa na uprawnienia i obowiązki osoby zwolnionej.

Zwolnienie ze służby ma znaczenie praktyczne między innymi dla prawa do odprawy, świadczeń pieniężnych, nagrody jubileuszowej, zaopatrzenia emerytalnego oraz zachowania lub utraty innych należności związanych ze służbą. Przepisy mogą odmiennie traktować osobę odchodzącą na własny wniosek, zwolnioną z przyczyn zdrowotnych lub dyscyplinarnie. W niektórych formacjach bezpośrednie przejście do innej służby ogranicza albo wyłącza prawo do odprawy i określonych świadczeń. Z dniem zwolnienia możliwe jest także mianowanie na wyższy stopień służbowy, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Termin występuje przede wszystkim w prawie wojskowym oraz w regulacjach dotyczących służb mundurowych i specjalnych.