Związek wyznaniowy

Związek wyznaniowy to prawnie wyodrębniona wspólnota osób utworzona w celu wyznawania i szerzenia określonej wiary religijnej, mająca własną doktrynę, obrzędy oraz strukturę organizacyjną. W polskim prawie pojęcie to obejmuje kościoły i inne wspólnoty religijne. „Kościół” jest zwykle określeniem związku wyznaniowego o określonej tradycji i organizacji, jednak oba terminy występują w przepisach obok siebie.

Status prawny związku wyznaniowego może wynikać z odrębnej ustawy, umowy międzynarodowej albo wpisu do właściwego rejestru. Związek wyznaniowy uznany w jednym z tych trybów może nabywać prawa i zaciągać obowiązki we własnym imieniu, posiadać majątek, tworzyć jednostki organizacyjne oraz zatrudniać osoby. Zakres osobowości prawnej i uprawnień jednostek organizacyjnych wynika z przepisów regulujących dany związek oraz z jego wewnętrznych zasad.

Konstytucyjne zasady odnoszące się do związków wyznaniowych obejmują ich równouprawnienie, autonomię i wzajemną niezależność od władz publicznych, a także bezstronność państwa w sprawach przekonań religijnych i światopoglądowych. Związek wyznaniowy korzysta z ochrony wolności sumienia i wyznania, a jego członkowie mogą dobrowolnie przekazywać na jego rzecz świadczenia. Państwo może regulować stosunki z poszczególnymi związkami w odrębnych przepisach, z poszanowaniem ich samodzielności.

Pojęcie występuje między innymi w przepisach dotyczących:

• organizacji i finansowania działalności religijnej, charytatywnej i opiekuńczej oraz gospodarowania nieruchomościami,
• nauczania religii w publicznych szkołach i przedszkolach,
• zawierania małżeństw wywołujących skutki w prawie cywilnym,
• wykonywania praktyk religijnych przez osoby pozbawione wolności i żołnierzy,
• relacji z władzami publicznymi oraz wyłączenia spod przepisów dotyczących stowarzyszeń.

W konkretnych ustawach związek wyznaniowy może być traktowany jako odrębny podmiot, któremu przysługują określone uprawnienia albo na którym mogą ciążyć obowiązki publicznoprawne.