Zrzeczenie roszczeń

Zrzeczenie roszczeń oznacza rezygnację uprawnionego z dochodzenia określonego roszczenia, czyli żądania spełnienia świadczenia, naprawienia szkody albo ochrony innego prawa. Może dotyczyć całości roszczenia lub jego części, a także kilku roszczeń wskazanych w jednym oświadczeniu. Powinno być dostatecznie jednoznaczne, aby można było ustalić, z jakich praw uprawniony rezygnuje.

W praktyce należy odróżnić zrzeczenie się roszczenia w znaczeniu materialnoprawnym od zrzeczenia się roszczenia w toku procesu cywilnego. Pierwsze może być elementem ugody, porozumienia albo odrębnego oświadczenia wierzyciela i prowadzi do rezygnacji z dochodzenia danego prawa w zakresie objętym oświadczeniem. Drugie jest czynnością procesową powoda. Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego powód może cofnąć pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczenia aż do wydania wyroku. Sąd umarza wtedy postępowanie w odpowiednim zakresie, a zrzeczenie co do zasady zamyka możliwość dalszego dochodzenia objętego nim roszczenia.

Zrzeczenie może zostać uznane przez sąd za niedopuszczalne, jeżeli jego skutki byłyby sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzałyby do obejścia prawa. Przy ocenie czynności znaczenie ma również jej zakres oraz to, czy osoba składająca oświadczenie była do tego umocowana. Pełnomocnictwo procesowe obejmuje umocowanie do dokonywania czynności związanych ze sprawą, w tym do zrzeczenia się roszczenia.

Termin występuje także w prawie spółek. Kodeks spółek handlowych ogranicza możliwość powoływania się na zrzeczenie roszczeń, między innymi w sprawach wszczynanych przez wspólnika lub akcjonariusza oraz w razie upadłości spółki. Oznacza to, że wcześniejsze zrzeczenie się roszczeń albo udzielenie absolutorium nie zawsze wyłącza odpowiedzialność osób, przeciwko którym takie powództwo może zostać skierowane. Zrzeczenie nie obejmuje również automatycznie roszczeń innych osób ani roszczeń, które nie zostały w nim dostatecznie określone.