Żołnierz zawodowy

Żołnierz zawodowy to osoba pełniąca zawodową służbę wojskową w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to status prawny odrębny od statusu żołnierza odbywającego służbę niezawodową, w tym służbę przygotowawczą, ćwiczenia wojskowe lub okresową służbę wojskową. O zakwalifikowaniu do tej kategorii decyduje pełnienie zawodowej służby wojskowej, a nie samo zatrudnienie w jednostce wojskowej.

Najważniejsze cechy

Żołnierz zawodowy pozostaje w szczególnym stosunku służbowym i wykonuje obowiązki związane z obroną państwa, gotowością bojową oraz realizacją zadań Sił Zbrojnych. Podlega rozkazom przełożonych, wojskowej dyscyplinie, zasadom podległości służbowej i szczególnym wymaganiom dotyczącym dyspozycyjności. Jego służba może być pełniona jako służba stała albo kontraktowa. Żołnierze zawodowi występują w różnych korpusach osobowych, stopniach wojskowych i na stanowiskach o odmiennym zakresie obowiązków.

Status ten wiąże się z określonymi uprawnieniami. Żołnierz zawodowy może pobierać naukę i, po spełnieniu ustawowych warunków, ubiegać się o pomoc finansową lub organizacyjną związaną z kształceniem. Przepisy przewidują również możliwość przyznawania nagród uznaniowych i zapomóg, a także regulują sprawy zakwaterowania, świadczeń oraz przebiegu służby. Odrębne zasady mogą dotyczyć żołnierzy wyznaczonych do służby lub pracy na stanowiskach w strukturach takich jak Służba Kontrwywiadu Wojskowego albo Służba Wywiadu Wojskowego.

Pojęcie występuje przede wszystkim w ustawie o obronie Ojczyzny, ale ma znaczenie także w przepisach administracyjnych, mieszkaniowych, socjalnych i dotyczących służb państwowych. W postępowaniu administracyjnym sprawy osobowe żołnierzy zawodowych są objęte szczególnym wyjątkiem od zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych na korzyść strony. Oznacza to, że status żołnierza zawodowego wpływa nie tylko na zakres jego obowiązków służbowych, lecz także na sposób stosowania niektórych przepisów proceduralnych.