Żołnierz zastępczej służby wojskowej

„Żołnierz zastępczej służby wojskowej” to ustawowo określona kategoria osób, których status wynika z przepisów dotyczących świadczenia pieniężnego i uprawnień dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w określonych miejscach. Chodzi o osoby wskazane w przepisie odsyłającym do tej regulacji, a więc nie o każdego, kto odbywał zastępczą służbę wojskową.

Istotą tego pojęcia jest połączenie kilku elementów: osoba musiała być żołnierzem zastępczej służby wojskowej, a jej sytuacja musiała mieścić się w zakresie przepisów o przymusowym zatrudnieniu w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu albo batalionach budowlanych. Szczegółowe ustalenie, czy dana osoba należy do tej kategorii, następuje na podstawie regulacji, do których odsyła definicja. Samo ogólne powołanie się na odbywanie zastępczej służby wojskowej nie przesądza jeszcze o spełnieniu ustawowych przesłanek.

W ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych pojęcie to służy do jednoznacznego wskazania określonej grupy osób, której mogą dotyczyć przewidziane w tej ustawie rozwiązania. Ma więc znaczenie przy ustalaniu, czy dana osoba jest objęta zakresem uprawnień lub obowiązków związanych z finansowaniem świadczeń opieki zdrowotnej. Organ lub instytucja stosująca przepisy powinna brać pod uwagę nie tylko nazwę statusu, lecz także jego ustawowe powiązanie z przymusowym zatrudnieniem w wymienionych rodzajach miejsc.

Pojęcie ma również znaczenie przy stosowaniu przepisów o świadczeniu pieniężnym i innych uprawnieniach przysługujących tej grupie osób. Definicja nie określa wysokości świadczeń ani nie rozstrzyga samodzielnie o ich przyznaniu. Wskazuje natomiast, kogo należy uznać za żołnierza zastępczej służby wojskowej na potrzeby przepisów posługujących się tym terminem.