Żołnierz rezerwy

Żołnierz rezerwy to osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy, pozostając poza bieżącym pełnieniem czynnej służby wojskowej. Zachowuje ona status wojskowy oraz podlega określonym obowiązkom wynikającym z powszechnego obowiązku obrony, mimo że na co dzień nie wykonuje zadań w jednostce wojskowej.

W ustawie o obronie Ojczyzny wyróżnia się przede wszystkim:

• aktywną rezerwę, obejmującą osoby dobrowolnie pozostające w gotowości do okresowego pełnienia służby i posiadające przydział do określonych zadań lub stanowisk;
• pasywną rezerwę, do której trafiają osoby niepełniące czynnej służby wojskowej i niebędące żołnierzami aktywnej rezerwy.

Żołnierz pasywnej rezerwy może zostać powołany do ćwiczeń wojskowych albo do czynnej służby wojskowej, w szczególności w razie mobilizacji lub wojny, na zasadach określonych w przepisach. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej żołnierza co do zasady przenosi się do pasywnej rezerwy, chyba że zostanie powołany do innej formy służby.

Status żołnierza rezerwy jest odnotowywany w dokumentacji wojskowej, w tym w książeczce wojskowej. Dokument ten zawiera dane osobowe oraz informacje dotyczące przebiegu służby i posiadanego stopnia wojskowego. Stopień może mieć znaczenie przy ustalaniu stanowiska, zadań i uprawnień podczas powołania do służby. Właściwe organy wojskowe, a w określonych przypadkach Minister Obrony Narodowej lub Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, są uprawnione do mianowania na stopnie wojskowe.

Pojęcie żołnierza rezerwy występuje głównie w prawie wojskowym i administracyjnym, ale może mieć znaczenie także w prawie karnym. Wobec żołnierza, również rezerwy w związku z popełnionym czynem podlegającym odpowiedzialności wojskowej, może zostać orzeczona degradacja, czyli pozbawienie stopnia wojskowego.