Zobowiązanie zabezpieczone

Zobowiązanie zabezpieczone to takie zobowiązanie, przy którym możliwość uzyskania przez wierzyciela zapłaty albo innego należnego świadczenia jest wzmocniona ustanowionym zabezpieczeniem. Zabezpieczenie polega na obciążeniu praw majątkowych należących do dłużnika. Dzięki temu wierzyciel nie opiera swojego prawa wyłącznie na obowiązku dłużnika, lecz może korzystać z określonego prawa majątkowego jako zabezpieczenia wykonania zobowiązania.

Najważniejsze elementy tego pojęcia to:

• istnienie zobowiązania, czyli obowiązku spełnienia świadczenia;
• uprawnienie wierzyciela do zapłaty lub innej formy wykonania;
• ustanowienie zabezpieczenia na prawach majątkowych dłużnika;
• związek między zabezpieczeniem a możliwością zaspokojenia wierzyciela.

Ustawa wskazuje jako przykłady zastaw i hipotekę, ale definicja obejmuje również inne formy zabezpieczenia ustanowione na prawach majątkowych. Nie ogranicza się więc do jednego rodzaju zabezpieczenia ani do określonej nazwy umowy. Istotne jest to, że prawo majątkowe dłużnika zostaje obciążone w sposób, który ma chronić wykonanie jego zobowiązania.

Pojęcie obejmuje także zobowiązania wynikające z transakcji z udzielonym przyrzeczeniem odkupu oraz z innych uzgodnień dotyczących zabezpieczeń finansowych, jeżeli zabezpieczenie polega na przeniesieniu tytułu do danego prawa majątkowego. W takich przypadkach zabezpieczenie przyjmuje formę przeniesienia tytułu, a nie tylko ustanowienia obciążenia na prawie pozostającym przy dłużniku.

W ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji określenie to służy wyodrębnieniu zobowiązań, których wykonanie jest powiązane z określonym zabezpieczeniem majątkowym. Ma to znaczenie przy stosowaniu przepisów dotyczących sytuacji podmiotu objętego regulacją ustawy, ponieważ pozwala odróżnić zobowiązania zabezpieczone od zobowiązań pozbawionych takiej ochrony. W praktyce znaczenie danego zabezpieczenia zależy od jego rodzaju, przedmiotu oraz sposobu ustanowienia, a także od szczegółowych przepisów mających zastosowanie do konkretnej sytuacji.