Zniesienie

Zniesienie w polskim prawie oznacza formalne usunięcie określonego bytu, prawa, obowiązku albo rozwiązania organizacyjnego z obrotu prawnego. Jest skutkiem przewidzianym w przepisie, najczęściej związanym z zakończeniem istnienia instytucji, wygaśnięciem prawa lub zmianą struktury podmiotów publicznych i prywatnych. Termin nie ma jednego, uniwersalnego skutku, ponieważ jego znaczenie zależy od przedmiotu zniesienia oraz treści regulacji.

Zniesienie może oznaczać w szczególności:

• likwidację organu, urzędu, rady albo innej jednostki, co powoduje zakończenie jej działalności i zwykle wymaga określenia następcy jej zadań, kompetencji, dokumentacji lub mienia;
• zakończenie istnienia osoby prawnej, w tym kościelnej osoby prawnej, z jednoczesnym wskazaniem podmiotu, na który przechodzi jej majątek, albo zasad jego dalszego wykorzystania;
• wygaśnięcie prawa rzeczowego, takiego jak służebność gruntowa, co usuwa możliwość wykonywania tego prawa i może wymagać ujawnienia zmiany w odpowiednich rejestrach;
• zniesienie jednej instytucji w związku z utworzeniem innej, na przykład uczelni powstałej z przekształcenia dotychczasowej jednostki. W takim przypadku zniesienie nie musi oznaczać przerwania działalności, lecz może być elementem sukcesji organizacyjnej.

Zniesienie występuje przede wszystkim w prawie administracyjnym i ustrojowym, prawie nieruchomości, regulacjach dotyczących osób prawnych oraz przepisach określających stosunek państwa do kościołów i innych związków wyznaniowych. Może nastąpić bezpośrednio z mocy ustawy, na podstawie aktu właściwego organu albo wskutek spełnienia warunków określonych w przepisach.

Praktyczne znaczenie zniesienia polega na tym, że wyznacza ono moment zakończenia działania danego rozwiązania prawnego oraz porządkuje jego następstwa. Przepisy mogą określać dzień zniesienia, sposób przekazania zadań, przejęcie praw i obowiązków, los majątku, dalszy tok postępowań lub skutki dla wpisów urzędowych. Samo określenie „zniesienie” nie przesądza więc, czy następuje likwidacja, wygaśnięcie, czy przekształcenie, decydujące są skutki wskazane w konkretnej regulacji.