Art. 626^2 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę składania wniosku o wpis do księgi wieczystej, określając wymagania formalne oraz wskazując podmioty uprawnione do złożenia takiego wniosku.

1. **Forma wniosku**:
   - Wniosek o wpis do księgi wieczystej musi być złożony na urzędowym formularzu. Jest to wymóg formalny, którego niespełnienie może skutkować zwrotem wniosku bez jego rozpoznania. Formularz ten jest dostępny w sądach oraz na stronach internetowych Ministerstwa Sprawiedliwości.

2. **Załączniki do wniosku**:
   - Do wniosku należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Mogą to być różnego rodzaju akty notarialne, orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne, umowy czy inne dokumenty, które potwierdzają prawo do wpisu.
   - W przypadku wniosku o wpis na podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 783 § 4 k.p.c., konieczne jest dołączenie dokumentu uzyskanego z systemu teleinformatycznego, który umożliwia sądowi weryfikację istnienia i treści tytułu wykonawczego. Jest to istotne z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i pewności co do treści wpisów w księdze wieczystej.

3. **Zmiana w prawie własności**:
   - Jeżeli z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że nastąpiła zmiana w prawie własności, sąd, zwracając wniosek, stosuje art. 626^13 § 1 k.p.c. Oznacza to, że sąd zwraca wniosek, jeżeli nie spełnia on wymogów formalnych lub jeżeli z dokumentów wynika, że wnioskodawca nie jest uprawniony do złożenia wniosku.

4. **Podmioty uprawnione do złożenia wniosku**:
   - Właściciel nieruchomości - osoba fizyczna lub prawna, która jest wpisana jako właściciel w księdze wieczystej.
   - Użytkownik wieczysty - osoba, która posiada prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.
   - Osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić - może to być np. nabywca nieruchomości, który chce dokonać wpisu swojego prawa własności.
   - Wierzyciel - jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, np. hipoteka.
   - Uprawniony organ - w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy, np. organ podatkowy w przypadku wpisu hipoteki przymusowej.

Podsumowując, art. 626^2 k.p.c. precyzyjnie określa procedurę składania wniosku o wpis do księgi wieczystej, co ma na celu zapewnienie prawidłowości i przejrzystości wpisów w księgach wieczystych. Przestrzeganie tych wymogów jest kluczowe dla skutecznego dokonania wpisu i zabezpieczenia interesów wszystkich stron zaangażowanych w obrót nieruchomościami.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 21 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów reguluje procedurę wprowadzania wzmianki o wszczęciu postępowania scaleniowego lub wymiennego do księgi wieczystej oraz określa skutki prawne takiej wzmianki. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do tego przepisu.

### Komentarz do Art. 21 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów

#### 1. Wniosek starosty do sądu prowadzącego księgi wieczyste

Zgodnie z art. 21, starosta jest uprawniony do złożenia wniosku do sądu właściwego do prowadzenia ksiąg wieczystych o uczynienie wzmianki o wszczęciu postępowania scaleniowego lub wymiennego. Jest to obowiązek starosty, który ma na celu zabezpieczenie prawidłowego przebiegu postępowania oraz ochronę interesów uczestników tego postępowania.

#### 2. Wzmianka w księdze wieczystej

Wzmianka w księdze wieczystej jest formalnym zapisem informującym o wszczęciu postępowania scaleniowego lub wymiennego. Ma ona na celu poinformowanie wszystkich zainteresowanych stron oraz potencjalnych nabywców nieruchomości o toczącym się postępowaniu. Wzmianka ta jest istotna z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu prawnego nieruchomościami.

#### 3. Brak księgi wieczystej - złożenie wniosku do zbioru dokumentów

Jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej, wniosek starosty składa się do istniejącego zbioru dokumentów. Zbiór dokumentów pełni wówczas funkcję rejestru, w którym odnotowuje się wszczęcie postępowania scaleniowego lub wymiennego.

#### 4. Skutki wzmianki w księdze wieczystej lub złożenia wniosku do zbioru dokumentów

Wprowadzenie wzmianki w księdze wieczystej lub złożenie wniosku do zbioru dokumentów ma istotne skutki prawne. Od momentu uczynienia wzmianki, wszelkie późniejsze zmiany stanu własności oraz obciążeń nieruchomości pozostają bez wpływu na przebieg postępowania scaleniowego lub wymiennego. Oznacza to, że zmiany te nie będą miały znaczenia dla ustaleń dokonywanych w ramach postępowania, chyba że zostały dokonane za zgodą starosty.

#### 5. Zgoda starosty na zmiany

Przepis przewiduje wyjątek od zasady braku wpływu późniejszych zmian na postępowanie scaleniowe lub wymienne. Zmiany stanu własności lub obciążeń mogą być uwzględnione w postępowaniu, jeżeli zostały dokonane za zgodą starosty. Zgoda starosty jest zatem warunkiem koniecznym, aby takie zmiany mogły być uwzględnione w toku postępowania.

### Podsumowanie

Art. 21 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wprowadza mechanizm zabezpieczający prawidłowy przebieg postępowania scaleniowego lub wymiennego poprzez wprowadzenie wzmianki w księdze wieczystej lub złożenie wniosku do zbioru dokumentów. Wzmianka ta ma na celu informowanie o toczącym się postępowaniu oraz zabezpieczenie interesów uczestników postępowania przed niekorzystnymi zmianami stanu własności lub obciążeń nieruchomości, które mogłyby wpłynąć na przebieg postępowania. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy zmiany te zostały dokonane za zgodą starosty.

o scalaniu i wymianie gruntów

Art. 23 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (dalej: „PGiK”) reguluje obowiązki różnych podmiotów w zakresie przekazywania dokumentów dotyczących nieruchomości do właściwego starosty. Przepis ten ma na celu zapewnienie aktualności i kompletności ewidencji gruntów i budynków oraz rejestru cen nieruchomości. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych ustępów tego artykułu.

**1. Obowiązki sądów:**

Sądy są zobowiązane do przekazywania właściwemu staroście odpisów prawomocnych orzeczeń sądu w sprawach dotyczących własności nieruchomości lub jej części. Dotyczy to w szczególności orzeczeń dotyczących:
- wydania nieruchomości lub jej części,
- rozgraniczenia nieruchomości.

Ponadto, sądy muszą przekazywać zawiadomienia o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej. W przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego, sądy przekazują odpisy orzeczeń sądu.

**2. Obowiązki notariuszy:**

Notariusze mają obowiązek przekazywania właściwemu staroście odpisów aktów notarialnych, które zawierają:
- przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków,
- czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

Dodatkowo, notariusze muszą przekazywać odpisy aktów poświadczenia dziedziczenia oraz odpisy europejskich poświadczeń spadkowych.

**3. Obowiązki organów administracji publicznej:**

Organy administracji publicznej są zobowiązane do przekazywania właściwemu staroście odpisów ostatecznych decyzji administracyjnych wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część w sprawach dotyczących:
- nabycia, zmiany lub utraty prawa własności do nieruchomości,
- nabycia, zmiany lub utraty prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania nieruchomością (w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego),
- podziału nieruchomości,
- scalenia i podziału nieruchomości,
- scalenia gruntów,
- wymiany gruntów,
- rozgraniczenia nieruchomości,
- zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntu,
- ustalenia linii brzegu,
- pozwolenia na użytkowanie budynku, drogi lub linii kolejowej,
- rozbiórki budynku,
- zmiany sposobu użytkowania gruntu.

Organy te muszą również przekazywać odpisy zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, oraz zawiadomienia o zmianach danych zawartych w zbiorze danych osobowych Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) dotyczących osób fizycznych ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele lub władający nieruchomościami.

**4. Termin przekazywania dokumentów:**

Dokumenty, o których mowa w ust. 1-4, muszą być przekazywane w terminie 14 dni od dnia, w którym te dokumenty wywołują skutki prawne.

**5. Wyłączenia:**

Przepisów ust. 3-5 nie stosuje się do organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.

**6. Obowiązki starosty:**

Starosta jest zobowiązany do niezwłocznego, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów, wpisania danych z tych dokumentów do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru.

**Podsumowanie:**

Art. 23 PGiK nakłada na sądy, notariuszy i organy administracji publicznej obowiązek przekazywania właściwemu staroście określonych dokumentów dotyczących nieruchomości. Przepis ten ma na celu zapewnienie aktualności i kompletności ewidencji gruntów i budynków oraz rejestru cen nieruchomości. Terminowość i dokładność w przekazywaniu tych dokumentów jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania systemu ewidencji nieruchomości.

Zmiana własności

Zmiana własności w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego1 przepis

o scalaniu i wymianie gruntów1 przepis

Prawo geodezyjne i kartograficzne1 przepis