Art. 9 Prawa budowlanego wprowadza możliwość odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Jest to mechanizm, który pozwala na elastyczne podejście do wymogów prawnych w sytuacjach, gdzie ich ścisłe przestrzeganie mogłoby być niepraktyczne lub niemożliwe do zrealizowania, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów i warunków zamiennych.

#### 1. Warunki dopuszczalności odstępstwa

Odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych może być dopuszczone tylko wtedy, gdy nie powoduje:
- Zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia.
- Ograniczenia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami w obiektach użyteczności publicznej i mieszkaniowego budownictwa wielorodzinnego.
- Pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych.
- Pogorszenia stanu środowiska.

#### 2. Procedura uzyskania zgody na odstępstwo

Zgoda na odstępstwo jest udzielana przez organ administracji architektoniczno-budowlanej po uzyskaniu upoważnienia od właściwego ministra. Procedura ta obejmuje kilka kluczowych etapów:
- **Wniosek do ministra**: Organ administracji architektoniczno-budowlanej składa wniosek do ministra przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.
- **Zawartość wniosku**: Wniosek musi zawierać charakterystykę obiektu, projekt zagospodarowania działki lub terenu, opinię organu wnioskującego, propozycje rozwiązań zamiennych oraz, w zależności od specyfiki obiektu, dodatkowe opinie i ekspertyzy (np. pozytywną opinię wojewódzkiego konserwatora zabytków, ekspertyzę rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, pozytywną opinię wojewódzkiego inspektora sanitarnego).
- **Forma wniosku**: Wniosek może być składany w postaci papierowej lub elektronicznej.

#### 3. Dodatkowe warunki i ograniczenia

Minister może uzależnić upoważnienie do wyrażenia zgody na odstępstwo od spełnienia dodatkowych warunków. Ponadto, odstępstwo nie jest dopuszczalne w postępowaniach określonych w rozdziale 5b Prawa budowlanego.

#### 4. Specjalne przypadki

W przypadku nadbudowy, rozbudowy, przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów budowlanych, a także dostosowywania tych obiektów do wymagań ochrony przeciwpożarowej, rozwiązania zamienne mogą być stosowane na podstawie zgody udzielonej w postanowieniu, o którym mowa w art. 6a ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, bez konieczności uzyskiwania zgody na odstępstwo.

### Wnioski

Art. 9 Prawa budowlanego stanowi istotne narzędzie umożliwiające elastyczne podejście do przepisów techniczno-budowlanych, co jest szczególnie ważne w kontekście dynamicznie zmieniających się warunków technologicznych i społecznych. Procedura uzyskania zgody na odstępstwo jest jednak skomplikowana i wymaga spełnienia wielu formalnych wymogów, co ma na celu zapewnienie, że odstępstwa nie będą nadużywane i nie będą prowadzić do obniżenia standardów bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska.

Prawo budowlane

Art. 23 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (dalej: „PGiK”) reguluje obowiązki różnych podmiotów w zakresie przekazywania dokumentów dotyczących nieruchomości do właściwego starosty. Przepis ten ma na celu zapewnienie aktualności i kompletności ewidencji gruntów i budynków oraz rejestru cen nieruchomości. Poniżej przedstawiam szczegółowy komentarz do poszczególnych ustępów tego artykułu.

**1. Obowiązki sądów:**

Sądy są zobowiązane do przekazywania właściwemu staroście odpisów prawomocnych orzeczeń sądu w sprawach dotyczących własności nieruchomości lub jej części. Dotyczy to w szczególności orzeczeń dotyczących:
- wydania nieruchomości lub jej części,
- rozgraniczenia nieruchomości.

Ponadto, sądy muszą przekazywać zawiadomienia o nowych wpisach w działach I i II księgi wieczystej. W przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego, sądy przekazują odpisy orzeczeń sądu.

**2. Obowiązki notariuszy:**

Notariusze mają obowiązek przekazywania właściwemu staroście odpisów aktów notarialnych, które zawierają:
- przeniesienie, zmianę, zrzeczenie się albo ustanowienie praw do nieruchomości, które podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków,
- czynności przenoszące własność nieruchomości lub prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

Dodatkowo, notariusze muszą przekazywać odpisy aktów poświadczenia dziedziczenia oraz odpisy europejskich poświadczeń spadkowych.

**3. Obowiązki organów administracji publicznej:**

Organy administracji publicznej są zobowiązane do przekazywania właściwemu staroście odpisów ostatecznych decyzji administracyjnych wraz z załącznikami oraz innymi dokumentami stanowiącymi integralną ich część w sprawach dotyczących:
- nabycia, zmiany lub utraty prawa własności do nieruchomości,
- nabycia, zmiany lub utraty prawa użytkowania wieczystego, trwałego zarządu lub innej formy władania nieruchomością (w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego),
- podziału nieruchomości,
- scalenia i podziału nieruchomości,
- scalenia gruntów,
- wymiany gruntów,
- rozgraniczenia nieruchomości,
- zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntu,
- ustalenia linii brzegu,
- pozwolenia na użytkowanie budynku, drogi lub linii kolejowej,
- rozbiórki budynku,
- zmiany sposobu użytkowania gruntu.

Organy te muszą również przekazywać odpisy zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, oraz zawiadomienia o zmianach danych zawartych w zbiorze danych osobowych Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) dotyczących osób fizycznych ujawnianych w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele lub władający nieruchomościami.

**4. Termin przekazywania dokumentów:**

Dokumenty, o których mowa w ust. 1-4, muszą być przekazywane w terminie 14 dni od dnia, w którym te dokumenty wywołują skutki prawne.

**5. Wyłączenia:**

Przepisów ust. 3-5 nie stosuje się do organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.

**6. Obowiązki starosty:**

Starosta jest zobowiązany do niezwłocznego, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów, wpisania danych z tych dokumentów do ewidencji gruntów i budynków oraz do rejestru cen nieruchomości w zakresie wynikającym z tej ewidencji lub rejestru.

**Podsumowanie:**

Art. 23 PGiK nakłada na sądy, notariuszy i organy administracji publicznej obowiązek przekazywania właściwemu staroście określonych dokumentów dotyczących nieruchomości. Przepis ten ma na celu zapewnienie aktualności i kompletności ewidencji gruntów i budynków oraz rejestru cen nieruchomości. Terminowość i dokładność w przekazywaniu tych dokumentów jest kluczowa dla prawidłowego funkcjonowania systemu ewidencji nieruchomości.

Zmiana użytkowania

Zmiana użytkowania w przepisach

Prawo budowlane2 przepisy

Prawo geodezyjne i kartograficzne1 przepis