Art. 240a ustawy o finansach publicznych wprowadza szczegółowe procedury i mechanizmy mające na celu zapewnienie stabilności finansowej jednostek samorządu terytorialnego (JST) w sytuacjach kryzysowych. Przepis ten jest kluczowy dla zachowania równowagi budżetowej i realizacji zadań publicznych przez JST, nawet w obliczu trudności finansowych.

#### 1. Wezwanie do opracowania programu postępowania naprawczego

W przypadku braku możliwości uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej lub budżetu JST zgodnie z zasadami określonymi w art. 242-244, oraz zagrożenia realizacji zadań publicznych, kolegium regionalnej izby obrachunkowej (RIO) wzywa JST do opracowania i uchwalenia programu postępowania naprawczego. JST ma na to 45 dni od dnia otrzymania wezwania.

#### 2. Treść programu postępowania naprawczego

Program postępowania naprawczego musi zawierać:
- Analizę stanu finansów JST, w tym określenie przyczyn zagrożenia realizacji zadań publicznych.
- Plan przedsięwzięć naprawczych wraz z harmonogramem ich wprowadzania, zmierzających do usunięcia zagrożenia oraz zachowania relacji określonej w art. 242-244.
- Przewidywane efekty finansowe poszczególnych przedsięwzięć naprawczych, wraz z określeniem sposobu ich obliczania.

#### 3. Uchwalenie budżetu i wieloletniej prognozy finansowej

Organ stanowiący JST może uchwalić wieloletnią prognozę finansową oraz budżet jednostki, które nie zachowują relacji określonej w art. 242-244, pod warunkiem, że program postępowania naprawczego uzyskał pozytywną opinię RIO. Niezachowanie relacji może dotyczyć jedynie spłat zobowiązań istniejących na dzień uchwalenia programu oraz spłat pożyczki otrzymanej z budżetu państwa.

#### 4. Ograniczenia w okresie realizacji programu naprawczego

W okresie realizacji programu naprawczego JST nie może:
- Podejmować nowych inwestycji finansowanych kredytem, pożyczką lub emisją papierów wartościowych.
- Udzielać pomocy finansowej innym JST.
- Udzielać poręczeń, gwarancji i pożyczek.
- Ponosić wydatków na promocję jednostki.
- Ponosić wydatków z funduszu sołeckiego, chyba że są one konieczne do zakończenia realizacji zadania rozpoczętego przed dniem przyjęcia programu.
- Realizować zadań innych niż obligatoryjne, finansowanych ze środków własnych.

#### 5. Ograniczenia dotyczące diet radnych i wynagrodzeń zarządu

Od miesiąca następującego po przyjęciu programu naprawczego, do dnia zakończenia postępowania naprawczego, wysokość diet radnych i wydatków na wynagrodzenie zarządu JST nie może przekroczyć odpowiednich kwot z roku poprzedzającego rok, w którym została podjęta uchwała w sprawie programu.

#### 6. Działania w przypadku nieopracowania programu

Jeżeli JST nie opracuje programu postępowania naprawczego lub nie uzyska on pozytywnej opinii RIO, budżet jednostki ustala RIO. Budżet ten może być ustalony bez zachowania relacji określonej w art. 242-244. Zmiana tak ustalonego budżetu nie może powodować zwiększenia stopnia niezachowania relacji wynikającego z tego budżetu.

#### 7. Możliwość ustanowienia zarządu komisarycznego

W przypadku nieopracowania programu postępowania naprawczego lub braku pozytywnej opinii RIO, możliwe jest zawieszenie organów JST i ustanowienie zarządu komisarycznego. W takim przypadku program naprawczy jest opracowywany i przedstawiany do zaopiniowania RIO przez komisarza rządowego.

### Podsumowanie

Art. 240a ustawy o finansach publicznych wprowadza mechanizmy mające na celu zapewnienie stabilności finansowej JST w sytuacjach kryzysowych. Procedury te mają na celu nie tylko naprawę sytuacji finansowej, ale również zabezpieczenie realizacji zadań publicznych przez JST. Przepis ten jest istotnym narzędziem w zarządzaniu finansami publicznymi na poziomie lokalnym, zapewniającym odpowiedzialność i przejrzystość w gospodarowaniu środkami publicznymi.

o finansach publicznych

Art. 240b ustawy o finansach publicznych wprowadza mechanizm interwencyjny, który ma na celu zapewnienie ciągłości funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego (JST) w sytuacji, gdy nie są one w stanie uchwalić wieloletniej prognozy finansowej lub budżetu zgodnie z zasadami określonymi w art. 242-244.

### Komentarz do Art. 240b

#### 1. Kontekst i cel przepisu
Art. 240b został wprowadzony jako środek zabezpieczający, mający na celu uniknięcie paraliżu finansowego JST. W sytuacji, gdy jednostka samorządu terytorialnego nie jest w stanie uchwalić budżetu lub wieloletniej prognozy finansowej zgodnie z obowiązującymi zasadami, regionalna izba obrachunkowa (RIO) przejmuje odpowiedzialność za ustalenie budżetu.

#### 2. Rola regionalnej izby obrachunkowej
RIO, jako organ nadzoru nad gospodarką finansową JST, ma uprawnienia do ustalenia budżetu w sytuacjach kryzysowych. Jest to istotne, ponieważ zapewnia to ciągłość finansowania i funkcjonowania JST, nawet w przypadku wewnętrznych sporów lub innych problemów uniemożliwiających uchwalenie budżetu przez organy JST.

#### 3. Odstępstwa od zasad określonych w art. 242-244
Przepis ten pozwala RIO na ustalenie budżetu bez konieczności zachowania relacji określonych w art. 242-244, które dotyczą m.in. zasady równowagi budżetowej i limitów zadłużenia. Jest to wyjątkowe odstępstwo, które ma na celu umożliwienie szybkiego i skutecznego działania w sytuacjach nadzwyczajnych.

#### 4. Odpowiednie stosowanie art. 240 ust. 3
Art. 240 ust. 3 odnosi się do sytuacji, w której budżet JST nie został uchwalony w terminie. Przepis ten nakłada na RIO obowiązek ustalenia budżetu w oparciu o projekt przedłożony przez zarząd JST. Odpowiednie stosowanie tego przepisu w kontekście art. 240b oznacza, że RIO będzie korzystać z dostępnych projektów budżetowych jako podstawy do ustalenia budżetu.

#### 5. Zmiana budżetu ustalonego przez RIO
Art. 240b ust. 2 odsyła do art. 240a ust. 9, który reguluje procedurę zmiany budżetu ustalonego przez RIO. Oznacza to, że zmiany w budżecie ustalonym przez RIO mogą być dokonywane zgodnie z procedurami przewidzianymi dla zmian budżetu JST, co zapewnia pewną elastyczność i możliwość dostosowania budżetu do zmieniających się warunków.

### Podsumowanie
Art. 240b ustawy o finansach publicznych jest kluczowym przepisem, który zapewnia ciągłość funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego w sytuacjach kryzysowych. Przekazanie kompetencji do ustalenia budżetu regionalnej izbie obrachunkowej w przypadku braku możliwości uchwalenia budżetu przez JST jest rozwiązaniem, które ma na celu zapobieżenie paraliżowi finansowemu i zapewnienie stabilności finansowej JST.

Zmiana budżetu

Zmiana budżetu w przepisach

o finansach publicznych2 przepisy