Złożenie oświadczenia

Złożenie oświadczenia oznacza uzewnętrznienie określonej treści przez osobę uprawnioną, w sposób przewidziany przez prawo, tak aby oświadczenie mogło wywołać skutki prawne. Nie jest nim samo sporządzenie dokumentu lub powzięcie zamiaru. Znaczenie ma przekazanie treści właściwemu adresatowi, organowi albo sądowi, a w niektórych przypadkach także zachowanie wymaganej formy.

Najczęściej chodzi o oświadczenie woli, czyli wypowiedź lub zachowanie zmierzające do ustanowienia, zmiany albo zakończenia stosunku prawnego. Przykładami są zgoda na dokonanie czynności prawnej, zrzeczenie się uprawnienia, cofnięcie wniosku, przyjęcie oferty lub oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński. Oświadczenie może jednak zawierać również informację o faktach, na przykład o stanie majątku. Takie oświadczenie bywa określane jako oświadczenie wiedzy i może podlegać odmiennym zasadom.

Sposób złożenia oświadczenia zależy od przepisu i rodzaju czynności. Może ono nastąpić ustnie, pisemnie, elektronicznie albo przez zachowanie jednoznacznie wskazujące na wolę danej osoby. Jeżeli ustawa wymaga formy szczególnej, jej niezachowanie może pozbawić oświadczenie skutków prawnych albo wywołać inne skutki przewidziane w przepisach. Zgoda osoby trzeciej może zostać wyrażona przed dokonaniem czynności albo po nim, a gdy dla czynności wymagana jest forma szczególna, zgoda może wymagać tej samej formy.

W postępowaniu cywilnym, administracyjnym i podatkowym złożenie oświadczenia może być czynnością procesową. Oświadczenie kieruje się wtedy do sądu lub organu, ustnie do protokołu albo w piśmie, a jego znaczenie określają przepisy postępowania. Niektóre oświadczenia wywołują skutek tylko przy braku sprzeciwu innych uczestników, inne są wymagane przed podjęciem rozstrzygnięcia. W sprawach rodzinnych oświadczenia mogą być elementem czynności prowadzącej do zawarcia małżeństwa.

Skuteczność oświadczenia może zależeć od chwili jego złożenia, dotarcia do adresata, zachowania formy i braku wad oświadczenia woli. Zniekształcenie treści może być traktowane podobnie jak błąd. W określonych sytuacjach prawomocne orzeczenie sądu zastępuje oświadczenie woli osoby zobowiązanej do jego złożenia.