Zgłoszenie zewnętrzne

Zgłoszenie zewnętrzne to sposób przekazania informacji o naruszeniu prawa bezpośrednio do podmiotu publicznego wskazanego w ustawie o ochronie sygnalistów. Informacja może zostać skierowana do Rzecznika Praw Obywatelskich albo do właściwego organu publicznego. Istotą tego pojęcia jest więc nie tylko sama treść przekazu, lecz także jego adresat i forma.

Zgłoszenie może mieć charakter ustny albo pisemny. Oznacza to, że przepisy nie ograniczają go wyłącznie do dokumentu lub wiadomości sporządzonej na piśmie. Ważne jest, aby przekaz zawierał informację dotyczącą naruszenia prawa, czyli wskazywał na zachowanie, zdarzenie lub sytuację, które mogą pozostawać w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. Samo ogólne wyrażenie niezadowolenia lub przedstawienie prywatnego sporu nie wyczerpuje jeszcze istoty tego pojęcia, jeżeli nie dotyczy naruszenia prawa.

Określenie „zewnętrzne” wskazuje, że informacja trafia do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organu publicznego, a więc do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Zgłoszenie nie jest kierowane wyłącznie do organizacji, w której doszło do opisywanego zdarzenia. Dzięki temu osoba przekazująca informację może zwrócić uwagę niezależnego podmiotu publicznego na możliwe naruszenie.

W ustawie o ochronie sygnalistów zgłoszenie zewnętrzne służy przekazaniu organom publicznym wiedzy o naruszeniach prawa, aby mogły zająć się otrzymaną informacją w zakresie swoich kompetencji. Ma zatem praktyczne znaczenie jako formalnie rozpoznawalny kanał sygnalizowania nieprawidłowości poza organizacją. Dla oceny, czy dany przekaz jest zgłoszeniem zewnętrznym, znaczenie mają trzy podstawowe elementy:

• przekazywana jest informacja o naruszeniu prawa,
• informacja ma formę ustną lub pisemną,
• odbiorcą jest Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny.

Brak któregoś z tych elementów może oznaczać, że dany przekaz nie odpowiada ustawowemu znaczeniu zgłoszenia zewnętrznego. Terminem tym określa się więc konkretną formę poinformowania publicznego adresata o możliwym naruszeniu prawa, a nie każdą wiadomość dotyczącą nieprawidłowości.