Zezwolenie

Zezwolenie to przewidziana przepisami prawa zgoda właściwego organu na podjęcie określonego działania, wykonywanie działalności albo skorzystanie z uprawnienia, które bez takiej zgody byłoby niedopuszczalne lub podlegałoby ograniczeniom. Termin ten nie oznacza jednej, jednolicie uregulowanej instytucji. Jego znaczenie zależy od dziedziny prawa i treści przepisu.

Najczęściej zezwolenie ma formę decyzji administracyjnej wydawanej po sprawdzeniu, czy zostały spełnione wymagane warunki. Może określać zakres, sposób i czas korzystania z uprawnienia, a także nakładać obowiązki na jego adresata. Przykładem jest zezwolenie na korzystanie z nieruchomości w związku z realizacją zadań publicznych albo zezwolenie dotyczące przejazdu pojazdu nienormatywnego. W takich przypadkach brak zezwolenia, przekroczenie jego zakresu lub posługiwanie się zezwoleniem cofniętym może prowadzić do uznania działania za niezgodne z prawem.

Zezwolenie może być również elementem postępowania karnego lub wykonawczego. Przepisy mogą uzależniać dokonanie czynności procesowej od zezwolenia albo przewidywać zgodę właściwego organu na określone zachowanie, na przykład widzenie osoby pozbawionej wolności z osobą spoza jej rodziny. W niektórych sprawach zezwolenia udziela sąd, minister, dyrektor jednostki albo inny organ wskazany w ustawie. Nie zawsze przybiera ono wtedy postać decyzji administracyjnej.

Najważniejsze cechy zezwolenia:

• jest udzielane przez podmiot mający odpowiednią kompetencję;
• dotyczy konkretnej osoby, podmiotu, czynności lub sytuacji;
• może być uzależnione od spełnienia warunków i podlegać ograniczeniom;
• może zostać cofnięte, gdy przewidują to przepisy, zwłaszcza w razie zagrożenia bezpieczeństwa lub naruszenia warunków;
• niekiedy decyzji o cofnięciu zezwolenia nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności.

Zezwolenie pełni funkcję kontrolną i porządkującą. Umożliwia organom ocenę, czy planowane działanie jest dopuszczalne ze względu na interes publiczny, bezpieczeństwo, ochronę mienia lub prawidłowy tok postępowania. Występuje między innymi w prawie administracyjnym, nieruchomościowym, drogowym, wodnym, karnym, karnym wykonawczym i karnym skarbowym. Cel i skutki zezwolenia zawsze wynikają z przepisu, który przewiduje obowiązek jego uzyskania albo uzależnia od niego dokonanie określonej czynności.