Zawiadomienie o przestępstwie

Zawiadomienie o przestępstwie to przekazanie organowi ścigania informacji o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego. Jego celem jest umożliwienie prokuratorowi albo Policji ocenienia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania karnego. Zawiadomienie może złożyć osoba pokrzywdzona, świadek zdarzenia, przedstawiciel instytucji, a także każda inna osoba mająca informacje o możliwym przestępstwie.

Zawiadomienie składa się pisemnie albo ustnie do protokołu. Powinno przedstawiać najważniejsze fakty, w szczególności opis zdarzenia, czas i miejsce jego wystąpienia, osoby mogące mieć z nim związek oraz dostępne informacje lub dokumenty. Nie jest wymagane prawidłowe wskazanie przepisu ani ostateczne ustalenie, jakie przestępstwo popełniono. Istotne jest uprawdopodobnienie, że doszło do czynu podlegającego ocenie organów ścigania.

Po otrzymaniu zawiadomienia organ może wszcząć śledztwo lub dochodzenie, odmówić wszczęcia albo przeprowadzić czynności sprawdzające. W ramach tych czynności może żądać uzupełnienia danych zawartych w zawiadomieniu, również przez przesłuchanie osoby zawiadamiającej. Termin na uzupełnienie informacji może wynosić do 30 dni. Czynności sprawdzające służą wstępnej ocenie, czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, i nie obejmują przeprowadzania dowodu z opinii biegłego.

Zawiadomienie może mieć charakter imienny lub anonimowy. Anonimowa informacja nie daje jej autorowi uprawnień procesowych, ale może stać się źródłem informacji wymagającym sprawdzenia. Samo złożenie zawiadomienia nie przesądza o winie wskazanej osoby ani nie zastępuje dowodów.

W określonych sytuacjach osobie zawiadamiającej przysługują uprawnienia związane z dalszym biegiem sprawy. Jeżeli organ odmówi wszczęcia postępowania albo je umorzy, pokrzywdzony, a w niektórych przypadkach także instytucja lub osoba, która złożyła zawiadomienie, może wnieść zażalenie. Zakres tego uprawnienia zależy od statusu procesowego danej osoby i rodzaju czynu. Zawiadomienie o przestępstwie jest więc zarówno źródłem informacji o możliwym naruszeniu prawa karnego, jak i czynnością mogącą uruchomić formalne postępowanie.