Zatrudnienie

Zatrudnienie jest w polskim języku prawnym terminem wieloznacznym. Oznacza przede wszystkim wykonywanie pracy zarobkowej na rzecz określonego podmiotu, a także nawiązanie i trwanie więzi prawnej między osobą wykonującą pracę a pracodawcą lub innym podmiotem powierzającym pracę. W zależności od przepisu może odnosić się również do samego procesu przyjmowania do pracy, warunków jej wykonywania albo sytuacji zawodowej danej osoby.

Najczęściej zatrudnienie występuje w prawie pracy. Obejmuje wtedy stosunek pracy, którego podstawą może być między innymi umowa o pracę, powołanie, wybór lub mianowanie. Zatrudnienie wiąże się z obowiązkiem wykonywania pracy określonego rodzaju, pod kierownictwem pracodawcy i w miejscu oraz czasie przez niego wyznaczonym, a po stronie pracodawcy z obowiązkiem zapewnienia pracy i wypłaty wynagrodzenia. Prawo pracy reguluje także rekrutację, zmianę warunków pracy lub płacy, ustanie zatrudnienia, prowadzenie spraw osobowych oraz równe traktowanie pracowników.

Znaczenie terminu zależy od dziedziny prawa:

• w prawie pracy zatrudnienie oznacza przede wszystkim pozostawanie w stosunku pracy oraz związane z nim prawa i obowiązki;
• w przepisach dotyczących administracji publicznej może dotyczyć przechodzenia pracowników między jednostkami, propozycji nowych warunków pracy oraz pierwszeństwa w przyjęciu do pracy;
• w prawie karnym wykonawczym oznacza udostępnianie skazanym pracy, a także działania związane z ich przygotowaniem do zwolnienia i powrotu do życia społecznego;
• w przepisach procesowych może wskazywać instytucję, w której pracuje biegły lub świadek;
• w prawie rodzinnym sytuacja związana z zatrudnieniem może wpływać na ocenę możliwości zarobkowych i zakres obowiązku alimentacyjnego.

Zatrudnienie ma również znaczenie konstytucyjne i społeczne. Podlega zasadzie równego traktowania, w tym równego traktowania kobiet i mężczyzn, a przepisy prawa pracy nie mogą być kształtowane mniej korzystnie dla pracowników niż regulacje ustawowe. Termin ten nie oznacza zatem jednej, samodzielnej instytucji prawnej, lecz obejmuje różne sytuacje związane z wykonywaniem pracy i dostępem do niej.