Zastępca

Zastępca to osoba, która na podstawie przepisu prawa, aktu powołania, regulaminu albo upoważnienia wspiera osobę pełniącą określoną funkcję lub wykonuje jej zadania w oznaczonym zakresie. Termin ten nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Jego znaczenie zależy od rodzaju organu, stanowiska i regulacji, w której został użyty.

Zastępca może działać jako stały członek struktury danego organu, na przykład zastępca prezesa, dyrektora, rzecznika albo szefa służby. Może również czasowo przejąć wykonywanie obowiązków podczas nieobecności osoby uprawnionej, wakatu lub czasowej niemożności sprawowania funkcji. W tym drugim przypadku przepisy często wskazują, kto i na jakich warunkach powierza pełnienie obowiązków oraz jaki jest zakres działania osoby zastępującej.

Najważniejsze cechy funkcji zastępcy to:

• działanie w zakresie określonym przez ustawę, akt powołania lub upoważnienie,
• możliwość wykonywania czynności w imieniu organu albo osoby zastępowanej,
• zapewnienie ciągłości pracy urzędu, agencji, służby, komisji lub innej jednostki,
• podleganie zasadom odpowiedzialności i ograniczeniom właściwym dla danej funkcji.

Zastępca nie zawsze ma takie same kompetencje jak osoba, którą zastępuje. Zakres jego uprawnień może obejmować całość zadań albo tylko wybrane czynności, na przykład kierowanie pracą jednostki, podpisywanie dokumentów, udział w posiedzeniach, głosowanie, prowadzenie postępowań lub wykonywanie czynności organizacyjnych. W niektórych organach zastępca uczestniczy w obradach z głosem stanowiącym, a w innych jego udział ma charakter doradczy lub pomocniczy.

Funkcja zastępcy występuje między innymi w administracji publicznej, służbach państwowych, organach regulacyjnych, samorządach zawodowych, komisjach egzaminacyjnych oraz jednostkach wykonujących zadania publiczne. Zastępca może być powoływany i odwoływany w sposób określony dla danego stanowiska. Należy odróżnić go od osoby jedynie upoważnionej do wykonania konkretnej czynności, ponieważ zastępca co do zasady pełni określoną funkcję organizacyjną, a nie tylko realizuje pojedyncze polecenie.