Zarządca sukcesyjny

Zarządca sukcesyjny to osoba fizyczna, która po śmierci przedsiębiorcy prowadzi przedsiębiorstwo w spadku i tymczasowo zarządza jego składnikami do czasu uregulowania sytuacji spadkowej. Jego ustanowienie ma zapewnić ciągłość działalności gospodarczej, mimo że właściciel przedsiębiorstwa zmarł.

Zarządca sukcesyjny może zostać powołany przez przedsiębiorcę jeszcze za jego życia, a w określonych przypadkach także po jego śmierci przez osoby uprawnione. Powołanie i odwołanie zarządcy wiąże się z czynnościami notarialnymi. Zarządca nie staje się właścicielem przedsiębiorstwa ani spadkobiercą. Wykonuje funkcję tymczasową i działa w interesie przedsiębiorstwa w spadku oraz osób mających prawa do spadku lub udziału w przedsiębiorstwie.

Do jego najważniejszych zadań należy prowadzenie bieżącej działalności, wykonywanie praw i obowiązków związanych z przedsiębiorstwem, zawieranie umów, regulowanie zobowiązań oraz reprezentowanie przedsiębiorstwa w postępowaniach sądowych, administracyjnych i podatkowych. W sprawach podatkowych wykonuje prawa i obowiązki przedsiębiorstwa w spadku, a przepisy mogą przewidywać jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe. W postępowaniach administracyjnych i upadłościowych zarządca może występować w miejsce zmarłego przedsiębiorcy albo obok jego następców prawnych, zgodnie z charakterem danej sprawy.

Zarządca sukcesyjny powinien wykonywać obowiązki z należytą starannością, z uwzględnieniem interesu przedsiębiorstwa w spadku. Może zostać odwołany, w tym przez sąd z powodu rażącego naruszenia obowiązków. W razie odwołania możliwe jest powołanie nowego zarządcy. Sąd może także przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego z ważnych przyczyn.

Znaczenie praktyczne:

• umożliwia dalsze funkcjonowanie firmy po śmierci przedsiębiorcy,
• pozwala zachować ciągłość umów, rozliczeń i postępowań,
• ułatwia następcom prawnym podjęcie decyzji co do dalszych losów przedsiębiorstwa,
• ogranicza ryzyko przerwania działalności do czasu działu spadku albo innego zakończenia zarządu sukcesyjnego.

Zarząd sukcesyjny wygasa w przypadkach określonych w przepisach, w szczególności po ustaniu jego podstawy lub po upływie przewidzianego czasu. Od zarządcy sukcesyjnego należy odróżnić zarządcę faktycznego, czyli osobę, która bez formalnego ustanowienia zajmuje się prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku.