Zarząd majątkiem

Zarząd majątkiem oznacza podejmowanie czynności faktycznych i prawnych dotyczących składników majątkowych, w szczególności ich używania, ochrony, utrzymywania, pobierania pożytków, zaciągania zobowiązań oraz rozporządzania nimi. Termin nie określa jednej, odrębnej instytucji prawnej, lecz opisuje sposób wykonywania uprawnień wobec majątku własnego albo powierzonego. Zakres zarządu zależy od rodzaju majątku, osoby uprawnionej oraz przepisów regulujących daną sytuację.

W praktyce wyróżnia się czynności zwykłego zarządu, związane z bieżącym utrzymaniem i korzystaniem z majątku, oraz czynności przekraczające zwykły zarząd, które mogą istotnie zmieniać jego skład lub wartość. Wykonanie tych drugich może wymagać zgody innej osoby albo zezwolenia sądu. Zarząd powinien być wykonywany zgodnie z prawem, w interesie właściciela lub osoby, której majątek dotyczy, oraz z zachowaniem wymaganej staranności.

Pojęcie występuje między innymi w prawie rodzinnym, spadkowym, cywilnym, postępowaniu cywilnym i w regulacjach dotyczących osób prawnych. W małżeństwie obejmuje zarząd majątkiem wspólnym. Małżonkowie mają obowiązek współdziałania i wzajemnego informowania się o stanie tego majątku, a co do zasady każde z nich może podejmować czynności samodzielnie, z wyjątkami określonymi w ustawie. Sąd może ograniczyć uprawnienie małżonka do zarządu albo uzależnić określone czynności od zgody sądu.

W przypadku majątku dziecka lub osoby pozostającej pod opieką zarząd sprawuje przedstawiciel ustawowy albo opiekun, pod nadzorem sądu opiekuńczego. Opiekun składa sprawozdanie z zarządu, a czynności przekraczające zwykły zarząd mogą wymagać zezwolenia sądu. Przy spadku zarządzanie może należeć do kuratora spadku, działającego pod nadzorem sądu. Podobne znaczenie ma zarządzanie majątkiem samorządu zawodowego lub przedsiębiorstwa w spadku, gdzie kompetencje zarządcy wynikają z ustawy i mogą wiązać się z obowiązkiem rozliczeń oraz odpowiedzialnością za zobowiązania.