Zaprzeczenie macierzyństwa

Zaprzeczenie macierzyństwa to powództwo cywilne zmierzające do wykazania, że kobieta wpisana w akcie urodzenia jako matka nie urodziła danego dziecka. Chodzi więc o podważenie prawnego ustalenia macierzyństwa, a nie o zwykłą zmianę danych w akcie stanu cywilnego. W polskim prawie podstawowym kryterium macierzyństwa jest fakt urodzenia dziecka przez określoną kobietę.

Postępowanie prowadzi sąd w sprawie o prawa stanu cywilnego. Z żądaniem mogą wystąpić osoby wskazane w przepisach prawa rodzinnego, a w określonych przypadkach także prokurator. W sprawie uczestniczą co do zasady dziecko, kobieta wpisana jako matka oraz inne osoby, których sytuacji prawnej dotyczy rozstrzygnięcie. Jeżeli mężczyzna, którego dotyczy postępowanie, nie jest stroną, sąd zawiadamia go o sprawie i doręcza mu odpis pozwu.

Najważniejsze cechy:

• przedmiotem dowodu jest to, że kobieta ujawniona jako matka nie była kobietą, która urodziła dziecko;
• powództwo podlega ograniczeniu czasowemu, co do zasady należy je wytoczyć w ciągu roku od uzyskania wiadomości o niepochodzeniu dziecka od tej kobiety;
• po śmierci dziecka zaprzeczenie macierzyństwa jest dopuszczalne tylko w sytuacjach określonych w przepisach, między innymi gdy dziecko zmarło po wszczęciu postępowania albo gdy jego zstępni dochodzą zaprzeczenia;
• w toku procesu o tę samą kwestię nie można wszczynać odrębnej sprawy ani wnosić powództwa wzajemnego.

Prawomocne orzeczenie może stanowić podstawę odpowiedniej zmiany aktu urodzenia i uporządkowania stanu cywilnego dziecka. Może także wpływać na istnienie więzi prawnej między dzieckiem a kobietą wpisaną jako matka oraz na dalsze kwestie rodzinne, w tym ustalenie macierzyństwa zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zaprzeczenie macierzyństwa należy odróżnić od ustalenia macierzyństwa, które służy wykazaniu, kto jest matką dziecka.