Zapobieganie powstawaniu odpadów

„Zapobieganie powstawaniu odpadów” oznacza podejmowanie działań na etapie, gdy produkt, materiał albo substancja nie stały się jeszcze odpadem. Chodzi więc o takie postępowanie z tymi przedmiotami lub materiałami, które ogranicza samo powstawanie odpadów albo zmniejsza ich późniejsze negatywne skutki. Definicja tego pojęcia znajduje się w ustawie „Odpady.” i wskazuje, że najważniejsze jest działanie z wyprzedzeniem, przed momentem, w którym dany produkt, materiał lub substancja uzyska status odpadu.

Pojęcie obejmuje trzy podstawowe elementy:

• zmniejszanie ilości odpadów, między innymi przez ponowne użycie produktu albo wydłużenie okresu, w którym może on być dalej używany;
• ograniczanie negatywnego oddziaływania odpadów już wytworzonych na środowisko oraz zdrowie ludzi;
• zmniejszanie zawartości substancji niebezpiecznych w materiałach i produktach.

Pierwszy element odnosi się do ograniczenia ilości odpadów u źródła. Ponowne użycie oraz dłuższe korzystanie z produktu mogą sprawić, że później powstanie mniej odpadów lub że powstaną one później. Drugi element dotyczy sytuacji, w której odpady jednak zostały wytworzone, ale można ograniczyć ich szkodliwy wpływ. Trzeci wiąże zapobieganie z właściwościami materiałów i produktów jeszcze przed ich przekształceniem w odpady, przez ograniczanie obecności substancji niebezpiecznych.

W praktyce pojęcie to obejmuje nie tylko działania nastawione na ilość odpadów, lecz także na ich skład i oddziaływanie. Nie chodzi zatem wyłącznie o zagospodarowanie odpadów po ich powstaniu. Istotne jest wcześniejsze ograniczenie przyczyn ich powstawania, wydłużenie dalszego używania produktu oraz zmniejszenie zagrożeń związanych z odpadami. W ustawie pojęcie porządkuje działania podejmowane przed powstaniem odpadu i wskazuje, jakie rezultaty należy uznać za zapobieganie jego powstawaniu.