Żandarmeria Wojskowa

Żandarmeria Wojskowa to wyodrębniona i wyspecjalizowana służba wchodząca w skład Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jej zadaniem jest ochrona dyscypliny wojskowej, porządku i bezpieczeństwa na terenach oraz w obiektach wojskowych, a także ochrona mienia wojskowego. Żandarmeria Wojskowa wykonuje również czynności związane z wykrywaniem przestępstw i wykroczeń oraz prowadzeniem postępowań w zakresie określonym w przepisach.

Zakres jej działania obejmuje w szczególności:

• kontrolowanie przestrzegania prawa i zasad dyscypliny przez żołnierzy;
• podejmowanie czynności wobec osób przebywających na terenach wojskowych lub związanych z działalnością Sił Zbrojnych;
• wykonywanie czynności procesowych i udział w postępowaniach przygotowawczych, także w sprawach karnych skarbowych;
• ochronę i zabezpieczanie obiektów, osób oraz mienia wojskowego;
• wykonywanie zadań porządkowych, ochronnych i kontrolnych przewidzianych w ustawach.

Żandarmeria Wojskowa może korzystać z uprawnień właściwych dla realizowanych zadań, w tym wydawać polecenia, legitymować osoby, zatrzymywać osoby w przypadkach określonych prawem oraz wykonywać czynności związane z zabezpieczeniem miejsca zdarzenia. Jej kompetencje nie ograniczają się wyłącznie do spraw wewnątrz wojska. W przepisach może być wskazana jako podmiot uprawniony do otrzymywania danych z ewidencji, wykonywania doręczeń sądowych, realizowania określonych czynności związanych z przemocą domową albo współdziałania z Policją, sądami i prokuraturą.

W Kodeksie wykroczeń Żandarmeria Wojskowa występuje jako służba, której polecenia mogą podlegać ochronie prawnej. Kodeks karny skarbowy wskazuje ją jako jeden z organów uprawnionych do prowadzenia postępowań przygotowawczych w sprawach skarbowych. Przepisy Prawa o ruchu drogowym oraz Kodeksu postępowania cywilnego określają natomiast szczególne przypadki jej udziału w kontroli, udostępnianiu informacji i wykonywaniu czynności sądowych. Organ ten działa zatem przede wszystkim w sferze wojskowej, ale w ustawowo wskazanych sytuacjach wykonuje także zadania wobec innych osób i instytucji.