Zamknięte użycie GMM

„Zamknięte użycie GMM” oznacza takie postępowanie z genetycznie zmodyfikowanymi mikroorganizmami, które odbywa się w warunkach ograniczających ich kontakt z człowiekiem i środowiskiem. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Mikroorganizmy i organizmy genetycznie zmodyfikowane” i obejmuje nie tylko samo prowadzenie prac laboratoryjnych, lecz także szereg czynności związanych z wykorzystaniem GMM.

Do zamkniętego użycia zalicza się w szczególności:

• poddawanie mikroorganizmów modyfikacji genetycznej,
• prowadzenie hodowli komórkowej GMM,
• magazynowanie i transport GMM w obrębie zakładu inżynierii genetycznej,
• niszczenie, usuwanie albo inne wykorzystywanie tych mikroorganizmów.

Decydujące znaczenie ma jednak nie sam rodzaj czynności, lecz także sposób jej wykonywania. Muszą być stosowane zabezpieczenia, które skutecznie ograniczają kontakt GMM z ludźmi lub środowiskiem oraz zapewniają wysoki poziom ochrony. „Zamknięte” nie oznacza więc wyłącznie fizycznego zamknięcia mikroorganizmów w pojemniku lub pomieszczeniu. Chodzi o zorganizowanie pracy i zastosowanie odpowiednich środków ochronnych tak, aby GMM pozostawały pod kontrolą podczas całego procesu, od modyfikacji lub hodowli, przez przechowywanie i przemieszczanie, aż po zniszczenie, usunięcie albo inne wykorzystanie.

Pojęcie wyznacza w ustawie zakres sytuacji, w których praca z GMM jest traktowana jako użycie prowadzone w warunkach ograniczających ich uwolnienie i kontakt z otoczeniem. Ma zatem znaczenie dla odróżnienia czynności wykonywanych w kontrolowanym, zabezpieczonym środowisku od działań, w których takie ograniczenie nie występuje. W praktyce pozwala ocenić, czy dane postępowanie z GMM mieści się w ustawowym rozumieniu zamkniętego użycia, przy uwzględnieniu zarówno wykonywanej czynności, jak i zastosowanych zabezpieczeń.