Zamierzone uwolnienie GMO do środowiska

Zamierzone uwolnienie GMO do środowiska to planowane działanie polegające na wprowadzeniu organizmu genetycznie zmodyfikowanego do środowiska w sposób, który nie jest objęty zabezpieczeniami ograniczającymi jego kontakt z ludźmi lub środowiskiem. Pojęcie to zostało zdefiniowane w ustawie „Mikroorganizmy i organizmy genetycznie zmodyfikowane”.

Kluczowe są trzy elementy tego pojęcia:

• planowany charakter działania, czyli zamiar wprowadzenia GMO do środowiska, a nie zdarzenie przypadkowe lub nieprzewidziane;
• wprowadzenie do środowiska, a więc działanie, w wyniku którego GMO może znaleźć się poza warunkami całkowitego odizolowania;
• brak odpowiednich zabezpieczeń, które ograniczałyby kontakt GMO z ludźmi albo środowiskiem i zapewniały wysoki poziom ich ochrony.

Definicja nie odnosi się więc do każdego kontaktu z GMO, lecz do takiego wprowadzenia, które zostało zaplanowane i odbywa się bez środków ograniczających możliwość oddziaływania na ludzi lub środowisko. Istotne jest zarówno to, że działanie jest zamierzone, jak i to, że nie zastosowano zabezpieczeń o wskazanym celu i poziomie ochrony. Sam fakt planowania nie wystarcza do zakwalifikowania działania, jeśli wprowadzeniu towarzyszą odpowiednie środki ochronne. Podobnie samo wystąpienie GMO w środowisku nie przesądza jeszcze o spełnieniu tej definicji, jeżeli nie było ono wynikiem planowanego działania.

W ustawie pojęcie to służy odróżnieniu określonego rodzaju działań związanych z GMO od działań prowadzonych w warunkach zabezpieczających ludzi i środowisko przed kontaktem z tymi organizmami. Ma znaczenie przy ustalaniu, czy konkretne planowane działanie mieści się w kategorii zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska, a tym samym czy powinno być oceniane z uwzględnieniem wymagań dotyczących ograniczenia kontaktu i ochrony. W praktyce definicja pomaga prawidłowo opisać charakter planowanego działania oraz wskazać, że brak zabezpieczeń jest jego istotną cechą.