Art. 15 Prawa farmaceutycznego reguluje kwestie związane z dopuszczeniem do obrotu odpowiedników referencyjnych produktów leczniczych, zwanych również generykami. Przepis ten wprowadza uproszczoną procedurę rejestracyjną dla takich produktów, pod pewnymi warunkami, co ma na celu ułatwienie wprowadzenia na rynek tańszych odpowiedników leków oryginalnych, jednocześnie zapewniając odpowiedni poziom bezpieczeństwa i skuteczności.

#### 1. Zwolnienie z obowiązku przedstawienia wyników badań nieklinicznych i klinicznych

Podmiot odpowiedzialny za wprowadzenie odpowiednika referencyjnego produktu leczniczego nie musi przedstawiać wyników badań nieklinicznych i klinicznych, jeżeli spełnione są określone warunki:

1. **Zgoda na wykorzystanie wyników badań**: Jeżeli referencyjny produkt leczniczy został dopuszczony do obrotu w Polsce, innym państwie członkowskim UE lub EFTA, i podmiot odpowiedzialny za referencyjny produkt wyraził zgodę na wykorzystanie wyników badań nieklinicznych i klinicznych zawartych w dokumentacji referencyjnego produktu (art. 15 ust. 1 pkt 1).

2. **Upływ okresu wyłączności danych**: Jeżeli od dnia wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu referencyjnego produktu leczniczego upłynął okres co najmniej 8 lat (art. 15 ust. 1 pkt 2).

#### 2. Wyłączność rynkowa

Nawet jeśli odpowiednik referencyjnego produktu leczniczego uzyska pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, nie może być wprowadzony na rynek przed upływem 10 lat od dnia wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu referencyjnego produktu leczniczego w UE lub EFTA (art. 15 ust. 2). Okres ten może być wydłużony o dodatkowe 12 miesięcy, jeżeli w ciągu pierwszych 8 lat od wydania pozwolenia na referencyjny produkt leczniczy zostanie dodane nowe wskazanie, które stanowi znaczące korzyści kliniczne (art. 15 ust. 3).

#### 3. Potwierdzenie dopuszczenia do obrotu w innym państwie

Jeżeli referencyjny produkt leczniczy nie jest lub nie był dopuszczony do obrotu w Polsce, podmiot odpowiedzialny musi wskazać państwo członkowskie UE lub EFTA, w którym produkt ten jest lub był dopuszczony do obrotu. Prezes Urzędu zwraca się do odpowiedniego organu tego państwa o potwierdzenie dopuszczenia do obrotu oraz przekazanie niezbędnych informacji (art. 15 ust. 4-5).

#### 4. Wyjątki dla biologicznych produktów leczniczych

W przypadku biologicznych produktów leczniczych, które są podobne do referencyjnych produktów leczniczych, ale nie spełniają wymagań dla odpowiedników, podmiot odpowiedzialny musi przedstawić wyniki badań klinicznych lub nieklinicznych w zakresie, w którym wymagania nie zostały spełnione (art. 15 ust. 7).

#### 5. Definicja odpowiednika referencyjnego produktu leczniczego

Odpowiednikiem referencyjnego produktu leczniczego jest produkt posiadający taki sam skład jakościowy i ilościowy substancji czynnych oraz taką samą postać farmaceutyczną, którego biorównoważność została potwierdzona odpowiednimi badaniami biodostępności (art. 15 ust. 8). Przepis ten również określa, jakie substancje uważa się za tę samą substancję czynną oraz kiedy nie wymaga się przeprowadzenia badań biodostępności.

### Wnioski

Art. 15 Prawa farmaceutycznego wprowadza mechanizmy mające na celu ułatwienie wprowadzenia na rynek generyków, co może przyczynić się do obniżenia kosztów leczenia dla pacjentów. Jednocześnie przepisy te zapewniają, że wprowadzenie odpowiedników nie obniży standardów bezpieczeństwa i skuteczności leków dostępnych na rynku.

Prawo farmaceutyczne

Art. 15a Prawa farmaceutycznego wprowadza szczególne zasady dotyczące dopuszczenia do obrotu odpowiedników referencyjnych produktów leczniczych weterynaryjnych. Przepis ten ma na celu ułatwienie wprowadzenia na rynek generycznych wersji leków weterynaryjnych, jednocześnie zapewniając ochronę danych i wyłączność rynkową dla oryginalnych produktów.

#### 1. Wyłączenie z obowiązku przedstawienia wyników badań

Zgodnie z ust. 1, podmiot odpowiedzialny nie jest zobowiązany do przedstawienia wyników badań bezpieczeństwa, pozostałości oraz badań przedklinicznych i klinicznych, jeśli składa wniosek o dopuszczenie do obrotu odpowiednika referencyjnego produktu leczniczego weterynaryjnego, który już posiadał pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Polsce, innym państwie członkowskim UE lub EFTA, pod warunkiem że od dnia wydania pierwszego pozwolenia upłynęło co najmniej 8 lat. Jest to tzw. wyłączność danych.

#### 2. Wyłączność rynkowa

Ust. 2 wprowadza zasadę, że odpowiednik referencyjnego produktu leczniczego weterynaryjnego może zostać wprowadzony do obrotu nie wcześniej niż po upływie 10 lat od dnia wydania pierwszego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu referencyjnego produktu leczniczego weterynaryjnego. Okres ten może być wydłużony o dodatkowe 3 lata dla produktów przeznaczonych dla ryb, pszczół lub innych gatunków zwierząt określonych zgodnie z procedurą decyzji Rady nr 1999/468/WE.

#### 3. Procedura potwierdzenia dopuszczenia do obrotu

Ust. 3 i 4 regulują procedurę potwierdzenia, że referencyjny produkt leczniczy weterynaryjny jest lub był dopuszczony do obrotu w innym państwie członkowskim UE lub EFTA. Prezes Urzędu zwraca się do odpowiedniego organu tego państwa o potwierdzenie oraz przekazanie niezbędnych informacji dotyczących składu i dokumentacji bezpieczeństwa i skuteczności.

#### 4. Wymogi dotyczące badań

Ust. 7 i 8 określają sytuacje, w których podmiot odpowiedzialny jest zobowiązany do przedstawienia wyników badań bezpieczeństwa, pozostałości oraz badań przedklinicznych lub klinicznych. Dotyczy to przypadków, gdy produkt leczniczy weterynaryjny różni się od referencyjnego produktu leczniczego w zakresie wskazań, drogi podania, mocy, postaci farmaceutycznej lub substancji czynnych, a także gdy biorównoważności nie da się wykazać za pomocą badań biodostępności.

#### 5. Dodatkowe wydłużenie okresu wyłączności

Ust. 9 i 10 przewidują możliwość dodatkowego wydłużenia okresu wyłączności rynkowej o rok do trzech lat dla produktów leczniczych weterynaryjnych przeznaczonych dla gatunków zwierząt, których tkanki lub produkty są przeznaczone do spożycia przez ludzi, jeżeli spełnione są określone warunki, takie jak rozszerzenie pozwolenia na inne gatunki zwierząt lub wcześniejsze wystąpienie o ustalenie Maksymalnych Limitów Pozostałości.

#### 6. Definicja odpowiednika

Ust. 11 definiuje odpowiednik referencyjnego produktu leczniczego weterynaryjnego jako produkt posiadający taki sam skład jakościowy i ilościowy substancji czynnych oraz taką samą postać farmaceutyczną, którego biorównoważność została potwierdzona odpowiednimi badaniami biodostępności.

### Podsumowanie

Art. 15a Prawa farmaceutycznego wprowadza mechanizmy mające na celu zrównoważenie interesów innowacyjnych firm farmaceutycznych oraz producentów generyków. Z jednej strony, zapewnia ochronę danych i wyłączność rynkową dla oryginalnych produktów, z drugiej strony, ułatwia wprowadzenie na rynek tańszych odpowiedników, co może przyczynić się do obniżenia kosztów leczenia weterynaryjnego. Przepis ten jest zgodny z unijnymi regulacjami, co zapewnia harmonizację prawa krajowego z prawem wspólnotowym.

Art. 17 Prawa farmaceutycznego reguluje kwestie związane z przeprowadzaniem badań mających na celu ocenę bezpieczeństwa produktów leczniczych oraz produktów leczniczych weterynaryjnych. Przepis ten odnosi się do kilku kluczowych aspektów, które wymagają szczegółowego omówienia.

#### 1. Zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP)

Pierwsza część artykułu wskazuje, że badania przeprowadzane w celu oceny bezpieczeństwa produktów leczniczych oraz produktów leczniczych weterynaryjnych muszą być wykonywane w jednostkach spełniających zasady Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP). GLP to system zapewnienia jakości, który obejmuje procesy organizacyjne oraz warunki, w jakich planowane, przeprowadzane, monitorowane, rejestrowane, archiwizowane i raportowane są badania laboratoryjne. Zasady te są określone w ustawie z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.

#### 2. Dobra Praktyka Kliniczna (GCP) i Dobra Praktyka Kliniczna Weterynaryjna (VGCP)

Kolejna część artykułu odnosi się do badań klinicznych produktów leczniczych oraz produktów leczniczych weterynaryjnych. Badania te muszą być przeprowadzane zgodnie z wymaganiami Dobrej Praktyki Klinicznej (GCP) oraz Dobrej Praktyki Klinicznej Weterynaryjnej (VGCP). GCP i VGCP to międzynarodowe standardy etyczne i naukowe dotyczące projektowania, prowadzenia, rejestrowania i raportowania badań klinicznych, które zapewniają, że dane i wyniki badań są wiarygodne i dokładne, a prawa, bezpieczeństwo i dobro uczestników badań są chronione.

#### 3. Wymagania dotyczące dokumentacji wyników badań

Art. 17 precyzuje również wymagania dotyczące dokumentacji wyników badań produktów leczniczych oraz produktów leczniczych weterynaryjnych. Wymagania te są określone w załącznikach do odpowiednich dyrektyw unijnych:

- **Dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi**: Załącznik I do dyrektywy 2001/83/WE, zmieniony dyrektywą Komisji 2009/120/WE.
- **Dla produktów leczniczych weterynaryjnych**: Załącznik 1 do dyrektywy 2001/82/WE, zmieniony dyrektywą Komisji 2009/9/WE.

Dyrektywy te stanowią wspólnotowy kodeks odnoszący się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz weterynaryjnych produktów leczniczych, określając szczegółowe wymagania dotyczące dokumentacji wyników badań.

#### 4. Specjalne kategorie produktów leczniczych

Artykuł odnosi się również do specjalnych kategorii produktów leczniczych, takich jak produkty radiofarmaceutyczne, produkty lecznicze roślinne oraz produkty lecznicze homeopatyczne. Wymagania dotyczące dokumentacji wyników badań dla tych produktów są również określone w odpowiednich dyrektywach unijnych.

### Wnioski

Art. 17 Prawa farmaceutycznego w sposób kompleksowy reguluje kwestie związane z przeprowadzaniem badań mających na celu ocenę bezpieczeństwa produktów leczniczych oraz produktów leczniczych weterynaryjnych. Przepis ten podkreśla znaczenie przestrzegania międzynarodowych standardów jakości, takich jak GLP, GCP i VGCP, oraz zgodności z wymaganiami dokumentacyjnymi określonymi w dyrektywach unijnych. Przestrzeganie tych zasad jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności produktów leczniczych, a także dla ochrony praw uczestników badań klinicznych.

Załącznik dyrektywy

Załącznik dyrektywy w przepisach

Prawo farmaceutyczne3 przepisy