Zakończenie postępowania

Zakończenie postępowania to ustanie prowadzenia sprawy przez właściwy organ, sąd albo inny uprawniony podmiot, w wyniku rozstrzygnięcia sprawy albo zakończenia jej z przyczyn formalnych. Termin ten nie oznacza jednej, ściśle określonej czynności prawnej. Jego znaczenie zależy od rodzaju postępowania i przepisów regulujących daną sprawę.

W postępowaniu sądowym zakończenie może nastąpić w szczególności przez wydanie wyroku, postanowienia, nakazu zapłaty albo przez umorzenie postępowania. W sprawach karnych sprawa może zostać zakończona na rozprawie lub bez jej przeprowadzania, na przykład na posiedzeniu sądu. Zakończenie postępowania przygotowawczego może prowadzić do wniesienia aktu oskarżenia albo do umorzenia sprawy. W postępowaniu cywilnym zakończenie może nastąpić także wskutek cofnięcia pozwu, zawarcia ugody lub przekazania sprawy innemu sądowi, jeżeli przepisy przewidują taki skutek.

W postępowaniu administracyjnym zakończenie następuje co do zasady przez wydanie decyzji albo postanowienia, a w określonych przypadkach przez umorzenie postępowania. Podobne określenia występują w postępowaniach szczególnych, między innymi podatkowych, pracowniczych, upadłościowych i dotyczących współpracy międzynarodowej w sprawach karnych.

Najważniejsze cechy:

• zakończenie może mieć charakter merytoryczny, gdy organ rozstrzyga o prawach lub obowiązkach uczestników, albo formalny, gdy sprawa ustaje bez rozstrzygnięcia jej istoty;
• może nastąpić po przeprowadzeniu rozprawy, posiedzenia, postępowania dowodowego lub innych czynności, a niekiedy bez rozprawy;
• nie zawsze jest równoznaczne z prawomocnością lub ostatecznością rozstrzygnięcia, ponieważ od aktu kończącego postępowanie może przysługiwać środek zaskarżenia;
• może wywoływać skutki dla biegu terminów, przedawnienia, dostępu do akt, obowiązku zawiadomienia innych organów oraz możliwości wszczęcia kolejnego postępowania.

W przepisach określenie to może również oznaczać moment graniczny, do którego obowiązuje określone ograniczenie albo poufność, lub moment, od którego rozpoczyna się albo wznawia bieg terminu. Znaczenie praktyczne zakończenia postępowania polega więc na ustaleniu, czy sprawa została rozstrzygnięta, w jaki sposób to nastąpiło oraz jakie skutki prawne powstają dla uczestników i innych podmiotów.