Zajęcie

Zajęcie jest czynnością prawną polegającą na objęciu określonego składnika majątku, prawa albo przedmiotu kontrolą organu publicznego lub wierzyciela, w celu zabezpieczenia roszczenia, wykonania orzeczenia albo zabezpieczenia dowodu. Zajęcie ogranicza możliwość swobodnego rozporządzania rzeczą lub prawem, a niekiedy także możliwość korzystania z nich.

Najczęstsze rodzaje zajęcia:

• zajęcie egzekucyjne, dokonywane w postępowaniu prowadzonym przez komornika, może dotyczyć między innymi ruchomości, wierzytelności, praw majątkowych lub nieruchomości;
• zajęcie zabezpieczające, służące zapewnieniu, że przyszłe wykonanie orzeczenia będzie możliwe;
• zajęcie w postępowaniu karnym, obejmujące przedmioty mogące stanowić dowód, podlegające przepadkowi albo mające znaczenie dla postępowania;
• zajęcie praw wspólnika, w tym jego roszczeń związanych ze spółką.

Skutki zajęcia zależą od jego rodzaju i przedmiotu. W egzekucji dłużnik co do zasady pozostaje właścicielem zajętej rzeczy, jednak jego uprawnienie do jej zbycia lub obciążenia zostaje ograniczone. Zajęta ruchomość może zostać oznaczona znakiem ujawniającym zajęcie, pozostawiona pod dozorem albo odebrana. Zajęcie wierzytelności może polegać na skierowaniu obowiązków do podmiotu, który powinien spełnić świadczenie na rzecz dłużnika. W przypadku praw ujawnianych w księdze wieczystej zajęcie może zostać ujawnione przez odpowiedni wpis.

Zajęcie nie zawsze jest dopuszczalne. Przepisy mogą wyłączać spod niego określone rzeczy, prawa lub składniki majątku, a także ustanawiać ograniczenia dotyczące dalszego działania zastawnika albo innych osób uprawnionych. Naruszenie skutków zajęcia może utrudnić egzekucję, prowadzić do odpowiedzialności procesowej lub, w określonych sytuacjach, mieć znaczenie jako udaremnianie wykonania orzeczenia albo zaspokojenia wierzyciela.

Termin występuje również poza egzekucją i postępowaniem karnym, między innymi w prawie spółek, prawie rzeczowym i przepisach dotyczących ksiąg wieczystych. W innym znaczeniu „zajęcie” oznacza także lekcję, ćwiczenia lub inną formę organizacji nauki, co nie jest pojęciem prawnym związanym z zajęciem mienia lub praw.